© Ministerstwo Spraw Zagranicznych, www.gov.pl/diplomacy. Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Foreign Affairs for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC

© Ministerstwo Spraw Zagranicznych, www.gov.pl/dyplomacja. Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA

Nota informacyjna nt. orzecznictwa Trybunału nr221

Sierpień – Wrzesień 2018 r.

Denisov p. Ukrainie [Wielka Izba] – skarga nr 76639/11

Wyrok z 25.09.2018 r. [Wielka Izba]

Art. 8 Konwencji [1]

Art. 8 ust. 1

Poszanowanie życia prywatnego

Odwołanie sędziego ze stanowiska prezesa sądu apelacyjnego za brak właściwego wykonywania obowiązków administracyjnych: art. 8 nie ma zastosowania, skarga niedopuszczalna

Fakty – Skarżący został odwołany ze stanowiska prezesa Apelacyjnego Sądu Administracyjnego w Kijowie z uwagi na brak właściwego wykonywania swych obowiązków administracyjnych. Pozostał sędzią tego sądu. Zarzucił, między innymi, że jego odwołanie stanowiło bezprawną i nieproporcjonalną ingerencję w jego życie prywatne z naruszeniem art. 8 Konwencji.

Prawo – Art. 8 (zastosowalność): Ponieważ kwestia zastosowalności [postanowień Konwencji] stanowi zagadnienie z zakresu jurysdykcji ratione materiae Trybunału, należy przestrzegać ogólnej zasady rozpatrywania skarg i przeprowadzać stosowną analizę tej kwestii na etapie badania dopuszczalności skargi, chyba że zachodzą szczególne powody uzasadniające dołączenie tej kwestii do przedmiotu skargi. W sprawie skarżącego nie zachodziły żadne takie szczególne powody.

(a) Zasady ogólne – Nie można powoływać się na art. 8 w celu skarżenia się na utratę dobrego imienia lub inne następstwa będące przewidywalnymi konsekwencjami własnych działań (zobacz Gillberg p. Szwecji [Wielka Izba]).

Spory dotyczące zatrudnienia nie są jako takie wyłączone z zakresu „życia prywatnego” w rozumieniu art. 8. Spory takie mogą dotykać pewnych typowych aspektów życia prywatnego. Aspekty te obejmują „krąg bliskich osób” (inner circle) skarżącego, możliwość nawiązywania i rozwijania przez niego relacji z innymi osobami oraz jego reputację społeczną i zawodową. Kwestia dotycząca życia prywatnego może się w takich sporach pojawić na dwa sposoby: z uwagi na powody leżące u podstaw zaskarżonego środka (w takim przypadku Trybunał stosuje podejście z punktu widzenia przyczyn) lub – w niektórych sprawach – z uwagi na konsekwencje dla życia prywatnego (w takim przypadku Trybunał stosuje podejście z punktu widzenia konsekwencji).

W przypadku, gdy w grę wchodzi podejście z punktu widzenia konsekwencji, kluczowego znaczenia nabiera kwestia stopnia dolegliwości względem tych typowych aspektów życia prywatnego. Skarżący powinien wykazać w sposób przekonujący, że został osiągnięty niezbędny stopień dolegliwości. Skarżący musi przedstawić dowody w celu uzasadnienia konsekwencji zaskarżonego środka. Trybunał może uznać, że art. 8 ma zastosowanie jedynie, gdy konsekwencje te są bardzo poważne i dotknęły życia prywatnego skarżącego w znaczącym stopniu.

Cierpienie skarżącego należy oceniać poprzez porównanie jego życia przed i po zastosowaniu przedmiotowego środka. Przy określaniu powagi konsekwencji w sprawach dotyczących zatrudnienia należy dokonać oceny subiektywnego postrzegania skarżącego na tle obiektywnych okoliczności istniejących w danej sprawie. Analiza ta powinna obejmować zarówno materialny, jak i niematerialny wpływ zarzucanego środka. Niemniej jednak, do skarżącego należy określenie i uzasadnienie charakteru oraz zakresu swego cierpienia, które musi mieć związek przyczynowy z zaskarżonym środkiem.

(b) Zastosowanie – Wyraźnie wymienione powody odwołania skarżącego były ściśle ograniczone do jego osiągnięć w sferze publicznej, a mianowicie jego rzekomych uchybień w zarządzaniu, które miały podważyć prawidłowe funkcjonowanie sądu. Powody te dotyczyły tylko zadań administracyjnych skarżącego w miejscu pracy i nie miały związku z jego życiem prywatnym. Zważywszy na brak tego typu kwestii w podanych powodach jego odwołania, należy ustalić, czy w świetle dowodów i uwiarygodnionych twierdzeń skarżącego środek ten miał poważne negatywne konsekwencje dla aspektów stanowiących jego „życie prywatne”.

