RADA EUROPY  
EUROPEJSKI TRYBUNA£ PRAW CZ£OWIEKA  
SEKCJA CZWARTA  
1
SPRAWA GIDEL przeciwko POLSCE  
(SKARGA nr 75872/01)  
WYROK – 14 paŸdziernika 2003 r.  
W sprawie Gidel przeciwko Polsce,  
Europejski Trybuna³ Praw Cz³owieka (Czwarta Sekcja), zasiadaj¹c jako Izba  
z³o¿ona z sêdziów:  
SirNicolas BRATZA, przewodnicz¹cy,  
Pani V. STRÁŽNICKÁ.  
Pan M. FISCHBACH,  
Pan J. CASADEVALL,  
Pani R. MARUSTE,  
Pan L. GARLICKI,  
Pani E. FURA-SANDSTRÖM, sêdziowie  
oraz Pan M. O’BOYLE, Kanclerz Sekcji,  
obraduj¹c na posiedzeniu niejawnym 23 wrzeœnia 2003 r.,  
wydaje nastêpuj¹cy wyrok, który zosta³ przyjêty w tym dniu:  
POSTÊPOWANIE  
1. Sprawa wywodzi siê ze skargi (nr 75872/01) wniesionej przeciwko Rze-  
czypospolitej Polskiej do Trybuna³u na podstawie art. 34 Konwencji o Ochro-  
nie Praw Cz³owieka i Podstawowych Wolnoœci („Konwencja”) przez obywate-  
la polskiego, pana Józefa Gidela („skar¿¹cy”) 19 grudnia 2000 r.  
2. Rz¹d polski („Rz¹d”) by³ reprezentowany przez pe³nomocnika, pana  
Krzysztofa Drzewickiego z Ministerstwa Spraw Zagranicznych.  
3. 30 kwietnia 2002 r. Trybuna³ uzna³ skargê za czêœciowo dopuszczaln¹  
i postanowi³ zakomunikowaæ Rz¹dowi zarzut dotycz¹cy przewlek³oœci postê-  
1
Wyrok ten stanie siê prawomocny zgodnie z warunkami okreœlonymi przez art. 44 § 2 Kon-  
wencji. Mo¿e podlegaæ poprawkom edytorskim.  
120  
powania. Na podstawie postanowieñ art. 29 § 3 Konwencji Trybuna³ zdecydo-  
wa³ rozpatrywaæ meritum skargi w tym samym czasie co jej dopuszczalnoœæ.  
FAKTY  
OKOLICZNOŒCI SPRAWY  
4. Pan Józef Gidel jest obywatelem polskim, urodzi³ siê w 1959 r. i miesz-  
ka w Krakowie, w Polsce.  
5. Skar¿¹cy prowadzi zak³ad naprawy samochodów w Krakowie. 11 marca  
1993 r. skar¿¹cy pozwa³ przed S¹dem Rejonowym w Krakowie niejakiego  
I. K. oraz Skarb Pañstwa, dochodz¹c zap³aty za naprawê samochodu nale¿¹ce-  
go do I. K. 27 sierpnia 1993 r. pozew dorêczono I. K., który w tym czasie miesz-  
ka³ w Niemczech.  
6. Pierwsza rozprawa zosta³a wyznaczona na 21 grudnia 1993 r., lecz  
nastêpnie j¹ odroczono, poniewa¿ sêdzia przewodnicz¹cy by³ chory. S¹d prze-  
prowadzi³ kolejno rozprawy 26 kwietnia, 26 sierpnia, 4 listopada 1994 r. oraz  
21 marca 1995 r.  
7. Nastêpnie pozwany wyst¹pi³ o wy³¹czenie wszystkich sêdziów S¹du  
Rejonowego w Krakowie. 8 listopada 1995 r. S¹d Okrêgowy w Krakowie odda-  
li³ jego wniosek, stwierdzaj¹c, ¿e brakowa³o mu jakichkolwiek podstaw oraz ¿e  
w³aœciwe ustawowe przes³anki dla wy³¹czenia sêdziów nie zosta³y spe³nione.  
Jego dalsze za¿alenie zosta³o oddalone przez S¹d Apelacyjny w Krakowie  
30 stycznia 1996 r.  
