© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/sprawiedliwosc [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice] Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC
© Ministerstwo Sprawiedliwości, https://www.gov.pl/web/justice [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości] Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA
SEKCJA PIĄTA
SPRAWA K.G. I S.G. przeciwko POLSCE
(Skarga nr 62466/19)
WYROK
STRASBURG
27 listopada 2025 r.
Wyrok ten jest ostateczny, lecz może podlegać korekcie wydawniczej.
W sprawie K.G. i S.G. przeciwko Polsce
Europejski Trybunał Praw Człowieka (Sekcja Piąta), zasiadając jako Komitet w składzie:
María Elósegui, przewodnicząca,
Gilberto Felici,
Diana Sârcu, Sędziowie,
oraz Sophie Piquet, p.o. zastępca kanclerza sekcji,
mając na uwadze:
skargę (nr 62466/19) przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej wniesioną do Trybunału w dniu 4 grudnia 2019 r. na podstawie art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”) przez dwóch obywateli rosyjskich K.G. i S.G. („skarżący”), którzy urodzili się odpowiednio w 1984 r. i 2017 r., aktualnie mieszkają w Federacji Rosyjskiej i reprezentowani są przez panią I. Hnasevych, prowadzącą praktykę adwokacką w Krakowie;
decyzję o zakomunikowaniu rządowi Rzeczypospolitej Polskiej („rząd”), reprezentowanemu przez pełnomocnika, pana J. Sobczaka z Ministerstwa Spraw Zagranicznych, zarzutów skargi na podstawie art. 5 ust. 1 lit. f i art. 8 Konwencji dotyczących detencji skarżących w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców oraz o uznaniu pozostałej części skargi za niedopuszczalną;
decyzję o nieujawnianiu nazwisk skarżących;
uwagi stron.
po naradzie na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2025 r.,
wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:
PRZEDMIOT SPRAWY
1. Sprawa dotyczy umieszczenia i detencji pierwszej skarżącej i jej małoletniego dziecka (drugiego skarżącego) w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców przez okres około dziewięciu miesięcy w oczekiwaniu na ich wydalenie do Rosji.
2. W 2016 r. pierwsza skarżąca uciekła z Rosji do Turcji z powodu domniemanych prześladowań. Podczas pobytu w Turcji nawiązała związek z obywatelem Syrii i zaszła w ciążę. Opuściła Turcję i wyjechała do Polski z powodu, jak wskazuje, gróźb ze strony ojca dziecka.
3. Po przybyciu do Polski w lipcu 2017 r. pierwsza skarżąca złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy. W trakcie postępowania w tej sprawie skarżąca wyjechała z Polski do Niemiec, gdzie urodziła drugiego skarżącego. Następnie została odesłana do Polski, skąd ponownie uciekła do Niemiec.
4. W dniu 4 marca 2019 r. skarżący zostali po raz drugi przewiezieni z powrotem do Polski, a następnego dnia zostali umieszczeni w detencji.
5. W dniu 4 grudnia 2019 r. Trybunał postanowił nie wskazywać rządowi Polski, na podstawie Reguły 39 Regulaminu Trybunału, środka tymczasowego, o który wnioskowali skarżący w celu zapewnienia, by nie zostali wydaleni z Polski.
6. W dniu 5 grudnia 2019 r. polskie władze deportowały skarżących do Rosji, gdzie przebywają do dnia dzisiejszego.
7. W dniu 31 grudnia 2018 r. odmówiono uwzględnienia wniosku pierwszej skarżącej o nadanie statusu uchodźcy. Pierwsza skarżąca nie odwołała się od tej decyzji, twierdząc następnie, że nie była jej świadoma, ponieważ przed jej wydaniem wyjechała z Polski do Niemiec. Późniejsze próby uchylenia decyzji podjęte przez pierwszą skarżącą zakończyły się niepowodzeniem, ponieważ Rada ds. Uchodźców odmówiła ponownego rozpatrzenia sprawy w dniu 21 listopada 2019 r., a skarżąca nie złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
8. Drugi wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, złożony w dniu 29 sierpnia 2019 r., został ostatecznie oddalony przez Radę ds. Uchodźców w dniu 21 listopada 2019 r.
9. W dniu 5 marca 2019 r. wydano decyzję zobowiązującą skarżących do opuszczenia Polski i zakazującą im ponownego wjazdu do strefy Schengen na okres jednego roku. Odwołania skarżących od tej decyzji, a także ich wnioski o zawieszenie jej wykonania, okazały się bezskuteczne.
