© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.ms.gov.pl [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice] - Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC

© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.ms.gov.pl [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości] - Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA

CZWARTA SEKCJA

SPRAWA BRITO FERRINHO BEXIGA VILLA-NOVA przeciwko Portugalii

(Skarga nr 69436/10)

WYROK

STRASBOURG

1 grudnia 2015 r.

OSTATECZNY

01/03/2016

Niniejszy wyrok stał się ostateczny na mocy art. 44 § 2 Konwencji.
Może podlegać korekcie wydawniczej.

W sprawie Brito Ferrinho Bexiga Villa-Nova przeciwko Portugalii,

Europejski Trybunał Praw Człowieka (Czwarta Sekcja), zasiadając jako Izba w następującym składzie:

 András Sajó, Przewodniczący,
 Vincent A. De Gaetanr,
 Boštjan M. Zupančič,
 Paulo Pinto de Albuquerque,
 Egidijus Kūris,
 Iulia Antoanella Motoc,
 Gabriele Kucsko-Stadlmayer, sędziowie,
oraz Françoise Elens-Passos, Kanclerz Sekcji,

obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2015 r.,

wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:

POSTĘPOWANIE

1.  Sprawa wywodzi się ze skargi (nr 69436/10) wniesionej dnia 15 listopada 2010 r. przeciwko Republice Portugalskiej na podstawie artykułu 34 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności („Konwencja”) przez obywatelkę tego państwa, Panią Sílvia Maria de Brito Ferrinho Bexiga Villa-Nova („skarżąca”).

2.  Skarżąca została upoważniona do samodzielnej obrony swoich interesów w postępowaniu przed Trybunałem (Artykuł 36 § 2 in fine regulaminu). Rząd portugalski („Rząd”) był reprezentowany przez swojego pełnomocnika, Panią M. F. da Graça Carvalho, Zastępcę Prokuratora Generalnego.

3.  Skarżąca podnosi fakt sprawdzenia wyciągów z jej rachunków bankowych w ramach postępowania karnego wszczętego przeciwko niej w sprawie o oszustwo podatkowe, zarzucając naruszenia tajemnicy zawodowej, do której jest ona zobowiązana ze względu na wykonywany zawód adwokata. Skarżąca powołuje się na Artykuły 6 i 13 Konwencji.

4.  W dniu 1 kwietnia 2014 r. skarga została zakomunikowana Rządowi.

STAN FAKTYCZNY

I.  OKOLICZNOŚCI SPRAWY

5.  Skarżąca urodziła się w 1969 r. i mieszka w Faro. Wykonuje ona zawód adwokata.

6.  W bliżej nie określonej dacie organ podatkowy przeprowadził kontrolę rachunkowości spółki adwokackiej, do której należy skarżąca. Wykazawszy, iż skarżąca nie odprowadzała podatku od wartości dodanej („VAT”) z tytułu honorariów pobieranych w latach 2005 i 2006, organ podatkowy zażądał od niej przedstawienia wyciągów z jej osobistego konta bankowego, czemu się ona sprzeciwiła powołując się na tajemnice zawodową i bankową.

7.  Prokuratura przy sądzie w Faro przejęła sprawę. Prokuratura wszczęła dochodzenie przeciwko skarżącej w sprawie oszustwa podatkowego (postępowanie wewnętrzne nr 1987/09.3 TAFAR).

8.  Dnia 18 września 2009 r. skarżąca została przesłuchana. Przyznała ona, że płatności i honoraria były dokonywane na jej osobiste konto bankowe, a nie na konto spółki adwokackiej. Odmówiła jednakże przedstawienia wyciągów z kont bankowych powołując się na zobowiązanie do zachowania tajemnicy zawodowej. Powołała się również na tajemnicę bankową.

9.  W dniu 30 października 2009 r. prokurator zwrócił się do sędziego śledczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania wpadkowego zmierzającego do zwolnienia z tajemnicy zawodowej (incidente de quebra do segredo profissional), zgodnie z artykułem 135 § 3 Kodeksu postępowania karnego („CPP”). Na poparcie wniosku podniósł, że:

- w niniejszej można było naruszyć tajemnicę zawodową zważywszy, iż ujawniono, że dokonywane były przez klientów różne przelewy pieniężne na osobisty rachunek skarżącej;

- chodzi również o tajemnicę bankową ze względu na artykuł 78 §§ 1 i 2 Regulaminu ogólnego instytucji kredytowych i spółek finansowych ;

- przed zwróceniem się do instytucji bankowych należy zwolnić skarżącą z tajemnicy zawodowej, którą skarżąca była związana ze względu na wykonywany zawód adwokata;

- konieczność wymierzenia sprawiedliwości ma pierwszeństwo przed obowiązkiem zachowania tajemnicy zawodowej, podkreślając, że toczące się postępowanie dotyczy skarżącej, a nie jej klientów.

10.  Postanowieniem z dnia 6 listopada 2009 r., sędzia śledczy uznał, że powołanie się na tajemnicę zawodową i bankową było uprawnione. Wyraził się on w następujący sposób:

„(...) postęp w dochodzeniu oraz dojście do prawdy materialnej nie są możliwe bez zapoznania się z rachunkami bankowymi oskarżonej zważywszy, iż miała ona deponować na nich kwoty płacone rzekomo tytułem honorariów. Tymczasem nie wyraziła ona zgody na uchylenie tajemnicy bankowej.

(...)

„Zważywszy, iż tajemnica zawodowa nie ma charakteru absolutnego i nie może uniemożliwiać wymierzenia sprawiedliwości i dojścia do prawdy materialnej, uważam, że wartości te są wyższe niż wartości chronione tajemnicą zawodową adwokata czy tajemnicą bankową. Zatem powinna ona zostać uchylona”

Sędzia śledczy zwrócił się zatem do sądu w Évora o wyrażenie zgody na uchylenie tajemnic zawodowej i bankowej, a co za tym idzie, na uzyskanie dostępu do rachunków bankowych skarżącej, zgodnie z artykułem 135 § 3 CPP.

11.  W dniu 30 listopada 2009 r., zastępca prokuratora przy Sądzie Apelacyjnym w Évora przedstawiła opinię prawną przemawiającą za uchyleniem tajemnicy zawodowej. Wykazała ona, że w niniejszej sprawie potrzeby dochodzenia karnego, a co za tym idzie należyte sprawowanie wymiaru sprawiedliwości mają pierwszeństwo przed interesem skarżącej.

