RADA EUROPY  
EUROPEJSKI TRYBUNA£ PRAW CZ£OWIEKA  
SEKCJA CZWARTA  
1
SPRAWA PAŒNICKI przeciwko POLSCE  
(SKARGA nr 51429/99)  
WYROK – 6 maja 2003 r.  
W sprawie Paœnicki przeciwko Polsce,  
Europejski Trybuna³ Praw Cz³owieka (Czwarta Sekcja), zasiadaj¹c jako Izba  
sk³adaj¹ca siê z:  
SirNicolas BRATZA, przewodnicz¹cy,  
Pani E. PALM,  
Pani V. STRÁŽNICKÁ,  
Pan M. FISCHBACH,  
Pan J. CASADEVALL,  
Pan R. MARUSTE,  
Pan. L. GARLICKI, sêdziowie  
oraz Pan M. O’BOYLE, Kanclerz Sekcji,  
obraduj¹c na posiedzeniu zamkniêtym 8 kwietnia 2003 r.,  
wydaje nastêpuj¹cy wyrok, który zosta³ przyjêty w tym dniu:  
POSTÊPOWANIE  
1. Sprawa wywodzi siê ze skargi (nr 51429/99) wniesionej przeciwko Rze-  
czypospolitej Polskiej do Trybuna³u na podstawie art. 34 Konwencji o Ochro-  
nie Praw Cz³owieka i Podstawowych Wolnoœci („Konwencja”) przez obywate-  
la polskiego, pana Janusza Paœnickiego („skar¿¹cy”), 17 marca 1999 r.  
2. Skar¿¹cy reprezentowany by³ przez pana A. Zieliñskiego, prawnika  
wykonuj¹cego zawód w Szczecinie, Polska. Polski rz¹d („Rz¹d”) reprezento-  
wany by³ przez swojego pe³nomocnika, pana Krzysztofa Drzewickiego z Mini-  
sterstwa Spraw Zagranicznych.  
1
Wyrok ten stanie siê prawomocny zgodnie z warunkami okreœlonymi przez art. 44 § 2 Kon-  
wencji. Wyrok ten podlega korekcie wydawniczej.  
69  
3. Skar¿¹cy zarzuca³, ¿e jego prawo do „rozpatrzenia sprawy w rozs¹dnym  
terminie” zosta³o naruszone.  
4. Skarga zosta³a przydzielona do Czwartej Sekcji Trybuna³u (art. 52 § 1 Re-  
gulaminu Trybuna³u). W ramach tej Sekcji, Izbê, która mia³a zaj¹æ siê spraw¹  
(art. 27 § 1 Konwencji) ustanowiono zgodnie z art. 26 § 1 Regulaminu Trybuna³u.  
5. 1 listopada 2001 r. Trybuna³ zmieni³ sk³ad swych Sekcji (art. 25 § 1 Re-  
gulaminu). Niniejsza sprawa przydzielona zosta³a do Czwartej Sekcji w nowym  
sk³adzie (art. 52 § 1).  
6. Na podstawie decyzji z 15 paŸdziernika 2002 r. Trybuna³ uzna³ skargê za  
dopuszczaln¹.  
FAKTY  
OKOLICZNOŒCI SPRAWY  
7. Skar¿¹cy urodzi³ siê w 1936 roku i mieszka w Kamieniu Pomorskim,  
Polska.  
8. Skar¿¹cy by³ dyrektorem uzdrowiska w Kamieniu Pomorskim. 14 maja  
1990 r. wniós³ do S¹du Wojewódzkiego w Szczecinie pozew, w którym doma-  
ga³ siê, by A. P („pozwany”) zobowi¹zany zosta³ do zaprzestania roz-  
powszechniania informacji naruszaj¹cych dobre imiê skar¿¹cego oraz do wyco-  
fania zniewag za poœrednictwem prasy.  
9. S¹d przeprowadzi³ rozprawy 2 lipca oraz 5 wrzeœnia 1990 r.  
10. 3 paŸdziernika 1990 r. odby³a siê rozprawa. S¹d przes³ucha³ œwiadka  
i zdecydowa³ zawiesiæ postêpowanie do czasu zakoñczenia postêpowania doty-  
cz¹cego zwolnienia skar¿¹cego z funkcji dyrektora. 27 grudnia 1991 r. postê-  
powanie dotycz¹ce zwolnienia zosta³o zakoñczone.  
