© Naczelny Sąd Administracyjny, www.nsa.gov.pl [Translation already published on the official website of the Polish Supreme Administrative Court] Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Supreme Administrative Court for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC
© Naczelny Sąd Administracyjny, www.nsa.gov.pl [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Naczelnego Sądu Administracyjnego] Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC
WIELKA IZBA
Sprawa MUHAMMAD I MUHAMMAD przeciwko Rumunii
(Skarga nr 80982/12)
WYROK
[wyciąg]
Artykuł 1 P7 – Zabezpieczenia proceduralne dotyczące wydalania cudzoziemców – Wydalenie ze względów bezpieczeństwa narodowego, o którym sąd zadecydował na podstawie informacji niejawnych nieujawnionych wnioskodawcom, bez wystarczających zabezpieczeń równoważących – Prawo do informacji o istotnych okolicznościach faktycznych leżących u podstaw decyzji o wydaleniu – Prawo dostępu do treści dokumentów i informacji, na których oparł się właściwy organ krajowy – Wymóg, by ograniczenia tych praw były należycie uzasadnione przez właściwy, niezależny organ i w wystarczającym stopniu zrekompensowane przez czynniki równoważące, w tym gwarancje proceduralne – Ścisła kontrola czynników równoważących przy braku rygorystycznego badania krajowego potrzeby znacznego ograniczenia praw skarżących – Niewystarczające informacje ujawnione skarżącym na temat podstaw wydalenia, przebiegu postępowania i ich praw – Nieskuteczna obrona przez adwokatów bez dostępu do informacji zawartych w aktach sprawy – Zaangażowanie najwyższego organu sądowego jako istotne zabezpieczenie, lecz niewystarczające wobec braku informacji na temat charakteru i stopnia zastosowanej kontroli
STRASBURG
15 października 2020 r.
Wyrok ten jest ostateczny.
W sprawie Muhammad i Muhammad przeciwko Rumunii,
Europejski Trybunał Praw Człowieka, obradujący w składzie Wielkiej Izby w składzie:
Robert Spano, Przewodniczący,
Linos-Alexandre Sicilianos,
Jon Fridrik Kjølbro,
Ksenija Turković,
Angelika Nußberger,
Paul Lemmens,
Ganna Yudkivska,
Paulo Pinto de Albuquerque,
Faris Vehabović,
Iulia Antoanella Motoc,
Carlo Ranzoni,
Pauliine Koskelo,
Georgios A. Serghides,
Marko Bošnjak,
Jovan Ilievski,
Péter Paczolay,
María Elósegui, Sędziowie,
oraz Johan Callewaert, Zastępca Kanclerza Wielkiej Izby,
Obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 września 2019 r. i 18 czerwca 2020 r.,
wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:
PROCEDURA
1. Sprawa wywodzi się ze skargi (nr 80982/12) przeciwko Rumunii złożonej do Trybunału na podstawie art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja") przez dwóch obywateli Pakistanu, pana Adeela Muhammada i pana Ramzana Muhammada („skarżący"), w dniu 19 grudnia 2012 r.
2. Skarżący, którym przyznano pomoc prawną, byli reprezentowani przez panią E. Crângariu i panią F. Dumitru, adwokatów praktykujących w Bukareszcie. Rząd Rumunii („Rząd") był reprezentowany przez swojego pełnomocnika, panią S.-M. Teodoroiu, z Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
3. Skarżący skarżyli się, że zostali deportowani z Rumunii do Pakistanu, rzekomo z naruszeniem ich praw wynikających z art. 13 Konwencji oraz art. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji.
4. Skarga została przydzielona do Trzeciej Sekcji Trybunału (Reguła 52 § 1 Regulaminu Trybunału). W dniu 10 lipca 2015 r. zakomunikowano Rządowi skargę na podstawie art. 1 Protokołu nr 7, a skargi skarżących na podstawie artykułów 5 i 8 Konwencji zostały uznane za niedopuszczalne zgodnie z Regułą 54 § 3. Skarga została następnie przydzielona do Czwartej Sekcji Trybunału. W dniu 26 lutego 2019 r. Izba tej Sekcji w składzie Ganna Yudkivska, Przewodnicząca, Paulo Pinto de Albuquerque, Faris Vehabović, Iulia Antoanella Motoc, Carlo Ranzoni, Marko Bošnjak i Péter Paczolay, sędziowie, wraz z Marialeną Tsirli, Sekretarzem Sekcji, zrzekła się jurysdykcji na rzecz Wielkiej Izby, przy czym żadna ze stron nie zgłosiła sprzeciwu (art. 30 Konwencji i Reguła 72).
5. Skład Wielkiej Izby został ustalony zgodnie z art. 26 ust. 4 i 5 Konwencji oraz Regułą 24.
6. Skarżący i Rząd złożyli pisemne uwagi dotyczące dopuszczalności i meritum sprawy. Helsińska Fundacja Praw Człowieka z siedzibą w Polsce oraz Stowarzyszenie Interwencji Prawnej, wraz z Amnesty International oraz Specjalnym Sprawozdawcą Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. promocji i ochrony praw człowieka i podstawowych wolności w walce z terroryzmem, którym udzielono zgody na interwencję w procedurze pisemnej (art. 36 ust. 2 Konwencji oraz Reguła 44 § 3), również złożyły uwagi.
7. Rozprawa odbyła się publicznie w budynku praw człowieka, w Strasburgu, w dniu 25 września 2019 r. (Reguły 71 i 59 § 3).
Przed Trybunałem stanęli:
(a) w imieniu Rządu
Pani S.-M. Teodoroiu, Ministerstwo Spraw Zagranicznych,Pełnomocnik,
Pani O. Ezer, doradca dyplomatyczny,
Ministerstwo Spraw Zagranicznych,
Pani S.D. Popa, zastępca Stałego Przedstawiciela
Rumunii przy Radzie Europy,
Pani D.A. Stănișor, sędzia Wysokiego Sądu Kasacyjnego i Sprawiedliwości,
Pani I. Măiereanu, Sędzia Wysokiego Sądu Kasacyjnego
i Sprawiedliwości,
Pan O. Spînu, sędzia Sądu Apelacyjnego w Bukareszcie,Doradcy;
(b) w imieniu skarżących
Pani E. Crângariu, adwokat,
Pani F. Dumitru, adwokat, Radca Prawny.
Trybunał wysłuchał wystąpień Pani Teodoroiu, Pani Crângariu i Pani Dumitru, a następnie ich odpowiedzi na pytania sędziów.
Zgodnie z upoważnieniem Prezesa Wielkiej Izby, Rząd przedstawił na piśmie dodatkowe odpowiedzi na niektóre pytania zadane przez sędziów podczas rozprawy. Odpowiedzi te zostały zakomunikowane skarżącym, którzy przedstawili w związku z tym swoje uwagi.
FAKTY
[Paragrafy 8 – 87 wyroku pominięto i zastąpiono tłumaczeniem poniższego streszczenia przygotowanego przez Kancelarię Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
Streszczenie stanu faktycznego[1]:
Skarżący, obywatele pakistańscy mieszkający w Rumunii na wizach studenckich, zostali deportowani ze względów bezpieczeństwa narodowego. Właściwa decyzja została oparta na dokumentach niejawnych. Skarżący nie mieli do nich dostępu, ani nie otrzymali żadnych konkretnych informacji na temat faktów i powodów leżących u podstaw tej decyzji].
PRAWO
88. Powołując się na art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7 oraz art. 13 Konwencji, skarżący zarzucili, że nie zapewniono im wystarczających gwarancji proceduralnych i dlatego nie mogli skutecznie bronić się w postępowaniu wszczętym wnioskiem o uznanie ich za osoby niepożądane w Rumunii ze względów bezpieczeństwa narodowego. W szczególności zarzucili, że nie zostali powiadomieni o faktycznych zarzutach przeciwko nim, mimo że nie mieli dostępu do dokumentów w aktach.
89. Rząd kwestionował argumenty skarżących.
90. Trybunał, będąc panem charakterystyki, jaką należy nadać w prawie faktom sprawy (zob. Radomilja i Inni v. Chorwacja [WI], nr 37685/10 i 22768/12, §§ 113-15 i 126, 20 marca 2018 r.), uznaje za właściwe zbadanie zarzutów skarżących wyłącznie na podstawie art. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji, którego odpowiednia część brzmi następująco:
„1. Cudzoziemiec legalnie przebywający na terytorium jakiegokolwiek państwa nie może być zeń wydalony, chyba że w wyniku decyzji podjętej zgodnie z ustawą, i powinien mieć możliwość:
a) przedstawienia racji przeciwko wydaleniu;
b) wniesienia środków odwoławczych oraz
c) bycia reprezentowanym dla tych celów przed właściwym organem albo osobą lub osobami wyznaczonymi przez ten organ”.
91. Trybunał powtarza, że zabezpieczenia przewidziane w art. 1 Protokołu nr 7 mają zastosowanie wyłącznie do cudzoziemców, którzy „legalnie przebywają" na terytorium państwa, które ratyfikowało ten Protokół (zob. Georgia przeciwko Rosji (I) [WI], nr 13255/07, § 228, ECHR 2014, oraz Sejdovic i Sulejmanovic przeciwko Włochom (dec.), nr 57575/00, 14 marca 2002). W niniejszej sprawie skarżący przybyli do Rumunii w celu kontynuowania studiów uniwersyteckich i uzyskali w tym celu wizy długoterminowe (zob. paragrafy 9-10 powyżej). Byli zatem „legalnymi rezydentami" w Rumunii, gdy wszczęto przeciwko nim postępowanie o wydalenie. W konsekwencji, biorąc pod uwagę, że groziło im wydalenie w czasie, gdy byli cudzoziemcami legalnie przebywającymi w Rumunii, art. 1 Protokołu nr 7 ma zastosowanie ratione materiae w niniejszej sprawie.
92. Trybunał zauważa, że skarga ta nie jest w sposób oczywisty nieuzasadniona w rozumieniu art. 35 ust. 3 lit. a Konwencji. Ponadto zauważa, że nie jest ona niedopuszczalna z jakichkolwiek innych powodów. Musi zatem zostać uznana za dopuszczalną.
(a) Skarżący
93. Skarżący zarzucili naruszenie zasady równości stron, ponieważ ani oni, ani ich prawnicy nie mogli zapoznać się z rzeczywistymi zarzutami wobec nich, ponieważ postępowanie opierało się na dokumentach zakwalifikowanych jako „tajne".
94. Zarzucili, że ani władze administracyjne ani sądowe nie poinformowały ich o zarzucanych im czynach. Ich zdaniem fakt poinformowania ich przed sądem apelacyjnym, przez tłumacza, o proponowanym wobec nich środku i odpowiednich przepisach prawa rumuńskiego nie jest równoznaczny z „przekazaniem" wniosku o wszczęcie postępowania. Dodali, że w każdym razie sama skarga nie zawierała żadnych wskazówek co do treści zarzutów przeciwko nim.
95. Warunki nałożone przez różne obowiązujące przepisy prawne w celu zapewnienia ochrony informacji niejawnych (zob. paragrafy 43 i 51 powyżej) uniemożliwiły sądom krajowym poinformowanie ich o jakichkolwiek konkretnych zarzutach.
96. Skarżący wskazali ponadto, że komunikat prasowy SRI z dnia 6 grudnia 2012 r. (zob. paragraf 30 powyżej) podał do publicznej wiadomości pewne bardziej szczegółowe informacje dotyczące działań, o które zostali oskarżeni. Taka różnica w podejściu między sądem apelacyjnym a SRI co do zakresu informacji, które mogą być ujawnione publicznie, poddawała w wątpliwość, zdaniem skarżących, potrzebę nadania tym informacjom klauzuli tajności.
97. Skarżący dodali, że w aktach sprawy nie było nic, co mogłoby sugerować, że dokumenty, które zostały przedstawione jako należące do kategorii „tajne", musiały zostać opatrzone klauzulą tajności. Sądy krajowe nie były zobowiązane przez prawo do sprawdzenia, czy klasyfikacja informacji przez SRI była uzasadniona lub do przeanalizowania powodów podanych przez SRI w celu odmowy przekazania dokumentów niejawnych zainteresowanym. Podobnie prawo nie zezwalało sądom krajowym na samodzielne odtajnienie jakichkolwiek dokumentów lub informacji niejawnych (zob. paragraf 51 powyżej).
98. Stwierdzili ponadto, że prawo rumuńskie nie nakłada w tego typu sprawach na organy sądowe żadnego obowiązku zapewnienia zainteresowanym pomocy adwokata lub poinformowania ich o takiej możliwości, ani też wskazania, że niektórzy adwokaci posiadają certyfikat ORNISS. Przyznali oni, że zgodnie z przepisami regulującymi postępowanie cywilne mogli teoretycznie korzystać z pomocy wybranego przez siebie adwokata przed sądem apelacyjnym. Jednakże, biorąc pod uwagę tempo postępowania i odległość, jaką musieli pokonać na rozprawę przed Sądem Apelacyjnym, nie mieli wystarczająco dużo czasu na znalezienie adwokata.