12.  W dniu 12 stycznia 2010 r., Wydział Kryminalny Sądu Apelacyjnego w Évora ogłosił wyrok. Uznał on, że odmowa przez skarżącą dostępu do jej rachunku bankowego była uprawniona ze względu na tajemnicę zawodową i tajemnicę bankową, ale że interes public powinien mieć pierwszeństwo przed interesem prywatnym. Wyraził się on w ten sposób:

„(...)

Uwzględniając sprzeczne interesy, a mianowicie wymienione interesy chronione zasadami dotyczącymi tajemnicy zawodowej i interes publiczny w dochodzeniu karnym, które zakłada uzyskanie materiałów i informacji, mogących dostarczyć dowodu, który umożliwi podtrzymanie, w danym wypadku, zarzutów karnych, te pierwsze powinny ustąpić z naturalnych i uzasadnionych względów przed drugim.

W niniejszej sprawie, poszukiwane materiały okazują się być niezbędne w dochodzeniu karnym, jak wykazał to sędzia śledczy w pierwszej instancji i jak podkreśliła to zastępca prokuratora przy tym sądzie. Z powyższych względów uznajemy, iż w niniejszej sprawie interes publiczny powinien mieć pierwszeństwo przed interesem prywatnym celem skutecznego i właściwego wymierzenia sprawiedliwości: uchylenie obowiązku tajemnicy jest w tym przypadku uzasadnione ze względu na wyważenie wyżej wymienionych interesów pozostających ze sobą w konflikcie.

(...)”

Uwzględniając żądanie prokuratora, na podstawie artykułu 135 § 3 CPP, sąd apelacyjny zarządził uchylenie tajemnicy zawodowej i tajemnicy bankowej, nakazując Bankowi Portugalii wskazanie wszystkich rachunków bankowych, jakie skarżąca posiadała w r. 2005 i 2006, aby prokuratura mogła zapoznać się z operacjami wykonywanymi na tych rachunkach.

13.  W dniu 9 lutego 2010 r., skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego w Évora przed Sądem Najwyższym powołując się na niewłaściwość wydziału karnego Sądu Apelacyjnego, do orzekania
w sprawie i brak konsultacji w czasie postępowania z Radą Adwokacką, z naruszeniem artykułu 135 § 4 CPP oraz artykułu 87 statutu Rady Adwokackiej.

14.  W dniu 9 czerwca 2010 r., Rada Adwokacka Okręgu Faro odrzuciła złożony przez skarżącą wniosek o zwolnienie z tajemnicy zawodowej
w odniesieniu do operacji wykonywanych na swoim rachunku bankowym
w 2006 r. w ramach wszczętego przeciwko niej postępowania karnego. Uznała ona, że wniosek nie był wystarczająco uzasadniony, ponieważ skarżąca nie wskazała, czy operacje bankowe, o których mowa, dotyczyły przelewów bankowych zleconych lub dokonywanych przez klientów oraz, czy ujawnienie tych informacji jest niezbędne dla obrony jej praw lub praw klientów.

15.  W dniu 23 lutego 2010 r., prokuratura przedstawiła pismo, w którym broniła niedopuszczalności odwołania wniesionego przez skarżącą do Sądu Najwyższego.

16.  Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2010 r. Sąd Najwyższy uznał skargę skarżącej za niedopuszczalną z tego względu, że warunki przewidziane w artykule 432 CPP nie zostały spełnione. Uznał on, że w niniejszej sprawie nie można stwierdzić, że sąd apelacyjny orzekł w pierwszej instancji, w zakresie w jakim sprawa uchylenia tajemnicy zawodowej i bankowej została wszczęta w trakcie dochodzenia przez prokuraturę przy Sądzie w Faro, który odesłał sprawę do rozpoznania przez właściwy sąd, tj. przez „sędziego pierwszej instancji”. Ponadto, uznał on, że wyrok sądu apelacyjnego dotyczył kwestii proceduralnej a nie istoty sprawy, nie kończąc postępowania zgodne z artykułem 400 § 1 litera c) CPP. W tym przypadku Sąd Najwyższy wyraził się, jak następuje:

„(...) w niniejszej sprawie, chodzi o orzeczenie, które powinno (...) zostać uznane za równoważne z orzeczeniem wydanym w ramach apelacji.

W rzeczy samej (...) po podniesieniu przez prokuratura kwestii wpadkowej ze względu na nie wyrażenie przez oskarżoną (arguida) zgody na dostarczenie przez instytucje bankowe, w których posiada ona rachunki (osobiste) bieżące, informacji w tej sprawie, sędzia pierwszej instancji zajął jasne stanowisko co do legalności odmowy przez skarżącą biorąc pod uwagę, że nastąpiło uchylenie tajemnicy zawodowej i bankowej, które to stanowisko zostało również podtrzymane przez sąd apelacyjny.

Zatem zaskarżone orzeczenie nie powinno stać się przedmiotem odwołania.

(...).”

17.  Postanowieniem z dnia 29 lipca 2011 r. prokuratura przy Sądzie w Faro umorzyła postępowanie karne w sprawie oszustwa podatkowego, wszczęte przeciwko skarżącej. Skarżąca podnosi jednakże, że dokonano w stosunku do niej korekty podatku.

II.  WŁAŚCIWE PRAWO KRAJOWE I PRAKTYKA

A.  Kodeks postępowania karnego

18.  W chwili, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne, właściwe przepisy kodeksu postępowania karnego miały następujące brzmienie:

Artykuł 135
Tajemnica zawodowa

„1.  Ministrowie religijni lub wyznania religijnego, adwokaci, lekarze, dziennikarze i członkowie instytucji kredytowych oraz każda inna osoba, która zgodnie z ustawą może lub powinna zachować tajemnicę zawodową, mają prawo do odmowy składania zeznań co do faktów objętych tajemnicą.

2.  W przypadku uzasadnionych podejrzeń co do uprawnionego charakteru odmowy (escusa), organ sądowy, przed którym toczy się postępowanie dokonuje niezbędnych weryfikacji. Jeżeli po dokonaniu weryfikacji uzna on, że odmowa nie jest uprawniona, nakaże lub wniesie do sądu o nakazanie złożenia zeznań.

3.  Sąd wyższej instancji od tego, przed którym prowadzone było postępowanie (...) może podjąć decyzję o złożeniu zeznań z naruszeniem tajemnicy zawodowej, jeżeli jest to konieczne, zgodnie z zasadą nadrzędnego interesu, w szczególności, jeżeli zeznania są niezbędne, aby dojść do prawdy, ze względu na wagę przestępstwa (...). Interwencja [sądu wyższej instancji] jest wymagana przez sędziego, z urzędu lub na wniosek.

