EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA

CZWARTA SEKCJA

SPRAWA CZAJKA przeciwko POLSCE

(SKARGA nr 15067/02)

WYROK – 13 lutego 2007 r.

W sprawie Czajka przeciwko Polsce,

Europejski Trybunał Praw Człowieka (Czwarta Sekcja), zasiadając jako

Izba składająca się z nastepujących sędziów:

Pan N. B^RATZA, Przewodniczący,

Pan J. C^ASADEVALL,

Pan G. BONELLO,

Pan K. T^RAJA,

Pan S. PAVLOVSCHI,

Pan L. GARLICKI,

Pani L. M^IJOVIĆ, sędziowie,

oraz Mr T.L. Early, Kanclerz Sekcji,

Obradując na posiedzeniu zamkniętym 23 stycznia 2007 r. wydaje

następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:

POSTĘPOWANIE

1. Sprawa wywodzi się ze skargi (nr 15067/02) wniesionej przeciw-

ko Rzeczypospolitej Polskiej do Trybunału na podstawie art. 34 Konwencji

o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności („Konwencja”) przez

obywatela polskiego pana Marka Czajkę w dniu 1 października 2001 r.

2. Polski Rząd („Rząd”) reprezentowany był przez pełnomocnika pana

J. Wołąsiewicza z Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

3. 16 czerwca 2004 r. Kanclerz Czwartej Sekcji zdecydował się zako-

munikować Rządowi skargę skarżącego, dotyczącą długości trwania jego

tymczasowego aresztu w postępowaniu karnym przeciwko niemu. Zgodnie

z art. 29 § 3 Konwencji postanowiono zbadać jednocześnie dopuszczalność

i meritum skargi.

29

FAKTY

I. OKOLICZNOŚCI SPRAWY

4. Skarżący urodził się w 1974 r. i zamieszkuje w Gdyni, w Polsce.

A. Postępowanie karne

5. 8 maja 1999 r. skarżący został aresztowany przez policję. 9 maja 1999 r.

Sąd Rejonowy w Gdańsku postanowił zatrzymać skarżącego z powodu uza-

sadnionego podejrzenia popełnienia rozboju, porwania oraz kradzieży.

6. Odwołanie skarżącego od powyższego postanowienia zostało oddalone

przez Sąd Okręgowy w Gdańsku 24 maja 1999 r.

7. 25 stycznia 2000 r. skarżący został postawiony w stan oskarżenia przed

Sądem Okręgowym w Gdańsku.

8. Tymczasowe aresztowanie skarżącego zostało przedłużone 27 stycznia

2000 r. Sąd powtórzył przesłanki powołane poprzednio dla uzasadnienia jego

zatrzymania oraz podkreślił wagę zarzutów przeciwko skarżącemu.

9. 10 kwietnia 2000 r. miała miejsce pierwsza rozprawa przed sądem

prowadzącym postępowanie.

10. 18 maja 2000 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił wniosek skarżą-

cego o uchylenie aresztu. Sąd uznał, iż dowody zebrane w sprawie wystar-

czająco uzasadniały zarzuty podniesione przeciwko skarżącemu. Dodatkowo

powaga zarzutów czyniła wysoce prawdopodobnym, że kara wymierzona

skarżącemu będzie wysoka.

11. Pomiędzy 27 czerwca 2000 r. a 17 kwietnia 2001 r. odbyło się osiem

rozpraw.

12. Następnie Sąd Okręgowy w Gdańsku wystąpił do Sądu Apelacyj-

nego w Gdańsku z wnioskiem w trybie art. 263 § 4 kodeksu postępowania

karnego o przedłużenie stosowania tymczasowego aresztu wobec skarżącego

o okres przekraczający dwa lata. 25 kwietnia 2001 r. Sąd Apelacyjny w Gdań-

sku przychylił się do wniosku. Jednak przedłużył on tymczasowe aresztowa-

nie skarżącego tylko do 31 lipca 2001 r., a nie do października 2001 r., jak

wnioskował Sąd Okręgowy. Sąd Apelacyjny uznał, iż było wysoce prawdo-

podobne, że skarżący popełnił czyny, o których popełnienie był oskarżony.