99. Co do możliwości uzyskania przez adwokatów, którzy reprezentowali ich przed Wysokim Sądem, zaświadczenia ORNISS, zarzucili oni, że czas trwania procedury w tym celu był znacznie dłuższy niż procedura przewidziana w prawie rumuńskim dla celów uznania osoby za niepożądaną (zob. paragrafy 35 i 54 powyżej). W odniesieniu do możliwości bycia reprezentowanym od początku postępowania przez adwokata, który posiadał certyfikat ORNISS, skarżący stwierdzili, że według ich badań, strona internetowa adwokatury w Bukareszcie nie zawierała informacji umożliwiających im zidentyfikowanie upoważnionego adwokata. Powołali się na pismo Krajowego Związku Rumuńskich Adwokatur, który wyjaśnił, że nie ma listy adwokatów posiadających certyfikat ORNISS (zob. paragraf 58 powyżej). Argumentowali, że w każdym razie, uwzględniając obowiązujące przepisy krajowe (zob. paragrafy 43 i 51 powyżej), nawet adwokat posiadający certyfikat ORNISS nie byłby w stanie ujawnić im informacji niejawnych.
100. Wyjaśnili, że chociaż przepisy ustawowe mające zastosowanie do tego rodzaju postępowania nie zabraniają sądowi weryfikacji informacji przedstawionych mu przez SRI i oskarżyciela publicznego, w tym poprzez przeprowadzanie dowodów z urzędu, mieli wątpliwości co do zakresu kontroli przez sądy krajowe co do zasadności‑ zastosowanego wobec nich środka. W tym kontekście wskazali na odmowę przez Wysoki Sąd, bez podania uzasadnienia, uwzględnienia ich wniosku o uzyskanie drogą urzędową pewnych informacji bankowych ich dotyczących. Uważają, że postępowanie było czystą formalnością i że sąd po prostu założył, że wniosek SRI i wniosek prokuratora wszczynający postępowanie były zasadne.
101. Wreszcie skarżący zarzucili, że w wyniku wydalenia ponieśli szkodę polegającą na niemożności kontynuowania studiów uniwersyteckich i izolacji społecznej, w tym od rodziny, oraz że ich reputacja została nadszarpnięta z powodu poważnych oskarżeń przeciwko nim. Twierdzili, że po powrocie do Pakistanu zostali poddani dochodzeniu mającemu na celu weryfikację oskarżeń o akty terrorystyczne, ale nie przyniosło ono żadnych rezultatów.
(b) Rząd
102. Rząd stwierdził, że zapobieganie i zwalczanie zagrożeń dla bezpieczeństwa narodowego były priorytetowymi zadaniami krajowych organów bezpieczeństwa. SRI był prawnie ustanowionym organem krajowym odpowiedzialnym za zapobieganie i zwalczanie terroryzmu i jako taki był właściwy do wnioskowania o ograniczenie niektórych praw cudzoziemców w Rumunii. Podobnie, w celu zapobiegania aktom terrorystycznym, we współpracy z innymi organami działającymi w dziedzinie bezpieczeństwa narodowego, SRI był uprawniony do gromadzenia, weryfikowania i wykorzystywania, za pomocą specjalnych technik, informacji niezbędnych do zapobiegania terroryzmowi. Zgodnie z odpowiednimi przepisami prawnymi (zob. paragraf 51 powyżej), informacje uzyskane w ten sposób przez SRI, wraz ze środkami i sprzętem użytym do ich uzyskania, zostały zaklasyfikowane jako informacje stanowiące „tajemnicę państwową".
103. Rząd wyjaśnił, że wykluczenie i wydalenie cudzoziemca były środkami administracyjnymi mającymi na celu zapobieganie lub zwalczanie terroryzmu. W odniesieniu do przebiegu tego postępowania, rząd stwierdził przede wszystkim, że to SRI przekazuje prokuraturze przy sądzie apelacyjnym w Bukareszcie informacje, które uważa za uzasadniające wniosek o uznanie cudzoziemca za osobę niepożądaną w Rumunii. Jeśli po dokonaniu oceny tych danych prokurator uznał wniosek SRI za zasadny, kierował sprawę do sądu apelacyjnego w Bukareszcie. Wniosek inicjujący postępowanie sądowe, zawierający charakterystykę prawną zarzutów wobec cudzoziemca, a niekiedy także pewien konkretny materiał faktyczny, był doręczany osobie zainteresowanej.
104. Rząd wyjaśnił, że zgodnie z prawem wewnętrznym sądy krajowe właściwe do rozpatrywania takich spraw, których niezależność i bezstronność podkreślał, miały dostęp do wszystkich dokumentów niejawnych, na których opierał się wniosek prokuratury. Nawet jeśli sądy te nie były same kompetentne do odtajnienia udostępnionych im niejawnych danych i informacji, mogły zwrócić się do właściwego organu o przeanalizowanie celowości odtajnienia lub zmiany klauzuli tajności dokumentów w celu umieszczenia ich w aktach sprawy do wglądu przez zainteresowaną stronę. Ponadto nie istniał przepis ustawowy pozwalający sądom krajowym na badanie z urzędu zasadności nadania danej informacji klauzuli tajności. Jednakże w przypadku, gdy legalność klasyfikacji dokumentów była kwestionowana w ramach odwołania, właściwy sąd mógł zbadać tę kwestię w granicach prawa.
105. Odnosząc się do przedstawionych przez nich przykładów orzecznictwa (zob. paragrafy 60-61 powyżej), Rząd wskazał dalej, że co do zasady, po uprzednim zbadaniu dokumentów niejawnych przekazanych przez prokuraturę, sąd apelacyjny powiadomi zainteresowaną osobę o informacjach, które uzna za wystarczające, aby umożliwić jej, z pomocą tłumacza, zrozumienie istoty faktów leżących u podstaw postępowania. Zaznaczyli jednak, że sąd nie ujawni danych, które w jego opinii mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo narodowe. Argumentowali, że w celu wypełnienia obowiązku informowania cudzoziemców o stawianych im zarzutach, rumuńskie sądy muszą zachować odpowiednią równowagę pomiędzy konkurującymi ze sobą interesami: z jednej strony zapewnić cudzoziemcom wystarczające informacje, aby umożliwić im obronę, a z drugiej strony przestrzegać przepisów prawnych regulujących poufność informacji niejawnych.
106. Rząd podniósł, że praktyka sądów rumuńskich w zakresie informowania cudzoziemców o istocie stawianych im zarzutów jest zgodna zarówno z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok TSUE z dnia 10 września 2014 r. w sprawie Ben Alaya v. Bundesrepublik Deutschland, C-491/13, EU:C:2014:2187, pkt 33, oraz wyrok TSUE z dnia 4 czerwca 2013 r. w sprawie ZZ v. Secretary of State for the Home Department, C-300/11, ECLI:EU:C:2013:363), jak i Trybunału (Regner v. Republika Czeska [WI], nr 35289/11, 19 września 2017 r.). Zauważyli, że o ile do 2015 lub 2016 r. praktyka sądów krajowych wahała się co do zakresu informacji o stanie faktycznym, które należy ujawnić cudzoziemcom w tego typu postępowaniach, o tyle po tym okresie orzecznictwo uległo konsolidacji w sensie udzielania konkretnych informacji zainteresowanym. W niniejszej sprawie podnieśli, że nawet zakładając, jak twierdzili skarżący, że Sąd Apelacyjny nie dostarczył im wystarczających informacji faktycznych na temat podejrzeń wobec nich, przynajmniej zapoznali się z tymi podejrzeniami w wyniku komunikatu prasowego SRI z dnia 6 grudnia 2012 r. Wyjaśnili w tym względzie, że SRI może informować opinię publiczną, poprzez komunikaty prasowe, o informacjach będących przedmiotem zainteresowania publicznego, ale nigdy nie ujawnia informacji niejawnych.
107. Rząd podkreślił, odwołując się do przykładów orzecznictwa, które przedstawił Trybunałowi (zob. paragrafy 62-63 powyżej), że gdy sądy krajowe dokonywały badania potrzeby uznania cudzoziemca za niepożądanego, brały pod uwagę nie tylko dokumenty niejawne, ale także wszelkie inne dowody lub informacje, na które zwróciła uwagę dana osoba, mając również na uwadze potencjalne konsekwencje dla bezpieczeństwa narodowego działań, o które cudzoziemcy byli podejrzewani, jeśli nie zostaną usunięci z kraju. W przypadku, gdy decyzja o uznaniu osoby za niepożądaną opierała się na danych niejawnych lub informacjach związanych z bezpieczeństwem narodowym, prawo wyraźnie zabraniało jakiejkolwiek wzmianki o takich materiałach niejawnych w tekście decyzji.
108. Wreszcie rząd stwierdził, że zgodnie z prawem krajowym cudzoziemiec, wobec którego toczy się postępowanie o uznanie go za osobę niepożądaną, nie może zapoznać się z dokumentami niejawnymi. Mógł on jednak być reprezentowany przez adwokata posiadającego certyfikat ORNISS i adwokat ten miałby taki dostęp. Jeśli adwokat wybrany przez danego cudzoziemca nie posiadał takiego certyfikatu, mógł on wnioskować o odroczenie postępowania w celu podjęcia niezbędnych kroków w celu jego uzyskania lub skontaktowania się z adwokatem posiadającym już taki certyfikat. W opinii Rządu, nawet jeśli adwokat posiadający certyfikat ORNISS musiałby przestrzegać przepisów prawnych dotyczących ochrony konsultowanych dokumentów niejawnych, byłby jednak w stanie odpowiednio przygotować obronę cudzoziemca i poszukiwać dowodów na odparcie informacji zawartych w dokumentach niejawnych. Rząd dodał, że w niniejszej sprawie prawnicy wybrani przez skarżących nie posiadali certyfikatu ORNISS oraz że nie złożyli oni wniosku o odroczenie postępowania w celu podjęcia kroków zmierzających do uzyskania takiego certyfikatu lub starania się o zastąpienie ich przez innych prawników posiadających takie uprawnienia.
109. Rząd stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżący korzystali z wystarczających zabezpieczeń, aby spełnić wymogi art. 1 Protokołu nr 7 oraz orzecznictwa Trybunału w takich sprawach. Pomimo, że prawo skarżących do dostępu do danych i informacji niejawnych zostało ograniczone, otrzymali oni wystarczające informacje do przygotowania swojej obrony. Decyzja przeciwko nim została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi. Ich sprawa została skutecznie zbadana przez dwa niezależne i bezstronne sądy, które miały dostęp do wszystkich dokumentów i ustaliły potrzebę ochrony bezpieczeństwa narodowego poprzez wydalenie ich z Rumunii. Na rozprawach przed tymi sądami stawili się oni osobiście i byli reprezentowani przez adwokatów.
(c) Strony trzecie
(i) Helsińska Fundacja Praw Człowieka i Stowarzyszenie Interwencji Prawnej
110. Helsińska Fundacja Praw Człowieka oraz Stowarzyszenie Interwencji Prawnej stanęły na stanowisku, że niezależnie od tego, czy sąd podejmujący decyzję miał dostęp do dokumentów niejawnych, czy też nie, minimalne gwarancje proceduralne nałożone przez art. 1 Protokołu nr 7 nie mogą być zagwarantowane, jeśli deportowani cudzoziemcy nie zostaną poinformowani o głównych podstawach, na których opiera się decyzja wobec nich. Cudzoziemcy, a w razie potrzeby ich przedstawiciel, musieli zostać zapoznani z faktycznymi przyczynami wydalenia, aby postępowanie było zgodne z odpowiednim orzecznictwem TSUE, prawodawstwem UE oraz standardami Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawach wydalania cudzoziemców.
(ii) Amnesty International
111. Amnesty International stała na stanowisku, że gwarancje właściwe dla prawa do rzetelnego procesu sądowego można przenieść na grunt przedmiotowy art. 1 Protokołu nr 7. Tak więc zasada kontradyktoryjności i równości stron, obowiązek sądów do uzasadniania swoich decyzji oraz ochrona przed arbitralnością powinny wykluczać wykorzystanie w postępowaniu sądowym dokumentów niejawnych, do których jednostka lub jej przedstawiciel prawny nie mieli dostępu i w przypadku braku których jednostka nie mogła w sposób użyteczny przygotować swojej obrony. Wykorzystanie takich dokumentów byłoby tym bardziej problematyczne, jeśli dana osoba twierdziłaby, że w przypadku wydalenia byłaby narażona na traktowanie zabronione przez art. 3 Konwencji.
(iii) Specjalny sprawozdawca ONZ ds. propagowania i ochrony praw człowieka i podstawowych wolności w walce z terroryzmem
112. Specjalny sprawozdawca Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. promowania i ochrony praw człowieka i podstawowych wolności w ramach walki z terroryzmem stwierdził, że wykorzystanie dowodów niejawnych, niezależnie od tego, czy postępowanie dotyczyło sprawy karnej, cywilnej czy migracyjnej, musi pozostać wyjątkiem, ponieważ jest sprzeczne z zasadą swobodnego dostępu do sądu, zasadą kontradyktoryjności i równości stron. Specjalny Sprawozdawca był zdania, że pojęcie „bezpieczeństwa narodowego" musi być precyzyjnie zdefiniowane, aby uniknąć jego niewłaściwego użycia, a władze mają obowiązek udowodnić, że dana sprawa wchodzi w zakres bezpieczeństwa narodowego. Wykorzystanie dowodów niejawnych, które często nie były odpowiednio uregulowane w prawie krajowym, musi pozostać wyjątkowe i podlegać bardzo rygorystycznemu testowi dopuszczalności. Zwróciła uwagę na fakt, że postępowanie deportacyjne może mieć znaczący wpływ na osobę w przypadku, gdy informacje niejawne wskazują, że może ona być zaangażowana w działalność terrorystyczną lub powiązana z grupą terrorystyczną, ze względu na praktyczne konsekwencje, jakie taka charakterystyka może mieć dla danej osoby.