4.  W przypadkach przewidzianych w ust. 2 i 3, orzeczenie organu sądowego lub sądu jest wydawane po wysłuchaniu organu reprezentującego dany zawód w zakresie tajemnicy zawodowej, na zasadach i ze skutkami przewidzianymi w przepisach dotyczących tego organu.

5.  To co zostało przewidziane w ust. 3 i 4 nie ma zastosowania w odniesieniu do tajemnicy religijnej.”

Artykuł 400
Orzeczenia, od których nie przysługuje odwołanie

„1.  Odwołanie nie przysługuje:

(...)

b)  Od wyroków ogłoszonych w ramach apelacji przez sądy apelacyjne, które nie orzekają, ostatecznie, co do istoty sprawy;

(...)”

Artykuł 432
Odwołanie do Sądu Najwyższego

„1.  Możliwe jest odwołanie się do Sądu Najwyższego:

a) Od orzeczeń sądów apelacyjnych wydawanych w pierwszej instancji;

b) Od orzeczeń zaskarżalnych (recorríveis), które zostały wydane przez sądy apelacyjne w ramach środka odwoławczego, zgodnie z artykułem 400;

(...).”

B.  Kodeks karny

19.  W chwili, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne, artykuł 195 kodeksu karnego miał następujące brzmienie:

„Kto, bez upoważnienia, ujawnia tajemnicę innej osoby, którą poznał ze względu na swój stan, swoją misję, swoje zatrudnienie, swój zawód lub swoje rzemiosło, podlega karze pozbawienia wolności do jednego roku lub karze grzywny do 240 dni.”

C. Ordynacja podatkowa

20.  Artykuł 63 ordynacji podatkowej (dekret-ustawa nr  398/98 z dnia 17 grudnia 1998 r., w brzmieniu ustanowionym ustawą nr 55-B/2004 z dnia 30 grudnia 2004 r.), stanowi:

„1.  Właściwe organy mogą, zgodnie z ustawą, przeprowadzać wszelkie operacje niezbędne do określenia sytuacji podatkowej podatników (...).

2.  Dostęp do informacji chronionej tajemnicą zawodową, bankową lub każdym innym obowiązkiem zachowania tajemnicy, ustanowiony zgodnie z prawem, jest uzależniony od upoważnienia sądu, zgodnie z prawem właściwym, za wyjątkiem przypadków, w których ustawa dopuszcza odstępstwo od obowiązku zachowania tajemnicy bankowej przez organ podatkowy niezależnie od tego upoważnienia.

(...)

4.  Brak współpracy w przeprowadzeniu operacji przewidzianych w punkcie 1 jest uprawniony wyłącznie, jeżeli operacje te zakładają:

(...)

b)  Zapoznanie się z materiałami chronionymi tajemnicą zawodową, bankową lub każdym innym obowiązkiem zachowania tajemnicy ustanowionym zgodnie z prawem, za wyjątkiem przypadku zgody ich posiadacza lub zgodnego z prawem odstępstwa od obowiązku zachowania tajemnicy bankowej przez organ podatkowy;

(...)

5.  W przypadku sprzeciwu podatnika w oparciu o jedną z okoliczności wskazanych w poprzednim punkcie, operacja może zostać przeprowadzona wyłącznie z upoważnienia właściwego sądu w odpowiedzi na uzasadniony wniosek organu podatkowego (...)”

D.  Tajemnica zawodowa i bankowa

1.  Statut Izby Adwokackiej

21.  Artykuł 87 statutu Izby Adwokackiej (Estatuto da Ordem dos Advogados), zatwierdzony ustawą nr 15/2005 z dnia 26 stycznia 2005 r. stanowi:

„1.  Adwokat jest zobowiązany do zachowania tajemnicy zawodowej w odniesieniu do wszelkich faktów, z którymi zapoznał się w czasie wykonywania swoich obowiązków lub świadczenia usług (...).

(...)

4.  Adwokat może ujawnić fakty objęte tajemnicą zawodową pod warunkiem, że jest to absolutnie niezbędne do obrony godności, praw i uzasadnionych interesów adwokata, klienta lub ich przedstawicieli, za upoważnieniem prezesa Rady Izby odpowiedniego okręgu, z możliwością odwołania do dziekana, na warunkach przewidzianych w odpowiednim regulaminie.”

(...)”

2.  Regulamin ogólny instytucji kredytowych i spółek finansowych

22.  Odpowiednie przepisy regulaminu ogólnego instytucji kredytowych i spółek finansowych (dekret-ustawa nr 298/92 z dnia 31 grudnia 1992 r.) są następujące:

Artykuł 78
Obowiązek zachowania tajemnicy bankowej

„1.  Członkowie organów administracji lub podatkowych instytucji kredytowych, ich pracownicy, pełnomocnicy, urzędnicy i inne osoby świadczące im usługi na stałe lub sporadycznie nie mogą ujawniać ani wykorzystywać informacji o faktach dotyczących życia instytucji lub jej stosunków z klientami, o których się dowiedzieli wyłącznie w czasie wykonywania swoich obowiązków lub świadczenia usług.

2.  Tajemnica obejmuje w szczególności nazwiska klientów, rachunki depozytowe i operacje na nich oraz inne operacje bankowe

(...)”

Artykuł 79
Wyjątki od obowiązku zachowania tajemnicy

„1.  Fakty lub materiały odnoszące się do relacji klienta z instytucją mogą zostać ujawnione za upoważnieniem klienta udzielonym na rzecz instytucji.

2.  Poza tym, co zostało przewidziane w ustępie poprzedzającym, fakty i materiały objęte obowiązkiem zachowania tajemnicy mogą zostać ujawnione wyłącznie w następujących sytuacjach:

(...)

d)  Na podstawie tego, co zostało przewidziane w ustawie karnej i procedurze karnej;

(...).”