Dodatkowo sprawa nie ujawniała żadnych szczególnych względów wymie-

nionych w art. 259 § 1 kodeksu postępowania karnego, które mogłyby uza-

sadniać odstąpienie od stosowania tymczasowego aresztowania. Jednocześnie

Sąd Apelacyjny wskazał, iż postępowanie trwało już długi czas i jakiekolwiek

przedłużenie tymczasowego aresztowania ponad okres dwóch lat powinno na-

stąpić tylko w celu podjęcia wszystkich potrzebnych środków procesowych

dla zakończenia postępowania.

30

13. Następnie rozprawy odbywały się w czerwcu i lipcu 2001 r.

14. 25 lipca 2001 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku ponownie przedłużył

areszt skarżącego do 30 września 2001 r. Uznał on jednak, iż postępowanie

w sprawie skarżącego było już prowadzone przez długi czas, że Sąd Okrę-

gowy był nieefektywny w prowadzeniu sprawy. Stosownie, Sąd Apelacyjny

wskazał, że sąd prowadzący postępowanie odroczył rozpatrywanie sprawy

na 50 dni bez podawania jakiegokolwiek uzasadnienia. W wyniku tego odro-

czenia postępowanie musiało zostać rozpoczęte od nowa.

15. Następnie odbywały się kolejne rozprawy przed sądem prowadzącym

postępowanie.

16. 26 września 2001 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku ponownie przedłu-

żył areszt tymczasowy skarżącego do dnia 30 listopada 2001 r. opierając się

na uzasadnionym podejrzeniu, że skarżący popełnił przestępstwa, a sprawa

była skomplikowana.

17. Pomiędzy 10 października 2001, a 21 stycznia 2002 r. odbyło się

czternaście rozpraw.

18. 28 stycznia 2002 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku wydał wyrok. Skarżący

został uznany za winnego i skazany na piętnaście lat więzienia.

19. Następnie areszt skarżącego był przedłużany kilkakrotnie.

20. 9 kwietnia 2003 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku uchylił wyrok i zwró-

cił sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie Sąd Apelacyjny prze-

dłużył aresztowanie do 21 lipca 2003 r. Sąd uznał, iż konieczne było utrzy-

manie aresztowania skarżącego, ponieważ był on oskarżony o popełnienie

kilku przestępstw o znacznej szkodliwości społecznej i zagrożonych surową

karą. Ponadto dowody zebrane w sprawie wystarczająco uprawdopodobniały,

iż skarżący popełnił te czyny. Dodatkowo sąd uznał, że istniało ryzyko,

iż skarżący w przypadku zwolnienia mógłby się ukrywać albo manipulować

postępowaniem. W tym względzie zostało podkreślone, że skarżący został

aresztowany podczas próby opuszczenia kraju.

21. Skarżący odwołał się od tego postanowienia, jednak zostało ono od-

dalone 23 kwietnia 2003 r. przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku.

22. 7 października, 18 i 20 listopada 2003 r. odbyły się rozprawy przed

Sądem Okręgowym w Gdańsku.

23. Aresztowanie skarżącego zostało przedłużone 8 lipca 2003 r., 20 stycz-

nia, 30 lipca i 7 grudnia 2004 r. Sąd powtórzył pierwotne przesłanki utrzymy-

wania skarżącego w areszcie, w szczególności powagę zarzucanych czynów

oraz prawdopodobieństwo surowej kary.

24. Podczas posiedzeń w dniu 11 stycznia i 19 lipca 2005 r. Sąd Okręgo-

wy przedłużył areszt skarżącego w oparciu o uzasadnione podejrzenia prze-

ciwko skarżącemu, powagę zarzutów, surowość grożącej mu kary oraz skom-

plikowany charakter sprawy. Sąd stwierdził ponadto, iż ze względu na fakt,

że nie wszyscy świadkowie zostali przesłuchani, istniało ryzyko, że skarżący

mógłby usiłować wpływać na świadków.