113. Trybunał zauważa, że skarżący powołali się na prawo do bycia poinformowanym, w trakcie postępowania zainicjowanego wnioskiem o uznanie ich za osoby niepożądane, o konkretnych przyczynach faktycznych leżących u podstaw tego wniosku. Podnieśli również, że odmowa umożliwienia im zapoznania się z dokumentami niejawnymi złożonymi przez prokuraturę w sądzie apelacyjnym na poparcie wniosku o ich wydalenie naruszyła ich prawo dostępu do akt sprawy.
(a) Zasady ogólne
(i) Orzecznictwo Trybunału
114. Trybunał powtarza, że zgodnie z ugruntowanym prawem międzynarodowym i z zastrzeżeniem zobowiązań traktatowych, państwa mają prawo kontrolować wjazd, pobyt i wydalenie cudzoziemców. Konwencja nie gwarantuje cudzoziemcowi prawa do wjazdu lub pobytu w określonym państwie (zob. wśród wielu innych organów, De Souza Ribeiro przeciwko Francji [WI], nr 22689/07, § 77, ECHR 2012, oraz Ilias i Ahmed przeciwko Węgrom [WI], nr. 47287/15, § 125, 21 listopada 2019).
115. Postępowanie administracyjne dotyczące wydalenia cudzoziemca nie dotyczy ustalenia prawa lub zobowiązania cywilnego ani oskarżenia karnego w rozumieniu art. 6 § 1 (zob. Maaouia przeciwko Francji [WI], nr 39652/98, § 38, ECHR 2000‑X). Państwa, będąc świadome, że art. 6 Konwencji nie miał zastosowania do procedur wydalania cudzoziemców, pragnęły podjąć specjalne środki w tej sferze i dlatego przyjęły art. 1 Protokołu nr 7, który określa zabezpieczenia proceduralne mające zastosowanie do tego rodzaju procedury (tamże, § 36; zob. także punkty 6, 7 i 16 Raportu wyjaśniającego do Protokołu nr 7 cytowanego w paragrafie 68 powyżej).
116. Art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7 odnosi się wyraźnie do cudzoziemców „legalnie przebywających na terytorium państwa" (zob. Gruzja przeciwko Rosji (I), cyt. powyżej, § 228) i którzy w przypadku wydalenia korzystają ze szczególnych gwarancji przewidzianych w tym przepisie (zob. C.G. i inni przeciwko Bułgarii, nr 1365/07, § 70, 24 kwietnia 2008 r., oraz Ljatifi przeciwko Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, nr 19017/16, § 32, 17 maja 2018 r.). Art. 1 ust. 2 Protokołu nr 7 przewiduje wyjątek, umożliwiając państwom wydalenie cudzoziemca, który legalnie przebywa na jego terytorium, nawet zanim skorzystał on z praw przyznanych na mocy art. 1 ust. 1, w przypadkach, gdy takie wydalenie jest konieczne w interesie porządku publicznego lub ze względu na bezpieczeństwo narodowe.
117. Zgodnie z Raportem wyjaśniającym dotyczącym Protokołu nr 7, przyjmując art. 1 Protokołu nr 7, państwa zgodziły się na „minimalne" zabezpieczenia proceduralne w przypadku wydalenia (zob. pkt 7 Raportu wyjaśniającego cytowany w paragrafie 68 powyżej).
118. Art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7 ustanawia jako pierwsze podstawowe zabezpieczenie, że dana osoba może być wydalona tylko „na podstawie decyzji podjętej zgodnie z prawem". Sformułowanie to ma podobne znaczenie w całej Konwencji i jej Protokołach (zob. C.G. i Inni przeciwko Bułgarii, cyt. powyżej, § 73). Dotyczy ono nie tylko istnienia podstawy prawnej w prawie krajowym, ale także jakości danego prawa: musi być ono dostępne i przewidywalne, a także musi zapewniać środek ochrony przed arbitralną ingerencją władz publicznych w prawa konwencyjne (zob. Lupsa przeciwko Rumunii, nr 10337/04, § 55, ECHR 2006‑VII, oraz Baltaji przeciwko Bułgarii, nr 12919/04, § 55, 12 lipca 2011 r.). Dotyczy to również postanowień Konwencji, które ustanawiają prawa proceduralne, podobnie jak art. 1 Protokołu nr 7, ponieważ zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem zasada praworządności, która jest wyraźnie wymieniona w preambule do Konwencji, jest nieodłączna od wszystkich artykułów Konwencji (zob. Baka przeciwko Węgrom [WI], nr 20261/12, § 117, 23 czerwca 2016 r.). Arbitralność pociąga za sobą negację rządów prawa (zob. Al-Dulimi i Montana Management Inc. przeciwko Szwajcarii [WI], nr 5809/08, § 145, 21 czerwca 2016 r.) i nie mogłaby być bardziej tolerowana w odniesieniu do praw proceduralnych niż w odniesieniu do praw materialnych.
119. Oprócz ogólnego warunku legalności, art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7 przewiduje trzy szczególne gwarancje proceduralne: cudzoziemcy muszą mieć możliwość przedstawienia powodów przeciwko wydaleniu, ponownego rozpatrzenia sprawy i wreszcie reprezentowania się w tych celach przed właściwym organem (zob. pkt 12 Raportu wyjaśniającego cytowanego w paragrafie 68 powyżej).
120. W niektórych sprawach Trybunał miał okazję zbadać, oprócz jakości prawa krajowego, zabezpieczenia wymienione w art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7. W celu stwierdzenia, czy gwarancje te były zapewnione w odpowiednich sprawach, wziął pod uwagę następujące okoliczności: postanowienie o wszczęciu postępowania nie zostało doręczone cudzoziemcowi (zob. Lupsa, cyt. powyżej, § 59); sądy odmówiły rozpatrzenia co do istoty odwołania od decyzji o wydaleniu i żaden niezależny lub bezstronny organ nie zbadał tej decyzji (zob. Baltaji, cyt. powyżej, § 57); skarżący nie był w stanie, na żadnym etapie postępowania, ustalić nawet najmniejszych faktycznych powodów swojego wydalenia, tak że nie był w stanie przedstawić powodów przeciwko tej decyzji (zob. Lupsa, cyt. powyżej, § 59; Ahmed v. Rumunii, nr 34621/03, § 53, 13 lipca 2010 r.; Geleri przeciwko Rumunii, nr 33118/05, § 46, 15 lutego 2011 r.; oraz Baltaji, cyt. powyżej, § 58); właściwy sąd odrzucił jakikolwiek wniosek o odroczenie, uniemożliwiając w ten sposób adwokatowi skarżącego zapoznanie się z wydanym przeciwko niemu postanowieniem (zob. Lupsa, cyt. powyżej, § 59); a kontrola przez sądy krajowe była jedynie formalnością (zob. C.G. i Inni przeciwko Bułgarii, cyt. powyżej, §§ 73-74; Kaushal i Inni przeciwko Bułgarii, nr 1537/08, § 49, 2 września 2010 r.; Geleri, cyt. powyżej, § 48; oraz Takush przeciwko Grecji, nr 2853/09, §§ 60-63, 17 stycznia 2012 r.).
121. Ostatnio, w sprawie Ljatifi (cyt. powyżej), badając zgodność z art. 1 ust. 1 lit. a i b Protokołu nr 7 decyzji o wydaleniu ze względu na bezpieczeństwo narodowe, Trybunał podsumował obowiązujące zasady w następujący sposób:
"35. W zakresie, w jakim zaskarżony nakaz oparty był na względach bezpieczeństwa narodowego, Trybunał orzekł, że wymóg przewidywalności nie sięga tak daleko, by zmusić państwa do uchwalenia przepisów prawnych szczegółowo wyliczających wszystkie zachowania, które mogą skłonić do podjęcia decyzji o wydaleniu jednostki ze względów bezpieczeństwa narodowego. Jednakże, nawet w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa narodowego, koncepcje legalności i praworządności w społeczeństwie demokratycznym wymagają, aby środki deportacyjne wpływające na podstawowe prawa człowieka podlegały pewnej formie postępowania kontradyktoryjnego przed niezależnym organem lub sądem, właściwym do skutecznego zbadania powodów ich zastosowania i przeglądu odpowiednich dowodów, w razie potrzeby z zachowaniem odpowiednich ograniczeń proceduralnych dotyczących wykorzystania informacji niejawnych. Osoba fizyczna musi mieć możliwość zakwestionowania twierdzenia organu wykonawczego, że zagrożone jest bezpieczeństwo narodowe. Podczas gdy ocena władzy wykonawczej dotycząca tego, co stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego, będzie miała naturalnie znaczącą wagę, niezależny organ lub sąd musi być w stanie reagować w przypadkach, gdy powołanie się na to pojęcie nie ma racjonalnej podstawy w faktach lub ujawnia interpretację „bezpieczeństwa narodowego", która jest niezgodna z prawem lub sprzeczna ze zdrowym rozsądkiem i arbitralna (zob. C.G. i inni [p. Bułgarii], cyt. powyżej, § 40)."
122. W kontekście art. 1 Protokołu nr 7 Trybunał wziął pod uwagę fakt, że przedmiot i cel Konwencji, jako instrumentu ochrony praw człowieka, wymagają takiego rozumienia i stosowania jej postanowień, aby uczynić jej zabezpieczenia praktycznymi i skutecznymi, a nie teoretycznymi i iluzorycznymi (zob. Geleri, cyt. powyżej, § 48, oraz Takush, cyt. powyżej, § 63). Jest to ogólna zasada interpretacji wszystkich postanowień Konwencji i protokołów do niej (zob. na przykład Artico przeciwko Włochom, 13 maja 1980 r., § 33, Seria A nr 37; Soering przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 7 lipca 1989 r., § 87, Seria A nr 161; oraz Magyar Helsinki Bizottság przeciwko Węgrom [WI], nr 18030/11, § 121, 8 listopada 2016 r.).
123. Z powyższego wynika, że w sprawach dotyczących art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7 Trybunał zawsze starał się zapewnić, aby decyzja o wydaleniu nie była arbitralna (zob. paragrafy 116 oraz 121 powyżej) oraz że cudzoziemiec mógł skutecznie korzystać z praw wymienionych w tym pierwszym ustępie (zob. paragrafy 119 i 121 powyżej).
124. Trybunał zbada kolejno, w świetle powyższego orzecznictwa, czy, a jeśli tak, to w jakim zakresie, prawa dochodzone przez skarżących są chronione przez art. 1 Protokołu nr 7 (ii), możliwość ich ograniczenia (iii) oraz kryteria, które należy wziąć pod uwagę przy określaniu zgodności ograniczenia tych praw z art. 1 Protokołu nr 7 (iv).
(ii) Czy, a jeśli tak, to w jakim zakresie, prawa dochodzone przez skarżących są chronione przez art. 1 protokołu nr 7
125. Trybunał zauważa, że prawa dochodzone przez skarżących, a mianowicie prawo do informacji o powodach ich wydalenia oraz prawo do dostępu do dokumentów w aktach sprawy, nie są wyraźnie wymienione w tekście art. 1 Protokołu nr 7. Do Trybunału należy zatem ustalenie, mając na uwadze, że Konwencja zabezpiecza prawa, które są „praktyczne i skuteczne", czy, a jeśli tak, to w jakim zakresie, prawa te mogą być uznane za wymagane przez pierwszy akapit tego artykułu.
126. Trybunał powtarza, że warunek określony w art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7, a mianowicie, że cudzoziemiec nie może być wydalony inaczej niż na podstawie decyzji podjętej „zgodnie z prawem" oznacza, jak wspomniano powyżej, że dane prawo spełnia kryteria jakościowe wymagane przez orzecznictwo Trybunału w takich sprawach, w tym jakość zapewnienia ochrony przed arbitralnością ze strony władz (zob. paragraf 118 powyżej). Ponadto, art. 1 ust. 1 lit. a Protokołu nr 7 wyraźnie gwarantuje prawo cudzoziemca do przedstawienia powodów przeciwko jego wydaleniu. Zdaniem Trybunału, cudzoziemiec nie może w sposób znaczący podważyć zarzutów władz, że zagrożone jest bezpieczeństwo narodowe, ani w sposób rozsądny przedstawić powodów przeciwko wydaleniu, nie znając istotnych elementów faktycznych, które doprowadziły władze krajowe do przekonania, że cudzoziemiec stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego. Taka informacja jest niezbędna dla zapewnienia skutecznego korzystania przez cudzoziemca z prawa zapisanego w art. 1 ust. 1 lit. a Protokołu nr 7.
