© Naczelny Sąd Administracyjny, www.nsa.gov.pl [Translation already published on the official website of the Polish Supreme Administrative Court] - Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Supreme Administrative Court for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC
© Naczelny Sąd Administracyjny, www.nsa.gov.pl [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Naczelnego Sądu Administracyjnego] - Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA
SEKCJA DRUGA
SPRAWA A.S. przeciwko SZWAJCARII
(Skarga nr 39350/13)
WYROK
STRASBURG
30 czerwca 2015
OSTATECZNY
30/09/2015
Niniejszy wyrok stał się ostateczny na mocy art. 44 ust. 2 Konwencji. Wyrok podlega korekcie wydawniczej.
W sprawie A.S. przeciwko Szwajcarii,
Europejski Trybunał Praw Człowieka (Druga Sekcja), zasiadając jako Izba w składzie:
Işıl Karakaş, Przewodnicząca
András Sajó,
Nebojša Vučinić,
Helen Keller,
Paul Lemmens,
Egidijus Kūris,
Jon Fridrik Kjølbro, sędziowie,
oraz Stanley Naismith, Kanclerz Sekcji,
obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2015 r.,
wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:
POSTĘPOWANIE
1. Sprawa wywodzi się ze skargi (skarga nr 39350/13) wniesionej do Trybunału dnia 17 czerwca 2013 r. przeciwko Konfederacji Szwajcarskiej na mocy art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”) przez obywatela Syrii, pana A.S. („skarżący”). Przewodnicząca Sekcji przychyliła się do wniosku skarżącego, aby jego nazwisko nie zostało ujawnione (art. 47 § 4 Regulaminu Trybunału).
2. Skarżącego reprezentował p. B. Wijkstrom, prawnik prowadzący praktykę w Genewie. Rząd Szwajcarski („Rząd”) był reprezentowany przez Pełnomocnika, p. F. Schürmanna, z Federalnego Biura Sprawiedliwości.
3. Skarżący podniósł, że w przypadku deportacji do Włoch doświadczyłby traktowania sprzecznego z art. 3 Konwencji i ingerencji w jego życie rodzinne i prywatne naruszającej art. 8 Konwencji. Na podstawie art. 13 w związku z art. 3 skarżący podniósł także, że odrzucając jego wniosek o czasowe zawieszenie deportacji na czas rozpatrywania jego odwołania w sprawie deportacji, władze krajowe naruszyły jego prawo do skutecznego środka odwoławczego.
4. W dniu 5 września 2013 r., skarga została zakomunikowana Rządowi, który przedstawił swoje uwagi dnia 26 listopada 2013 r. Skarżący odpowiedział na uwagi Rządu w dniu 24 stycznia 2014 r.
FAKTY
I. OKOLICZNOŚCI SPRAWY
5. Skarżący to obywatel Syrii pochodzenia kurdyjskiego. Urodził się w 1988 r. i mieszka obecnie w Genewie. Przyjechał do Szwajcarii z Włoch w nieustalonej dacie, dokąd również przybył nieustalonego dnia. W dniu 18 lutego 2013 r. wystąpił o udzielenie azylu w Szwajcarii.
6. W dniu 8 maja 2013 r. Federalny Urząd ds. Migracji („FUM”) odmówił udzieleniu azylu ze względu na fakt, że jego odciski palców zostały już zarejestrowane w systemie EURODAC w Grecji 16 sierpnia 2012 r. i we Włoszech 21 stycznia 2013 r. Co więcej, włoskie władze przyjęły wniosek władz szwajcarskich z dnia 17 kwietnia 2013 r. o przyjęcie z powrotem wnioskodawcy na swoje terytorium na mocy art. 10 § 1 Rozporządzenia nr 343/2003/WE („rozporządzenie Dublin”). FUM orzekł także, że dwie siostry skarżącego, które mieszkały w Szwajcarii odpowiednio od 2006 r. i od stycznia 2012 r., nie mieszczą się w kategorii „członków rodziny” określonej w art. 2 (i) rozporządzenia Dublin. Odnośnie do problemów z plecami zgłaszanych przez skarżącego uznano, że Włochy są zobowiązane do zagwarantowania skarżącemu dostępu do opieki medycznej i że nic nie wskazywało na to, że problemy zdrowotne przeszkadzałyby w transferze skarżącego do Włoch.