31

25. 27 października 2005 r. tymczasowe aresztowanie skarżącego zostało

przedłużone. Sąd powtórzył przesłanki podane w swych poprzednich posta-

nowieniach wydanych w 2005 r. niemal w identyczny sposób.

26. Wielokrotne odwołania skarżącego, jak również wnioski o uchylenie

aresztu, nie odniosły skutku.

27. 27 grudnia 2005 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku wydał wyrok. Uznał on

skarżącego za winnego i skazał go na 14 lat pozbawienia wolności. 12 kwiet-

nia 2006 r. skarżący odwołał się od wyroku.

28. 20 listopada 2006 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku w części utrzymał

zaskarżony wyrok i zmniejszył wymiar kary do jedenastu lat pozbawienia

wolności.

B. Skarga na przewlekłość postępowania

29. 15 listopada 2004 r. skarżący wniósł skargę do Sądu Apelacyjnego

w Gdańsku, w której podniósł, iż naruszono jego prawo do rozpatrzenia spra-

wy w rozsądnym terminie. Skargę swą oparł on na ustawie z 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądo-

wym bez nieuzasadnionej zwłoki.

30. 28 grudnia 2004 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku uznał jego skargę

i stwierdził że postępowanie toczące się przed Sądem Okręgowym było prze-

wlekłe i z tego tytułu zasądził na jego rzecz zadośćuczynienie w wysoko-

ści 3000 zł. Sąd, analizując postępowanie, stwierdził, iż w toku postępowa-

nia doszło do przewlekłości z winy sądu w okresie od 10 kwietnia 2000 r.

do 6 czerwca 2001 r. Sąd Apelacyjny pouczył ponadto sąd prowadzący po-

stępowanie, iż powinien on zintensyfikować czynności procesowe, tak by po-

stępowanie w sprawie zakończyło się w okresie krótszym niż rok, jak to było

przewidywane.

31. 29 grudnia 2005 r. skarżący wniósł drugą skargę na przewlekłość

postępowania w jego sprawie.

32. 28 lutego 2006 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił drugą skar-

gę skarżącego. Sąd zbadał tok postępowania po 28 grudnia 2004 r. i uznał,

że w tym okresie postępowanie prowadzone było skrupulatnie i nie doszło

do jakichkolwiek opóźnień ze strony sądu.

II. WŁAŚCIWE PRAWO KRAJOWE

A. Środki zapobiegawcze, w tym areszt tymczasowy

33. Kodeks postępowania karnego z 1997 r., który wszedł w życie 1 wrze-

śnia 1998 r., definiuje areszt tymczasowy jako jeden z tzw. środków zapobie-

gawczych.

34. Bardziej szczegółowa interpretacja odpowiednich przepisów krajo-

wych znajduje się w wyroku Trybunału w sprawie Kudła p. Polsce [GC],

32

nr 30210/96, § 75, ETPCz 2000-XI, Celejewski p. Polsce, nr 17584/04,

§§ 22 i 23, z 4 maja 2006 r.

B. Środek na przewlekłość postępowania

35. W dniu 17 września 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 czerwca

2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postę-

powaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki („ustawa z 2004 r.”). Zawiera

ona różne środki prawne zaprojektowane dla przeciwdziałania i wynagradza-

nia nadmiernej długości postępowania sądowego.

Bardziej dokładny opis odpowiednich przepisów krajowych zawar-

ty jest w wyroku Trybunału Krasuski p. Polsce, nr 61444/00, §§ 34-46,

ETPCz 2005–... (fragmenty) oraz w decyzji Trybunału Charzyński p. Polsce

(dec.), no. 15212/03, §§ 12-23, ECHR 2005–....

PRAWO

I. DOMNIEMANE NARUSZENIE ARTYKUŁU 5 § 3 KONWENCJI

36. Skarżący zarzucał, że nadmierna długość jego tymczasowego aresz-

towania była niezgodna z art. 5 § 3 Konwencji, który w omawianym zakresie

brzmi następująco:

„Każdy zatrzymany lub pozbawiony wolności zgodnie z przepisami ustępu

1 (c) niniejszego artykułu ... jest uprawniony do rozpatrzenia jego sprawy w roz-

sądnym terminie albo do zwolnienia na czas procesu. Zwolnienie może być ob-

warowane gwarancją stawienia się na rozprawie”.