127. W sprawach poprzednio rozpatrywanych przez Trybunał na podstawie art. 1 Protokołu nr 7, skarżący nie zostali poinformowani o konkretnych zarzutach wobec nich, ani nawet o ogólnym kontekście, na którym opierało się wydalenie, ponieważ pisma wszczynające postępowanie odwoływały się jedynie do danych wywiadowczych, z których wynikało, że zaangażowali się oni w działania mogące zagrozić bezpieczeństwu narodowemu (zob. na przykład Lupsa, cyt. powyżej, § 10; Kaushal i Inni, cytowany powyżej, § 6; Baltaji, cyt. powyżej, § 9; oraz Ljatifi, cyt. powyżej, § 7). W tych sprawach Trybunał wymagał, aby przynajmniej „niezależny organ lub sąd" został poinformowany o „podstawach decyzji i odpowiednich dowodach", nie zajmując się jednak kwestią, czy konieczne było również ujawnienie tych podstaw osobie zainteresowanej. Trybunał stwierdził jednak, że art. 1 Protokołu nr. 7 zapisuje prawo cudzoziemca do bycia powiadomionym o stawianych mu zarzutach (zob. Lupsa, cyt. powyżej, § 59) i zawsze znajdował winę w braku przekazania zainteresowanym jakichkolwiek informacji o powodach leżących u podstaw decyzji o wydaleniu (zob. Lupsa, cyt. powyżej, §§ 40 i 56; Ahmed, cyt. powyżej, § 53; Kaushal i Inni, cyt. powyżej, §§ 30 i 48; Baltaji, cyt. powyżej, § 58; oraz Ljatifi, cyt. powyżej, §§ 36-39).
128. Jeśli chodzi o prawo dostępu do dokumentów znajdujących się w aktach, nie zostało ono jak dotąd zapisane jako takie w orzecznictwie Trybunału na podstawie art. 1 Protokołu nr 7. Trybunał miał jednak okazję stwierdzić, nawet gdy w grę wchodziło bezpieczeństwo narodowe, że środki deportacyjne muszą podlegać pewnej formie postępowania kontradyktoryjnego, w razie potrzeby z odpowiednimi ograniczeniami proceduralnymi dotyczącymi wykorzystania informacji niejawnych (zob. Ljatifi, cyt. powyżej, § 35). Zdaniem Trybunału oznacza to, że na mocy art. 1 Protokołu nr 7 cudzoziemcowi zapewnia się prawo do informacji, najlepiej na piśmie, a w każdym razie w sposób umożliwiający skuteczną obronę, o treści dokumentów i informacji, na których opiera się właściwa władza krajowa podejmująca decyzję o wydaleniu cudzoziemca, bez uszczerbku dla możliwości nałożenia w razie potrzeby należycie uzasadnionych ograniczeń na takie informacje.
129. Mając na uwadze powyższe, Trybunał stwierdza, że art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7 wymaga co do zasady, aby zainteresowani cudzoziemcy zostali poinformowani o istotnych elementach faktycznych, które doprowadziły właściwe władze krajowe do uznania, że stanowią oni zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego, a także, aby otrzymali dostęp do treści dokumentów i informacji zawartych w aktach sprawy, na których władze te oparły się, podejmując decyzję o ich wydaleniu.
(iii) Dopuszczalne ograniczenia zarówno prawa do informacji o istotnych okolicznościach faktycznych leżących u podstaw decyzji o wydaleniu, jak i prawa dostępu do treści dokumentów i informacji, na których oparł się właściwy organ krajowy
130. Niemniej jednak prawa te nie są bezwzględne. Podobnie jak w przypadku niektórych postępowań karnych, postępowanie administracyjne w sprawie wydalenia może również charakteryzować się obecnością konkurencyjnych interesów – takich jak bezpieczeństwo narodowe, potrzeba ochrony świadków zagrożonych odwetem lub wymagana tajemnica policyjnych metod śledczych – które muszą być wyważone w stosunku do praw cudzoziemca (zob. wśród wielu innych organów, Jasper przeciwko Zjednoczonemu Królestwu [WI], nr 27052/95, § 52, 16 lutego 2000 r., dla przykładu postępowania karnego, oraz Regner, cyt. powyżej, § 148, dla postępowania administracyjnego). Trybunał stwierdził również, że Umawiające się Państwa korzystają z pewnego marginesu oceny w takich sprawach (zob. Regner, cyt. powyżej, § 147).
131. Trybunał zaakceptował również ograniczenia praw skarżącego do dostępu do akt oraz do bycia poinformowanym o zarzutach w sprawach dotyczących postępowania o wydalenie, w których powoływano się na bezpieczeństwo narodowe (zobacz, między innymi, Al-Nashif przeciwko Bułgarii, nr 50963/99, § 137, 20 czerwca 2002 r., dotyczący artykułów 8 i 13 Konwencji, oraz Ljatifi, cyt. powyżej, § 35, dotyczący art. 1 Protokołu nr 7). Ponadto Trybunał stwierdza, że jeśli chodzi o możliwość ograniczenia praw proceduralnych cudzoziemców, którym grozi wydalenie, zdecydowana większość państw członkowskich wyraźnie przewiduje w swoim ustawodawstwie krajowym możliwość takich ograniczeń w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa narodowego (zob. paragraf 79 powyżej).
132. Trybunał powtarza, że jest w pełni świadomy skali niebezpieczeństwa, jakie stanowi terroryzm i zagrożenia, jakie stwarza dla społeczeństwa, a w konsekwencji znaczenia rozważań dotyczących przeciwdziałania terroryzmowi. Jest również świadomy znacznych trudności, z jakimi borykają się obecnie państwa w zakresie ochrony swoich społeczeństw przed przemocą terrorystyczną (zob. m.in. władze, Öcalan p. Turcji [WI], nr 46221/99, § 179, ECHR 2005‑IV; A. i inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu [WI], nr 3455/05, § 126, ECHR 2009; oraz A. przeciwko Holandii, nr 4900/06, § 143, 20 lipca 2010). W związku z tym, art. 1 Protokołu nr 7 nie powinien być stosowany w taki sposób, aby stawiać nieproporcjonalne trudności na drodze właściwych władz w podejmowaniu skutecznych środków w celu przeciwdziałania terroryzmowi i innym poważnym przestępstwom, w ramach wykonywania ich obowiązków wynikających z art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 Konwencji w zakresie ochrony prawa do życia i prawa do bezpieczeństwa cielesnego członków społeczeństwa (zob. mutatis mutandis, Sher i Inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, nr 5201/11, § 149, ECHR 2015 (fragmenty), oraz Ibrahim i Inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu [WI], nr 50541/08 i 3 inne, § 252, 13 września 2016 r.).
133. Niemniej jednak, jakiekolwiek ograniczenia praw, o których mowa, nie mogą negować ochrony proceduralnej gwarantowanej przez art. 1 Protokołu nr 7 poprzez naruszenie samej istoty gwarancji zapisanych w tym przepisie (zob. mutatis mutandis, Regner, cyt. wyżej, § 148). Nawet w przypadku ograniczeń, cudzoziemiec musi mieć zapewnioną skuteczną możliwość przedstawienia powodów przeciwko wydaleniu i być chroniony przed wszelką arbitralnością. Trybunał będzie zatem najpierw sprawdzał, czy ograniczenia praw proceduralnych cudzoziemca zostały uznane za należycie uzasadnione przez właściwy niezależny organ w świetle szczególnych okoliczności sprawy. Następnie Trybunał zbada, czy trudności wynikające z tych ograniczeń dla danego cudzoziemca zostały w wystarczającym stopniu zrekompensowane przez czynniki równoważące. W ten sposób tylko ograniczenia, które w okolicznościach każdej sprawy są należycie uzasadnione i wystarczająco zrównoważone, będą dopuszczalne w kontekście art. 1 Protokołu nr 7.
(iv) Kryteria stosowane w celu ustalenia, czy ograniczenia nałożone na prawo do informacji o istotnych elementach faktycznych leżących u podstaw decyzji o wydaleniu oraz na prawo dostępu do treści dokumentów i informacji, na których oparł się właściwy organ krajowy, są zgodne z art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7
134. Trybunał zauważa, że wcześniej stwierdził, na podstawie art. 6 Konwencji, że nawet w przypadku, gdy w grę wchodzą interesy bezpieczeństwa narodowego lub porządku publicznego, tylko takie ograniczenia praw proceduralnych, które nie naruszają samej istoty tych praw, są uprawnione (zob. na przykład Regner, cyt. powyżej, § 148; zob. także, mutatis mutandis, Fayed przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 21 września 1994 r., § 54, Seria A nr 294B, oraz Omar przeciwko Francji, 29 lipca 1998 r., § 34, Zbiór wyroków i decyzji 1998‑V). W konfrontacji z ograniczeniami pewnych praw proceduralnych często przyjmował pogląd, że skutki takich ograniczeń dla sytuacji zainteresowanych muszą być wystarczająco zrównoważone przez procedury stosowane przez władze krajowe (zob. np. Jasper, cyt. powyżej, § 52; Fitt v. Zjednoczonemu Królestwu [WI], nr 29777/96, § 45, ECHR 2000-II, z dalszymi odniesieniami; Schatschaschwili przeciwko Niemcom [WI], nr 9154/10, § 107, ECHR 2015, dotyczący art. 6 Konwencji; oraz A. i Inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, cyt. powyżej, § 218, dotyczący art. 5 § 4 Konwencji).
135. Chociaż z powyższych odniesień do orzecznictwa na gruncie art. 5 i 6 Konwencji nie można wywnioskować, że zakres gwarancji proceduralnych powinien być koniecznie taki sam na gruncie art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7, to jednak orzecznictwo to dostarcza użytecznych wskazówek co do metodologii, jaką należy się kierować przy ocenie ograniczeń praw gwarantowanych przez art. 1 Protokołu nr 7.
136. Tak więc Trybunał ustali teraz, w jakich okolicznościach ograniczenia prawa do informacji o elementach faktycznych leżących u podstaw decyzji o wydaleniu i/lub ograniczenia prawa dostępu do treści dokumentów i informacji, na których oparł się organ krajowy właściwy do podjęcia decyzji o wydaleniu, są zgodne z art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7. Dla ułatwienia, prawa te będą określane poniżej jako „prawa proceduralne" cudzoziemca.
137. W tym celu Trybunał uważa, że musi najpierw sprawdzić, czy przedmiotowe ograniczenia były należycie uzasadnione w okolicznościach sprawy, a następnie ocenić, czy ograniczenia te były wystarczająco zrównoważone, w szczególności przez gwarancje proceduralne, tak aby zachować samą istotę odpowiednich praw (zob. paragraf 133 powyżej).
138. Trybunał przeprowadzi swoje badanie mając na uwadze okoliczności danej sprawy, uwzględniając postępowanie jako całość. Takie podejście jest zgodne z rolą Trybunału, którego zadaniem nie jest przegląd odpowiedniego prawa i praktyki in abstracto, ale ustalenie, czy sposób, w jaki wpłynęły one na skarżącego, spowodował naruszenie Konwencji (zob. mutatis mutandis, N.C. przeciwko Włochom [WI], nr 24952/94, § 56, ECHR 2002X).
(α) Czy ograniczenie „praw proceduralnych" cudzoziemców było należycie uzasadnione
139. Trybunał przyjmuje, że mogą istnieć należycie uzasadnione powody, takie jak potrzeba ochrony bezpieczeństwa narodowego, dla ograniczenia praw proceduralnych cudzoziemca. Zgodnie z zasadą pomocniczości, ocena, czy ograniczenia praw proceduralnych cudzoziemca są w danym przypadku potrzebne i należycie uzasadnione, należy przede wszystkim do władz krajowych (zob. mutatis mutandis, ww. wyrok w sprawie Schatschaschwili, § 119). Trybunał zbada zatem procedurę decyzyjną, w której doszło do ograniczenia praw proceduralnych cudzoziemca. W związku z tym, Trybunał powtarza, że w demokratycznym społeczeństwie rządzonym przez państwo prawa, ta ocena konieczności ograniczenia praw proceduralnych cudzoziemca powinna być otoczona zabezpieczeniami przed arbitralnością (zob. paragraf 118 powyżej). Wymogi w tym zakresie obejmują konieczność należytego uzasadnienia decyzji nakładającej takie ograniczenia oraz – zwłaszcza w przypadku, gdy powody te nie są ujawnione osobie zainteresowanej – procedurę pozwalającą na odpowiednią kontrolę tych powodów.
140. Aby taka kontrola była zgodna z regułą prawa, która sprzeciwia się przyznaniu władzy wykonawczej swobody prawnej w sensie nieskrępowanej władzy (zob. mutatis mutandis, Amann v. Szwajcaria [WI], nr 27798/95, § 56, ECHR 2000‑II), powinna być powierzona organowi, sądowemu lub nie, który jest niezależny od organu wykonawczego dążącego do nałożenia ograniczenia (zob. mutatis mutandis, Klass i Inni przeciwko Niemcom, 6 września 1978 r., §§ 55-56, Seria A nr 28, oraz Roman Zakharov przeciwko Rosji [WI], nr 47143/06, § 233, ECHR 2015). W związku z tym należy zauważyć, że w kontekście badania zgodności z art. 1 ust. 1 lit. a i b Protokołu nr 7 decyzji o wydaleniu podjętej ze względów bezpieczeństwa narodowego, Trybunał podkreślił potrzebę niezależnej kontroli w odniesieniu do oceny tych względów (zob. Ljatifi, cyt. powyżej, § 35).