11. 30 stycznia 1992 r. skar¿¹cy z³o¿y³ w s¹dzie wniosek o podjêcie postê-  
powania o znies³awienie. 7 grudnia 1992 r. s¹d podj¹³ to postêpowanie.  
12. 5 marca 1993 r. s¹d odroczy³ rozprawê ze wzglêdu na brak pisma pro-  
cesowego pozwanego w aktach sprawy.  
13. 11 sierpnia 1993 r. skar¿¹cy rozszerzy³ swe roszczenia.  
14. 21 paŸdziernika 1994 r. odby³a siê rozprawa.  
15. 6 grudnia 1995 r. s¹d odroczy³ rozprawê na wniosek pozwanego.  
16. 24 stycznia 1996 r. s¹d zamkn¹³ rozprawê oraz poinformowa³, ¿e wyrok  
zostanie og³oszony 7 lutego 1996 r. 6 lutego 1996 r. s¹d zamkniêt¹ rozprawê  
otworzy³ na nowo oraz zdecydowa³, ¿e pozwany przes³uchany zostanie w Ka-  
mieniu Pomorskim. S¹d przes³ucha³ pozwanego 19 lutego 1996 r.  
17. 28 lutego 1998 r. S¹d Wojewódzki w Szczecinie wyda³ wyrok. Nakaza³  
pozwanemu wycofaæ z pewnych gazet stwierdzenia dotycz¹ce skar¿¹cego, na  
w³asny koszt.  
70  
18. 8 sierpnia 1996 r. skar¿¹cy otrzyma³ kopiê wyroku. Nastêpnie pozwany  
wniós³ apelacjê od tego wyroku.  
19. 12 listopada 1996 r. S¹d Apelacyjny w Poznaniu przeprowadzi³ rozpra-  
wê i 21 listopada 1996 r. wyda³ wyrok. Uchyli³ wyrok S¹du Wojewódzkiego  
w Szczecinie i przekaza³ sprawê do ponownego rozpoznania.  
20. Pomimo licznych skarg skar¿¹cego i jego adwokata, S¹d Wojewódzki  
w Szczecinie nie wyznaczy³ ¿adnej rozprawy a¿ do 12 maja 1999 r. 12 stycznia  
1999 r. adwokat skar¿¹cego wniós³ do Prezesa S¹du Wojewódzkiego w Poznaniu  
skargê na przewlek³oœæ postêpowania. W odpowiedzi z 27 stycznia 1999 r. Prezes  
S¹du Wojewódzkiego przyzna³, ¿e skarga by³a uzasadniona.  
21. 12 maja 1999 r. odby³a siê rozprawa.  
22. 28 czerwca 2000 r. S¹d Wojewódzki w Szczecinie przeprowadzi³ roz-  
prawê. Przes³ucha³ on skar¿¹cego i odroczy³ rozpoznanie sprawy po to, by prze-  
s³uchaæ pozwanego przed S¹dem Rejonowym w Kamieniu Pomorskim. Poz-  
wany przes³uchany zosta³ 25 sierpnia 2000 r.  
23. Kolejna rozprawa wyznaczona zosta³a na 29 grudnia 2000 r. S¹d  
zamkn¹³ rozprawê i poinformowa³ strony, ¿e wyrok bêdzie og³oszony 12 stycz-  
nia 2001 r. 26 stycznia 2001 r. s¹d wyda³ wyrok i oddali³ powództwo skar¿¹-  
cego. W nieokreœlonym terminie, w drugiej po³owie 2001 roku, skar¿¹cy wniós³  
apelacjê od wyroku.  
24. Wydaje siê, ¿e postêpowanie trwa nadal.  
PRAWO  
I. DOMNIEMANE NARUSZENIE ARTYKU£U 6 § 1 KONWENCJI  
25. Skar¿¹cy podniós³ zarzut, ¿e d³ugoœæ postêpowania w jego sprawie  
przekroczy³a rozs¹dny termin w rozumieniu art. 6 § 1 Konwencji, który w oma-  
wianym zakresie brzmi nastêpuj¹co:  
„Przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowi¹zkach o charakterze cywilnym  
..., ka¿dy ma prawo do ... rozpatrzenia jego sprawy w rozs¹dnym terminie przez  
... s¹d...”  