37. Rząd zakwestionował ten pogląd. W opinii Rządu tymczasowe aresz-

towanie skarżącego spełniało wymogi art. 5 § 3. Było ono uzasadnione „istot-

nymi” i „dostatecznymi” przesłankami. Przesłankami tymi były w szczegól-

ności powaga zarzutów przeciwko skarżącemu, jak również skomplikowany

charakter sprawy. Rząd ponadto twierdził, iż organy krajowe wykazały nale-

żytą staranność, jaka jest wymagana w sprawach osób zatrzymanych.

A. Dopuszczalność

38. Trybunał zauważa, że niniejsza skarga nie jest oczywiście bezzasadna

w znaczeniu art. 35 § 3 Konwencji. Zauważa też, że nie jest niedopuszczalna

na żadnej innej podstawie. Zatem musi zostać uznana za dopuszczalną.

33

B. Przedmiot sprawy

1. Zasady wynikające z orzecznictwa Trybunału

39. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału ocena, czy okres tymczasowego

aresztowania miał rozsądną długość nie może być dokonywana in abstracto,

ale w każdym konkretnym przypadku w odniesieniu do jego okoliczności.

Utrzymywanie tymczasowego aresztowania może być usprawiedliwione je-

dynie wtedy, gdy istnieją po temu szczególne wskazania, takie jak wymogi

interesu publicznego, w których odejście od zasady domniemania niewin-

ności przeważa nad zasadą poszanowania wolności jednostki zawartą w art.

5 Konwencji (zob. m. in. wyrok W. p. Szwajcarii z 26 stycznia 1993 r., seria

A nr 254-A, s. 15, § 30, wyrok Kudła p. Polsce [GC], nr 30210/96, § 110-111,

ECHR 2000-XI).

40. Domniemanie przemawia na rzecz zwolnienia. Jak to było ustalone

w sprawie Neumeister p. Austrii (wyrok z 27 czerwca 1968 r., Seria A no. 8,

s. 37, § 4), druga część art. 5 § 3 nie daje władzom sądowym wyboru między

doprowadzeniem oskarżonego na rozprawę w rozsądnym terminie albo wa-

runkowym jego zwolnieniem podczas procesu. Do czasu skazania musi być

on uznany za niewinnego, a istotnym celem art. 5 ust. 3 jest wymóg warunko-

wego zwolnienia z chwilą ustania zasadności jego przedłużania (zob. McKay

p. Wielkiej Brytanii [GC], nr 543/03, § 41, ETPCz 2006-...).

41. Po pierwsze, to do sądowych władz krajowych należy zapewnienie,

że w konkretnej sprawie tymczasowe aresztowanie oskarżonej osoby nie prze-

kroczy rozsądnego okresu. W tym celu muszą one zbadać wszystkie fakty,

przemawiające za i przeciw istnieniu w interesie publicznym prawdziwej po-

trzeby, uzasadniającej z odpowiednim uwzględnieniem zasady domniemania

niewinności odejścia od zasady poszanowania wolności indywidualnej i odda-

lenia wniosków o zwolnienie. Zasadniczo na podstawie uzasadnień zawartych

w postanowieniach i na podstawie faktów wspomnianych przez skarżącego

w jego odwołaniach Trybunał musi zdecydować, czy doszło do naruszenia

art. 5 § 3 Konwencji (zob. McKay, cytowany powyżej, § 43).

42. Istnienie racjonalnego podejrzenia, że zatrzymana osoba popełni-

ła przestępstwo, jest warunkiem niezbędnym do legalnego podtrzymywania

jej aresztowania, ale po upływie pewnego czasu już nie wystarcza. W takich

sprawach Trybunał musi zatem stwierdzić, czy istniały inne podstawy, na któ-

re powołały się organy sądowe, uzasadniające dalsze pozbawienie wolności

skarżącego. Jeżeli te podstawy były „odpowiednie” i „wystarczające”, Trybu-

nał musi być także zapewniony, że organy krajowe wykazały się „szczególną

starannością” w prowadzeniu postępowania (zobacz np. wyrok Labita p. Wło-

chom [GC], nr 26772/95, § 153, ETPCz 2000-IV, wyrok Jabłoński p. Polsce,

nr 33492/96, § 80, z 21 grudnia 2000 r.).