7. Skarżący wniósł skargę przeciwko decyzji FUM do Federalnego Sądu Administracyjnego („FSA”). Utrzymywał, że uciekł z ojczyzny (Syrii), ponieważ był ofiarą prześladowań, zatrzymania i tortur. Zgodnie z zaświadczeniami medycznymi, zdiagnozowano u niego zespół silnego stresu pourazowego, w związku z czym był poddawany leczeniu. Był również leczony w związku z bólami pleców. Skarżący twierdził, że decyzja FUM stanowi naruszenie art. 10 § 1 rozporządzenia Dublin, ponieważ Grecja była pierwszym państwem członkowskim, do którego wjechał mniej niż dwanaście miesięcy wcześniej. Dlatego teoretycznie to greckie władze były odpowiedzialne za rozpatrywanie wniosków o udzielenie azylu. Jednak z faktu, że nie jest możliwy jego powrót do Grecji zgodnie z ustaleniami w sprawie M.S.S. przeciwko Belgii i Grecji ([Wielka Izba] skarga nr 30696/09, ETPC 2011), nie wynika, że Szwajcaria może odesłać go do Włoch. Dlatego wniosek władz szwajcarskich o odesłanie go do Włoch stanowił naruszenie prawa, jako że władze szwajcarskie posiadały wiedzę, że władze włoskie nie były kompetentne w tej sprawie, a Włochy błędnie zaakceptowały wniosek. W opinii skarżącego decyzja FUM stanowi również naruszenie art. 15 § 2 rozporządzenia Dublin, który przewiduje, że osoby zależne od krewnych, którzy mieszkają w jednym z państw członkowskich, powinny przebywać razem z nimi. W tym względzie skarżący ustalił, że jego dwie starsze siostry legalnie mieszkały w Szwajcarii wraz ze swoimi rodzinami. Skarżący utrzymywał, że dzięki obecności jego sióstr odzyskał pewną równowagę emocjonalną w życiu. Jego wydalenie do Włoch, gdzie nie ma żadnego członka rodziny, który mógłby się nim zająć, pogorszyłoby jego problemy ze zdrowiem psychicznym w taki sposób, że mógłby doznać nieodwracalnej krzywdy sprzecznej z art. 3 i 8 Konwencji.
8. W dniu 13 czerwca 2013 r. FSA orzekł o nieuwzględnieniu odwołania skarżącego. Orzekł, że zgodnie z rozporządzeniem Dublin skarżący był zobowiązany do powrotu do Włoch, których władze zostały poinformowane przez Szwajcarię przed przyjęciem wniosku z jej strony, że skarżący po raz pierwszy przekroczył granice obszaru geograficznego objętego rozporządzeniem Dublin w Grecji. Dodatkowo FSA uznał, że biorąc pod uwagę daty przybycia do poszczególnych państw, nie można wykluczyć, że opuszczając Grecję, skarżący opuścił obszar geograficzny obowiązywania rozporządzenia Dublin, zanim znalazł się na terytorium Włoch. Dodatkowo FSA ustalił, że choroba skarżącego nie była na tyle poważna, aby był on zależny od pomocy swoich sióstr. Dlatego art. 15 § 2 rozporządzenia Dublin nie znajdował zastosowania w jego przypadku, podobnie jak art. 8 Konwencji. FSA orzekł także, że jeśli chodzi o procedurę azylową i dostępność opieki medycznej dla osób ubiegających się o azyl, nie ustalono, aby we włoskim systemie przyjmowania osób ubiegających się o azyl pojawiały się braki strukturalne i aby Włochy nie przestrzegały swoich zobowiązań międzynarodowych dotyczących osób ubiegających się o azyl oraz uchodźców. Dlatego nic nie wskazywało na to, aby skarżący doświadczył traktowania sprzecznego z art. 3 Konwencji w przypadku wydalenia do Włoch. Wreszcie FSA uznał, że kwestia poinformowania władz włoskich o problemach zdrowotnych skarżącego w chwili dokonywania wydalenia należała od władz szwajcarskich.
9. Skarżący przedstawił Trybunałowi w szczególności opinię lekarską wystawioną 6 czerwca 2013 r., w której stwierdzono, że w wyniku urazu doznanego rzekomo w więzieniu w Syrii skarżący miał problemy z plecami oraz wykazywał symptomy zespołu ciężkiego stresu pourazowego. W rezultacie skarżącemu zalecono sesje psychoterapeutyczne dwa razy w miesiącu z lekarzem pierwszego kontaktu i przepisano dzienną dawkę sertraliny – środka antydepresyjnego – oraz tabletek nasennych (Zolpidem) i środków przeciwbólowych na jego problemy z plecami (Tilur).
W opinii stwierdzono również, że w przypadku braku opieki medycznej stan zdrowia skarżącego uległby szybkiemu pogorszeniu i istniałoby w jego przypadku ryzyko uzależnienia od alkoholu lub narkotyków oraz samobójstwa. Ryzyko samobójstwa byłoby wyższe w przypadku powrotu skarżącego do kraju pochodzenia.
Dodatkowo zgodnie z przedstawioną opinią, zaangażowanie sióstr skarżącego było „absolutną koniecznością” (absolument nécessaire), aby skarżący osiągnął pewną stabilizację emocjonalną pozwalającą na przezwyciężenie wielu odniesionych cierpień.
Zgodnie z zaleceniem lekarza, skarżący został umieszczony w oddzielnym lokalu dla osób ubiegających się o azyl. Skarżący przedłożył również oświadczenia swoich sióstr, zgodnie z którymi spędzał on praktycznie cały czas ze swoimi rodzinami, był w ogromnej potrzebie emocjonalnej, nie mógł zostać pozostawiony sam sobie i spędzał sam tylko noce w swoim miejscu zakwaterowania. Siostry skarżącego dodały, że są gotowe i mogą zapewnić skarżącemu wsparcie emocjonalne, aby mógł on odzyskać zdrowie.
II. WŁAŚCIWE PRAWO KRAJOWE I WŁAŚCIWE PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ
10. Właściwe prawo krajowe określono w wyroku Trybunału w sprawie Tarakhel przeciwko Szwajcarii ([Wielka Izba], nr 29217/12, §§ 22-23 i 26-27, 4 listopada 2014 r.).