8. 23 paŸdziernika, 1 grudnia 1995 r. oraz dnia 13 maja 1996 r. skar¿¹cy  
wys³a³ do s¹du listy z proœb¹ o wyznaczenie daty rozprawy tak szybko, jak to  
mo¿liwe.  
9. 30 sierpnia 1996 r. s¹d zarz¹dzi³ sporz¹dzenie opinii bieg³ego. Jednak¿e  
ekspert nie podporz¹dkowa³ siê zarz¹dzeniu s¹du. 21 paŸdziernika 1996 r. s¹d  
zarz¹dzi³ sporz¹dzenie kolejnej opinii bieg³ego w terminie jednego miesi¹ca.  
Opinia zosta³a przed³o¿ona s¹dowi 17 grudnia 1996 r.  
10. 28 marca 1997 r. skar¿¹cy po raz kolejny zwróci³ siê do s¹du o wyzna-  
czenie terminu rozprawy.  
11. 12 grudnia 1997 r. s¹d przeprowadzi³ rozprawê.  
12. Na rozprawie przeprowadzonej 3 kwietnia 1998 r. s¹d postanowi³, ¿e  
roszczenie przeciwko Skarbowi Pañstwa zostanie rozpatrzone w innym postê-  
powaniu. Nastêpna rozprawa wyznaczona na 12 maja 1998 r. zosta³a odwo³ana,  
poniewa¿ nie by³o wolnej sali s¹dowej.  
13. 1 kwietnia 1998 r. I. K. wyst¹pi³ o wy³¹czenie sêdziego przewodnicz¹-  
cego. 1 czerwca 1998 r. panel trzech sêdziów S¹du Rejonowego w Krakowie  
oddali³ wniosek pozwanego, stwierdzaj¹c, ¿e by³ ca³kowicie bezzasadny. S¹d  
121  
na³o¿y³ tak¿e na pozwanego grzywnê, uznaj¹c, ¿e wniosek zosta³ z³o¿ony w z³ej  
wierze. Jego za¿alenie zosta³o oddalone przez S¹d Okrêgowy w Krakowie  
10 lutego 1999 r.  
14. 26 czerwca 1998 r. S¹d Rejonowy w Krakowie wyda³ wyrok czêœciowy.  
S¹d oddali³ roszczenie skar¿¹cego przeciwko Skarbowi Pañstwa uznaj¹c, ¿e nie  
ustalono jego odpowiedzialnoœci.  
15. Wczeœniej pozwany powiadomi³ s¹d, ¿e przeprowadzi³ siê do Polski. To  
poskutkowa³o tym, ¿e S¹d Rejonowy dla Krakowa Œródmieœcie przesta³ byæ  
w³aœciwy terytorialnie do rozpoznawania tej sprawy. W nieznanym dniu popro-  
szono skar¿¹cego o wskazanie, przed którym s¹dem chcia³by prowadziæ swoj¹  
sprawê: przed S¹dem Rejonowym Kraków Podgórze czy przed S¹dem Rejono-  
wym Kraków Nowa Huta. Skar¿¹cy nie wybra³ s¹du. 12 lipca 2000 r. na  
wniosek s¹du sprawa zosta³a przekazana do S¹du Rejonowego dla Krakowa  
Podgórza.  
16. 16 paŸdziernika 2000 r. skar¿¹cy skierowa³ list do Prezesa S¹du Okrê-  
gowego w Krakowie. Zarzuci³ w nim przewlek³e prowadzenie postêpowania.  
17 listopada 2000 r. w odpowiedzi na te zarzuty Prezes zauwa¿y³, ¿e postêpo-  
wanie by³o rzeczywiœcie przewlek³e i z³o¿y³ zapewnienie, ¿e bêdzie nadzorowa³  
jego prowadzenie.  
17. Na rozprawie przeprowadzonej 9 lutego 2001 r. S¹d Rejonowy w Kra-  
kowie wyda³ wyrok. 27 kwietnia 2001 r. skar¿¹cy siê odwo³a³. 15 paŸdziernika  
2001 r. S¹d Rejonowy w Krakowie odrzuci³ apelacjê, poniewa¿ skar¿¹cy nie  
uiœci³ w ustawowym terminie wymaganych op³at s¹dowych. 30 stycznia 2002 r.  
S¹d Okrêgowy w Krakowie uchyli³ to postanowienie i uwzglêdni³ za¿alenie  
skar¿¹cego z 27 kwietnia 2001 r.  