34

2. Zastosowanie powyższych zasad do niniejszej sprawy

43. Trybunał zauważa, że skarżący został aresztowany 8 maja 1999 r.,

a wyrok w jego sprawie został wydany 28 stycznia 2002 r. Następnie 9 kwiet-

nia 2003 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok i zwrócił sprawę do ponownego

rozpoznania. 27 grudnia 2005 r. sąd prowadzący postępowanie ponownie

skazał skarżącego. W związku z tym areszt skarżącego trwał 5 lat, 5 miesięcy

i 11 dni.

44. Trybunał ponadto zauważa, iż sądy krajowe opierały się początkowo

na uzasadnionym podejrzeniu, iż skarżący popełnił przestępstwa oraz

na prawdopodobieństwie wysokiego wyroku, jaki mógł być nałożony. Orga-

ny sądowe uznawały także, iż wobec skomplikowanego charakteru sprawy,

która dotyczyła wielu współoskarżonych oraz licznych zarzutów, aresztowa-

nie skarżącego było konieczne dla zabezpieczenia właściwego prowadzenia

postępowania. Przynajmniej w jednym wypadku w 2003 r. Sąd Apelacyjny

odniósł się do ryzyka ucieczki, uzasadniając to odwołaniem się do domnie-

manej próby ucieczki skarżącego z kraju przed jego aresztowaniem. Jednak

wraz z upływem czasu władze nie zdołały podnieść żadnej nowej przesłanki

uzasadniającej jego areszt i ich postanowienia w sprawie zawierały niemal

identyczne uzasadnienie.

45. Trybunał zgadza się, iż podejrzenie, że skarżący popełnił zarzucane

mu czyny mogło początkowo uzasadniać stosowanie wobec niego aresztu,

zwłaszcza w świetle faktu, iż skarżący został następnie skazany na długi okres

pozbawienia wolności. Jednak z upływem czasu podstawy te stały się mniej

zasadne i nie mogły uzasadniać wyjątkowo długiego okresu 5 lat i 5 miesięcy,

podczas którego stosowano wobec skarżącego najsurowszy środek zapobie-

gawczy.

46. W odniesieniu do ryzyka ucieczki skarżącego Trybunał zauważa, iż

sądy jeden raz oparły się na domniemanej próbie ucieczki skarżącego z Polski

przed jego aresztowaniem w 1999 r. Trybunał przyznaje, przyjmując, że skar-

żący rzeczywiście usiłował uniknąć aresztowania i skazania, iż mogło to sta-

nowić czynnik uzasadniający utrzymywanie go w areszcie w początkowym

okresie postępowania. W szczególności jednak biorąc pod uwagę brak jakich-

kolwiek dalszych działań skarżącego utrudniających postępowanie, trudno

jest zgodzić się, by ten jeden incydent mógł uzasadniać wniosek, iż ryzyko

ucieczki istniało podczas całego okresu utrzymywania wobec niego aresztu

(zob. Harazin przeciwko Polsce, nr 38227/02, § 42, 10 styczeń 2006 r.). Co się

tyczy ryzyka, iż skarżący mógłby wpływać na świadków lub w inny sposób

fałszować dowody, Trybunał zauważa, że ryzyko takie nie zostało w żaden

sposób potwierdzone przez sądy krajowe.

47. Ponadto władze w dużej mierze opierały się na prawdopodobieństwie,

iż nałożona kara na skarżącego będzie surowa, biorąc pod uwagę powagę

zarzucanych mu czynów. W tym względzie Trybunał zgadza się, że surowość

35

kary stanowi istotny element w ocenie ryzyka ucieczki lub popełnienia ko-

lejnego czynu. Jednak Trybunał wielokrotnie powtarzał, iż powaga zarzutów

nie może sama w sobie uzasadniać długiego okresu tymczasowego areszto-

wania (zobacz wyrok z dnia 26 lipca 2001 r. w sprawie Ilijkov p. Bułgarii,

nr 33977/96, §§ 80-81, 26).