3.  Orzecznictwo wewnętrzne dotyczące artykułu 135 kodeksu postępowania karnego

a)  Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego

23.  W wyroku nr 589/2005 z dnia 2 listopada 2005 r., Trybunał Konstytucyjny uznał, że podczas badania sprawy w przedmiocie  uchylenia tajemnicy zawodowej wszczętej podczas dochodzenia karnego, Karny Sąd Śledczy ograniczył się do sprawdzenia uprawnionego charakteru powołania się na tajemnicę zawodową, aby następnie z urzędu przesłać sprawę do rozstrzygnięcia przez Sąd Apelacyjny po to, by ten zezwolił na uchylenie tajemnicy zawodowej. Stwierdził, że Sąd Apelacyjny działał w ten sposób jako sąd pierwszej instancji.

b)  Orzecznictwo Sądu Najwyższego

24.  W wyroku z dnia 12 lipca 2005 r. (postępowanie wewnętrzne nr 05B1901), Sąd Najwyższy stwierdził, że nie jest możliwe odwołanie się od wyroku sądu apelacyjnego, rozpoznaniu sprawy w przedmiocie zwolnienia z tajemnicy bankowej w ramach postępowanie karnego przy zastosowaniu artykułu 135 §§ 2 i 3 kodeksu postępowania karnego.

25.  W wyroku z dnia 21 kwietnia 2005 (postępowanie wewnętrzne nr 05P1300), Sąd Najwyższy uznał, że uchylenie tajemnicy zawodowej wymaga ostrożnego wyważenia konkurencyjnych wartości celem określenia, czy tajemnica zawodowa powinna czy nie powinna ustąpić miejsca przed innymi interesami, a zatem konieczna jest interwencja władzy sądowniczej. Stwierdził on również, że opinia organizacji zawodowej, o której mowa w artykule 135 § 5 CPP jest wiążąca wyłącznie dla jej członków a nie dla sądów orzekających w sprawie uchylenia tajemnicy zawodowej.

26.  W wyroku ustalającym orzecznictwo nr 2/2008 z dnia 13 lutego 2008 r. (postępowanie wewnętrzne nr 894/07-9), Sąd Najwyższy stwierdził, że:

-  instytucja bankowa może zgodnie z prawem odmówić dostarczenia informacji dotyczących rachunku bankowego żądanych w ramach postępowania karnego wyłącznie w oparciu o obowiązek zachowania tajemnicy bankowej;

-  jeżeli sąd nie uzna odmowy za zgodną z prawem, nakaże on dostarczenie żądanych informacji zgodnie z artykułem 135 § 2 CPP ;

-  jeżeli odmowa zostanie uznana za zgodną z prawem, sąd bezpośrednio wyższej instancji nad sądem, który rozpatrywał sprawę, podejmuje decyzję o uchyleniu tajemnicy, zgodnie z artykułem 135 § 3 CPP.

27.  W wyroku z dnia 27 maja 2008 r. (postępowanie wewnętrzne nr 07B4673) dotyczącym sprawy, w której uchylenie tajemnicy zawodowej dotyczyło adwokata, Sąd Najwyższy uznał, że opinia Izby Adwokackiej, o której mowa w artykule 135 § 5 CPP, miała wartość informacyjną jak każda ekspertyza i w ten sposób mogła zostać swobodnie oceniona przez władzę sądowniczą.

28.  W wyroku z dnia 9 lutego 2011 r. (postępowanie wewnętrzne nr 12153/09.8TDPRT-A.P1.S1) Sąd Najwyższy wyciągnął następujące wnioski:

- w przypadku powołania się na tajemnicę władza sądownicza powinna zadecydować, czy jest ono zgodne z prawem czy nie. Jeżeli uzna, że odmowa jest niezgodna z prawem, zarządzi aby żądana informacja została udzielona. Jeżeli uzna, że odmowa jest zgodna z prawem, zgodzi się na zachowanie tajemnicy bądź odeśle sprawę do rozpatrzenia przez sąd wyższej instancji.

- uchylenie tajemnicy podlega właściwości sądu wyższej instancji, jest on zatem organem sądowym, który decyduje w kwestii uchylenia tajemnicy w sytuacjach, kiedy odmowa jest zgodna z prawem.

- zważywszy, iż chodzi o orzeczenie wydane w pierwszej instancji, może ono zostać zaskarżone w ramach odwołania zgodnie z artykułem 432 § 1 a) CPP.

c)  Orzecznictwo sądów apelacyjnych

29.  W wyroku z dnia 28 listopada 2007 r. (postępowanie wewnętrzne nr 645352) dotyczącym uchylenia tajemnicy zawodowej adwokata ściganego w ramach postępowania karnego, Sąd Apelacyjny w Porto stwierdził, że artykuł 135 ma zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do osób wezwanych do złożenia zeznań, a nie do oskarżonych.

30.  W wyroku z dnia 9 lipca 2008 r. (postępowanie wewnętrzne nr 4870/08), Sąd Apelacyjny w Lizbonie przypomniał, że artykuł 135 CPP nie ma zastosowania w odniesieniu do adwokata oskarżonego w ramach postępowania karnego z następujących przyczyn:

- jak każdy oskarżony ma on prawo do zachowania milczenia;

- jeżeli zechce on ujawnić informacje objęte tajemnicą zawodową, powinien on zwrócić się do Izby Adwokackiej celem uzyskania zgody na powyższe zgodnie z artykułem 87 § 4 Statutu Izby Adwokackiej.

31.  W wyroku z dnia 29 września 2008 r. Sąd Apelacyjny w Lizbonie stwierdził, że sąd, który podejmuje decyzję o uchyleniu tajemnicy zawodowej nie jest związany opinią wydaną przez Izbę Adwokacką na mocy artykułu 135 § 4 CPP.

32.  W wyroku z dnia 26 listopada 2009 r. (postępowanie wewnętrzne nr 907/07.7TBBCL.G1) Sąd Apelacyjny w Guimarães stwierdził, co następuje:

- w przypadku stwierdzenia, że odmowa dostarczenia informacji przez instytucję bankową na żądanie sądu jest zgodna z prawem, ponieważ są one objęte tajemnicą bankową, jedynie uchylenie tajemnicy może ją do tego zobowiązać.

- uchylenie tajemnicy zawodowej narzuca wyważenie przez sąd wyższej instancji interesów podlegających uwzględnieniu, czego powinien wymagać sędzia pierwszej instancji, z urzędu lub na wniosek.

- orzeczenie sądu pierwszej instancji, który po stwierdzeniu uprawnionego charakteru odmowy uznaje, że obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej powinien zostać uchylony i nakazuje instytucji bankowej dostarczenie informacji, jest nieważne z tego względu, że narusza zasady właściwości.