18. Postêpowanie nadal siê toczy przed S¹dem Okrêgowym w Krakowie.  
PRAWO  
I. DOMNIEMANE NARUSZENIE ARTYKU£U 6 § 1 KONWENCJI  
19. Skar¿¹cy zarzuci³, ¿e nadmierna d³ugoœæ postêpowania by³a niezgodna  
z wymogiem „rozs¹dnego terminu”, ustanowionym w art. 6 § 1 Konwencji. Ten  
artyku³ w stosownej czêœci brzmi:  
„Ka¿dy ma prawo do ... rozpatrzenia jego sprawy w rozs¹dnym terminie przez ...  
s¹d ... przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowi¹zkach o charakterze cywilnym...”.  
A. Okres, który nale¿y wzi¹æ pod uwagê  
20. Trybuna³ najpierw zauwa¿a, ¿e postêpowanie rozpoczê³o siê 11 marca  
1993 r., kiedy skar¿¹cy wniós³ pozew do S¹du Rejonowego w Krakowie. Jed-  
122  
nak¿e okres, który nale¿y wzi¹æ pod uwagê rozpocz¹³ siê 1 maja 1993 r., kiedy  
deklaracja, na mocy której Polska uzna³a prawo do skargi indywidualnej na  
podstawie dawnego art. 25 Konwencji, wesz³a w ¿ycie. W œwietle materia³ów  
dostêpnych Trybuna³owi w dniu przyjêcia tego wyroku postêpowanie nadal siê  
toczy. Jego czas trwania wynosi odpowiednio ponad 10 lat i 3 miesi¹ce.  
B. Dopuszczalnoœæ  
21. Trybuna³ odnotowuje, ¿e skarga nie jest w oczywisty sposób nieuzasad-  
niona w rozumieniu art. 35 § 3 Konwencji. Ponadto odnotowuje, ¿e nie jest ona  
niedopuszczalna z jakichkolwiek innych przyczyn. Musi zatem zostaæ uznana  
za dopuszczaln¹.  
C. Przedmiot skargi  
1. Stanowisko skar¿¹cego  
22. Skar¿¹cy utrzymywa³, ¿e jego sprawa by³a nieskomplikowana. W toku  
postêpowania s¹d potrzebowa³ tylko jednej opinii bieg³ego oraz musia³ prze-  
s³uchaæ dziewiêciu œwiadków.  
23. Ponadto stwierdzi³, ¿e nie przyczyni³ siê do przewlek³oœci postêpowania.  
24. Skar¿¹cy skrytykowa³ postêpowanie s¹du prowadz¹cego sprawê, który  
jego zdaniem przyczyni³ siê do przewlek³oœci postêpowania. Podkreœli³, ¿e  
pomiêdzy czerwcem 1998 r. i lipcem 2000 r. mia³ miejsce znacz¹cy okres bez-  
czynnoœci, w którym s¹d pozostawa³ ca³kowicie pasywny. Wreszcie oœwiad-  
czy³, ¿e s¹d nie prowadzi³ jego sprawy z nale¿yt¹ starannoœci¹.  
25. Skar¿¹cy stwierdzi³, ¿e w jego sprawie mia³o miejsce naruszenie art. 6  
Konwencji.  
2. Stanowisko Rz¹du  
26. Rz¹d stwierdzi³, ¿e sprawa nie by³a szczególnie skomplikowana. Rz¹d  
podkreœli³ jednak¿e, ¿e ze spraw¹ wi¹za³y siê pewne proceduralne trudnoœci,  
poniewa¿ s¹d musia³ zasiêgn¹æ opinii bieg³ego oraz przes³uchaæ œwiadków.  
Ponadto jeden z pozwanych mieszka³ w Niemczech.  
27. Rz¹d by³ zdania, ¿e skar¿¹cy przyczyni³ siê do przed³u¿enia postê-  
powania, poniewa¿ nie wskaza³ s¹du w³aœciwego terytorialnie w jego  
sprawie.  
28. Rz¹d argumentowa³ nadto, ¿e to I. K. w du¿ej mierze przyczyni³ siê do  
przewlek³oœci postêpowania poprzez sk³adanie licznych wniosków oraz wnio-  
skowanie wy³¹czenia sêdziów.  
123  
29. W odniesieniu do postêpowania w³aœciwych organów Rz¹d twierdzi³, ¿e  
wykaza³y nale¿yt¹ starannoœæ w toku postêpowania.  