26. Rz¹d zakwestionowa³ to stanowisko.  
A. Okres podlegaj¹cy rozpatrzeniu  
27. Trybuna³ zauwa¿a po pierwsze, ¿e postêpowanie rozpoczê³o siê 14 ma-  
ja 1990 r., kiedy skar¿¹cy wniós³ pozew do S¹du Wojewódzkiego w Szczeci-  
nie. Jednak¿e okres podlegaj¹cy rozpatrzeniu rozpocz¹³ siê nie tego dnia, ale  
1 maja 1993 r., kiedy zaczê³a obowi¹zywaæ deklaracja, poprzez któr¹ Polska  
71  
uzna³a prawo do skargi indywidualnej na potrzeby dawnego art. 25 Konwencji.  
Postêpowanie najwidoczniej trwa w dalszym ci¹gu. Ca³kowita d³ugoœæ postê-  
powania w sprawie skar¿¹cego do chwili wydania niniejszego wyroku wynio-  
s³a zatem 12 lat, 10 miesiêcy i 25 dni, z czego okres 9 lat, 11 miesiêcy i 7 dni  
wchodzi w zakres kompetencji ratione temporis Trybuna³u.  
28. Przy ocenie rozs¹dnej d³ugoœci postepowania, o którym mowa, Trybu-  
na³ bêdzie mia³ wzgl¹d na etap, jaki postêpowanie osi¹gnê³o 1 maja 1993 r.  
(patrz, m.in., Humen przeciwko Polsce [GC], nr 26614/95, §§ 58-59, z 15 paŸ-  
dziernika 1999 r., niepublikowany).  
B. Rozs¹dna d³ugoœæ postêpowania  
29. Trybuna³ przypomina, ¿e rozs¹dna d³ugoœæ postêpowania powinna  
byæ oceniana w œwietle szczególnych okolicznoœci sprawy, jak równie¿  
przy uwzglêdnieniu kryteriów ustalonych w orzecznictwie Trybuna³u,  
w szczególnoœci zawi³oœci sprawy, postêpowania skar¿¹cego oraz w³aœci-  
wych w³adz, a tak¿e znaczenia, jakie mia³o dla skar¿¹cego rozstrzygniê-  
cie w danej sprawie (patrz, na przyk³ad, Humen przeciwko Polsce, j.w.,  
§ 60 oraz Frydlender przeciwko Francji [GC], nr 30979/96, § 43, ECHR  
2000-VII).  
1. Zawi³oœæ sprawy  
30. Rz¹d twierdzi³, ¿e sprawa by³a w pewnym stopniu zawi³a. Odwo³y-  
wa³ siê przy tym do trzech innych postêpowañ dotycz¹cych stanowiska  
skar¿¹cego, tocz¹cych siê równolegle z niniejsz¹ spraw¹. Ponadto Rz¹d  
utrzymywa³, ¿e pozwany znacz¹co przyczyni³ siê do d³ugoœci trwania postê-  
powania.  
31. Skar¿¹cy nie zgodzi³ siê z Rz¹dem i twierdzi³, ¿e sprawa nie by³a  
zawi³a.  
32. Trybuna³ odnotowuje, ¿e sprawa dotyczy³a domniemanego naru-  
szenia dóbr osobistych. Zauwa¿a tak¿e, ¿e kwestie natury faktycznej, które  
musia³y byæ rozwa¿one przez s¹dy, wydaj¹ siê byæ w pewnym stopniu  
zawi³e. Jednak¿e nic nie wskazuje na to, by sprawa by³a szczególnie skompli-  
kowana.  
2. Postêpowanie skar¿¹cego  
33. Trybuna³ zauwa¿a, ¿e ¿adna ze stron nie kwestionuje tego, ¿e skar¿¹cy nie  
przyczyni³ siê do d³ugoœci trwania postêpowania.  
72  
3. Postêpowanie w³adz s¹dowych oraz znaczenie dla skar¿¹cego rozstrzyg-  
niêcia w sprawie  
34. Rz¹d przyzna³, ¿e wyst¹pi³y w postêpowaniu dwa okresy bezczynnoœci.  
Wskaza³ on na zw³okê w okresie miêdzy listopadem 1994 r. a grudniem 1995 r.  
oraz miêdzy 21 listopada 1996 r. a 12 maja 1999 r. Rz¹d twierdzi³ ponadto, ¿e  
pozosta³e okresy bezczynnoœci, a mianowicie okres od 1 maja 1993 r. do  
21 paŸdziernika 1994 r. oraz od maja do czerwca 2000 r., w du¿ym stopniu spo-  
wodowane by³y postêpowaniem pozwanego.  