PRAWO

I.  ZARZUT NARUSZENIA ART. 6, 8 ORAZ 13 KONWENCJI

33.  Nie powołując się na którykolwiek z przepisów Konwencji skarżąca utrzymuje, że wyrok Sądu Apelacyjnego w Évora z dnia 12 stycznia 2010 r. nakazujący uchylenie tajemnicy zawodowej celem umożliwienia zapoznania się z wyciągami z jej osobistych rachunków bankowych osłabił jej reputację jako adwokata.

34.  Na podstawie artykułu 6 Konwencji, twierdzi ona, że nie mogła się bronić oraz, że została faktycznie powiadomiona o uchyleniu tajemnicy zawodowej i bankowej dopiero w momencie, w którym zapoznała się z treścią wyroku Sądu Apelacyjnego w Évora. Ponadto skarżąca podnosi naruszenie artykułu 13 Konwencji, ponieważ nie mogła ona zaskarżyć tego wyroku przed Sądem Najwyższym.

35.  Dokonując kwalifikacji prawnej faktów będących przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunał uznaje, że w niniejszej sprawie zarzuty dotyczące stosowania spornego środka i jego kontroli sądowej, dotyczą głównie prawa do poszanowania życia prywatnego i tajemnicy korespondencji obejmującego w szczególności poufność związaną ze stosunkami pomiędzy adwokatem a jego klientem, a zatem powinny one być rozpatrywane jedynie pod kątem Artykułu 8 Konwencji, który obejmuje również aspekt  proceduralny (Xavier da Silveira przeciwko Francji, nr 43757/05, § 21, 21 stycznia 2010 r.) i ma następujące brzmienie:

Artykuł 8

„1.  Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji.

2.  Niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności osób.”

36.  Rząd odrzuca stanowisko skarżącej.

A.  Dopuszczalność

37.  Trybunał stwierdza, że uznaje te zarzuty za dopuszczalne, jako że nie są one oczywiście bezzasadne w rozumieniu artykuł 35 § 3 a) Konwencji oraz, że nie mogą zostać uznane za niedopuszczalne z jakiejkolwiek innej przyczyny.

B.  Istota sprawy

1.  Argumenty stron

38.  Skarżąca twierdzi, że sprawdzenie wyciągów z rachunków bankowych, jakie nakazał Sąd Apelacyjny w Évora w swoim wyroku z dnia 12 stycznia 2010 r. na podstawie artykułu 135 CPP stanowiło nieproporcjonalną ingerencję w jej prawo do zachowania poufności związane z relacjami pomiędzy adwokatem a jego klientem.

39.  W odniesieniu do postępowania twierdzi ona, że nie miała możliwości obrony w ramach tego postępowania, jak i nie miała dostępu do skutecznego środka odwoławczego umożliwiającego zaskarżenie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Évora. Podnosi ona zarzut braku obligatoryjnej konsultacji z Izbą Adwokacką, przewidzianej w artykule 87 § 4 Statutu Izby Adwokackiej. W tym względzie dodaje, że na mocy postanowienia z dnia 9 czerwca 2010 r., Rada Izby Adwokackiej okręgu Faro zakazała jej odstąpienia od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej obejmującej rachunki bankowe za rok 2006.

40.  Rząd nie kwestionuje, że miała miejsce ingerencja w życie prywatne skarżącej ze względu przedstawienie wyciągów z osobistych rachunków bankowych. Jednakże uważa on, że ta ingerencja była przewidziana w artykule 135 CPP i była niezbędna zważywszy, że miała ona na celu dojście do prawdy w ramach postępowania karnego i należytego wymierzenia sprawiedliwości.

41.  Rząd uważa, że środek był również proporcjonalny. Podnosi, że po odmowie przez skarżącą przedstawienia wyciągów z jej rachunków bankowych w ramach przedmiotowego postępowania karnego, prokuratura zwróciła się do sędziego śledczego z wnioskiem o zbadanie uprawnionego charakteru odmowy. Następnie prokuratura zwróciła się z tym wnioskiem do Sądu Apelacyjnego w Évora, który stwierdził, że należało nakazać uchylenie tajemnicy zawodowej, ponieważ wymagało tego dojście do prawdy materialnej w ramach postępowania karnego o oszustwo podatkowe. Rząd uznaje, że skarżącej nie przysługiwało prawo odwołania od wyroku Sądu Apelacyjnego w Évora z uwagi na fakt, że nie został on wydany w pierwszej instancji, jak tego wymaga artykuł 432 § 1 a) CPP. W uzasadnieniu swojego stanowiska Rząd odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2005 r. wydanego w podobnej sprawie (patrz ustęp 24 powyżej).

2.  Ocena Trybunału

a)  Istnienie ingerencji

42.  Strony są zgodne co do tego, że dane bankowe skarżącej stanowią informacje osobiste dotyczące jej życia prywatnego i znajduje w odniesieniu do nich zastosowanie artykuł 8 Konwencji. Są one również zgodne co do tego, że miała miejsce ingerencja w wykonanie przez skarżącą przysługującego jej prawa do poszanowania życia prywatnego. Trybunał zauważa również, że sądy krajowe nie zakwestionowały, iż informacje bankowe były objęte tajemnicą zawodową w szczególności zważywszy na fakt, że skarżąca otrzymywała przelewy wykonywane przez klientów na jej osobisty rachunek bankowy (patrz powyżej pkt 9, 10 oraz 12).

43.  Trybunał nie widzi przyczyny, dla której miałby wnioskować inaczej. Przypomina on pojęcie, że pojęcie „życia prywatnego” może obejmować działalność zawodową i handlową (Niemietz przeciwko Niemcom, dnia 16 grudnia 1992 r., § 29, seria A nr 251‑B). Ponadto Trybunał „przywiązuje szczególną wagę do ryzyka naruszenia tajemnicy zawodowej adwokatów, ponieważ jest ona podstawą relacji poufności istniejącej pomiędzy adwokatem a jego klientem (André i inni przeciwko Francji, nr 18603/03, § 41, dnia 24 lipca 2008 r. oraz Xavier da Silveira przeciwko Francji, nr 43757/05, § 36, dnia 21 stycznia 2010 r.) i może mieć konsekwencje dla należytego wymierzenia sprawiedliwości” (Wieser et Bicos Beteiligungen GmbH przeciwko Austrii, nr 74336/01, §§ 65-66, CEDH 2007‑IV; Niemietz, ww., § 37, oraz André i inni, ww. § 41).