30. W konkluzji Rz¹d wyst¹pi³ do Trybuna³u o stwierdzenie, ¿e w sprawie  
nie mia³o miejsca naruszenie art. 6 § 1 Konwencji.  
3. Ocena Trybuna³u  
31. Trybuna³ przypomina, ¿e rozs¹dna d³ugoœæ postêpowania musi byæ oce-  
niana w œwietle szczególnych okolicznoœci sprawy i z uwzglêdnieniem kryte-  
riów ustanowionych w orzecznictwie Trybuna³u, w szczególnoœci stopnia  
skomplikowania sprawy, postêpowania skar¿¹cego i w³aœciwych w³adz oraz  
wagi dla skar¿¹cego tego, co by³o przedmiotem sporu (patrz, na przyk³ad, Fry-  
dlender przeciwko Francji [GC], nr 30979/96, § 43, ECHR 2000–VII, Humen  
przeciwko Polsce [GC], nr 26614/95, z 15 paŸdziernika 1999 r. § 60).  
32. Trybuna³ uwa¿a, ¿e sprawa nie by³a szczególnie trudna do rozstrzy-  
gniêcia. Chocia¿ by³a w pewnym stopniu skomplikowana przez koniecznoœæ  
zgromadzenia dowodów, nie mo¿na powiedzieæ, ¿e ten element sam w sobie  
uzasadnia³ d³ugotrwa³oœæ postêpowania. Ponadto pozosta³e podstawy przywo-  
³ane przez Rz¹d nie mog¹ uzasadniæ d³ugoœci ca³ego postêpowania.  
33. Jeœli chodzi o postêpowanie skar¿¹cego Trybuna³ zauwa¿a, ¿e nie wy-  
daje siê, aby przyczyni³ siê on do przed³u¿enia procesu.  
34. Jeœli chodzi o postêpowanie w³adz Trybuna³ wpierw odnotowuje, ¿e  
mia³a miejsce znacz¹ca zw³oka jednego roku pomiêdzy 17 grudnia 1996 r. i 12  
grudnia 1997 r., kiedy s¹d pozostawa³ ca³kowicie pasywny (patrz pkt. 9–11  
powy¿ej). Trybuna³ ponadto zauwa¿a, ¿e zaistnia³a te¿ ponad dwuletnia prze-  
rwa pomiêdzy 26 czerwca 1998 r. i 9 lutego 2001 r., kiedy nie odby³a siê ¿adna  
rozprawa (patrz pkt. 14 i 15). Trybuna³ uwa¿a, ¿e wyjaœnienia Rz¹du nie t³u-  
macz¹ tych opóŸnieñ.  
35. W konsekwencji Trybuna³ stwierdza, ¿e wy¿ej wymienione opóŸnienia  
ani ca³kowita d³ugoœæ postêpowania, która wynios³a ponad dziesiêæ lat nie  
odpowiadaj¹ wymogowi „rozs¹dnego terminu" ustanowionego w art. 6 § 1  
Konwencji.  
36. Mia³o zatem miejsce naruszenie art. 6 § 1 Konwencji.  
II. ZASTOSOWANIE ARTYKU£U 41 KONWENCJI  
37. Art. 41 Konwencji stanowi:  
„Jeœli Trybuna³ stwierdzi, ¿e nast¹pi³o naruszenie Konwencji lub jej Protoko³ów  
oraz je¿eli prawo wewnêtrzne zainteresowanej Wysokiej Uk³adaj¹cej siê Strony pozwa-  
la tylko na czêœciowe usuniêcie konsekwencji tego naruszenia, Trybuna³ orzeka, gdy  
zachodzi potrzeba, s³uszne zadoœæuczynienie pokrzywdzonej stronie.”  
124  
A. Szkoda  
38. Skar¿¹cy domaga siê zas¹dzenia 200.000 z³otych polskich w zwi¹zku  
ze szkod¹ materialn¹. Z tytu³u szkody niematerialnej dochodzi³ kwoty 100.000  
z³otych polskich za szkodê, jakiej dozna³ z powodu tego, ¿e Trybuna³ uzna³ za  
niedopuszczalny jego zarzut dotycz¹cy nierzetelnoœci postêpowania. Wreszcie  
wniós³ o 200.000 z³otych polskich za szkody niematerialne, jakich dozna³  
w wyniku przewlek³ego postêpowania.  