11. Właściwe instrumenty i zasady prawa Unii Europejskiej określono w tym samym wyroku (§ 28-36).
12. W szczególności Trybunał pragnie przypomnieć, że rozporządzenie Dublin obowiązuje w Szwajcarii na podstawie umowy o warunkach stowarzyszenia z dnia 26 października 2004 r. zawartej między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską dotyczącej kryteriów i mechanizmów określania państwa właściwego dla rozpatrywania wniosku o azyl złożonego w państwie członkowskim lub w Szwajcarii (Dz.U. UE L 53 z dnia 27 lutego 2008 r.). Rozporządzenie Dublin zostało w ostatnim czasie zastąpione Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. („rozporządzenie Dublin III”), które przygotowano z myślą o poprawieniu systemu dublińskiego i wzmocnieniu zabezpieczeń prawnych dla osób poddawanych procedurze dublińskiej.
13. Rozporządzenie Dublin III weszło w życie 1 stycznia 2014 r. i zostało włączone do prawa przez szwajcarską Radę Federalną dnia 7 marca 2014 r.
III. KONTEKST WŁOSKI
14. Szczegółowy opis procedury azylowej i ram prawnych i organizacji systemu przyjmowania osób ubiegających się o azyl we Włoszech znajduje się również w wyroku w sprawie Tarakhel (§ 36-50).
PRAWO
I. ZARZUT NARUSZENIA ART. 3 KONWENCJI
15. Skarżący podniósł, że w przypadku odesłania do Włoch doświadczyłby traktowania sprzecznego z art. 3 Konwencji, który stanowi, co następuje:
„Nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu.”
16. Rząd zakwestionował te argumenty.
A. Dopuszczalność
17. Trybunał pragnie zauważyć, że skarga nie może zostać uznana za w sposób oczywisty nieuzasadnioną w rozumieniu art. 35 ust. 3 (a) Konwencji. W opinii Trybunału nie jest też niedopuszczalna z żadnych innych przyczyn. W związku z powyższym musi ona zostać uznana za dopuszczalną
B. Przedmiot sprawy
1. Stanowiska stron
(a) Skarżący
18. Skarżący podkreślił, że jako osoba ubiegająca się o azyl zaliczał się do grupy osób szczególnie narażonej na niebezpieczeństwa i wymagającej szczególnej ochrony. W związku z tym odwołał się do wyroku Trybunału w sprawie M.S.S., gdzie Trybunał uznał, że narażenie osoby ubiegającej się o azyl na warunki ubóstwa stanowiło naruszenie zakazu nieludzkiego i poniżającego traktowania przewidzianego w art. 3 Konwencji.
19. Skarżący stwierdził, że ze względu na braki systemowe we włoskim systemie przyjmowania osób ubiegających się o azyl w przypadku odesłania do Włoch nie będzie miał zapewnionego odpowiedniego zakwaterowania ani odpowiedniej opieki medycznej. Na potwierdzenie swoich twierdzeń przytoczył ustalenia raportu za 2013 rok przygotowanego przez Szwajcarską Radę ds. Uchodźców (OSAR; ang. Swiss Refugee Council), które Trybunał szczegółowo przeanalizował w swoim wyroku w sprawie Tarakhel. W tym kontekście skarżący podniósł, że powrót do Włoch spowodowałby poważne pogorszenie jego stanu psychicznego i naraziłby na wysokie ryzyko samobójstwa.
20. Podkreślił, że wsparcie jego sióstr żyjących w Szwajcarii ma ogromne znaczenie dla pozytywnego wyniku jego terapii, co stwierdzono w opinii lekarskiej z 6 czerwca 2013 r.
(b) Rząd
21. Rząd zakwestionował ocenę skarżącego dotyczącą istnienia deficytów systemowych we włoskim systemie przyjmowania osób ubiegających się o azyl i powołał się na szereg decyzji, w których Trybunał uznał, że takie twierdzenia są oczywiście bezpodstawne (Mohammed Hussein i Inni przeciwko Holandii i Włochom (decyzja), skarga nr 27725/10, 2 kwietnia 2013 r,; Abubeker przeciwko Austrii i Włochom (decyzja), skarga nr 73874/11, 18 czerwca 2013 r.; Halimi przeciwko Austrii i Włochom (decyzja), skarga nr 53852/11, 18 czerwca 2013 r.; Miruts Hagos przeciwko Holandii i Włochom (decyzja), skarga nr 9053/10, 27 sierpnia 2013 r.; Mohammed Hassan i Inni przeciwko Holandii i Włochom (decyzja), skarga nr 40524/10, 27 sierpnia 2013 r.; oraz Hussein Diirshi i Inni przeciwko Holandii i Włochom (decyzja), skarga nr 2314/10, 10 września 2013 r.).
22. Rząd podkreślił, że w ramach systemu opieki zdrowotnej we Włoszech możliwe jest uzyskanie pomocy w przypadku wszystkich rodzajów chorób. Dodatkowo Włochy podlegają Dyrektywie Rady 2003/9/WE z dnia 27 stycznia 2003 r. ustanawiającej minimalne normy dotyczące przyjmowania osób ubiegających się o azyl („dyrektywy w sprawie przyjmowania osób ubiegających się o azyl”), która przewiduje zapewnienie osobom ubiegającym się o azyl, w tym osobom ze specjalnymi potrzebami, odpowiednią opiekę medyczną (art. 15).