44.  Trybunał wnioskuje z powyższego, że sprawdzenie wyciągów z rachunków bankowych skarżącej stanowiło ingerencję w przysługujące jej prawo do przestrzegania tajemnicy zawodowej, która wchodzi w zakres życia prywatnego (M.N. i inni przeciwko Saint-Marin, nr 28005/12, § 51, 7 lipca 2015 r.).

b)  Uzasadnienie ingerencji

45.  Ingerencja narusza artykuł 8 Konwencji, chyba że została ona „przewidziana przez ustawę”, dokonana w uzasadnionym celu lub uzasadnionych celach w świetle ustępu 2 i jest ona „konieczna w demokratycznym społeczeństwie” dla osiągnięcia tego celu lub celów.

i.  Przewidziana przez ustawę

46.  Trybunał przypomina, że słowa „przewidziana przez ustawę” oznaczają w pierwszym rzędzie, że kwestionowany środek ma podstawę w prawie krajowym, ale że są one też związane z jakością danej ustawy: wymagają one jej dostępności dla zainteresowanych osób i dość precyzyjnego brzmienia pozwalającego im przewidzieć - przy pomocy doradców, w razie potrzeby - w rozsądnym stopniu, w okolicznościach danej sprawy, skutki, jakie mogą wyniknąć z określonej czynności i uregulować ich zachowanie. Wyrażenie to oznacza zatem w szczególności, że ustawodawstwo wewnętrzne powinno używać pojęć dość jasnych, aby wskazać wszystkim w sposób wystarczający, w jakich okolicznościach i pod jakimi warunkami upoważnia ono władzę publiczną do użycia środków wpływających na ich prawa chronionych przez Konwencję (patrz np. Gorzelik i inni przeciwko Polsce [GC], nr 44158/98, § 64, CEDH 2004‑I, Maestri przeciwko Włochom [GC], nr 39748/98, § 30, CEDH 2004‑I, Sanrma Uitgevers B.V. przeciwko Holandii [GC], nr 38224/03, § 81, 14 września 2010 r., Bayatyan przeciwko Armenii [GC], nr 23459/03, § 113, CEDH 2011 r. i Fernández Martínez przeciwko Hiszpanii [GC], nr 56030/07, § 117, CEDH 2014 (wyciągi).

47.  W ramach artykułu 8 § 2 Konwencji, pojęcie „ustawa” powinno być rozumiane w jego aspekcie „materialnym” a nie „formalnym”. Ponadto w zakresie objętym prawem pisanym „ustawa” oznacza obowiązujący tekst w kształcie, w jakim właściwe sądy go zinterpretowały (Société Colas Est i inni przeciwko Francji, nr 37971/97, § 43, CEDH 2002-III oraz Sallinen i inni przeciwko Finlandii, nr 50882/99, § 77, dnia 27 września 2005 r.).

48.   W niniejszej sprawie skarżąca nie kwestionuje faktu, że ingerencja miała podstawę prawną, a mianowicie artykuł 135 CPP. Rząd podnosi również ten argument.

49.  Trybunał stwierdza również, że aby móc uzyskać informacje wymagane w ramach postępowania karnego wszczętego przeciwko skarżącej, Sąd Apelacyjny w Évora nakazał uchylenie tajemnicy zawodowej w oparciu o paragraf 3 artykułu 135 CPP. Jednocześnie podkreśla, że w dwóch podobnych sprawach Sąd Apelacyjny w Porto i Sąd Apelacyjny w Lizbonie uznały, że artykuł 135 nie mógłby być zastosowany wobec adwokata biorącego udział w postępowaniu karnym w charakterze oskarżonego, w szczególności ze względu na prawo do zachowania milczenia i mechanizm przewidziany w artykule 87 § 4 Statutu Izby Adwokackiej (patrz powyżej pkt. 29 i 30).

50.  Ponadto, Trybunał zauważa, że sądy krajowe nie są jednomyślne co do możliwości wniesienia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego od wyroku sądu apelacyjnego nakazującego uchylenie tajemnicy zawodowej. W niniejszej sprawie, odwołanie wniesione przez skarżącą zostało uznane przez Sąd Najwyższy na mocy wyroku z dnia 2 czerwca 2010 r. za niedopuszczalne. W podobnej sprawie tego rodzaju środek odwoławczy został dopuszczony i co spowodowało, że Sąd Najwyższy decydował o konieczności uchylenia tajemnicy zawodowej (patrz wyrok z dnia 21 kwietnia 2005 r. cytowany w ustępie 25 powyżej). W wyroku z dnia 9 lutego 2011 r. (patrz powyżej pkt 28), najwyższa instancja stwierdziła również, że od orzeczenia sądu apelacyjnego przysługuje odwołanie. Wreszcie, subsydiarnie, Trybunał stwierdza, że w wyroku z dnia 2 listopada 2005 r. (patrz pkt 23 powyżej) Trybunał Konstytucyjny uznał, iż orzeczenie sądu apelacyjnego orzekającego w sprawie zwolnienia z tajemnicy zawodowej należało do pierwszej instancji sądowej.

51.  Niezależnie od przewidywalności spornej ingerencji i istnienia lub rozbieżności w orzecznictwie na poziomie wewnętrznym w odniesieniu do możliwości wniesienia apelacji od wyroku sądu apelacyjnego nakazującego uchylenie tajemnicy zawodowej, co mogło naruszyć zasadę pewności prawa, Trybunał stwierdza, że nie ma potrzeby rozstrzygania tych dwóch kwestii biorąc pod uwagę wniosek, do którego dojdzie, dotyczący konieczności ingerencji.

ii.  Uzasadniona

52.  Trybunał zauważa, że ingerencja w życie prywatne skarżącej zmierzała do poszukiwania poszlak i dowodów w ramach wszczętego przeciwko skarżącej dochodzenia o oszustwo podatkowe. Chodziło zatem o uzasadniony cel, a mianowicie „zapobieganie przestępstwom” w rozumieniu artykuł 8 § 2 Konwencji.

53.  Pozostaje zbadać, czy tego typu ingerencja była „konieczna w demokratycznym społeczeństwie” dla osiągnięcia uzasadnionego celu, w szczególnych okolicznościach sprawy.

iii.  Konieczna w społeczeństwie demokratycznym

54.  Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału pojęcie „konieczności” zakłada ingerencję opartą na nadrzędnej potrzebie społecznej, w szczególności proporcjonalną do zamierzonego uzasadnionego celu. Aby określić, czy dana ingerencja była „konieczna w społeczeństwie demokratycznym”, Trybunał bierze pod uwagę, że należy pozostawić Umawiającym się Państwom pewien margines oceny (patrz m.in. wyroki Camenzind przeciwko Suisse, 16 grudnia 1997 r., Zbiór wyroków i decyzji 1997‑VIII, § 44). Jednakże wyjątki wymienione w ustępie 2 artykułu 8 podlegają wąskiej wykładni, a ich konieczność w danym wypadku powinna zostać ustalona w sposób przekonujący (patrz Buck przeciwko Niemcom, nr 41604/98, § 44, CEDH 2005‑IV).

