Mahkeme Yazı İşleri Müdürü

Basın Bildirisi

AİHM 178 (2013)

14.06.2013

Başvurucular 6384 nolu kanunla kurulan Tazminat

Komisyonu’na basvurmalıdırlar

Demiroğlu ve diğerleri / Türkiye (Başvuru No. 56125/10) kararında, Avrupa İnsan

Hakları Mahkemesi, oybirliğiyle, başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.

Mahkeme, 23 Eylül 2013 tarihinden önce önüne getirilen bazı başvuruların iç hukukta

tazminat verilmesi suretiyle çözümüne yönelik 6384 sayılı kanunun Türkiye Büyük Millet

Meclisi tarafından kabul edildiğini tespit etmistir. Mahkeme, başvuru bu kanunun

yürürlüğe girmesinden önce önüne getirilmiş olmasına rağmen, 6384 sayılı kanunun

niteliğini ve kabul edilişi sırasında içinde bulunulan bağlamı dikkate alarak, iç hukuk

yollarının tüketilmesi şartının başvurunun yapıldığı anda değerlendirilmesi genel kuralına

bir istisna yapılmasının haklı görülebileceğini düşünmektedir. Bu karar kesindir.

Başlıca Olaylar

Başvurucular Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları olup Baltaşı (Türkiye) Belediyesi’nde

çalışmaktadırlar.

19 Mart 2009 tarihinde başvurucular bir kısım maaş ve prim alacakları için işverenlerine

karşı dava açmıştır.

21 Temmuz 2009 tarihinde ulusal mahkeme başvurucuları haklı bularak belediyeyi talep

edilen meblağları ödemeye mahkum etmiştir.

6 Kasım 2009 tarihinde başvurucular ilk davada tespit edilen alacaklarıyla ilgili munzam

zararlarının tazmini için yeniden dava açmışlardır. 26 Şubat 2010 tarihinde ulusal

mahkeme belediyeyi bu munzam zararları da ödemeye mahkum etmiştir.

Başvurucular tarafından başlatılan icra takibine rağmen, bu iki mahkeme kararı halen

uygulanmamıştır.

Şikayetler, usul ve Mahkeme’nin oluşumu

Başvuru Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önüne 16 Ağustos 2010 tarihinde getirilmiştir.

Başvurucular Sözleşme’nin 6. maddesini (adil yargılanma hakkı) ve 1 nolu protokolün 1.

maddesini (mülkiyetin korunması) ileri sürerek kendi lehlerine verilen mahkeme

kararlarının belediye tarafından uygulanmamasından şikayet etmektedirler.

Karar aşağıdaki yedi yargıçtan oluşan bir daire tarafından verilmiştir :

Guido Raimondi (İtalya), başkan,

Danutė Jočienė (Litvanya),

Peer Lorenzen (Danimarka),

Dragoljub Popović (Sırbistan),

Işıl Karakaş (Türkiye),

Nebojša Vučinić (Karadağ),

Paulo Pinto de Albuquerque (Portekiz), yargıçlar,

ve Stanley Naismith, daire yazı işleri müdürü.

Basın Bildirisi

Mahkeme’nin Kararı

İç hukuk yollarının tüketilip tüketilmediği, kural olarak, başvurunun Mahkeme önüne

getirildiği tarihte değerlendirilir. Ancak, bu kuralın, olayın özel şartlarıyla haklı

gösterilebilecek istisnaları da yok değildir.

Mahkeme, 23 Eylül 2013 tarihinden önce önüne getirilen, yargı kararlarının

uygulanmaması ve geç uygulanması ile ilgili olanlar da dahil olmak üzere, bazı

başvuruların iç hukukta tazminat verilmesi suretiyle çözümüne yönelik 6384 sayılı

kanunun Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edildiğini tespit etmistir. Bu

kanunla kurulan tazminat komisyonu önüne başvurular, kanunun yürürlüğe girme

tarihinden itibaren altı ay veya Mahkeme’nin kabul edilmezlik kararından itibaren bir ay

içinde yapılmalıdır.