23. Odnosząc się do indywidualnego przypadku skarżącego, Rząd przypomniał, że podczas rozmowy z FUM w dniu 28 marca 2013 r. skarżący nie przedstawił żadnych specjalnych powodów, dla których wydalenie go do Włoch stanowiłoby naruszenie art. 3 Konwencji. Stwierdził jedynie, że chce zostać w Szwajcarii, ponieważ mieszkała tam część jego krewnych. Nie wspomniał nic na temat jakichkolwiek szczególnych problemów zdrowotnych z wyjątkiem bólów pleców. Według Rządu aktualne leczenie skarżącego z powodu zespołu stresu pourazowego nie było szczególnie skomplikowane i polegało na przepisywaniu sertraliny – środka antydepresyjnego – oraz wywiadzie medycznym raz na dwa tygodnie. Ból dolnego odcinka pleców leczono podstawowymi środkami przeciwbólowymi.
24. Rząd wreszcie przypomniał, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału (Dragan i Inni przeciwko Niemcom (decyzja), skarga nr 33743/03, 7 października 2004 r.) ryzyko samobójstwa nie zobowiązuje Państwa do powstrzymania się od wykonania nakazu wyzwolenia, pod warunkiem, że podjęte zostaną konkretne środki w celu zapobieżenia urzeczywistnienia się takich zagrożeń.
2. Ocena Trybunału
(a) Zasady ogólne
25. Trybunał pragnie przypomnieć, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem wydalenie przez Układające się Państwo osoby ubiegającej się o azyl może stanowić naruszenie art. 3, a co za tym idzie pociągnąć za sobą odpowiedzialność tego Państwa na podstawie Konwencji, w przypadkach gdy przedstawione zostały istotne podstawy pozwalające uznać, iż osoba narażona będzie na realne ryzyko, iż zostanie poddana torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu w kraju przyjmującym. W takich okolicznościach art. 3 nakłada obowiązek zaniechania wydalenia danej osoby do takiego kraju (zob. Soering przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 7 lipca 1989 r., § 90-91, Seria A nr 161, § 90-91; Vilvarajah i Inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 30 października 1991 r., § 103, Seria A nr 125; H.L.R. przeciwko Francji, 29 kwietnia 1997 r., § 34, Reports 1997-III; Jabari przeciwko Turcji, skarga nr 40035/98, § 38, ETPC 2000-VIII; oraz Salah Sheekh przeciwko Holandii, skarga nr 1948/04, § 135, ETPC 2007-I; Saadi przeciwko Włochom [Wielka Izba], skarga nr 37201/06, § 152, ETPC 2008, oraz M.S.S., op. cit., § 365).
26. Trybunał wielokrotnie powtarzał, że niewłaściwe traktowanie, o jakim mowa w art. 3, musi osiągnąć pewien minimalny poziom dotkliwości. Ocena wspomnianego minimum jest względna – zależy ona od wszystkich okoliczności sprawy, takich jak czas poddawania danemu traktowaniu i jego wpływ na stan fizyczny i psychiczny danej osoby oraz, w niektórych przypadkach, płeć, wiek i stan zdrowia ofiary (zob. np. Kudła przeciwko Polsce [Wielka Izba], skarga nr 30210/96, § 91, ETPC 2000-XI, oraz M.S.S., op. cit., § 219).
27. Trybunał orzekł również, że art. 3 nie może być interpretowany jako zobowiązujący Wysokie Układające się Strony do zapewnienia domu wszystkim osobom objętym ich jurysdykcją (zob. Chapman przeciwko Zjednoczonemu Królestwu [Wielka Izba], skarga nr 27238/95, § 99, ETPC 2001-I). Art. 3 nie nakłada na nie również ogólnego obowiązku zapewnienia uchodźcom pomocy finansowej w celu umożliwienia im życia na określonym poziomie (zob. Müslim przeciwko Turcji, skarga nr 53566/99, § 85, 26 kwietnia 2005 r., oraz M.S.S., op. cit., § 249).
28. Niemniej jednak w wyroku w sprawie M.S.S. (§ 250) Trybunał uznał, że przedmiot sporu w tej sprawie nie mógł być rozpatrywany w tym zakresie. Inaczej niż w sprawie Müslim (op. cit. § 83 i 84), obowiązek zapewnienia zakwaterowania i przyzwoitych warunków materialnych ubogim osobom ubiegającym się o azyl stał się elementem prawa pozytywnego, a greckie władze były zobowiązane do przestrzegania własnego prawodawstwa, które transponuje prawo wspólnotowe, a konkretnie dyrektywę w sprawie przyjmowania osób ubiegających się o azyl. Zarzuty skarżącego przeciwko władzom greckim dotyczyły w rozpoznawanej sprawie tego, że ze względu na ich umyślne działania lub zaniechania w praktyce nie miał on możliwości skorzystania z powyższych praw i zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb.
29. W tym samym wyroku (§ 251) Trybunał przywiązuje znaczną wagę do statusu skarżącego jako osoby ubiegającej się o azyl oraz, w rezultacie, członka zbiorowości znajdującej się w wyjątkowo niekorzystnej sytuacji, wrażliwej i wymagającej szczególnej ochrony. Trybunał zauważa istnienie szeroko zakrojonego konsensusu na poziomie międzynarodowym i europejskim w odniesieniu do wspomnianej potrzeby szczególnej ochrony, co potwierdza konwencja genewska, kompetencje i działania UNHCR oraz standardy wyznaczone w unijnej dyrektywie w sprawie przyjmowania osób ubiegających się o azyl.