48. Trybunał ponadto zauważa, że nic nie wskazuje, by podczas całego

przedmiotowego okresu władze przewidywały możliwość nałożenia na skarżą-

cego innego środka zapobiegawczego, jak np. kaucji czy dozoru policyjnego.

W tym kontekście Trybunał chciałby podkreślić, że „inne środki zapo-

biegawcze” są wprost przewidziane w polskim prawie dla zabezpieczenia

odpowiedniego toku postępowania karnego i że zgodnie z art. 5 § 3 władze,

decydując czy dana osoba powinna być zwolniona, czy też nadal zatrzymana,

są zobligowane do rozważenia środków alternatywnych, które mają zapew-

nić, iż oskarżony będzie brał udział w postępowaniu.

A co więcej, art. ten stanowi nie tylko prawo do „procesu w rozsądnym

terminie lub zwolnienia podczas procesu”, ale także przewiduje, że „zwolnie-

nie może być uzależnione od udzielenia gwarancji zapewniających stawienie

się na rozprawę” (zob. Jabłoński, cytowany powyżej, § 83).

49. W tych okolicznościach Trybunał konkluduje, że podstawy dane przez

władze krajowe nie były „odpowiednie” i „wystarczające” dla uzasadnienia

utrzymywania skarżącego w areszcie przez 5 lat i ponad 5 miesięcy. Ponad-

to Trybunał nie może nie zauważyć, że sądy krajowe dostrzegły opóźnienia

w postępowaniu karnym przeciwko skarżącemu (zob. par. 14 i 30 powyżej).

Tym samym nie można stwierdzić, by władze krajowe wykazały „specjalną

staranność” w prowadzeniu postępowania karnego przeciwko skarżącemu.

50. Doszło dlatego do naruszenia art. 5 § 3 Konwencji.

II. DOMNIEMANE NARUSZENIE ARTYKUŁU

6 § 1 KONWENCJI W ZWIĄZKU Z PRZEWLEKŁOŚCIĄ

POSTĘPOWANIA

51. Skarżący podnosił, że długość postępowania w jego sprawie była nie-

zgodna w wymogiem „postępowania w rozsądnym terminie”, tak jak przewi-

duje to art. 6 § 1 Konwencji:

„Każdy ma prawo do … rozpatrzenia zasadności każdego oskarżenia w wy-

toczonej przeciwko niemu sprawie karnej w rozsądnym terminie”.

52. Rząd zakwestionował to twierdzenie. Podnosił on, iż skarżący nie mógł

być dłużej uważany za ofiarę, ponieważ Sąd Apelacyjny w Gdańsku przyznał

mu odpowiednie zadośćuczynienie w kwocie 3000 zł. Ponadto skarga zbada-

na przez sąd krajowy w dniu 28 grudnia 2004 r. miała wpływ na postępowanie

karne przeciwko niemu, bowiem sąd rozpatrujący sprawę przyspieszył postę-

powanie i 27 grudnia 2005 r. wydał wyrok.

36

53. Skarżący nie zgodził się z tym. Twierdził on w szczególności, że przy-

znane mu zadośćuczynienie było nieproporcjonalnie niskie oraz że nastąpiła

dalsza przewlekłość po tym, jak Sąd Apelacyjny rozpatrzył jego skargę. Po-

stępowanie przeciwko niemu nadal się nie zakończyło.

54. Trybunał zauważa, że przedmiotowe postępowanie rozpoczęło się

8 maja 1999 r,. a 20 listopada 2006 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku wydał wy-

rok. Tym samym trwało ono 7 lat, 6 miesięcy i 15 dni w dwóch instancjach.