141. Kwestia, czy niezależny organ krajowy zbadał potrzebę ograniczenia praw proceduralnych cudzoziemca, jest zatem pierwszym kryterium, które należy zastosować w badaniu Trybunału na podstawie art. 1 Protokołu nr 7. W tym kontekście Trybunał będzie przywiązywał wagę do zakresu kompetencji tego organu krajowego, a w szczególności rozważy, czy jest on uprawniony do dokonania przeglądu potrzeby zachowania poufności informacji niejawnych (zob. mutatis mutandis, Regner, cyt. powyżej, § 152).
142. Następnie Trybunał będzie musiał również zbadać uprawnienia przysługujące niezależnemu organowi, w zależności od jego ustaleń w danej sprawie co do konieczności ograniczenia praw proceduralnych cudzoziemca. W szczególności, w przypadkach, w których niezależny organ stwierdził, że bezpieczeństwo narodowe nie uzasadniało odmowy ujawnienia danemu cudzoziemcowi treści dokumentów i informacji, na których oparł się organ, który podjął decyzję o wydaleniu, powinien on ustalić, czy ten niezależny organ miał prawo zwrócić się do organu właściwego w sprawach bezpieczeństwa narodowego o ponowne zbadanie klauzuli tajności dokumentów lub czy sam mógł je odtajnić (ibid.), tak aby mogły one zostać przekazane cudzoziemcowi lub przynajmniej aby ten ostatni mógł zostać poinformowany o ich treści.
143. Natomiast w sytuacji, gdy niezależny organ stwierdził, że ochrona bezpieczeństwa narodowego stoi na przeszkodzie ujawnieniu cudzoziemcowi treści dokumentów niejawnych, Trybunał musi ustalić, czy dochodząc do tego wniosku, organ ten należycie określił wchodzące w grę interesy i zważył interesy bezpieczeństwa narodowego z interesami cudzoziemca.
144. Jednakże, jeśli władze krajowe nie zbadały – lub zbadały i uzasadniły w sposób niewystarczający – potrzebę ograniczenia praw proceduralnych cudzoziemca, nie wystarczy to samo w sobie, aby pociągnąć za sobą naruszenie art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7. W każdym razie Trybunał sprawdzi również, czy w przedmiotowej sprawie zastosowano jakiekolwiek środki równoważące, a jeśli tak, to czy były one wystarczające do złagodzenia ograniczeń praw proceduralnych cudzoziemca, tak aby zachować samą istotę tych praw.
145. Jeśli chodzi o badanie przez władze krajowe potrzeby nałożenia ograniczeń na prawa proceduralne cudzoziemca, to im mniej rygorystyczne będzie to badanie, tym surowsza będzie musiała być kontrola Trybunału pod kątem czynników równoważących (zob. dla metodologii, mutatis mutandis, Ibrahim i Inni, cyt. powyżej, § 265; zob. także paragraf 133 powyżej). Precyzując, zbyt pobieżne badanie na poziomie krajowym potrzeby ograniczenia przedmiotowych praw będzie wymagało wdrożenia wzmocnionych czynników równoważących w celu zapewnienia zachowania, w zależności od okoliczności sprawy, samej istoty praw zabezpieczonych w art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7 (zob. paragraf 133 powyżej).
146. W swojej ocenie Trybunał będzie kierował się dwiema podstawowymi zasadami: po pierwsze, im bardziej ograniczone są informacje dostępne dla cudzoziemca, tym większe znaczenie będą miały zabezpieczenia, które mają stanowić przeciwwagę dla ograniczenia jego praw procesowych; po drugie, gdy okoliczności sprawy ujawniają szczególnie istotne reperkusje dla sytuacji cudzoziemca, zabezpieczenia stanowiące przeciwwagę muszą zostać odpowiednio wzmocnione.
(β) czy ograniczenia „praw proceduralnych" cudzoziemca zostały w wystarczającym stopniu zrekompensowane przez czynniki równoważące
147. W drugim etapie badania (zob. paragraf 136 powyżej), Trybunał sprawdzi, czy ograniczenia praw proceduralnych cudzoziemca zostały zrównoważone przez właściwe i odpowiednie zabezpieczenia.
148. W tym względzie Trybunał zauważył, że z informacji, którymi dysponuje, nie wynika, aby istniał europejski konsensus co do rodzajów czynników, które mogłyby stanowić przeciwwagę dla ograniczeń praw proceduralnych cudzoziemców lub co do zakresu takich czynników. Ograniczenia w zakresie prawa dostępu do dokumentów niejawnych oraz ujawniania przyczyn leżących u podstaw decyzji o wydaleniu mogą być łagodzone za pomocą mechanizmów, które różnią się w zależności od specyfiki ustawodawstwa lub procedury stosowanej w danym kraju (zob. paragrafy 82-86 powyżej).
149. Trybunał wywodzi z powyższego, że na mocy art. 1 Protokołu nr 7 państwom należy przyznać pewien margines oceny w wyborze czynników, które należy wprowadzić, aby zrównoważyć wszelkie ograniczenia praw proceduralnych. Ten margines oceny idzie jednak w parze z nadzorem europejskim i w takich przypadkach zadaniem Trybunału jest zapewnienie, że ochrona proceduralna gwarantowana przez art. 1 Protokołu nr 7 nie zostanie zanegowana (zob. paragraf 133 powyżej).
150. W przypadku gdy postępowanie o wydalenie jest badane jako całość, np. w celu oceny konsekwencji pewnych ograniczeń w skutecznym korzystaniu przez cudzoziemców z ich praw proceduralnych, następujące czynniki, wymienione w sposób niewyczerpujący i oparte na orzecznictwie Trybunału oraz na analizie porównawczej (zob. paragrafy 80-86 powyżej), powinny być brane pod uwagę (zob. także, mutatis mutandis, Ibrahim i Inni, cyt. powyżej, § 274, oraz Beuze przeciwko Belgii [WI], nr 71409/10, § 150, 9 listopada 2018 r.).
‒ znaczenie informacji ujawnionych cudzoziemcowi w odniesieniu do podstaw jego wydalenia oraz dostęp do treści dokumentów, na które się powołano
151. Orzecznictwo Trybunału nie określa in abstracto ilości informacji, które należy przekazać cudzoziemcom, ponieważ będzie ona różna w zależności od okoliczności każdej sprawy. Trybunał będzie zatem w każdym przypadku uwzględniał znaczenie informacji faktycznie ujawnionych cudzoziemcowi zarówno w odniesieniu do elementów faktycznych leżących u podstaw decyzji o wydaleniu, jak i dostępu do treści dokumentów i informacji, na których oparł się organ wydający tę decyzję. Stwierdzi, czy władze krajowe, w zakresie zgodnym z zachowaniem poufności i właściwego przebiegu śledztwa, poinformowały zainteresowanego cudzoziemca w postępowaniu o istocie stawianych mu zarzutów (zob. podobnie, Lupsa, cyt. powyżej, § 59; Ljatifi, cyt. powyżej, § 39; oraz, mutatis mutandis, Regner, cyt. powyżej, § 153).
152. Kolejną istotną kwestią jest to, czy do organu sądowego lub innego niezależnego organu należy ustalenie w danej sprawie, po zbadaniu wszystkich dowodów niejawnych, które informacje faktyczne mogą być ujawnione danemu cudzoziemcowi bez zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego, pod warunkiem, że zostaną ujawnione na etapie postępowania, kiedy cudzoziemiec jest jeszcze w stanie w sposób znaczący zakwestionować te informacje.
‒ Ujawnienie cudzoziemcowi informacji o przebiegu postępowania i istniejących w kraju mechanizmach przeciwdziałania ograniczeniu jego praw
153. Trybunał jest ponadto zdania, że udzielenie zainteresowanym minimalnych, ale adekwatnych informacji na temat ich praw wynikających z prawa krajowego stanowi nieodłączny warunek zapewnienia skutecznego korzystania z tych praw (zob. mutatis mutandis, Ibrahim i Inni, cyt. powyżej, § 272, oraz Beuze, cyt. powyżej, § 129). W tego typu sprawach Trybunał będzie sprawdzał, czy władze krajowe dostarczyły cudzoziemcowi wymaganych informacji, przynajmniej na kluczowych etapach postępowania. Takie informacje będą szczególnie przydatne w sytuacji, gdy cudzoziemcy nie są reprezentowani przez adwokata i gdy brak odpowiednich informacji może spowodować, że nie będą mogli skorzystać z praw przysługujących im w prawie krajowym. Wreszcie, obowiązek udzielania informacji będzie miał tym większe znaczenie w przypadkach, w których przepisy procedury krajowej narzucają pewną szybkość rozpatrywania sprawy.
‒ Czy cudzoziemiec był reprezentowany
154. Jak wskazuje art. 1 ust. 1 lit. c Protokołu nr 7, cudzoziemcy muszą mieć możliwość uzyskania reprezentacji przed właściwym organem dla celów podjęcia decyzji o ich wydaleniu. Oznacza to, po pierwsze, że przepisy prawa krajowego zapewniają skuteczną możliwość reprezentacji w takich sprawach. Możliwość reprezentowania cudzoziemca przez adwokata lub nawet wyspecjalizowanego prawnika, który posiada odpowiednie upoważnienia do dostępu do niejawnych dokumentów w aktach sprawy, do których cudzoziemiec nie ma dostępu, stanowi zatem istotną okoliczność równoważącą. Trybunał rozważy następnie, czy w praktyce możliwe było zapewnienie cudzoziemcowi skutecznego dostępu do takiej reprezentacji w toku przedmiotowego postępowania.
155. Trybunał będzie traktował prawa, z których korzysta przedstawiciel cudzoziemca w danej sprawie, jako kolejne istotne zabezpieczenie. Na tej podstawie zbada na przykład zakres, w jakim przedstawicielowi cudzoziemca zapewniono dostęp do dokumentów zawartych w aktach sprawy, w tym do dokumentów niejawnych niedostępnych dla cudzoziemca. Ponadto rozważy, czy komunikacja przedstawiciela z klientem była ograniczona po uzyskaniu dostępu do materiałów niejawnych (zob. mutatis mutandis, A. i inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, cyt. wyżej, § 220).
‒ Czy w postępowaniu brał udział niezależny organ
156. Art. 1 ust. 1 lit. a i b Protokołu nr 7 stanowi, że dany cudzoziemiec ma prawo „przedstawić powody przeciwko swojemu wydaleniu" oraz „poddać swoją sprawę rewizji". Zdaniem Trybunału, przy ocenie zgodności z tymi przepisami można było wziąć pod uwagę następujące aspekty:
(i) Czy jeden lub więcej niezależnych organów, czy to administracyjnych, czy sądowych, było zaangażowanych w postępowanie, czy to w celu bezpośredniego przyjęcia środka wydalenia, czy też w celu kontroli jego legalności, a nawet jego meritum (zob. wśród wielu innych organów, Al-Nashif, cyt. powyżej, § 137; Lupsa, cyt. powyżej, § 56; oraz Ljatifi, cyt. powyżej, § 32), a w przypadku, gdy organem tym jest sąd, kwestia jego poziomu w hierarchii krajowego systemu prawnego. W związku z tym, sądowa kontrola środka wydalenia będzie miała co do zasady większy efekt równoważący niż administracyjna forma kontroli.
(ii) Czy skarżący był w stanie zakwestionować, w sposób skuteczny i przed niezależnym organem, zarzuty wobec niego, zgodnie z którymi stanowił zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego (zob. Ljatifi, cyt. powyżej, § 35).
(iii) Czy niezależny organ był uprawniony do skutecznego zbadania podstaw wniosku o wydalenie lub decyzji, w zależności od przypadku, oraz przedstawionych dowodów potwierdzających, a jeśli tak, to czy należycie skorzystał z tego uprawnienia w przedmiotowej sprawie (zob. C.G. i Inni przeciwko Bułgarii, cyt. powyżej, §§ 73-74; Geleri, cyt. powyżej, § 48; oraz Ljatifi, cyt. powyżej, § 35). W tej kwestii Trybunał weźmie pod uwagę, czy aby wykonać swoje zadanie w tym zakresie, organ ten miał dostęp do całości akt tworzonych przez właściwy organ bezpieczeństwa narodowego w celu przedstawienia swojej sprawy przeciwko cudzoziemcowi, w tym do dokumentów niejawnych (zob. Ljatifi, cyt. powyżej, § 32). Innym ważnym czynnikiem będzie uprawnienie tego organu do sprawdzenia autentyczności dokumentów znajdujących się w aktach, wraz z wiarygodnością i prawdziwością informacji niejawnych przedstawionych na poparcie wniosku o wydalenie lub decyzji, w zależności od przypadku (zob. C.G. i inni przeciwko Bułgarii, cyt. powyżej, §§ 73-74; Kaushal i inni, cyt. powyżej, § 49; oraz, mutatis mutandis, Regner, § 152). W związku z tym nie istnieje domniemanie, że podstawy bezpieczeństwa państwa, na które powołuje się właściwy organ bezpieczeństwa narodowego, istnieją i są ważne: niezależny organ powinien być w stanie zweryfikować fakty w świetle przedstawionych dowodów (zob. Kaushal i Inni, cyt. powyżej, §§ 31-32 i 49).