30. Również w sprawie M.S.S. (§ 252 oraz 253) wobec konieczności ustalenia, czy skrajne ubóstwo może prowadzić do naruszenia art. 3, Trybunał przypomniał, że nie wykluczył „[możliwości], aby państwo zostało pociągnięte do odpowiedzialności [na mocy art. 3] za potraktowanie skarżącego, który był w pełni zależny od wsparcia ze strony państwa, z obojętnością ze strony władz wobec jego bardzo trudnej sytuacji lub niedostatku godzących w jego godność jako człowieka” (zob. Budina przeciwko Rosji (decyzja), skarga nr 45603/05, 18 czerwca 2009 r.).
31. W odniesieniu do wydalenia poważnie chorych osób Trybunał podsumował obowiązujące zasady w swoim wyroku w sprawie N. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu [Wielka Izba], skarga nr 26565/05, § 42-44, ETPC 2008) w następujący sposób.
Cudzoziemcy, którzy podlegają procedurze wydalenia, nie mogą z zasady powoływać się na żadne prawa do pozostania na terytorium Układającego się Państwa w celu dalszego korzystania z opieki medycznej, socjalnej czy innych form pomocy i usług zapewnianych przez Państwo przeprowadzające procedurę wydalenia. Fakt, że warunki życia skarżącego, w tym długość jego życia, uległyby znaczącemu pogorszeniu w przypadku usunięcia z Układającego się Państwa nie jest sam z siebie wystarczający do stwierdzenia naruszenia art. 3. Decyzja o wydaleniu cudzoziemca cierpiącego na ciężką chorobę psychiczną lub fizyczną do kraju, gdzie leczenie takiej choroby odbywa się na niższym poziomie niż w Układającym się Państwie może prowadzić do naruszenia art. 3, ale tylko w bardzo wyjątkowym przypadku, w którym względy humanitarne przemawiające przeciwko wydaleniu są nie do podważenia. W sprawie D. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (2 maja 1997 r. Reports of Judgments and Decisions 1997-III) szczególnie wyjątkowe okoliczności polegały na tym, że skarżący był w stanie krytycznym i wydawało się, że jest bliski śmierci, nie miał zagwarantowanej żadnej opieki pielęgniarskiej ani medycznej w kraju pochodzenia ani nie miał tam rodziny, która zechciałaby lub byłaby w stanie zająć się nim czy zapewnić mu choćby podstawowe wyżywienie, schronienie czy wsparcie społeczne.
Trybunał nie wyklucza, że mogą istnieć inne wyjątkowe przypadki, w których względy humanitarne są równie przekonujące. Jednak uważa, że powinien zachować wysoki standard określony w D. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu i zastosowany w jego późniejszym orzecznictwie, który z zasady uważa za właściwy, zważywszy że w takich przypadkach rzekoma przyszła krzywda będzie wywodzić się nie z umyślnych działań czy zaniechań władz publicznych czy organów niepaństwowych, ale z naturalnie postępującej choroby i braku wystarczających zasobów na jej leczenie w kraju przyjmującym.
Chociaż wiele praw zawartych w Konwencji ma implikacje natury socjalnej czy ekonomicznej, Konwencja jest zasadniczo ukierunkowana na ochronę praw obywatelskich i politycznych (zob. Airey przeciwko Irlandii, 9 października 1979 r., § 26, Seria A nr 32). Co więcej, nieodłącznym elementem Konwencji jest dążenie do właściwej równowagi pomiędzy potrzebami ogólnego interesu społeczeństwa a wymogami ochrony praw podstawowych danej osoby (zob. Soering, op. cit., § 89). Postępy w medycynie oraz różnice socjalne i ekonomiczne pomiędzy krajami oznaczają, że poziomy terapii dostępne w Układającym się Państwie i w kraju pochodzenia mogą istotnie się różnić. Chociaż ze względu na podstawowe znaczenie art. 3 w systemie Konwencji Trybunał jest zobowiązany do zachowania pewnego stopnia elastyczności, aby zapobiec wydaleniu w wyjątkowych przypadkach, nie nakłada on na Układające się Państwo obowiązku zmniejszenia takich rozbieżności poprzez zapewnienie bezpłatnej i nieograniczonej opieki społecznej wszystkim cudzoziemcom bez prawa do pozostania w jego jurysdykcji. Przeciwny wniosek nakładałby zbyt duży ciężar na Układające się Państwa.
32. W odniesieniu w szczególności do osób cierpiących na poważne choroby psychiczne Trybunał pragnie przypomnieć, że w sprawie Bensaid przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (skarga nr 44599/98, ETPC 2001-I) dotyczącej wydalenia ze Zjednoczonego Królestwa obywatela Algierii, który cierpiał na schizofrenię, Trybunał jednogłośnie oddalił skargę na podstawie art. 3 i orzekł, co następuje (§ 36-40):
„W niniejszej sprawie skarżący cierpi na przewlekłą chorobę psychiczną – schizofrenię. Obecnie otrzymuje kurację lekami (olanzapinem), która pomaga mu panować nad symptomami choroby. Jeżeli wróci do Algierii, lek ten nie będzie już dostępny dla niego jako pacjenta przychodni za darmo. Skarżący nie opłaca składek na żadne ubezpieczenie społeczne i nie może dochodzić żadnego zwrotu. W tym przypadku jednak skarżący miałby dostęp do leku, gdyby został pacjentem szpitalnym, a także za opłatą, jeśli byłby pacjentem przychodni. Prawdopodobne jest również w tym przypadku, że dostępny będzie inny lek stosowany w opanowywaniu choroby psychicznej Najbliższy szpital, który może zaoferować leczenie, znajduje się w Blidzie, ok. 75-80 km od wsi, w której żyje rodzina skarżącego.