55.  Trybunał przypomina również, że musi on upewnić się co do istnienia odpowiednich i wystarczających gwarancji przeciwko nadużyciom (Xavier da Silveira, ww., § 34) w tym „skutecznej kontroli”, aby zakwestionować sporny środek (patrz, wśród wielu innych Miailhe przeciwko Francji (nr 1), 25 lutego 1993 r., § 37, seria A nr 256-C, Funke przeciwko Francji, 25 lutego 1993 r., § 56, seria A nr 256-A, Crémieux przeciwko Francji, 25 lutego 1993 r., § 39, seria A nr 256-B oraz, mutatis mutandis, Klass i inni przeciwko Niemcom, dnia 6 września 1978 r., §§ 50, 54 et 55, seria A nr 28, Lambert przeciwko Francji, dnia 24 sierpnia 1998 r., § 31, Zbiór wyroków i decyzji 1998‑V oraz Matheron przeciwko Francji, nr 57752/00, § 35, dnia 29 marca 2005 r.). Trybunał przypomina również, że ochrona tajemnicy zawodowej związana z wymianą korespondencji pomiędzy adwokatem a jego klientem jest, w szczególności, konsekwencją prawa tego ostatniego do nieprzyczyniania się do swojego oskarżenia (André i inni, ww., § 41) oraz, że wobec tego korespondencja ta korzysta ze wzmocnionej ochrony (Michaud przeciwko Francji, nr 12323/11, §§ 117-118, CEDH 2012, wraz z przywołanymi odniesieniami).

56.  W niniejszej sprawie Trybunał zauważa, że postępowanie zmierzające do uchylenia tajemnicy zawodowej, którą skarżąca była związana jako adwokat, zostało rozpoczęte przez prokuraturę na skutek odmowy przez skarżącą okazania wyciągów z rachunków bankowych w ramach postępowania karnego, jakie zostało przeciwko niej wszczęte w sprawie o oszustwo podatkowe. Trybunał stwierdza, że postępowanie to zostało przeprowadzone co prawda przed organem sądowym, ale bez udziału skarżącej. Dowiedziała się ona o uchyleniu tajemnicy zawodowej i tajemnicy bankowej dotyczącej wyciągów z rachunków bankowych dopiero w momencie, w którym otrzymała ona zawiadomienie o wyroku Sądu Apelacyjnego w Évora z dnia 12 stycznia 2010 r. Skarżąca nie brała więc w żadnym momencie udziału w tym postępowaniu. Zatem nie mogła ona przedstawić swoich argumentów. Co więcej, nie mogła ona odpowiedzieć ani na wniosek prokuratury z dnia 30 października 2009 r. skierowany do sędziego śledczego (patrz powyżej pkt 9) ani na opinię zastępcy prokuratora przy Sądzie Apelacyjnym w Évora z dnia 30 listopada 2009 r. (patrz powyżej pkt 11).

57.  Następnie Trybunał zauważa, że artykuł 135 § 4 CPP oraz artykuł 87 § 4 Statutu Izby Adwokackiej (patrz powyżej pkt 18 i 21) przewidywały skonsultowanie się z Izbą Adwokacką w ramach postępowania zmierzającego do uchylenia tajemnicy zawodowej. Tymczasem w niniejszej sprawie należy zauważyć, że nie zwrócono się do Izby Adwokackiej. Trybunał uznaje, że odrzucenie wniosku wniesionego przez skarżącą do Rady Izby Adwokackiej okręgu Faro nie ma znaczenia (patrz powyżej pkt 14), ponieważ prawo wewnętrzne przewiduje, że sędzia prowadzący postępowanie powinien zażądać konsultacji z urzędu. Nawet gdyby, zważywszy na orzecznictwo wewnętrzne, opinia Izby Adwokackiej nie miała wiążącego charakteru (patrz np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2005 i Sądu Apelacyjnego w Lizbonie z dnia 29 września 2008 r. cytowane powyżej w pkt. 25 i 31), Trybunał stwierdza, że interwencja niezależnego organu była w niniejszej sprawie konieczna z uwagi na fakt, że żądane informacje były objęte tajemnicą zawodową. W tej kwestii odsyła do orzecznictwa dotyczącego przeszukań przeprowadzanych w kancelariach adwokackich (patrz m.in., mutatis mutandis, Niemietz, cytowany wyżej., § 37, Tamosius przeciwko Wielkiej Brytanii (dec.), nr 62002/00, CEDH 2002-VIII i Xavier da Silveira, cytowany wyżej., § 40).

58.  W odniesieniu do „skutecznej kontroli” celem podważenia spornego środka, Trybunał zauważa, że odwołanie, jakie skarżąca wniosła do Sądu Najwyższego, aby zaskarżyć orzeczenie sądu apelacyjnego nie była badana co do istoty sprawy, ponieważ najwyższa instancja stwierdziła, że skarżąca nie miała możliwości odwołania od wyroku Sądu Apelacyjnego w Évora z dnia 12 czerwca 2010 r. na podstawie Artykułów 432 i 400 § 1 c) CPP. Rząd podtrzymuje tę interpretację i powołuje się na inny wyrok Sądu Najwyższego, który ją potwierdza. Trybunał przypomina, że jego zadaniem nie jest zastępowanie sądów krajowych, ponieważ w pierwszej kolejności to władze krajowe, a w szczególności sądy i trybunały mają za zadanie interpretować ustawodawstwo wewnętrzne (Waite i Kennedy przeciwko Niemcom [GC], nr 26083/94, § 54, CEDH 1999‑I). Nie przeszkadza to Trybunałowi stwierdzić, że fakt, iż odwołanie skarżącej zostało uznane za niedopuszczalne przez Sąd Najwyższy, nie spełnia wymogu „skutecznej kontroli”, o której mowa w artykule 8 Konwencji, a zatem skarżąca nie dysponowała żadnym środkiem odwoławczym w celu zaskarżenia kwestionowanego środka.