(iv) Czy niezależny organ wezwany do dokonania przeglądu decyzji o wydaleniu był uprawniony do uchylenia lub zmiany tej decyzji, jeżeli stwierdził, w świetle informacji zawartych w aktach sprawy, że powołanie się na bezpieczeństwo narodowe było pozbawione jakiejkolwiek rozsądnej i odpowiedniej podstawy faktycznej.
(v) czy konieczność wydalenia była wystarczająco wiarygodna w świetle okoliczności sprawy i uzasadnienia przedstawionego przez niezależny organ, aby uzasadnić jego decyzję. W tym kontekście Trybunał sprawdzi, czy charakter i stopień kontroli zastosowanej przez organ krajowy w odniesieniu do sprawy przeciwko danemu cudzoziemcowi wynika, przynajmniej w skrócie, z uzasadnienia jego decyzji.
157. W odniesieniu do tej listy pytań Trybunał pragnie wskazać, że zgodność z art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7 nie wymaga koniecznie udzielenia na nie wszystkie kumulatywnej odpowiedzi twierdzącej. Powyższa lista zawiera jedynie przykłady czynników, które byłyby w stanie odpowiednio zrównoważyć wszelkie ograniczenia praw przysługujących cudzoziemcom na podstawie art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7, przy czym należy pamiętać, że ocena charakteru i zakresu czynników równoważących, które należy wdrożyć, może być różna w zależności od okoliczności danej sprawy (zob. mutatis mutandis, Ibrahim i Inni, cyt. powyżej, § 274, oraz Beuze, cyt. powyżej, § 150). W każdym przypadku Trybunał będzie zobowiązany, w świetle całości postępowania, do ustalenia, czy sama istota praw zabezpieczonych cudzoziemcowi przez art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7 została zachowana (zob. paragraf 133 powyżej).
(b) Zastosowanie tych zasad do niniejszej sprawy
(i) Ograniczenie praw proceduralnych skarżących
158. W odniesieniu do prawa skarżących do uzyskania informacji o elementach faktycznych stanowiących podstawę decyzji o wydaleniu, należy zauważyć, że zgodnie z art. 85 §§ 3 i 4 OUG nr 194/2002, w ówczesnym brzmieniu, sąd apelacyjny był zobowiązany do poinformowania cudzoziemców o faktach, na których oparto wniosek o uznanie ich za niepożądanych, „zgodnie z przepisami aktów normatywnych regulujących działania związane z bezpieczeństwem narodowym i ochroną informacji niejawnych". Na podstawie art. 85 § 5 OUG nr 194/2002, w przypadku, gdy decyzja o uznaniu cudzoziemca za niepożądanego była oparta na podstawach bezpieczeństwa narodowego, dane i informacje wraz z przyczynami faktycznymi (motivele de fapt), które ukształtowały opinię sędziów, nie mogły być wymienione w wydanym następnie wyroku. Ponadto, odpowiednie przepisy ustawy nr 182/2002 (zob. paragrafy 51 i 53 powyżej) wykluczały ujawnienie informacji niejawnych osobom, które nie posiadały certyfikatu upoważniającego je do dostępu do tego typu dokumentów. Na podstawie łącznego zastosowania tych przepisów prawnych, sądy krajowe stwierdziły w niniejszej sprawie, że były zobowiązane przez prawo do powstrzymania się od udzielenia skarżącym szczegółowych informacji dotyczących faktów i podstaw wniosku o wydalenie.
159. W odniesieniu do prawa skarżących do informacji o treści dokumentów i informacji zawartych w aktach sprawy, na których opierała się sprawa przeciwko nim, Trybunał zauważa, że od początku postępowania, stosując odpowiednie przepisy prawne, sądy krajowe uznały, że skarżący nie mieli prawa dostępu do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, ponieważ były one niejawne (zob. paragraf 21 powyżej).
160. Wiązało się to ze znacznym ograniczeniem prawa skarżących do informacji o elementach faktycznych i treści dokumentów leżących u podstaw zarówno wniosku o ich wydalenie złożonego przez prokuraturę, jak i decyzji sądów krajowych o nakazaniu ich wydalenia z Rumunii.
161. Trybunał zbada teraz, czy ograniczenia praw proceduralnych skarżących były konieczne (zob. paragrafy 139-143 powyżej) oraz czy władze krajowe wprowadziły środki równoważące w celu złagodzenia tych ograniczeń (zob. paragrafy 144-156 powyżej), przed oceną konkretnego wpływu ograniczeń na sytuację skarżących w świetle całego postępowania (zob. paragrafy 136 i 144 powyżej). W związku z tym Trybunał zauważa, że wydalenie skarżących miało główny skutek w postaci uniemożliwienia im kontynuowania studiów uniwersyteckich oraz zerwania wszelkich więzi społecznych, które nawiązali w Rumunii. Ponadto, stawiane im zarzuty były bardzo poważne, ponieważ podejrzewano ich o zamiar popełnienia aktów terroryzmu w Rumunii, a tym samym nadszarpnęły ich reputację (zob. paragraf 101 powyżej).
(ii) Czy ograniczenia praw proceduralnych skarżących były należycie uzasadnione
162. W niniejszej sprawie Trybunał zauważył, że sądy krajowe, stosując odpowiednie przepisy prawne (zob. paragrafy 51 i 53 powyżej), orzekły od początku, że skarżący nie mogli mieć dostępu do akt ze względu na to, że dokumenty były niejawne (zob. paragraf 158 powyżej). Ponadto prawo krajowe nie pozwalało sądom na zbadanie z urzędu, czy zachowanie bezpieczeństwa narodowego wymagało w danym przypadku nieujawnienia dowodów z akt (zob. paragrafy 51 i 53 powyżej; kontrast Regner, cyt. powyżej, § 152).
163. Z wyroków sądów krajowych w niniejszej sprawie nie wynika również, że przeprowadziły one jakiekolwiek badanie potrzeby ograniczenia praw procesowych skarżących i powstrzymania się od ujawnienia im informacji poufnych. Rzeczywiste względy bezpieczeństwa narodowego, które zdaniem władz wykluczały ujawnienie niejawnych dowodów i danych wywiadowczych dotyczących skarżących, nie zostały wyjaśnione przez sądy krajowe. Ponadto, gdy skarżący twierdzili przed Wysokim Sądem, że mają wątpliwości co do poziomu klauzuli tajności zastosowanej w niniejszej sprawie, Wysoki Sąd nie udzielił w tej kwestii żadnych wyjaśnień (zob. paragraf 33 powyżej).
164. Wreszcie, zdaniem Trybunału, fakt, że komunikat prasowy opublikowany przez SRI w dzień po wyroku Sądu Apelacyjnego zawierał bardziej szczegółowe informacje faktyczne niż te, które zostały przekazane skarżącym w skardze inicjującej postępowanie lub w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, przeczy potrzebie pozbawienia skarżących konkretnych informacji co do przyczyn faktycznych przedstawionych na poparcie ich wydalenia.
165. W konsekwencji, wobec braku zbadania przez sądy rozpoznające sprawę potrzeby ograniczenia praw procesowych skarżących, Trybunał musi zastosować ścisłą kontrolę w celu ustalenia, czy wprowadzone czynniki równoważące były w stanie skutecznie złagodzić ograniczenia praw procesowych skarżących w niniejszej sprawie. W tym kontekście Trybunał weźmie pod uwagę swoje ustalenie, że przedmiotowe ograniczenia były znaczne (zob. paragraf 161 powyżej).
(iii) Istnienie czynników równoważących w niniejszej sprawie
166. Trybunał zauważa, że zdaniem Rządu szereg czynników musi być branych pod uwagę przez Trybunał przy badaniu, czy prawa skarżących zostały zachowane w niniejszej sprawie. Wskazały one w szczególności, że w postępowaniu oraz w komunikacie prasowym SRI (zob. paragraf 106 powyżej) skarżący zostali jednak poinformowani o pewnych zarzutach dotyczących stanu faktycznego, że mieli prawo być reprezentowani przez adwokata posiadającego certyfikat ORNISS (zob. paragraf 108 powyżej) oraz, przede wszystkim, że bezstronne i niezależne sądy wysokiego szczebla przeprowadziły postępowanie i zadecydowały o konieczności wydalenia, w świetle dokumentów niejawnych (zob. paragrafy 104 i 107 powyżej).
167. Trybunał zbada teraz konkretny wpływ każdego z czynników przedstawionych przez Rząd w niniejszej sprawie. W razie potrzeby weźmie również pod uwagę czynniki inne niż te wymienione przez Rząd, zidentyfikowane powyżej (zob. paragrafy 151-156 powyżej).
(α) Zakres informacji udzielonych skarżącym co do okoliczności faktycznych leżących u podstaw ich wydalenia
168. W odniesieniu do zakresu informacji przekazanych skarżącym dotyczących elementów faktycznych leżących u podstaw ich wydalenia, Trybunał zauważa, że na rozprawie przed Sądem Apelacyjnym w dniu 5 grudnia 2012 r. skarżący zostali powiadomieni, za pośrednictwem tłumacza, o wniosku inicjującym postępowanie (zob. paragraf 20 powyżej). W dokumencie tym przywołano jedynie numery przepisów prawnych, które według prokuratury regulowały zarzucane zachowanie, bez jakiejkolwiek wzmianki o samym zachowaniu. Nie podano żadnych konkretnych zarzutów wobec skarżących. Prawdą jest, że tłumacz pomagał skarżącym w tłumaczeniu wniosku prokuratora. Jednakże, w opinii Trybunału, samo wyliczenie numerów przepisów prawnych nie może wystarczyć, nawet jako podstawowe minimum, aby stanowić odpowiednią informację o zarzutach (zobacz, na przykład, mutatis mutandis, Fox, Campbell i Hartley przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 30 sierpnia 1990 r., § 41, Seria A nr 182, oraz Kerr przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (dec. ), nr 40451/98, 7 grudnia 1999). Trybunał doszedłby do wniosku, że w toku postępowania przed Sądem Apelacyjnym nie przekazano skarżącym żadnych informacji co do faktycznych przyczyn wydalenia.
169. Obecnie należy ustalić, czy w toku postępowania przed Sądem Najwyższym skarżący uzyskali więcej informacji.
170. W związku z tym, a także w odniesieniu do informacji, które skarżący mogli zaczerpnąć z wyroku Sądu Apelacyjnego, Trybunał zauważa, że ograniczył się on do odtworzenia części sekcji 3 ustawy nr 51/1991, które uznał za istotne, zakreślając w ten sposób ramy prawne zarzutów stawianych skarżącym, a mianowicie zamiaru popełnienia aktów terroryzmu lub pomocnictwa w takich aktach w jakikolwiek sposób. O ile odniesienie do sekcji 3 pkt (i) i (l) ustawy nr 51/1991 dostarczyło skarżącym ogólnych informacji na temat czynów stanowiących odpowiednie przestępstwa i ich kwalifikacji prawnej, o tyle również w wyroku Sądu Apelacyjnego nie została wymieniona żadna konkretna okoliczność.
171. Trybunał zauważa ponadto, że w dzień po wydaniu wyroku Sądu Apelacyjnego i w czasie, gdy dalsze postępowanie toczyło się jeszcze przed Wysokim Sądem, SRI wydała komunikat prasowy przedstawiający niektóre z zarzutów wobec skarżących (zob. paragraf 30 powyżej). Nie jest jednak konieczne dalsze rozpatrywanie kwestii, czy zakres informacji podanych w komunikacie prasowym mógł umożliwić skarżącym zakwestionowanie ich wydalenia lub czy informacje te mogły być wystarczające do spełnienia wymogów art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7. Nawet zakładając, że informacje zawarte w komunikacie prasowym były wystarczające, aby umożliwić skarżącym przygotowanie obrony, Trybunał uważa, że w niniejszej sprawie komunikat prasowy nie może być uznany za ważne źródło informacji, z następujących powodów.
172. Po pierwsze, nie wydaje się, aby komunikat prasowy SRI został dołączony do akt sprawy przed Wysokim Sądem. Nie zostało również ustalone, że prokuratura uznała fakty podane w tym komunikacie prasowym za podstawę swojego wniosku, ani że Wysoki Sąd potwierdził skarżącym, że były to fakty, które stały się podstawą zarzutów przeciwko nim.
173. Po drugie, po zapoznaniu się z czynami, o które zostali oskarżeni zgodnie z komunikatem prasowym, w uzasadnieniu apelacji przed Wysokim Sądem skarżący powołali się na to (zob. paragraf 38 powyżej). Jednakże z akt sprawy ani z treści ostatecznego wyroku Wysokiego Sądu nie wynika, że sąd oparł się na komunikacie prasowym lub jego treści w swoim uzasadnieniu.
174. Po trzecie i najważniejsze, komunikat prasowy, nawet rozpowszechniany oficjalnymi kanałami, nie może być właściwym środkiem przekazywania stronom postępowania sądowego informacji, które są im potrzebne do przedstawienia swoich racji przed właściwym organem. Ze swej natury komunikat prasowy, nawet gdy dotyczy postępowania sądowego, przedstawia treści dostosowane do celu, jakim jest ogólne informowanie opinii publicznej. Natomiast strony postępowania, z którymi władze mogą się łatwo skontaktować, są uprawnione do otrzymywania oficjalnych informacji o stopniu szczegółowości i precyzji dostosowanym do szczególnych cech sporu i do zakresu ich praw procesowych. W związku z tym Trybunał zauważył również, że SRI nie była stroną postępowania.