35. Skar¿¹cy stwierdzi³, ¿e s¹dy nie wykaza³y przy prowadzeniu jego spra-  
wy nale¿ytej starannoœci.  
36. Trybuna³ zauwa¿a, ¿e w sprawie powództwa cywilnego wniesionego  
przez skar¿¹cego 14 maja 1990 r. nadal nie zosta³ wydany prawomocny wyrok  
(patrz pkt. 8 - 24 powy¿ej). Trybuna³ zauwa¿a, ¿e wyst¹pi³y dwa znacz¹ce okre-  
sy bezczynnoœci, którymi nale¿y obci¹¿yæ w³adze. Pierwszy trwa³ od 21 paŸ-  
dziernika 1994 r. do 6 grudnia 1995 r. (patrz pkt. 14 i 16 powy¿ej). Drugi okres  
bezczynnoœci trwa³ od 21 listopada 1996 r. do 12 maja 1999 r. (patrz pkt. 20–21  
powy¿ej). Trybuna³ pragnie podkreœliæ, ¿e obydwa okresy bezczynnoœci zosta-  
³y potwierdzone przez Rz¹d.  
37. Trybuna³ zauwa¿a tak¿e, ¿e w³adze krajowe przyzna³y, ¿e postêpowanie  
nie by³o prowadzone szybko. W odpowiedzi na skargê z³o¿on¹ przez skar¿¹ce-  
go na sposób prowadzenia postêpowania, Prezes S¹du Wojewódzkiego  
w Poznaniu 27 stycznia 1999 r. przyzna³, ¿e skarga skar¿¹cego by³a uzasadnio-  
na (patrz pkt 20 powy¿ej).  
38. Ponadto, Trybuna³ przypomina, ¿e art. 6 § 1 nak³ada na Uk³adaj¹ce siê  
Strony obowi¹zek zorganizowania swego systemu s¹downictwa w taki sposób,  
by ich s¹dy mog³y sprostaæ wszystkim wymogom tego artyku³u, w³¹czaj¹c w to  
obowi¹zek rozstrzygania o sprawach w rozs¹dnym terminie (patrz, m.in.,  
wyrok Duclos przeciwko Francji z 17 grudnia 1996 r., Reports 1996-VI,  
s. 2180-81, § 55 in fine). Dlatego te¿ zw³ok¹ w postêpowaniu musz¹ byæ g³ów-  
nie obci¹¿one w³adze krajowe.  
39. Maj¹c na wzglêdzie okolicznoœci sprawy oraz bior¹c pod uwagê ca³y  
okres trwania postêpowania, Trybuna³ uznaje, ¿e wymóg „rozs¹dnego terminu”  
ustanowiony w art. 6 § 1 Konwencji nie zosta³ spe³niony w niniejszej sprawie.  
Dlatego te¿ dosz³o do naruszenia tego postanowienia.  
II. ZASTOSOWANIE ARTUKU£U 41 KONWENCJI  
40. Zgodnie z art. 41 Konwencji:  
„Jeœli Trybuna³ stwierdzi, ¿e nast¹pi³o naruszenie Konwencji lub jej Protoko³ów, oraz  
jeœli prawo wewnêtrzne zainteresowanej Wysokiej Uk³adaj¹cej siê Strony pozwala tylko na  
73  
czêœciowe usuniêcie konsekwencji tego naruszenia, Trybuna³ orzeka, gdy zachodzi potrze-  
ba, s³uszne zadoœæuczynienie pokrzywdzonej stronie.”  
A. Szkoda  
41. Skar¿¹cy nie domaga³ siê wyrównania ¿adnych szkód materialnych.  
Prosi³ jednak Trybuna³ o przyznanie mu 30.000 z³otych polskich z tytu³u szkód  
niematerialnych.  
42. Rz¹d uzna³ ¿¹dan¹ sumê za nadmiern¹. Wnosi³ do Trybuna³u o orze-  
czenie, ¿e samo stwierdzenie naruszenia stanowi wystarczaj¹ce s³uszne zadoœæ-  
uczynienie. Alternatywnie, Rz¹d zwróci³ siê do Trybuna³u o orzeczenie o s³usz-  
nym zadoœæuczynieniu na podstawie jego orzecznictwa w podobnych sprawach  
oraz krajowych warunków ekonomicznych.  
