© Prokurator Generalny – Minister Sprawiedliwości, www.pk.gov.pl [Translation already published on the official websites of the Polish National Prosecutor’s Office and the Ministry of Justice]. Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Prosecutor General for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC

© Prokurator Generalny – Minister Sprawiedliwości, www.pk.gov.pl [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Prokuratury Krajowej i Ministerstwa Sprawiedliwości]. Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Prokuratora Generalnego wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA

Nota informacyjna nt. orzecznictwa Trybunału nr 206

Kwiecień 2017 r.

Matanović przeciwko Chorwacji – skarga nr 2742/12

Wyrok z 04.04.2017 r. [Sekcja Druga]

Art. 6

Postępowanie karne

Art. 6 ust. 1

Rzetelny proces sądowy

Brak skutecznej procedury sądowej zmierzającej do ustalenia, czy materiał dowodowy, którym dysponuje oskarżenie, powinien zostać ujawniony obronie: naruszenie

Fakty – W toku postępowania przygotowawczego w sprawie przestępstwa korupcji podjęto szczególne czynności operacyjno-rozpoznawcze wobec skarżącego, funkcjonariusza publicznego. Po przeprowadzeniu postępowania sądowego przy udziale kilku innych oskarżonych skarżącego uznano za winnego popełnienia różnych przestępstw i skazano na karę jedenastu lat pozbawienia wolności. Obciążające skarżącego dowody obejmowały nagrania rozmów dokonane w ramach szczególnych czynności operacyjno-rozpoznawczych. W trakcie postępowania w sprawie o naruszenie Konwencji skarżący zarzucił między innymi, że odmówiono mu prawa do rzetelnego procesu sądowego (art. 6 ust. 1 Konwencji), bowiem nie udzielono mu dostępu do oryginalnych nagrań, a niektórych z nich w ogóle nie ujawniono na tej podstawie, że nie miały znaczenia dla sprawy skarżącego i dotyczyły życia prywatnego osób trzecich.

Prawo – art. 6 ust. 1 (nieujawnianie i wykorzystywanie dowodów uzyskanych w wyniku zastosowania szczególnych środków dochodzeniowo-śledczych): Podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczyły braku rzetelności procesu związanej z ograniczonym dostępem do trzech głównych kategorii dowodów uzyskanych w wyniku niejawnych czynności operacyjno-rozpoznawczych.

Pierwsza kategoria dotyczyła nagrań wykonanych w ramach czynności operacyjno-rozpoznawczych, które przedłożono w materiale dowodowym i które stanowiły podstawę wydanego wobec skarżącego wyroku skazującego. Trybunał zauważył, że skarżący miał dostęp do transkrypcji nagrań zleconych przez sędziego śledczego i sąd pierwszej instancji i sporządzonych przez biegłego, którego niezależności i bezstronności w żadnym momencie nie zakwestionowano. Nagrania odtworzono na rozprawie, skarżący miał wystarczającą możliwość porównania transkrypcji z odtworzonym materiałem, a jego zastrzeżenia dotyczące rozbieżności między treścią transkrypcji a nagraniami zostały odpowiednio uwzględnione, zaś w celu wyjaśnienia tych rozbieżności zlecono sporządzenie kolejnych opinii biegłego. Skarżący skorzystał również z możliwości zakwestionowania wiarygodności materiału dowodowego, a sądy krajowe udzieliły wyczerpujących odpowiedzi na jego zastrzeżenia. Skarżący nigdy nie kwestionował tego, że nagrane rozmowy miały miejsce ani autentyczności przedmiotowych nagrań. Trybunał stwierdził zatem brak nierzetelności w związku z nagraniami należącymi do pierwszej kategorii.

Druga kategoria dotyczyła nagrań skarżącego i pozostałych oskarżonych, które nie stanowiły podstawy wydanego wobec skarżącego wyroku skazującego. W przypadku tej kategorii Trybunał zauważył, że pomimo uzyskania dostępu do wystarczająco szczegółowych sprawozdań z rozmów prowadzonych przez skarżącego z osobami trzecimi, na żadnym etapie postępowania przed sądem krajowym skarżący nie przedstawił żadnego konkretnego argumentu dotyczącego ewentualnego znaczenia tych dowodów. Trybunał nie był zatem w stanie przyjąć, że rzekomy brak dostępu do nagrań należących do tej kategorii sam w sobie uzasadnia stwierdzenie naruszenia prawa skarżącego do rzetelnego procesu. Niemniej jednak, oceniając ogólną rzetelność postępowania, Trybunał będzie miał na uwadze tego rodzaju ograniczenie prawa do obrony skarżącego.

Trzecia kategoria dowodów obejmowała nagrania dotyczące innych osób, wobec których ostatecznie nie wszczęto postępowania karnego i które nie stanowiły podstawy wydanego wobec skarżącego wyroku skazującego. Skarżącemu odmówiono dostępu do jakichkolwiek informacji na tej podstawie, że nie przysługiwało mu prawo dostępu do nagrań, bowiem nie miały one znaczenia dla jego sprawy i dotyczyły życia prywatnego innych osób. Jednakże nie wprowadzono żadnej procedury, która pozwoliłaby właściwemu sądowi ocenić, na podstawie wniosku skarżącego, związek między nagraniami a sprawą, a w szczególności, czy nagrania zawierały dane, dzięki którym skarżący mógłby zostać uniewinniony lub które mogłyby skutkować obniżeniem wymiaru orzeczonej wobec skarżącego kary, lub czy miały one znaczenie dla dopuszczalności, wiarygodności i kompletności dowodów przedstawionych w toku postępowania. Ustalenie Sądu Najwyższego, że prokurator był w stanie dobrać materiał dowodowy na potrzeby postępowania, pozostawało w sprzeczności z orzecznictwem Trybunału, w świetle którego procedura, w ramach której organy ścigania same próbują ocenić, co może mieć znaczenie, bez żadnych dalszych gwarancji procesowych związanych z prawem do obrony, nie może czynić zadość wymogom wynikającym z art. 6 ust. 1.

Oczywiste było zatem, że z uwagi na uchybienia procesowe w zakresie ujawnienia rozpatrywanych dowodów skarżący nie był w stanie sformułować konkretnego argumentu dotyczącego znaczenia tych dowodów, a właściwy sąd nie był w stanie rozpoznać jego wniosku w świetle przysługującemu skarżącemu prawa do skutecznego przygotowania linii obrony. Tym samym skarżącego pozbawiono możliwości przeprowadzenia procedury, która pozwoliłaby ustalić, czy dowody, którymi dysponowało oskarżenie i które zostały wyłączone z akt sprawy, mogły wpłynąć na obniżenie wymiaru orzeczonej wobec skarżącego kary czy też podać w wątpliwość zakres zarzucanych skarżącemu czynów zabronionych.

Rozstrzygnięcie: naruszenie (jednomyślnie).

Art. 41: zasądzenie kwoty 1500 EUR tytułem słusznego zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową (czterema głosami do trzech); oddalenie roszczenia o zadośćuczynienie za szkodę majątkową.

Trybunał uznał również jednomyślnie, że nie doszło do naruszenia art. 8 Konwencji ani do naruszenia art. 6 ust. 1 w związku z podniesionym przez skarżącego zarzutem prowokacji.

Kliknij tutaj, aby zapoznać się z Notami informacyjnymi na temat orzecznictwa.