175. W konsekwencji, również w postępowaniu przed Wysokim Sądem skarżący nie zostali poinformowani o stawianych im zarzutach w taki sposób, aby mogli skutecznie skorzystać ze swoich praw proceduralnych wynikających z art. 1 Protokołu nr 7.
176. Trybunał odnotowuje przykłady orzecznictwa przedstawione przez Rząd, pokazujące rozwój orzecznictwa krajowego w zakresie zakresu informacji ujawnianych zainteresowanym w tego typu postępowaniu (zob. paragraf 61 powyżej). Jednakże, ujawnione informacje faktyczne muszą być badane indywidualnie i w kontekście danego postępowania, tak że przykłady te, jakkolwiek godne pochwały, nie mają wpływu na konkretną sytuację Skarżących. Ponadto, podczas gdy przykłady te pokazują, że sądy krajowe są uprawnione do informowania zainteresowanych cudzoziemców o pewnych faktach, nie wyjaśniają one, dlaczego sądy te zdecydowały się nie skorzystać z tego uprawnienia w niniejszej sprawie.
177. Trybunał stwierdza zatem, że skoro żadna konkretna informacja nie została przekazana skarżącym w ramach postępowania przez niezależny organ, nie jest to czynnik mogący stanowić przeciwwagę dla ograniczenia praw procesowych skarżących. Trybunał musi zatem kontynuować swoje badanie, aby upewnić się, czy wprowadzono jakiekolwiek inne zabezpieczenia na korzyść skarżących. Ponadto, szerokie ograniczenie konkretnych informacji pociąga za sobą potrzebę silnych zabezpieczeń równoważących (zob. paragraf 146 powyżej).
(β) Czy skarżący zostali poinformowani o przebiegu postępowania krajowego i o ich prawach procesowych
178. Trybunał zauważa, że wieczorem 4 grudnia 2012 r. skarżący zostali wezwani do stawienia się następnego dnia, o godzinie 9 rano, przed Sądem Apelacyjnym w Bukareszcie w postępowaniu wszczętym na wniosek prokuratury, która dążyła do uznania ich za osoby niepożądane (zob. paragraf 15 powyżej). Do wezwania nie dołączono żadnych dokumentów ani informacji dotyczących przebiegu lub celu postępowania.
179. Następnie, na rozprawie w dniu 5 grudnia 2012 r., Sąd Apelacyjny zapewnił skarżącym pomoc tłumacza przy tłumaczeniu wniosku inicjującego postępowanie (zob. paragrafy 19-20 powyżej). Poinformował również skarżących, że dokumenty znajdujące się w aktach były poufne i że tylko sąd miał do nich dostęp na mocy udzielonego mu upoważnienia (zob. paragraf 21 powyżej). Sąd Apelacyjny poinformował zatem skarżących o ograniczeniu ich prawa dostępu do dokumentów znajdujących się w aktach oraz o przewidzianym w prawie krajowym zabezpieczeniu równoważącym ten brak dostępu, a mianowicie o dostępie sądu do tych dokumentów.
180. Sąd Apelacyjny nie uznał jednak za konieczne upewnienia się, że skarżący – cudzoziemcy, z których pierwszy niedawno przybył do Rumunii i nie znał języka rumuńskiego – byli dobrze poinformowani o przebiegu postępowania przed nim lub o istnieniu w prawie krajowym innych gwarancji, które mogłyby zrównoważyć skutki ograniczenia ich praw procesowych.
181. Sąd Apelacyjny nie sprawdził zatem, czy skarżący wiedzieli, że zgodnie z prawem rumuńskim mają możliwość, jeśli sobie tego życzą, być reprezentowani przez adwokata lub w którym momencie postępowania należy złożyć wniosek o reprezentację. Podobnie, podczas gdy Sąd Apelacyjny poinformował skarżących o ograniczeniu ich prawa dostępu do akt, nie przekazał im żadnej informacji o istnieniu adwokatów posiadających certyfikat ORNISS, którzy byliby upoważnieni do dostępu do dokumentów niejawnych.
182. W ocenie Trybunału ten brak przekazania skarżącym informacji o przebiegu postępowania krajowego w Sądzie Apelacyjnym i prawach, które powinny im przysługiwać, w połączeniu z szybkością postępowania, skutkował zanegowaniem gwarancji procesowych, do których skarżący byli uprawnieni przed tym sądem.
183. Trybunał zauważa ponadto, że w postępowaniu przed Wysokim Sądem skarżący byli wspierani przez dwóch wybranych przez siebie adwokatów. Trybunał pozostawia otwartą kwestię, czy władze zostały zwolnione z obowiązku poinformowania skarżących o ich prawach oraz o gwarancjach, z których mogliby korzystać na mocy prawa krajowego, przez fakt, że przed Wysokim Sądem byli reprezentowani przez dwóch adwokatów z wyboru. W każdym razie z akt sprawy wynika, że Wysoki Sąd nie poinformował ich z urzędu o gwarancjach proceduralnych wynikających z prawa krajowego, w związku z czym ten czynnik równoważący nie miał w niniejszej sprawie wpływu na złagodzenie ograniczenia praw procesowych skarżących.
(γ) Reprezentacja skarżących w postępowaniu
184. Trybunał zauważył najpierw, że zgodnie z prawem krajowym władze krajowe nie miały obowiązku zapewnienia skarżącym pomocy przedstawiciela w postępowaniu. Niemniej jednak skarżący mieli możliwość, jeśli tego chcieli, być reprezentowani przez adwokata.
185. Trybunał zauważa ponadto, że władze krajowe, zarówno sądowe, jak i administracyjne, nie były zobowiązane na mocy prawa krajowego do poinformowania skarżących, że mają prawo być reprezentowani przez adwokata posiadającego certyfikat ORNISS. Zauważa również, że bardzo niewielu prawników posiadało taki certyfikat (zob. paragraf 58 powyżej) oraz że nazwiska tych adwokatów nie były publikowane przez adwokaturę (zob. paragraf 57 powyżej).
186. Trybunał odnotowuje argument Rządu, że adwokaci skarżących powinni byli pomóc im w znalezieniu adwokata posiadającego certyfikat ORNISS (zob. paragraf 108 powyżej). Nawet zakładając, że można oczekiwać, iż adwokat z wyboru cudzoziemca mógłby pomóc mu w znalezieniu innego adwokata posiadającego certyfikat ORNISS, Trybunał zauważa, że Rząd nie wykazał sposobu, w jaki w przedmiotowym czasie adwokaci mieliby skuteczny i terminowy dostęp do listy nazwisk adwokatów posiadających już ten certyfikat (zob. paragrafy 57-58 powyżej).
187. Trybunał jest zdania, że w wyżej wymienionym kontekście (zob. paragrafy 184-185 powyżej) i uwzględniając szybki charakter postępowania w pierwszej instancji, skarżącym nie zapewniono skutecznej możliwości uzyskania reprezentacji przez adwokata, a tym bardziej adwokata posiadającego certyfikat ORNISS, przed sądem apelacyjnym.
188. Trybunał zauważył ponadto, że przed Wysokim Sądem skarżący byli reprezentowani przez dwóch adwokatów, których sami wybrali i którzy nie posiadali certyfikatu ORNISS. Pozostaje do ustalenia, czy pomoc udzielona przez tych adwokatów na podstawie uprawnień przyznanych im w prawie krajowym była wystarczająca dla zapewnienia skarżącym skutecznej obrony.
189. W związku z tym Trybunał bierze pod uwagę fakt, że adwokaci wybrani przez skarżących, jako że nie posiadali certyfikatu ORNISS, nie mieli dostępu do dokumentów niejawnych znajdujących się w aktach sprawy. W odniesieniu do możliwości złożenia przez tych adwokatów wniosku o odroczenie postępowania przed Wysokim Sądem w celu uzyskania takiego certyfikatu, Trybunał zauważył, że termin narzucony w tym celu przez prawo krajowe (zob. paragraf 52 powyżej) przekraczał normalny czas trwania postępowania mającego na celu ustalenie, czy cudzoziemiec powinien zostać uznany za niepożądanego (zob. paragraf 54 powyżej). Wniosek o odroczenie nie pozwoliłby zatem, co do zasady, adwokatom skarżących na uzyskanie takiego zaświadczenia w celu wykorzystania go w postępowaniu odwoławczym. Przykłady orzecznictwa przedstawione przez strony potwierdzają to stwierdzenie (zob. paragrafy 65-66 powyżej), ponieważ nie ma żadnego przykładu praktyki sięgającej właściwego czasu, który wskazywałby, że postępowanie mogło zostać przedłużone poza termin nałożony przez prawo krajowe.
190. Ponadto, zgodnie z informacjami przekazanymi przez strony, adwokat, który inicjuje procedurę uzyskania tego zaświadczenia, musi przedstawić kopię formularza upoważnienia udzielonego przez swojego klienta, aby móc go reprezentować w postępowaniu (zob. paragrafy 54 i 57 powyżej). W rezultacie nie jest pewne, czy adwokaci skarżących mogli starać się o takie zaświadczenie przed wyborem przez skarżących do reprezentowania ich w postępowaniu.
191. Trybunał uważa zatem, że w niniejszej sprawie obecność adwokatów skarżących przed Wysokim Sądem, bez możliwości upewnienia się co do zarzutów stawianych ich klientom, nie była w stanie zapewnić im skutecznej obrony.
192. W świetle powyższego, reprezentacja skarżących nie była wystarczająco skuteczna, aby mogła w istotny sposób zrównoważyć ograniczenia dotykające skarżących w korzystaniu z ich praw procesowych.
(δ) Czy decyzja o wydaleniu została poddana niezależnej kontroli
193. Trybunał zauważył na wstępie, że postępowanie w prawie rumuńskim mające na celu uznanie osoby za niepożądaną miało charakter sądowy. Właściwe sądy w takich sprawach, a mianowicie Sąd Apelacyjny i Sąd Najwyższy, cieszyły się wymaganą niezależnością w rozumieniu orzecznictwa Trybunału, co nie było kwestionowane przez skarżących (zob. S.C. przeciwko Rumunii, nr 9356/11, § 73, 10 lutego 2015 r.; zob. także, wśród wielu innych autorytetów, dla definicji niezależnego sądu, Micallef przeciwko Malcie [WI], nr 17056/06, § 93, ECHR 2009). Trybunał przywiązuje również szczególną wagę do faktu, że postępowanie toczyło się przed sądami wyższymi w hierarchii rumuńskiego systemu prawnego; Sąd Najwyższy jest w rzeczywistości najwyższą władzą sądowniczą. W opinii Trybunału są to istotne zabezpieczenia, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie czynników mogących złagodzić skutki ograniczeń nałożonych na korzystanie przez skarżących z ich praw procesowych.
194. Przed tymi sądami, w świetle bardzo ograniczonych i ogólnych informacji, którymi dysponowali, skarżący mogli oprzeć swoją obronę jedynie na przypuszczeniach i na ogólnych aspektach ich życia studenckiego lub sytuacji finansowej (zob. paragrafy 37-38 powyżej), nie będąc w stanie konkretnie zakwestionować oskarżenia o zachowanie, które rzekomo zagrażało bezpieczeństwu narodowemu. Zdaniem Trybunału, w obliczu sytuacji takiej jak ta, zakres kontroli stosowanej przez sądy krajowe w odniesieniu do zasadności wnioskowanego wydalenia powinien być tym bardziej wszechstronny.
195. Zgodnie z prawem rumuńskim, a konkretnie z art. 85 §§ 2 i 3 OUG nr 194/2002, to sąd apelacyjny decydował, czy środek wnioskowany przez prokuraturę był konieczny i uzasadniony. W świetle tych przepisów prawnych, Sąd Apelacyjny i Sąd Najwyższy – ten ostatni w drodze kontroli sądowej – powinny były w zasadzie mieć dostęp do wszystkich dokumentów niejawnych, na których opierał się wniosek prokuratora (kontrast Abou Amer przeciwko Rumunii, nr 14521/03, § 58, 24 maja 2011 r., oraz Ljatifi, cyt. powyżej, § 40). Sędziowie mieli zatem, co do zasady, być należycie poinformowani o sprawie przeciwko skarżącym zawartej w informacji niejawnej. Do sądów krajowych należało zweryfikowanie na tej podstawie, czy skarżący rzeczywiście stanowili zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego.
196. Ponadto, nakazując wydalenie, sąd apelacyjny mógł ograniczyć się, na podstawie art. 85 §§ 1 i 2 OUG nr 194/2002, jedynie do sprawdzenia, czy istniały „wystarczające informacje" lub „wskazówki", że dany cudzoziemiec zamierzał zaangażować się w działalność zagrażającą bezpieczeństwu narodowemu. Trybunał zauważa jednak, że zgodnie z jego orzecznictwem (zob. C.G. i Inni przeciwko Bułgarii, cyt. powyżej, § 74, oraz Kaushal i Inni, cyt. powyżej, § 49), sąd krajowy, który jest właściwy do podjęcia decyzji o wydaleniu, powinien sprawdzić, czy rozpatrywany wniosek o wydalenie jest poparty przedstawionymi dowodami.