Dolayısıyla bu hukuk yolu başvurucular için erişilebilir bir yoldur.

6384 sayılı kanunla getirilen hukuk yolu, davalı Devletin, mahkeme hakkı ve/veya

mülkiyet hakkı aykırılıklarını telafi etmesine, hatta bu yapısal sorunla ilgili Mahkeme

önündeki başvuruları tamamen sonlandırmasına imkân tanıma amacı taşımaktadır.

6384 sayılı kanunla öngörülen hukuk yolu Ümmühan Kaplan davasında pilot karar

usulünün uygulanmasından sonra alınan önlemler çerçevesinde yer almaktadır.

Mahkeme, davalı Devletin, Avrupa Konseyi tavsiye kararları ve Interlaken, İzmir ve

Brighton konferanslarının sonuç bildirgeleri ışığında iç hukuk düzeyindeki bu tip sorunları

çözerek Sözleşme sisteminde üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiğini ilgiyle not

etmektedir. Böylece Devlet, ilgili kişilere daha hızlı bir telafi imkanı sunarak Sözleşme’de

belirlenen hak ve özgürlükleri Sözleşme’nin 1. maddesinde öngördüldüğü gibi tanımakta

ve çok sayıdaki benzer başvuruyu incelemek durumunda olan Mahkeme’nin iş yükünü

hafifletmektedir. Aynı yapısal sorundan kaynaklanan çok sayıdaki bireysel başvuruya

ulusal düzeyde bir çözüm sunarak, davalı Devlet Sözleşme sisteminin temelinde bulunan

ikincillik ilkesini de işletmiş olmaktadır

Sonuç olarak Mahkeme, başvuru bu kanunun yürürlüğe girmesinden önce önüne

getirilmiş olmasına rağmen, 6384 sayılı kanunun niteliğini ve kabul edilişi sırasında içinde

bulunulan bağlamı dikkate alarak, iç hukuk yollarının tüketilmesi şartının başvurunun

yapıldığı anda değerlendirilmesi genel kuralına bir istisna yapılmasının haklı

görülebileceğini düşünmektedir.

Mahkeme, başvurucuların, ilk kabulde erişilebilir bir yol olan ve şikâyetlerini sonuca

bağlamak için makul perspektifler sunan 6384 sayılı kanunla kurulmuş tazminat

komisyonuna başvurmaları gerektiğine hükmetmiştir. Başvuru, iç hukuk yollarının

tüketilmemesi nedeniyle reddedilmelidir. Bununla birlikte, bu hüküm, tazminat

komisyonu ve ulusal mahkemeler tarafından verilecek kararlar ışığında bu kanunla açılan

hukuk yolunun etkinliği ve gerçekliğinin denetlenebilmesi ihtimalini hiçbir şekilde

etkilememektedir. Her halükârda bu hukuk yolunun etkinliğiyle ilgili ispat yükü davalı

Devlete düşecektir.

Bu karar sadece Fransızca olarak mevcuttur.

Bu basın bildirisi Yazı İşleri Müdürlüğü tarafından kaleme alınmış olup, Mahkeme’yi

bağlayıcı nitelikte değildir. Mahkeme tarafından verilen kararlar ve mahkeme hakkında

ek bilgiler www.echr.coe.int internet adresinden elde edilebilir. Mahkemenin basın

açıklamalarına abone olmak için lütfen şu adrese üye olunuz: www.echr.coe.int/RSS/fr

veya bizi Twitter'da takip ediniz @ECHR_Press.

Basın iletişim bilgileri

[email protected]e.int | tel: +33 3 90 21 42 08

Denis Lambert (tel: + 33 3 90 21 41 09)

Tracey Turner-Tretz (tel: + 33 3 88 41 35 30)