10. W dniu 5 marca 2019 r. Sąd Rejonowy w Słubicach nakazał umieszczenie skarżących w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców w Białej Podlaskiej.
11. Ich detencja została następnie przedłużona przez sąd w dniach 26 marca, 28 czerwca, 23 sierpnia, 26 września i 25 listopada 2019 r. Sąd uznał, że detencja administracyjna jest konieczna, ponieważ skarżący wcześniej uciekli z Polski do Niemiec.
12. Pierwsza skarżąca bezskutecznie odwoływała się od każdej decyzji o przedłużeniu detencji i argumentowała w szczególności, że Sąd Rejonowy nie uwzględnił sytuacji drugiego skarżącego i nie chronił jego praw i wolności gwarantowanych przez Konwencję. W swoich stanowiskach oparła się na opiniach biegłych psychologów oraz orzecznictwie Trybunału. Twierdziła również, że ma przyjaciół w Polsce, którzy są gotowi przyjąć ją i jej dziecko w swoim domu.
13. W czerwcu 2018 r. prywatna ekspertyza psychologiczna wykazała, że pierwsza skarżąca cierpi na zespół stresu pourazowego, depresję, bezsenność i zaburzenia odżywiania. Zalecono, aby nie stosować wobec niej detencji, ponieważ stanowi to zagrożenie dla jej życia i zdrowia oraz może mieć negatywny wpływ na jej dziecko.
14. W październiku 2019 r. inny biegły psycholog wydał opinię na temat obojga skarżących. W odniesieniu do pierwszej skarżącej stwierdził, że jej stan emocjonalny pogorszył się w ośrodku detencyjnym, oraz zalecił jej pilne zwolnienie oraz poddanie leczeniu psychologicznemu i farmakologicznemu. Podkreślił, że umieszczenie jej w ośrodku detencyjnym stanowi zagrożenie dla jej zdrowia. W odniesieniu do drugiego skarżącego biegły stwierdził, że pobyt w strzeżonym ośrodku spowodował u niego stres oraz stanowi zagrożenie dla jego zdrowia i rozwoju.
15. Skarżący zarzucali, powołując się na art. 5 ust. 1 lit. f Konwencji, że ich detencja administracyjna była niezgodna z prawem, ponieważ władze nie sprawdziły, czy umieszczenie ich w strzeżonym ośrodku było środkiem ostatecznym, dla którego nie było alternatywnego rozwiązania. Podkreślali, że pierwsza skarżąca cierpiała na zespół stresu pourazowego i dlatego oboje skarżący powinni byli pozostać na wolności. Ponadto twierdzili, że detencja nie była konieczna w odniesieniu do drugiego skarżącego – małego dziecka – dla którego było to traumatyczne doświadczenie.
16. Skarżący zarzucali również, powołując się na art. 8 Konwencji, że ich detencja w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców stanowiła środek, który w nieproporcjonalny sposób naruszał ich prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.
OCENA TRYBUNAŁU
17. Rząd twierdził, że skarżący nie wyczerpali krajowych środków odwoławczych, ponieważ nie wnieśli oni powództwa o odszkodowanie na podstawie art. 407 ustawy o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 r. w związku z nieuzasadnioną detencją w ośrodku strzeżonym (rząd powołał się na sprawę Bistieva i Inni przeciwko Polsce, nr 75157/14, 10 kwietnia 2018 r.). Nie wnieśli oni również powództwa na podstawie art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego o odszkodowanie za naruszenie ich dóbr osobistych.
18. Ze względu na to, że w momencie składania skargi skarżący byli pozbawieni wolności, a środki odwoławcze sugerowane przez rząd, mające charakter wyłącznie odszkodowawczy, nie mogłyby doprowadzić do ich zwolnienia, nawet gdyby ich detencja została uznana za niezgodną z prawem (zob. Nikoghosyan i Inni przeciwko Polsce, nr 14743/17, §§ 44-47, 3 marca 2022 r.), Trybunał oddala zastrzeżenie wstępne rządu.
19. Trybunał zauważa, że skarga nie jest w sposób oczywisty nieuzasadniona w rozumieniu art. 35 ust. 3 lit. a Konwencji ani nie jest niedopuszczalna z jakichkolwiek innych względów. Tym samym należy uznać ją za dopuszczalną.