Jak twierdzi skarżący, trudności w uzyskaniu leku oraz stres związany z powrotem do tej części Algierii, gdzie panuje przemoc i aktywny terroryzm, istotnie zagroziłoby jego zdrowiu. Pogorszenie jego obecnej choroby psychicznej mogłoby polegać na nawrocie halucynacji i objawów psychotycznych, w tym samookaleczania i krzywdzenia innych, a także mogłoby powodować ograniczenia w funkcjonowaniu społecznym (jak np. wycofanie i brak motywacji). Trybunał uważa, że cierpienie wiążące się z takim nawrotem może z zasady mieścić się w zakresie art. 3.
Trybunał zauważa jednak, że skarżącemu grozi nawrót dolegliwości także w przypadku pozostania w Zjednoczonym Królestwie, ponieważ jego choroba jest przewlekła i wymaga stałej kontroli. Wydalenie może zwiększyć to ryzyko, podobnie jak różnice w dostępnym wsparciu indywidualnym i terapii. Skarżący podniósł w szczególności, że istnieje mniejsze prawdopodobieństwo, że inne leki pomogą mu na jego stan i że możliwość zostania pacjentem szpitalnym powinna być ostatecznym rozwiązaniem. Niemniej jednak skarżący ma dostęp do leczenia w Algierii. Fakt, że sytuacja skarżącego w Algierii będzie mniej korzystna niż w Zjednoczonym Królestwie, nie jest czynnikiem decydującym z punktu widzenia art. 3 Konwencji.
Trybunał uznaje, że ryzyko, że skarżący doświadczyłby pogorszenia stanu w przypadku powrotu do Algierii i że w takiej sytuacji nie otrzymałby właściwego wsparcia czy opieki, jest w dużym stopniu oparte na przypuszczeniach. Argumenty dotyczące nastawienia jego rodziny jako żarliwych muzułmanów, trudności związane z podróżą do Blidy oraz skutki tych czynników na zdrowie skarżącego są także teoretyczne. Informacje przedstawione przez strony nie wskazują, aby podróż do szpitala była niemożliwa ze względu na sytuację w regionie. Sam skarżący nie jest prawdopodobnym celem działań terrorystycznych. Nawet jeżeli jego rodzina nie ma samochodu, nie wyklucza to zorganizowania innych środków transportu.
Trybunał przyjmuje do wiadomości poważny stan zdrowia skarżącego. Jednak mając na względzie wysokie wymagania ustalone w art. 3, w szczególności kiedy sprawa nie dotyczy bezpośredniej odpowiedzialności Układającego się Państwa za wyrządzenie krzywdy, Trybunał uznaje, że nie istnieje wystarczająco realne ryzyko, że wydalenie skarżącego w tych okolicznościach będzie sprzeczne ze standardami art. 3. Sprawa ta nie wykazuje wyjątkowych okoliczności sprawy, o jakich mowa w sprawie D. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (op. cit.), gdzie stan skarżącego wskazywał na końcowe fazy śmiertelnej choroby (AIDS) i nie miał żadnych perspektyw na otrzymanie opieki medycznej czy wsparcia rodziny w przypadku wydalenia do St Kitts.”
33. W późniejszej sprawie dotyczącej wydalenia obywatelki Maroko z Finlandii do Maroko (S.B. przeciwko Finlandii (decyzja), skarga nr 17200/11 § 36, 24 czerwca 2014 r.) Trybunał uznał, że opieka w zakresie zdrowia psychicznego była dostępna w Maroko, że leczenie depresji oraz zaburzeń lękowych było ogólnie dostępne dla pacjentów przychodni i szpitali i że skarżąca miała dostęp do przepisanych jej środków antydepresyjnych. Dlatego uznał, że skarżąca miała dostęp do leczenia jej ciężkiej depresji, zespołu stresu pourazowego i zespołu lęku uogólnionego w Maroko, a przez to nie była zagrożona traktowaniem naruszającym art. 3 Konwencji w przypadku wydalenia do Maroko.
34. Wreszcie jeśli chodzi o ryzyko samobójstwa, Trybunał pragnie przypomnieć, że fakt, że osoba, w stosunku do której nakazano wydalenie, zagroziła popełnieniem samobójstwa, nie nakłada na Państwo obowiązku powstrzymania się od wykonania przewidzianego środka, o ile podjęte zostaną odpowiednie kroki w celu zapobieżenia urzeczywistnienia tych gróźb (zob. np. Dragan i Inni przeciwko Niemcom (decyzja), skarga nr 33743/03, 7 października 2004 r.; Karim przeciwko Szwecji (decyzja), skarga nr 24171/05, 4 lipca 2006 r.; oraz Kochieva i Inni przeciwko Szwecji (decyzja), skarga nr 75203/12, 30 kwietnia 2013 r.). Trybunał doszedł do takich samych wniosków również w przypadku skarżących, którzy wcześniej podejmowali próby samobójcze (zob. Goncharova i Alekseytsev przeciwko Szwecji (decyzja), skarga nr 31246/06, 3 maja 2007 r. oraz A.A. przeciwko Szwecji (decyzja), skarga nr 8594/04, § 71, 2 września 2008 r.).