A. Dopuszczalność

55. Co się tyczy zarzutu Rządu, że skarżący nie może być uważany

za ofiarę, w rozumieniu art. 34 Konwencji, naruszenia prawa do rozpoznania

sprawy w rozsądnym terminie, to kwestia ta musi zostać rozpatrzona w świe-

tle zasad ostatnio przyjętych w orzecznictwie Trybunału (zob. Cocchiarella

p.Włochom [GC], nr 64886/01, §§ 69-107, ETPCz 2006-... i Scordino p. Wło-

chom (nr 1) [GC], nr 36813/97, §§ 178-213, ETPCz 2006 - ...).

56. Sąd Apelacyjny w Gdańsku przeanalizował skarżone postępowanie

w świetle kryteriów, które stosuje Trybunał. Stwierdził on, że Sąd Okręgowy

naruszył prawo skarżącego do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki i przy-

znał skarżącemu równowartość 712 euro z tytułu przewlekłego postępowania.

Zadośćuczynienie przyznane przez sąd stanowi około 25 procent tego, co Try-

bunał byłby skłonny przyznać skarżącemu w tamtym czasie zgodnie z jego

praktyką, biorąc pod uwagę szczególne okoliczności postępowania. Ponadto

postępowanie procesowe trwało jeszcze przed Sądem Okręgowym w Gdań-

sku dokładnie rok dłużej, mimo że Sąd Apelacyjny wyraźnie poinstruował

sąd, by zakończył postępowanie w znacznie krótszym czasie. Połączenie tych

czynników prowadzi do wniosku, że zadośćuczynienie przyznane skarżącemu

na poziomie krajowym, zbadane na podstawie faktów podnoszonych przed

Trybunałem, było niewystarczające.

57. Skarga na przewlekłość postępowania karnego wobec skar-

żącego nie jest bezpodstawna w rozumieniu art. 35 § 3 Konwencji.

Nie jest niedopuszczalna z żadnych innych powodów. Tym samym musi być

uznana za dopuszczalną.

B. Meritum

58. Trybunał przypomina, że rozsądna długość postępowania musi być

oceniana w świetle okoliczności sprawy, z uwzględnieniem następujących

kryteriów: skomplikowanego charakteru sprawy, postępowania skarżącego i

odpowiednich władz oraz wagi postępowania dla skarżącego (patrz, m.in. wy-

rok Frydlender p. Francji [GC], nr 30979/96, § 43, ETPCz 2000 – VII).

59. Trybunał często stwierdza naruszenie art. 6 § 1 Konwencji w spra-

wach podnoszących kwestie podobne do niniejszej sprawy (zob. Frydlender,

cytowany powyżej).

37

60. Przeanalizowawszy całość przedstawionego materiału Trybunał

nie znajduje argumentu, mogącego go przekonać do osiągnięcia odmiennego

wniosku w tej sprawie. Powtarza on, że specjalna staranność jest wymagana

przy badaniu spraw, w których oskarżony pozbawiony jest wolności (zob. par.

49 powyżej). Mając na względzie swoje orzecznictwo w tej kwestii, Trybunał

zgadza się z Sądem Apelacyjnym, że w niniejszej sprawie długość skarżonego

postępowania karnego była nadmierna i nie spełniała wymogu „rozsądnego

terminu”.

61. W świetle powyższych rozważań Trybunał konkluduje, że doszło

do naruszenia art. 6 § 1 Konwencji.

III. DOMNIEMANE NARUSZENIE ARTYKUŁU 6 §§ 1, 2 i 3

KONWENCJI ZE WZGLĘDU NA NIERZETELNOŚĆ

POSTĘPOWANIA

62. Skarżący ponadto podnosił, że postępowanie w jego sprawie było

niesprawiedliwe. W szczególności twierdzi on, że jego prawo do obrony zo-

stało naruszone i że sędzia przewodniczący był stronniczy. Skarżący oparł się

na art. 6 §§1, 2 i 3 Konwencji.

63. Jednakże stosownie do art. 35 § 1 Konwencji:

„Trybunał może rozpatrywać sprawę dopiero po wyczerpaniu wszystkich

środków odwoławczych, przewidzianych prawem wewnętrznym, zgodnie z po-

wszechnie uznanymi zasadami prawa międzynarodowego, i jeśli sprawa została

wniesiona w ciągu sześciu miesięcy od daty podjęcia ostatecznej decyzji”.