59.  Mając na względzie brak gwarancji proceduralnych i skutecznej kontroli sądowej kwestionowanego środka, Trybunał stwierdza, że władze portugalskie nie zapewniły w niniejszej sprawie właściwej równowagi pomiędzy imperatywami interesu ogólnego a wymogami ochrony prawa skarżącej do poszanowania jej życia prywatnego. Doszło zatem do naruszenia artykułu 8 Konwencji.

II.  ZASTOSOWANIE ART. 41 KONWENCJI

60.  Zgodnie z artykułem 41 Konwencji,

„Jeżeli Trybunał stwierdzi, że nastąpiło naruszenie Konwencji lub jej Protokołów, oraz jeżeli prawo wewnętrzne zainteresowanej Wysokiej Układającej się Strony pozwala tylko na częściowe usunięcie konsekwencji tego naruszenia, Trybunał orzeka, gdy zachodzi taka potrzeba, o przyznaniu słusznego zadośćuczynienia pokrzywdzonej stronie.”

A.  Szkoda

61.  Skarżąca domaga się 107 500 euro (EUR) za szkodę materialną wynikającą z utraty klientów i podwyższenia podatków, jakie była ona zmuszona zapłacić po zakończeniu sądowego postępowania naprawczego wszczętego przeciwko niej na skutek zapoznania się z wyciągami z jej rachunków bankowych za rok 2006.

62.  Skarżąca żąda również kwoty 60 000 EUR za krzywdę moralną, jaką poniosła w związku z naruszeniem jej godności i reputacji adwokata.

63.  Rząd sprzeciwia się żądaniu skarżącej uznając je za wygórowane i nieuzasadnione.

64.  Trybunał nie widzi związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym naruszeniem a rzekomą szkodą materialną i oddala to żądanie. Natomiast stwierdza on, że skarżąca poniosła pewną krzywdę moralną ze względu na fakt, iż nie mogła się bronić w ramach postępowania zmierzającego do zwolnienia jej z tajemnicy zawodowej i zaskarżyć spornego środka. Orzekając zgodnie z zasadą słuszności Trybunał stwierdza, że należy przyznać skarżącej 3 250 EUR z tytułu krzywdy moralnej.

B.  Koszty i wydatki

65.  Skarżąca żąda również kwoty 1 213,98 EUR tytułem kosztów i wydatków poniesionych przed sądami krajowymi i przed Trybunałem, które, jak wynika z potwierdzających je dokumentów, rozkładają się w następujący sposób:

-  102 EUR tytułem kosztów sądowych dotyczących odwołania do Sądu Najwyższego;

-  40,80 EUR za dwie kopie poświadczone za zgodność z oryginałem akt postępowania karnego, wydane przez prokuraturę przy Sądzie w Faro;

-  106,18 EUR za fotokopie i koszty wysłania korespondencji z Trybunałem;

-  315 EUR tytułem kosztów tłumaczenia swoich obserwacji;

-  100 EUR tytułem konsultacji psychologicznej, oraz

-  550 EUR za encefalogram wykonany dnia 10 marca 2010 r. w celu zbadania jakości snu.

66.  Rząd kwestionuje roszczenia skarżącej dotyczące zwrotu kosztów medycznych. W pozostałym zakresie decyzję w tej kwestii pozostawia uznaniu Trybunału.

67.  Trybunał przypomina, że w przypadku stwierdzenia naruszenia Konwencji, może on zasądzić zapłatę kosztów i wydatków poniesionych przed sądami krajowymi „aby zapobiec lub spowodować naprawienie naruszenia” (patrz m.in. Hertel przeciwko Szwajcarii, dnia 25 sierpnia 1998 r., § 63, Zbiór orzeczeń i decyzji 1998‑VI). W niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, że stwierdzone naruszenie dotyczy ingerencji w życie prywatne skarżącej, którą skarżąca starała się zaskarżyć przed Sądem Najwyższym, koszty z tym związane zostały poniesione, aby naprawić stwierdzone naruszenie, należy zatem zwrócić kwotę, której domaga się skarżąca w tym względzie, tj. 102 EUR.

68.   W odniesieniu do kosztów i wydatków poniesionych w postępowaniu przed Trybunałem, Trybunał przypomina, że skarżący może uzyskać ich zwrot wyłącznie jeśli zostanie udowodnione, że koszty te rzeczywiście zostały poniesione, były konieczne i opiewają na rozsądną sumę (Iatridis przeciwko Grecji (słuszne zadośćuczynienie) [GC], nr 31107/96, § 54, CEDH 2000‑XI). W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę posiadane dokumenty i wyżej wymienione kryteria, Trybunał uznaje za rozsądne przyznać z tego tytułu na rzecz skarżącej 361,98 EUR, przy czym koszty medyczne poniesione z tytułu stwierdzonego naruszenia zostały już pokryte kwotą przyznaną z tytułu krzywdy moralnej.

69.  Zatem Trybunał przyznaje skarżącej łączną kwotę 463,98 EUR tytułem wszystkich kosztów i wydatków.

C.  Odsetki za zwłokę

70.  Trybunał uznaje za odpowiednie wyznaczenie wysokości odsetek za zwłokę na podstawie marginalnej stopy procentowej Europejskiego Banku Centralnego powiększonej o trzy punkty procentowe.

Z TYCH POWODÓW TRYBUNAŁ JEDNOMYŚLNIE

1.  Uznaje skargę za dopuszczalną;

2.  Orzeka, że doszło do naruszenia art. 8 Konwencji ;

3.  Orzeka

a)  że Państwo pozwane jest zobowiązane wypłacić na rzecz skarżącej, w ciągu trzech miesięcy od dnia kiedy wyrok stanie się ostateczny zgodnie z artykułem 44 § 2 Konwencji, następujące kwoty:

i)  3 250 EUR (trzy tysiące dwieście pięćdziesiąt euro), plus wszelkie kwoty, jakie mogą być należne tytułem podatku, za szkodę moralną;

ii)  463,98 EUR (czterysta sześćdziesiąt trzy euro i dziewięćdziesiąt osiem centów), plus wszelkie kwoty, jakie mogą być należne od skarżącej tytułem podatku, z tytułu kosztów i wydatków;

b)  od upłynięcia wyżej wspomnianego terminu do momentu płatności, od kwot tych będą naliczane odsetki zwykłe równe marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe;

4.  Oddala żądnie słusznego zadośćuczynienie w pozostałym zakresie.

Sporządzono w języku francuskim i obwieszczono pisemnie dnia 
1 grudnia 2015 r., zgodnie z art. 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.

Françoise Elens-Passos András Sajó
 Kanclerz Przewodniczący