39. Rz¹d twierdzi³, ¿e roszczenia skar¿¹cego by³y wygórowane.  
40. Jeœli chodzi o szkodê materialn¹, na podstawie przed³o¿onych mu  
dowodów, Trybuna³u uwa¿a, ¿e skar¿¹cy nie wykaza³, jakoby dochodzona  
przez niego szkoda materialna zosta³a rzeczywiœcie spowodowana nierozs¹dn¹  
d³ugoœci¹ przedmiotowego postêpowania. W konsekwencji brakuje uzasad-  
nienia dla dokonania jakiegokolwiek zas¹dzenia z tego tytu³u (patrz,  
mutatis mutandis, Kud³a przeciwko Polsce [GC] nr 30210/96, § 164, ECHR  
2000–XI).  
41. Trybuna³ zgadza siê, ¿e skar¿¹cy na pewno dozna³ szkody niemate-  
rialnej, takiej jak stres i frustracja wynikaj¹ce z nadmiernie przewlek³ego  
postêpowania w jego sprawie, która nie mo¿e byæ wystarczaj¹co zrekompenso-  
wana stwierdzeniem naruszenia. Bior¹c pod uwagê okolicznoœci sprawy i orze-  
kaj¹c na zasadzie s³usznoœci, Trybuna³ zas¹dza skar¿¹cemu 6.000 euro z tego  
tytu³u.  
B. Koszty i wydatki  
42. Skar¿¹cy za¿¹da³ tak¿e 3.000 z³otych polskich z tytu³u kosztów i wydat-  
ków poniesionych w postêpowaniu przed Trybuna³em.  
43. Trybuna³ zauwa¿a, ¿e skar¿¹cy nie przed³o¿y³ ¿adnej specyfikacji op³at  
czy innych wydatków. Trybuna³ zauwa¿a, ¿e dla dokonania takiego zas¹dzenia,  
koszty i wydatki musz¹ byæ faktycznie poniesione, niezbêdne oraz rozs¹dne, co  
do wartoœci (patrz, miêdzy innymi, Zimmermann i Steiner przeciwko Szwajca-  
rii, wyrok z 13 lipca 1983 r., Series A nr 66, § 36). Zgodnie z tym Trybuna³  
oddala to roszczenie.  
C. Odsetki karne  
44. Trybuna³ uwa¿a za w³aœciwe, ¿e odsetki karne powinny byæ oparte  
na minimalnej stawce kredytowej Europejskiego Banku Centralnego, powiêk-  
szonej o trzy punkty procentowe (patrz Christine Goodwin przeciwko Zjed-  
noczonemu Królestwu [GC] nr 28957/95 § 124, do opublikowania w ECHR  
2002).  
125  
Z TYCH PRZYCZYN TRYBUNA£ JEDNOG£OŒNIE  
1. UZNAJE pozosta³¹ czêœæ skargi za dopuszczaln¹;  
2. UZNAJE, ¿e nast¹pi³o naruszenie art. 6 § 1 Konwencji;  
3. UZNAJE, ¿e  
(a) pozwane pañstwo wyp³aci skar¿¹cemu w terminie trzech miesiêcy od  
dnia, kiedy wyrok stanie siê prawomocny zgodnie z art. 44 § 2 Konwencji,  
6.000 euro (szeœæ tysiêcy euro) przeliczone na walutê narodow¹ pozwanego  
pañstwa w stawce obowi¹zuj¹cej w dniu wyp³aty, jako odszkodowanie za szko-  
dy niematerialne;  
(b) od up³yniêcia wy¿ej wymienionego terminu trzech miesiêcy do dnia  
wyp³aty s¹ wymagalne od powy¿szej kwoty odsetki w stawce równej minimal-  
nej stawce kredytowej Europejskiego Banku Centralnego powiêkszone o trzy  
punkty procentowe.  
4. ODDALA pozosta³¹ czêœæ roszczenia skar¿¹cego o odszkodowanie.  
Sporz¹dzono w jêzyku angielskim i obwieszczono na piœmie 14 paŸdzier-  
nika 2003 r., zgodnie z art. 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybuna³u.  
Michael O BOYLE  
Kanclerz  
Nicolas BRATZA  
Przewodnicz¹cy  
126