64. Trybunał zauważa, że 20 listopada 2006 r. Sąd Apelacyjny w Gdań-

sku wydał wyrok w postępowaniu karnym przeciwko skarżącemu. Tym sa-

mym skarżący ma otwartą drogę do wniesienia kasacji do Sądu Najwyższego.

Zatem skarżący wciąż może i powinien przedstawić istotę swej skargi z tego

tytułu przed organami krajowymi i prosić o odpowiednią pomoc.

65. Wynika,iżtezarzutymusząbyćodrzuconezgodniezart.35§§1i4 Kon-

wencji z powodu niewyczerpania krajowych środków odwoławczych.

IV. ZASTOSOWANIE ARTYKUŁU 41 KONWENCJI

66. Art. 41 Konwencji stwierdza:

„Jeśli Trybunał stwierdzi, że nastąpiło naruszenie Konwencji lub jej Proto-

kołów, oraz jeśli prawo wewnętrzne zainteresowanej Wysokiej Układającej się

Strony pozwala tylko na częściowe usunięcie konsekwencji tego naruszenia, Try-

bunał orzeka, gdy zachodzi potrzeba, słuszne zadośćuczynienie pokrzywdzonej

stronie”.

38

A. Szkoda

67. Skarżący domagał się 50,000 PLN z tytułu szkody majątkowej

i niemajątkowej.

68. Rząd uznał roszczenia za nadmierne.

69. Trybunał nie dostrzega żadnego związku przyczynowego pomię-

dzy stwierdzonym naruszeniem a domniemaną szkodą majątkową, dlatego

odrzuca to roszczenie. Z drugiej strony uważa, że skarżący musiał doznać

pewnej szkody niemajątkowej, takiej jak cierpienie i frustracja wynikające

z przewlekle długiego tymczasowego aresztowania oraz postępowania karne-

go przeciwko niemu. Dokonując swojej oceny na zasadach słuszności i ma-

jąc na względzie sumę przyznaną przez władze krajowe Trybunał zasądza

na rzecz skarżącego 5000 euro z tytułu szkody niemajątkowej.

B. Koszty i wydatki

70. Skarżący nie przedstawił żadnego roszczenia w tej sprawie.

C. Odsetki z tytułu zwłoki

71. Trybunał uważa, że odsetki z tytułu wypłacenia zadośćuczynienia

po terminie powinny być ustalone zgodnie z marginalną stopą procentową

Europejskiego Banku Centralnego plus trzy punkty procentowe.

Z TYCH PRZYCZYN TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE

1. Uznaje skargę dotyczącą przewlekłości stosowania tymczasowego aresztu

i długości postępowania karnego za dopuszczalną a pozostałą część skargi

za niedopuszczalną.

2. Uznaje, że doszło do naruszenia art. 5 § 3 Konwencji;

3. Uznaje, że doszło do naruszenia art. 6 § 1 Konwencji;

4. Uznaje, że

(a) pozwane państwo ma wypłacić skarżącemu, w ciągu trzech miesięcy

od dnia, kiedy wyrok stanie się prawomocny zgodnie z art. 44 § 2 Kon-

wencji, kwotę 5000 euro (pięć tysięcy euro) z tytułu szkody niemająt-

kowej, plus jakikolwiek podatek, jaki może być nałożony, przeliczone

na polskie złote według kursu z dnia realizacji wyroku;

(b) od wygaśnięcia powyższego trzymiesięcznego terminu do momentu

zapłaty zwykłe odsetki będą płatne od tej sumy według marginalnej

39

stopy procentowej Europejskiego Banku Centralnego plus trzy punkty

procentowe.

5. Oddala pozostałą część żądania skarżącego dotyczącą słusznego zadość-

uczynienia.

Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono na piśmie 13 lutego

2007 r., zgodnie z artykułem 77 § 2 i 3 Regulaminu Trybunału.

T.L. EARLY

Kanclerz

Nicolas BRATZA

Przewodniczący

40