20. Zasady ogólne dotyczące pozbawienia wolności w kontekście polskich ośrodków dla cudzoziemców zostały podsumowane w sprawach Nikoghosyan i Inni (cyt. powyżej, §§ 61–65) oraz Bilalova i Inni przeciwko Polsce (nr 23685/14, §§ 73–76, 26 marca 2020 r.).
21. Odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy, Trybunał zauważa, że bezsporne jest, iż detencja skarżących była przewidziana w prawie krajowym. Pozostaje do ustalenia, czy pozbawienie wolności było „zgodne z prawem” czy „arbitralne” w rozumieniu nadanym tym terminom w orzecznictwie Trybunału (zob. M.H. i Inni przeciwko Chorwacji, nr 15670/18 i 43115/18, §§ 233–234, 18 listopada 2021 r.).
22. Oceniając stosowność miejsca i warunków detencji skarżących, Trybunał podkreśla, że stwierdził już, iż ośrodek strzeżony w Białej Podlaskiej bez wątpienia stanowi miejsce przetrzymywania podobne pod wieloma względami do zakładów karnych lub aresztów śledczych (zob. Nikoghosyan i Inni, cyt. powyżej, § 85). W związku z tym władze miały obowiązek sprawdzić, czy nie było alternatywnego rozwiązania dla umieszczenia skarżących – samotnej matki z dzieckiem w wieku 19 miesięcy w momencie pierwszej detencji – w takiej placówce (zob. Bilalova i Inni, cyt. powyżej, § 76).
23. W tym kontekście Trybunał ponownie podkreśla, że co do zasady należy unikać detencji małych dzieci w takich placówkach i że jedynie krótkotrwałe umieszczenie w odpowiednich warunkach może być zgodne z Konwencją, pod warunkiem jednak, że władze ustalą, iż środek ten został podjęty w ostateczności, po upewnieniu się, czy nie można zastosować żadnego innego środka wiążącego się z mniejszym ograniczeniem wolności (ibid., § 79). Łączny czas dziewięciu miesięcy, jaki skarżący spędzili w ośrodku strzeżonym, znacznie przekracza okresy, które Trybunał uznał już za sprzeczne z Konwencją w odniesieniu do małych dzieci (zob. A.M. i Inni przeciwko Francji, nr 24587/12, § 48, 12 lipca 2016 r.; R.K. i Inni przeciwko Francji, nr 68264/14, § 68, 12 lipca 2016 r.; A.B. i Inni przeciwko Francji, nr 11593/12, § 111, 12 lipca 2016 r.; oraz Bistieva i Inni, cyt. powyżej, § 87).
24. Ponadto Trybunał zauważa, że w ramach odpowiedniego postępowania krajowego skarżący uprawdopodobnili swoją wrażliwą sytuację i ryzyko związane z przedłużającą się detencją (zob. paragrafy 13–14 powyżej). Niemniej jednak argumenty te zostały oddalone przez organy krajowe na podstawie ogólnych opinii wydanych przez psychologów zatrudnionych przez te organy, które to opinie były przeciwne. Trybunał nie został zatem przekonany, że przy ocenie, czy istnieją realne alternatywy dla umieszczenia w ośrodku strzeżonym, należycie uwzględniono stan zdrowia psychicznego skarżących.
25. Ponadto wydaje się, że władze krajowe całkowicie zignorowały oświadczenie osoby trzeciej, która wyraźnie zaproponowała przyjęcie skarżących w swoim domu, zapewniając im alternatywę dla pobytu w strzeżonym ośrodku. Zamiast tego, powołując się na fakt, że skarżący wcześniej uciekli i nie mają żadnych oszczędności, organy krajowe stwierdziły, że skarżący nie kwalifikują się do żadnego alternatywnego środka przewidzianego w prawie. W związku z tym Trybunał nie uważa, aby przedstawiono wystarczające powody dla dziewięciomiesięcznej detencji skarżących.
26. Powyższe rozważania wystarczają, aby Trybunał mógł stwierdzić, że w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy zatrzymanie obojga skarżących na okres dziewięciu miesięcy nie było środkiem ostatecznym, dla którego nie istniała żadna alternatywa (zob. Nikoghosyan i Inni, cyt. powyżej, §§ 86 i 88; oraz, mutatis mutandis, R.K. i Inni przeciwko Francji, cyt. powyżej, § 86; Popov przeciwko Francji, nr 39472/07 i 39474/07, § 119, 19 stycznia 2012 r.; Bilalova i Inni, cytowany powyżej, § 80; oraz, odwrotnie, A.M. i Inni przeciwko Francji, cyt. powyżej, § 68). Trybunał uważa, że w związku z detencją dziecka władze powinny były wykazać się sprawniejszym działaniem i większą starannością.