197. W niniejszej sprawie prokuratura przedłożyła jako dowód przed Sądem Apelacyjnym „dokument", który, zdaniem Rządu, zawierał szczegóły domniemanych działań skarżących i odnosił się do konkretnych danych i informacji wywiadowczych uzyskanych przez SRI dotyczących zaangażowania dwóch skarżących w działania zagrażające bezpieczeństwu narodowemu (zob. paragraf 14 powyżej). Nie jest jasne, czy sądy krajowe rzeczywiście miały dostęp do wszystkich informacji niejawnych stanowiących podstawę wniosku o wydalenie, czy tylko do tego jednego „dokumentu". Mimo że zostały o to poproszone, Rząd nie wyjaśnił tej kwestii.
198. Ponadto, gdy skarżący wyrazili przed Wysokim Sądem swoje wątpliwości co do obecności w aktach dokumentów niejawnych, sąd ten nie udzielił żadnych wyjaśnień w tej kwestii (zob. paragraf 33 powyżej). Ponadto Wysoki Sąd odmówił wydania polecenia włączenia do akt jedynego dowodu, o który wnioskowali skarżący w celu odparcia zarzutów, że finansowali oni działalność terrorystyczną (zob. paragrafy 38 i 40 powyżej). Innymi słowy, w aktach nie ma nic, co mogłoby sugerować, że jakakolwiek weryfikacja została faktycznie przeprowadzona przez sądy krajowe co do wiarygodności i prawdziwości faktów przedstawionych im przez prokuraturę (zob. mutatis mutandis, Raza v. Bułgaria, nr 31465/08, § 54, 11 lutego 2010 r.).
199. Ponadto sądy krajowe udzieliły bardzo ogólnych odpowiedzi, odrzucając zarzuty skarżących, że nie działali oni na szkodę bezpieczeństwa narodowego. Wskazały jedynie, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że istniały silne przesłanki wskazujące na to, że skarżący zamierzali zaangażować się w działania mogące zagrozić bezpieczeństwu narodowemu, bez jakiejkolwiek weryfikacji wiarygodności dokumentu przedstawionego im przez prokuraturę.
200. Trybunał odnotowuje starania sądów krajowych, aby odwoływać się do jego właściwego orzecznictwa w tych sprawach. W szczególności uznaje fakt, że Wysoki Sąd odniósł się w swoim wyroku do orzecznictwa, które wskazywało władzom krajowym na konieczność zapewnienia kontroli przez niezależny organ jako zabezpieczenia przed arbitralnością ze strony władzy wykonawczej (zob. paragrafy 44-45 powyżej).
201. Trybunał przyjmuje zatem, że badanie sprawy przez niezależny organ sądowy stanowi bardzo ważne zabezpieczenie, jeśli chodzi o zrównoważenie ewentualnego ograniczenia praw proceduralnych skarżącego. Jednakże, tak jak w niniejszej sprawie, takie zabezpieczenie nie wystarcza samo w sobie, aby zrekompensować ograniczenie praw proceduralnych, jeżeli charakter i stopień kontroli zastosowanej przez niezależne organy nie wynika, przynajmniej w skrócie, z uzasadnienia ich decyzji (zob. paragraf 156 in fine powyżej).
202. Trybunał zauważa ponadto, że niektóre przykłady orzecznictwa przedstawione przez Rząd wskazują, że Sąd Apelacyjny może, w świetle dokumentów niejawnych, którymi dysponuje, zweryfikować prawdziwość i wiarygodność przedstawionych mu informacji (zob. paragrafy 62-63 powyżej). Jednakże, niewiele jest takich przykładów sięgających właściwego czasu. W każdym razie z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, że w niniejszej sprawie sądy krajowe skutecznie i odpowiednio skorzystały z przysługujących im w tym celu uprawnień.
(iv) Wniosek co do zgodności z art. 1 protokołu nr 7 w niniejszej sprawie
203. Trybunał powtarza, że w niniejszej sprawie skarżący zostali poddani znaczącym ograniczeniom w wykonywaniu ich prawa do informacji o elementach faktycznych leżących u podstaw decyzji o ich deportacji oraz ich prawa do dostępu do treści dokumentów i informacji, na których oparła się właściwa władza, która podjęła tę decyzję (zob. paragraf 160 powyżej). Z akt sprawy nie wynika, że potrzeba takich ograniczeń została zbadana i uznana za należycie uzasadnioną przez niezależny organ na szczeblu krajowym. Trybunał jest zatem zobowiązany do sprawowania ścisłej kontroli nad środkami wprowadzonymi w postępowaniu przeciwko skarżącym w celu zrównoważenia skutków tych ograniczeń, w celu zachowania samej istoty ich praw wynikających z art. 1 ust. 1 Protokołu nr 7 (zob. paragrafy 133 i 144-145 powyżej).
204. Trybunał zauważa w związku z tym, że skarżący otrzymali jedynie bardzo ogólne informacje na temat kwalifikacji prawnej stawianych im zarzutów, podczas gdy z akt nie można było wyczytać żadnego z ich konkretnych czynów, które rzekomo zagrażały bezpieczeństwu narodowemu. Nie przekazano im również żadnych informacji o kluczowych etapach postępowania ani o możliwości dostępu do dokumentów niejawnych w aktach za pośrednictwem adwokata posiadającego certyfikat ORNISS.
205. Jeśli chodzi o zakres kontroli sprawowanej przez niezależny organ, Trybunał uważa, że sam fakt, iż decyzja o wydaleniu została podjęta przez niezależne organy sądowe na wysokim szczeblu, bez możliwości stwierdzenia, że faktycznie skorzystały one z uprawnień przysługujących im na mocy prawa rumuńskiego, nie wystarcza, aby zrównoważyć ograniczenia, których skarżący doznali w ramach wykonywania swoich praw proceduralnych.
206. Podsumowując, mając na uwadze całość postępowania i uwzględniając margines oceny przyznany państwom w takich sprawach, Trybunał stwierdza, że ograniczenia nałożone na korzystanie przez skarżących z ich praw wynikających z art. 1 Protokołu nr 7 nie zostały zrównoważone w postępowaniu krajowym w taki sposób, aby zachować samą istotę tych praw.
(c) Wniosek ogólny
207. W związku z tym doszło do naruszenia art. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji.
208. Art. 41 Konwencji stanowi:
„Jeśli Trybunał stwierdzi, że nastąpiło naruszenie Konwencji lub jej Protokołów, oraz jeśli prawo wewnętrzne zainteresowanej Wysokiej Układającej się Strony pozwala tylko na częściowe usunięcie konsekwencji tego naruszenia, Trybunał orzeka, gdy zachodzi potrzeba, słuszne zadośćuczynienie pokrzywdzonej stronie".
209. Skarżący domagali się po 104 000 euro (EUR) z tytułu rzekomo poniesionej szkody pieniężnej. Stwierdzili, że kwota ta odpowiada utracie jakiejkolwiek skutecznej możliwości znalezienia przez nich zatrudnienia przez ponad dwa lata, od czasu ich wyprowadzki z Rumunii. Włączyli do tej kwoty utratę możliwości związanych z ukończeniem studiów doktoranckich i kontynuacją kariery naukowej. Domagali się również po 10 000 EUR tytułem rzekomej szkody niemajątkowej.
210. W odniesieniu do sumy żądanej tytułem szkody pieniężnej, Rząd wskazał, że nie było rzeczywistego związku pomiędzy decyzją o wydaleniu skarżących z Rumunii a domniemaną szkodą oraz że skarżący nie wykazali, w jaki sposób obliczyli żądaną kwotę. W odniesieniu do szkody niemajątkowej, zwróciły się do Trybunału o wskazanie, że stwierdzenie naruszenia stanowiłoby samo w sobie wystarczające zadośćuczynienie, a ewentualnie o uwzględnienie swojego orzecznictwa przy rozpatrywaniu roszczenia skarżących.
211. Trybunał zauważył, że jedyną podstawą, na której można przyznać słuszne zadośćuczynienie, w niniejszej sprawie, jest fakt, że skarżącym nie przysługiwały wystarczające gwarancje proceduralne w postępowaniu prowadzącym do ich wydalenia z Rumunii. Trybunał nie może spekulować co do innych wyników postępowania. W każdym razie, jest zdania, że rzekoma szkoda pieniężna nie jest poparta dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. W konsekwencji, roszczenie dotyczące szkody pieniężnej musi zostać odrzucone.
212. Trybunał stwierdza jednak, że skarżący z pewnością ponieśli szkodę niemajątkową, a stwierdzenie naruszenia nie może samo w sobie stanowić zadośćuczynienia. Z uwagi na charakter naruszenia, Trybunał, orzekając na zasadzie słuszności, przyznaje każdemu ze skarżących 10 000 euro tytułem szkody niemajątkowej.
213. Skarżący, którzy złożyli swój wniosek w czasie, gdy sprawa była jeszcze rozpatrywana przez Izbę, domagali się 3000 euro tytułem kosztów i wydatków związanych z wynagrodzeniem adwokata poniesionym przed sądami krajowymi oraz przed Trybunałem. Rząd argumentował, że kwota żądana z tytułu kosztów i wydatków przed Izbą nie została poparta wystarczającymi i czytelnymi dokumentami.
214. Skarżący złożyli wniosek o przyznanie pomocy prawnej przed Wielką Izbą i zażądali zwrotu wydatków poniesionych przez ich adwokatów na pomoc przed Wielką Izbą i udział w rozprawie, na co złożyli dokumenty potwierdzające. Na rozprawie w Wielkiej Izbie zażądali pełnego zwrotu wydatków, które ponieśli w związku z udziałem ich prawników w rozprawie.
215. Trybunał zauważa, że jedynie roszczenie skarżących dotyczące zwrotu kosztów związanych z obecnością ich adwokatów na rozprawie jest poparte odpowiednimi i czytelnymi dokumentami. W świetle orzecznictwa Trybunału w takich sprawach (zob. Iatridis przeciwko Grecji (słuszne zadośćuczynienie) [WI], nr 31107/96, § 54, ECHR 2000‑XI) oraz fakt, że skarżący otrzymali jedynie częściowy zwrot kosztów podróży na rozprawę, w formie pomocy prawnej, Trybunał przyznaje 1365 euro łącznie obu skarżącym z tego tytułu.
216. Trybunał uważa za właściwe, aby domyślna stopa procentowa była oparta na krańcowej stopie procentowej kredytu Europejskiego Banku Centralnego, do której należy dodać trzy punkty procentowe.
Z TYCH POWODÓW SĄD
(a) że pozwane państwo ma zapłacić skarżącym, w ciągu trzech miesięcy, następujące kwoty:
(i) 10 000 EUR (dziesięć tysięcy euro) na rzecz każdego ze skarżących, powiększone o ewentualny podatek, z tytułu szkody niemajątkowej;
(ii) 1365 EUR (jeden tysiąc trzysta sześćdziesiąt pięć euro), łącznie dla obu skarżących, powiększone o ewentualny podatek, który może ich obciążać, z tytułu kosztów i wydatków;
(b) że od upływu wyżej wymienionych trzech miesięcy do chwili rozliczenia od powyższych kwot należne są odsetki proste w wysokości równej stopie oprocentowania kredytu marginalnego Europejskiego Banku Centralnego w okresie niedotrzymania warunków umowy plus trzy punkty procentowe;
Sporządzono w języku angielskim i francuskim oraz wygłoszono na publicznej rozprawie w budynku praw człowieka, Strasburg, w dniu 15 października 2020 r.
Johan Callewaert Robert Spano
Zastępca Kanclerza Przewodniczący
Zgodnie z art. 45 ust. 2 Konwencji i Regułą 74 § 2 Regulaminu Trybunału, następujące opinie odrębne są załączone do niniejszego wyroku:
(a) wspólna zbieżna opinia sędziów Nußberger, Lemmensa i Koskelo;
(b) zbieżna opinia sędziego Pinto de Albuquerque, do której przyłączyła się sędzia Elósegui;
(c) zbieżna opinia sędziego Serghidesa;
(d) zbieżna opinia sędzi Elósegui;
(e) wspólna rozbieżna opinia sędziów Yudkivskiej, Motoc i Paczolay’a.
R.S. O.
J.C.
WSPÓLNA ZBIEŻNA OPINIA SĘDZIÓW NUSSBERGER, LEMMENSA I KOSKELO
[pominięto]
ZBIEŻNA OPINIA SĘDZIEGO PINTO DE ALBUQUERQUE, DO KTÓREJ PRZYŁĄCZYŁA SIĘ SĘDZIA ELÓSEGUI
[pominięto]
ZBIEŻNA OPINIA SĘDZIEGO SERGHIDESA
[pominięto]
ZBIEŻNA OPINIA SĘDZI ELÓSEGUI
[pominięto]
WSPÓLNA ROZBIEŻNA OPINIA SĘDZIÓW YUDKIVSKIEJ, MOTOC I PACZOLAY’A
[pominięto]
[1] Źródło: Nota informacyjna na temat orzecznictwa Trybunału nr 244, październik 2020 r. (Notatka informacyjna. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nr 244, październik 2020 r. / Note d'information sur la jurisprudence de la Cour 244 / Octobre 2020)