Skarżący zaprzeczał, by miało miejsce jakiekolwiek niewłaściwe postępowanie z jego strony, sugerując w ten sposób, że środek pociągający go do odpowiedzialności, tj. zwolnienie, nie mógł stanowić przewidywalnej konsekwencji jego postępowania na stanowisku prezesa sądu apelacyjnego, a sprawa jego powinna być zatem odróżniona od sprawy skarżącego z wyroku Gillberg.

Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących, że obniżenie jego miesięcznego wynagrodzenia poważnie wpłynęło na „krąg bliskich osób” z jego życia prywatnego. Co do kwestii tworzenia i utrzymywania relacji z innymi osobami – jego odwołanie ze stanowiska prezesa nie skutkowało usunięciem go z jego zawodu. W dalszym ciągu pracował jako zwykły sędzia i pozostał w tym samym sądzie wraz ze swymi kolegami. Nawet jeśli możliwości tworzenia i utrzymywania relacji przez skarżącego, w tym o charakterze zawodowym, mogły zostać dotknięte, brak jest podstaw faktycznych, by uznać, ze skutki te były znaczące.

Podstawową funkcją zawodową skarżącego była funkcja sędziego. Zawód sędziego wymagał od niego posiadania określonej wiedzy, wykształcenia, umiejętności i doświadczenia. W zamian za swą służbę w charakterze sędziego skarżący otrzymywał główną część swego wynagrodzenia. Wykonywanie z powodzeniem funkcji prezesa lub funkcji administracyjnej w sądzie nie było, ściśle rzecz biorąc, główną cechą zawodu sędziowskiego. Zatem, obiektywnie patrząc, to funkcja sędziowska stanowiła podstawową rolę zawodową skarżącego. Jego stanowisko jako prezesa sądu, niezależnie od tego jak ważne i prestiżowe mogło ono być w sferze sądownictwa i jak subiektywnie mogło być postrzegane i cenione przez skarżącego, nie odnosiło się do głównej sfery jego działalności zawodowej. Na żadnym etapie władze krajowe nie badały jakości działania skarżącego jako sędziego ani nie wyrażały opinii co do jego kompetencji sędziowskich i profesjonalizmu. Inaczej niż w sprawie Oleksandr Volkov p. Ukrainie decyzje dotyczyły jedynie jego umiejętności zarządczych. Nie można uznać, że ten ograniczony obszar kontroli i krytyki dotyczył kluczowej części reputacji zawodowej skarżącego. Choć jego stanowisko jako prezesa mogło być szczytem jego kariery prawniczej, skarżący nie sprecyzował, w jaki sposób rzekoma utrata poważania w gronie kolegów wyrządziła mu poważną szkodę w jego środowisku zawodowym, ani też w jaki sposób jego odwołanie wpłynęło na jego przyszłą karierę jako sędziego.

W odniesieniu do ogólnej reputacji społecznej, krytyka ze strony władz nie wpłynęła na szerszy etyczny aspekt osobowości i charakteru skarżącego. Choć jego odwołanie zostało oparte na stwierdzeniu naruszeń jego obowiązków urzędowych w administrowaniu wymiarem sprawiedliwości, nie formułowano oskarżeń o umyślne niewłaściwe lub przestępcze postępowanie. W kwestionowanych decyzjach nie były poddawane w wątpliwość wartości moralne skarżącego i nie czyniono wyrzutów o tym charakterze.

Stosownie do tego, oceniając subiektywne postrzeganie przez skarżącego na tle okoliczności obiektywnych, a także materialny i niematerialny wpływ jego odwołania w oparciu o dowody przedstawione Trybunałowi, należy uznać, że odwołanie skarżącego miało ograniczone negatywne skutki dla jego życia prywatnego i nie przekroczyło stopnia dolegliwości wymaganego, by powstało zagadnienie na gruncie art. 8 Konwencji.

Rozstrzygnięcie: skarga niedopuszczalna (niezgodność ratione materiae).

Stosując kryteria określone w wyroku w sprawie Oleksandr Volkov p. Ukrainie, Trybunał stwierdził jednogłośnie, że Wysoka Rada Sądownictwa nie zapewniła niezależnego i bezstronnego zbadania sprawy skarżącego, a następcza kontrola sprawowana przez Wyższy Sąd Administracyjny nie naprawiła tych braków, co naruszało art. 6 ust. 1 Konwencji.

Art. 41: 3.000 euro tytułem szkody niemajątkowej.

(Zobacz Gillberg p. Szwecji [Wielka Izba], skarga nr 41723/06, wyrok z 3 kwietnia 2012 r., Nota informacyjna nr 151; oraz Oleksandr Volkov p. Ukrainie, skarga nr 21722/11, wyrok z 9 stycznia 2013 r.[2], Nota informacyjna nr 159; zobacz także Erményi p. Węgrom, skarga nr 22254/14, wyrok z 22 listopada 2016 r.)

Link do Not informacyjnych nt. orzecznictwa

[1] Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z późn. zm.).

[2] Link do tłumaczenia na język polski: http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-153207