© Ministerstwo Spraw Zagranicznych, www.gov.pl/diplomacy. Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Foreign Affairs for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC

© Ministerstwo Spraw Zagranicznych, www.gov.pl/dyplomacja. Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA

Nota informacyjna nt. orzecznictwa Trybunału nr 215

Luty 2018 r.

Libert p. Francji – skarga nr 588/13

Wyrok z 22.02.2018 r. [Piąta Sekcja]

Art. 8 Konwencji [1]

Art. 8 ust. 1

Poszanowanie życia prywatnego

Zwolnienie z pracy z powodu wykorzystywania komputera służbowego do przechowywania dużej ilości materiałów pornograficznych: brak naruszenia

Fakty – Skarżący, pracownik Francuskich Kolei Państwowych (SNCF), został zwolniony w 2008 r. po odkryciu w czasie jego nieobecności 1562 pornograficznych wizerunków (w sumie 787 megabajtów) na jego komputerze służbowym. Skarżący uznał to za nieproporcjonalne i bezprawne naruszenie swojego życia prywatnego, ponieważ dodał przymiotnik „osobisty” do domyślnej nazwy przedmiotowego twardego dysku („D:/dane”).

Oddalając jego apelacje, sądy stwierdziły, co następuje: „karta użytkownika” pracodawcy przewidywała, że prywatne informacje muszą być wyraźnie oznaczone jako takie; ogólny termin „dane osobiste” nie stanowił jednoznacznego oznaczenia informacji jako objętej prywatnością, zwłaszcza że pracownik nie mógł wykorzystywać do celów prywatnych całego twardego dysku, którego przeznaczeniem było przechowywanie danych służbowych; zwolnienie natomiast nie było środkiem nieproporcjonalnym, mając na względzie „masowe” naruszenie przez skarżącego regulacji wewnętrznych spółki.

Prawo – art. 8

(a) Zastosowalność – Trybunał mógł się zgodzić, że w niektórych okolicznościach dane niemające charakteru służbowego, na przykład dane określone w sposób wyraźny jako prywatne, przechowywane przez pracownika na komputerze dostarczonym przez pracodawcę do celu wykonywania obowiązków służbowych, mogą być uważane za odnoszące się do jego „życia prywatnego”. W obecnej sprawie spółka SNCF pozwoliła swoim pracownikom na wykorzystywanie od czasu do czasu w celach prywatnych urządzeń komputerowych przyznanych do ich dyspozycji – pod warunkiem przestrzegania określonych zasad.

(b) Przedmiot skargi

(i) Obowiązek negatywny czy pozytywny: kwestia istnienia „ingerencji władzy publicznej” – Zważywszy, że pliki należące do skarżącego zostały otwarte na jego komputerze służbowym bez jego wiedzy i pod jego nieobecność, Trybunał mógł zgodzić się, że doszło do ingerencji w jego prawo do poszanowania życia prywatnego. Kwestia, czy pliki te zostały w sposób wyraźny oznaczone jako osobiste, jest badana poniżej w ramach zagadnienia proporcjonalności tego środka.

Trybunał oddalił zarzut Rządu, że spółka SNCF nie może być uznana za „władzę publiczną” w rozumieniu art. 8 Konwencji: pomimo że jej działalność miała charakter „przemysłowy i komercyjny”, a jej personel pozostawał z nią w stosunku prywatnoprawnym, SNCF była jednak osobą prawną ustanowioną na podstawie prawa publicznego, która podlegała nadzorowi państwa, której zarząd był powoływany przez państwo i która zapewniała usługę publiczną, miała monopol i korzystała z dorozumianych gwarancji państwa.

W konsekwencji, inaczej niż w sprawie Bărbulescu p. Rumunii [Wielka Izba] (skarga nr 61496/08, 5 września 2017 r., Nota informacyjna nr 210 [2]) – w której ingerencji dopuścił się podmiot ściśle prywatny – niniejsza skarga musi być rozważana z punktu widzenia negatywnych, a nie pozytywnych, obowiązków państwa.

(ii) Przewidziana przez ustawę – Jest jasne, że stosowne artykuły Kodeksu pracy przewidywały jedynie, w ogólny sposób, że wszelkie ograniczenia praw i wolności pracowników muszą być „uzasadnione charakterem zadania, które mają oni wykonywać” i „proporcjonalne do celu, który mają realizować”. Równie jasne jest, że orzecznictwo Sądu Kasacyjnego stwierdzało w tamtym czasie, że pracodawcy mogli otworzyć pliki oznaczone przez pracownika jako osobiste na twardym dysku komputera dostarczonego mu do użytku przez pracodawcę jedynie w obecności tego pracownika (lub po wezwaniu go do biura). Wyjątek stanowiły sytuacje poważnego zagrożenia lub wyjątkowe okoliczności.

Niemniej jednak Sąd Kasacyjny dodał, że pliki stworzone przez pracownika za pomocą dostarczonego mu wyposażenia komputerowego są uważane za służbowe, chyba że pracownik oznaczył je jako osobiste. Prawo pozytywne zatem wystarczająco określało okoliczności i warunki, w których pracodawca mógł otworzyć pliki przechowywane na komputerze służbowym pracownika.

(iii) Uprawniony cel – Ingerencja miała na celu zapewnienie ochrony „praw innych osób”, a mianowicie – w obecnej sprawie – pracodawcy, który mógł w sposób uprawniony chcieć zapewnić, by jego pracownicy wykorzystywali udostępnione im urządzenia komputerowe w sposób zgodny z ich obowiązkami umownymi i stosownymi uregulowaniami.

(iv) Konieczność w społeczeństwie demokratycznym – Francuskie prawo pozytywne zawierało mechanizm ochrony życia prywatnego, przewidując, że pliki oznaczone jako osobiste mogą być otwarte jedynie w obecności osoby zainteresowanej. Co się natomiast tyczy sądów – podstawy, na których się one oparły, oddalając odwołanie skarżącego, dotyczące poszanowania jego życia prywatnego, wydają się istotne i wystarczające.

Jasne jest, że używając słowa „osobisty” zamiast „prywatny”, skarżący wybrał termin stosowany w odpowiednim orzecznictwie Sądu Kasacyjnego. Niemniej jednak, Karta Użytkowania Komputera pracodawcy w sposób wyraźny posługiwała się słowem „prywatny” na określenie wiadomości i plików, które pracownicy powinni w ten sposób zidentyfikować. Ilość pamięci wykorzystanej do zakwestionowanych celów również mogła uzasadniać stopień surowości. W sumie władze krajowe nie przekroczyły przysługującego im marginesu oceny.

Rozstrzygnięcie: brak naruszenia (jednomyślnie).

(Zobacz również Zestawienia tematyczne w sprawie Nowych technologii i Nadzoru w miejscu pracy).

Link do Not informacyjnych nt. orzecznictwa

[1] Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z późn. zm.).

[2] Tekst w tłumaczeniu na język polski jest dostępny na stronie: http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-177867