27. W związku z powyższym doszło do naruszenia art. 5 ust. 1 lit. f Konwencji.
28. Trybunał zauważa, że skarga nie jest w sposób oczywisty nieuzasadniona w rozumieniu art. 35 ust. 3 lit. a Konwencji. Ponadto zauważa, że nie jest ona również niedopuszczalna pod żadnym innym względem. Tym samym należy uznać ją za dopuszczalną.
29. Trybunał ponownie stwierdza, że fakt przetrzymywania skarżących w ośrodku detencyjnym przez dziewięć miesięcy, co powodowało, że byli oni zmuszeni do życia w warunkach typowych dla zakładu karnego, można uznać za ingerencję w skuteczne korzystanie z prawa do życia rodzinnego (zob. Bistieva i Inni, cyt. powyżej, § 73 i przytoczone tam odniesienia).
30. Trybunał zgadza się z rządem, że środek detencyjny zastosowano w kontekście zapobiegania nielegalnej imigracji, w szczególności w celu wydalenia, a zatem ingerencja miała uprawniony cel w rozumieniu art. 8 ust. 2 Konwencji (ibid., § 76).
31. Niemniej jednak, odnosząc się do swoich ustaleń dotyczących skargi na podstawie art. 5 Konwencji (zob. paragrafy 22–26 powyżej), Trybunał uważa, że umieszczenie skarżących, będących rodziną, w ośrodku detencyjnym nie było proporcjonalne do uprawnionego celu, biorąc pod uwagę (i) dziewięciomiesięczny okres detencji, (ii) wrażliwe położenie obojga skarżących, (iii) bardzo młody wiek drugiego skarżącego oraz (iv) widoczny brak należytego rozważenia alternatyw dla detencji. W związku z tym Trybunał stwierdza, że nawet uwzględniając ryzyko ucieczki rodziny, władze nie przedstawiły wystarczających powodów uzasadniających dziewięciomiesięczną detencję skarżących w strzeżonym ośrodku. W rezultacie doszło do naruszenia art. 8 Konwencji (zob. Popov, cyt. powyżej, § 148; A.B. i Inni przeciwko Francji, cyt. powyżej § 156; oraz R.K. i Inni przeciwko Francji, cyt. powyżej, § 117).
ZASTOSOWANIE ART. 41 KONWENCJI
32. Skarżący dochodzili kwoty 15 000 euro (EUR) tytułem zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową.
33. Rząd podniósł, że roszczenie to jest nadmierne i nieuzasadnione. Dodał ponadto, że gdyby Trybunał stwierdził naruszenie Konwencji w niniejszej sprawie, stwierdzenie naruszenia powinno zostać uznane za stanowiące słuszne zadośćuczynienie.
34. Biorąc pod uwagę wyroki wydane w podobnych sprawach przeciwko Polsce, zasadę słuszności, a także okoliczności niniejszej sprawy – w szczególności długość okresu detencji administracyjnej zastosowanej wobec skarżących oraz fakt, że sprawa dotyczyła dziecka – Trybunał przyznaje skarżącym łącznie kwotę 15 000 EUR tytułem zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową, powiększoną o ewentualny podatek.
Z POWYŻSZYCH WZGLĘDÓW TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE
a) że pozwane państwo winno w terminie trzech miesięcy uiścić na rzecz skarżących łącznie kwotę 15 000 EUR (piętnaście tysięcy euro) plus wszelkie należne podatki, przeliczoną na walutę pozwanego państwa według kursu obowiązującego w dniu płatności;
b) że od upływu wyżej wskazanego terminu trzech miesięcy do daty płatności przysługiwać będą odsetki zwykłe od określonej powyżej kwoty, naliczone według stopy równej marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego obowiązującej w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe;
Sporządzono w języku angielskim i notyfikowano pisemnie w dniu 27 listopada 2025 r., zgodnie z Regułą 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.
Sophie Piquet María Elósegui
Zastępca Kanclerza Sekcji Przewodnicząca