43. Trybuna³ przyznaje, ¿e skar¿¹cy z ca³¹ pewnoœci¹ poniós³ szkodê o cha-  
rakterze niematerialnym, tak¹ jak rozpacz i frustracja wynikaj¹ce z niew³aœciwego  
przed³u¿ania siê jego sprawy, co nie zosta³oby w³aœciwie zrekompensowane  
samym tylko orzeczeniem naruszenia art. 6 § 1 Konwencji. W okolicznoœciach  
niniejszej sprawy oraz dokonuj¹c oceny na zasadzie s³usznoœci, Trybuna³ przy-  
znaje skar¿¹cemu kwotê 4.500 euro z tego tytu³u.  
B. Koszty i wydatki  
44. Skar¿¹cy dochodzi³ zwrotu 9.760 z³otych polskich z tytu³u kosztów  
i wydatków s¹dowych poniesionych w postêpowaniu przed s¹dami krajowymi.  
45. Rz¹d twierdzi³, ¿e koszty i wydatki poniesione przez skar¿¹cego w po-  
stêpowaniu krajowym nie powinny podlegaæ zwrotowi.  
46. Trybuna³ przypomina, ¿e aby byæ uprawnionym do zwrotu kosztów  
i wydatków na podstawie art. 41, poszkodowana strona musia³a je ponieœæ pod-  
czas dochodzenia poprzez krajowy porz¹dek prawny usuniêcia naruszenia [Kon-  
wencji], zapobie¿enia jej naruszenia lub mieæ to stwierdzone przez Trybuna³ lub  
otrzymaæ reparacjê za to (patrz The Zimmermann and Steiner przeciwko Szwaj-  
carii, wyrok z 13 lipca 1983 r., seria A nr 66, s. 14, § 36). Trybuna³ uznaje, ¿e  
skar¿¹cy nie wykaza³, by koszty i wydatki prawne, których dochodzi, poniesione  
zosta³y w celu sk³onienia s¹dów krajowych do postêpowania zgodnie z wymoga-  
mi art. 6 § 1 Konwencji (patrz The Zimmermann and Steiner, s. 14 -15, § 37).  
Trybuna³ w zwi¹zku z tym oddala to roszczenie.  
C. Odsetki z tytu³u niewyp³acenia zadoœæuczynienia  
47. Trybuna³ uwa¿a za w³aœciwe, by odsetki z tytu³u niewyp³acenia zadoœæ-  
uczynienia ustalone by³y w oparciu o minimaln¹ stopê kredytow¹ Europejskie-  
74  
go Banku Centralnego, do której powinny byæ dodane trzy punkty procentowe  
(patrz Christine Goodwin przeciwko Wielkiej Brytanii [GC], nr 28957/97,  
§ 124, do opublikowania w ECHR 2002-...).  
Z TYCH PRZYCZYN TRYBUNA£ JEDNOG£OŒNIE  
1. UZNAJE, ¿e nast¹pi³o naruszenie art. 6 § 1 Konwencji;  
2. UZNAJE, ¿e  
(a) pozwane pañstwo ma wyp³aciæ skar¿¹cemu, w terminie trzech miesiêcy  
od dnia, w którym wyrok stanie siê prawomocny zgodnie z art. 44 § 2 Kon-  
wencji, 4.500 euro (cztery i pó³ tysi¹ca euro) z tytu³u szkód niematerialnych,  
które bêd¹ przeliczone na walutê narodow¹ pozwanego pañstwa wed³ug kursu  
z dnia uregulowania nale¿noœci, plus wszelkie podatki, które mog¹ byæ  
na³o¿one;  
(b) od wygaœniêcia powy¿szego trzymiesiêcznego terminu do momentu  
uregulowania nale¿noœci zwyk³e odsetki bêd¹ p³atne od tej sumy wed³ug mini-  
malnej stopy kredytowej Europejskiego Banku Centralnego plus trzy punkty  
procentowe;  
3. ODDALA pozosta³¹ czêœæ ¿¹dania skar¿¹cego dotycz¹cego zadoœæ-  
uczynienia.  
Sporz¹dzono w jêzyku angielskim i og³oszono na piœmie 6 maja 2003 r.,  
zgodnie z art. 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybuna³u.  
Michael O’BOYLE  
Kanclerz  
Nicolas BRATZA  
Przewodnicz¹cy  
75