(a) Zastosowanie powyższych zasad w odniesieniu do obecnej sprawy
35. Trybunał zauważa, że zgodnie z przedstawionymi informacjami medycznymi skarżący wykazuje symptomy zespołu silnego stresu pourazowego, w związku z którym znajduje się pod opieką lekarza i przyjmuje leki (paragraf 9 powyżej). Dlatego Trybunał musi ustalić, czy jego powrót do Włoch spowodowałby krzywdę, której poziom osiągnąłby wysoki poziom, o jakim mowa w art. 3 Konwencji.
36. W sprawie Tarakhel (§ 115) Trybunał uznał, że chociaż struktura i ogólna sytuacja organizacji przyjmowania osób ubiegających się o azyl we Włoszech nie mogły same z siebie stanowić przeszkody dla wydalenia osób ubiegających się o azyl do tego państwa, dane i informacje, do których Trybunał miał dostęp, wzbudzały mimo to poważne wątpliwości co do możliwości tego systemu. Wobec tego w opinii Trybunału prawdopodobieństwo, że znaczna liczba osób ubiegających się o azyl może zostać pozostawiona bez zakwaterowania lub może trafić do przeludnionych obiektów, gdzie brak jest jakiejkolwiek prywatności czy panujące warunki zagrażają zdrowiu lub narażają na przemoc, nie może być odrzucone jako bezpodstawne. Jednak skarżący nie jest aktualnie w krytycznym stanie zdrowia. Szybkość ewentualnego pogorszenia jego stanu wywołanego wydaleniem ze Szwajcarii i zakres, w jakim mógłby uzyskać dostęp do opieki medycznej we Włoszech, musi zawierać pewne niewiadome (zob. na zasadzie mutatis mutandis, N. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, op. cit., § 50). Obecnie nic nie wskazuje na to, aby w przypadku powrotu do Włoch skarżący nie otrzymał odpowiedniego leczenia psychologicznego (zob. na zasadzie mutatis mutandis, Halimi przeciwko Austrii i Włochom (decyzja), skarga nr 53852/11, 18 czerwca 2013 r.) i nie miał dostępu do środków antydepresyjnych takiego typu, jakie otrzymuje obecnie w Szwajcarii. W tym względzie Trybunał zauważa, że powszechnie wiadomo, że sertralina czy podobny środek jest dostępna/y we Włoszech.
37. W opinii Trybunału sprawa skarżącego niczym się nie różni od spraw przytoczonych w paragrafach 32 i 33 powyżej. Nie wykazuje szczególnie wyjątkowych okoliczności sprawy, takich jak w sprawie D. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (op. cit.), gdzie skarżący znajdował się w końcowych fazach śmiertelnej choroby (AIDS) i nie miał żadnych perspektyw otrzymania opieki medycznej czy wsparcia rodziny (Bensaid, op. cit., § 40).
38. W związku z powyższym Trybunał uznaje, że wykonanie decyzji w sprawie wydalenia skarżącego do Włoch nie stanowiłoby naruszenia art. 3 Konwencji.
II. ZARZUT NARUSZENIA ART. 8 KONWENCJI
39. Na podstawie art. 8 Konwencji skarżący podniósł, że ze względu na zerwanie jego relacji z siostrami, które żyją w Szwajcarii, wydalenie do Włoch naruszy jego prawo do poszanowania życia rodzinnego i prywatnego. Art. 8 stanowi, co następuje:
„1. Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji.
2. Niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób.”
A. Dopuszczalność
40. Trybunał zauważa, że skarga na podstawie art. 8 dotyczy kwestii faktycznych i prawnych wynikających z Konwencji, których ustalenie wymaga zbadania przedmiotu sprawy. Nie znajduje innych powodów, dla których należałoby uznać niniejszą część skargi za niedopuszczalną. W związku z powyższym musi ona zostać uznana za dopuszczalną.
B. Przedmiot sprawy
1. Stanowiska stron
(a) Skarżący
41. Skarżący podkreślił, że żaden członek jego rodziny nie mieszka we Włoszech, że jest młody i że jest kawalerem. Podniósł, że jego relacja z dwiema siostrami żyjącymi w Szwajcarii mieści się w chronionym zakresie jego prawa do poszanowania życia rodzinnego ze względu na jego ciężki stan psychiczny, który należy uznać za dodatkowy czynnik zależności, inny niż zwykłe więzi emocjonalne. W tym względzie odniósł się do wyroku Trybunału w sprawie Bousarra przeciwko Francji (skarga nr 25672/07, § 38-39, 23 września 2010 r.).
Skarżący stwierdził również, że wydalenie go do Włoch stanowić będzie naruszenie jego prawa do poszanowania życia prywatnego, ponieważ wpłynie to na jego integralność moralną i psychiczną, jako że nie będzie mógł dalej korzystać ze wsparcia sióstr, które ma ogromny wpływ na pozytywny wynik jego terapii. W celu potwierdzenia swojego argumentu skarżący powołał się na sprawę Bensaid (op. cit., § 47), gdzie Trybunał orzekł, że zdrowie psychiczne należy uznać za istotną część życia prywatnego związaną z aspektem integralności moralnej.
Dodatkowo, skarżący uważał, że ingerencja w jego życie rodzinne i prywatne w związku z wydaleniem do Włoch nie byłaby „w zgodzie z prawem” stosownie do art. 8 Konwencji, ponieważ władze szwajcarskie nie przeprowadziły procedur azylowych, o jakich mowa w art. 15 § 2 rozporządzenia Dublin, którego szczególnym celem była ochrona osób takich jak on.
(b) Rząd
42. Rząd uważał, że skarżący, który jest osobą dorosłą, nie może zgłaszać zarzutów dotyczących ingerencji w jego życie rodzinne i prywatne w przypadku wydalenia do Włoch.
Jeśli chodzi o życie rodzinne, Rząd podkreślił, że siostry skarżącego osiadły w Szwajcarii wiele lat przed przyjazdem skarżącego i kiedy skarżący był już dorosły. Dlatego skarżący żył już z dala od swoich sióstr, z którymi nie miał szczególnie silnych więzi. Rząd przypomniał także, że rodzeństwo nie znajdowało się na liście „członków rodziny” zgodnie z art. 2(i) rozporządzenia Dublin i że art. 15 tego rozporządzenia, który dotyczy osób ubiegających się o azyl uzależnionych od pomocy swoich krewnych, odnosi się tylko do „poważnych chorób” lub „ciężkiego upośledzenia”.
W odniesieniu do życia prywatnego, Rząd odniósł się do swoich uwag dotyczących art. 3 Konwencji i uznał, że wydalenie skarżącego do Włoch, gdzie dostępna była odpowiednia pomoc medyczna, nie stanowiło ingerencji w integralność moralną skarżącego mieszczącej się w zakresie, o jakim mowa w art. 8.
43. Na wypadek, gdyby Trybunał przyjął argument skarżącego, że wydalenie do Włoch byłoby ingerencją w jego życie rodzinne i prywatne, Rząd podkreślił, że taka ingerencja byłaby zgodna z prawem i motywowana uprawnionym celem polegającym na wzmocnieniu kontroli imigracji, służącym powszechnemu interesowi polegającemu na dobrobycie kraju. Dodatkowo, z racji tego, że skarżący spędził niewiele czasu w Szwajcarii i miał pełną świadomość, że jego sytuacja jest niepewna, w Szwajcarii ma tylko siostry i żadnych bliższych członków rodziny takich jak małżonka, rodzice czy dzieci i że w żadnym wypadku nie wykazano, że jego siostry nie mogą wyjechać z nim do Włoch, wydalenie skarżącego stanowiłoby środek proporcjonalny do uprawnionego celu realizowanego przez władze szwajcarskie.
2. Ocena Trybunału
44. Trybunał przypomina, że jeżeli Układające się Państwo toleruje obecność cudzoziemca na swoim terytorium, pozwalając mu oczekiwać na decyzję w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt, odwołania od dotyczącej go decyzji lub nowego wniosku o zezwolenie na pobyt, takie Państwo umożliwia temu cudzoziemcowi bycie częścią społeczeństwa kraju przyjmującego, tworzenie relacji oraz założenie tam rodziny. Nie oznacza to jednak, że władze tego Układającego się Państwa stają się w rezultacie automatycznie zobowiązane na mocy art. 8 Konwencji do zezwolenia wspomnianemu cudzoziemcowi na osiedlenie się w ich kraju. Podobnie postawienie władz państwa przyjmującego przed kwestią życia rodzinnego jako faktem dokonanym nie pociąga za sobą zobowiązania tych władz na mocy art. 8 Konwencji do zezwolenia skarżącemu na osiedlenie się w przedmiotowym państwie. Trybunał orzekł już, że co do zasady osoby w takiej sytuacji nie mają prawa oczekiwać, że zostanie im przyznane prawo pobytu (zob. Jeunesse przeciwko Holandii [Wielka Izba], skarga nr 12738/10, § 103, 3 października 2014 r.).
To samo dotyczy osób ubiegających się o azyl, których obecność na terytorium Układających się Państw jest tolerowana przez władze krajowe na ich własny wniosek lub akceptowana zgodnie z ich zobowiązaniami międzynarodowymi.
45. Podobnie jak sprawę Jeunesse (§ 104), rozpatrywaną sprawę można odróżnić od spraw dotyczących „osiadłych imigrantów” w rozumieniu stosowanym w orzecznictwie Trybunału, tj. osób, którym już formalnie przyznano prawo pobytu w państwie przyjmującym. Późniejsze odebranie tego prawa, np. ze względu na uznanie danej osoby winną popełnienia przestępstwa, stanowi ingerencję w jej prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego w rozumieniu art. 8. W takich przypadkach Trybunał rozważa, czy ingerencja ta była uzasadniona na mocy ustępu drugiego art. 8. W tym kontekście uwzględnione zostaną różne wskazane w orzecznictwie Trybunału kryteria, które pozwolą stwierdzić, czy zachowano właściwą równowagę między przyczynami leżącymi u podstaw decyzji władz o odebraniu prawa pobytu a prawami przyznanymi osobie zainteresowanej na mocy art. 8 (ibid., § 104).
46. Ze względu na to, że sytuacja faktyczna i prawna osiadłego migranta i cudzoziemca ubiegającego się o przyjęcia do kraju przyjmującego – jako osoba ubiegająca się o azyl bądź nie – nie jest taka sama, wypracowane w orzecznictwie Trybunału kryteria służące ocenie tego, czy odebranie osiadłemu migrantowi zezwolenia na pobyt jest zgodne z art. 8, nie mogą zostać automatycznie zastosowane w stosunku do sytuacji skarżącego. Kwestią, którą należy rozważyć w przypadku rozpatrywanej sprawy, jest raczej to, czy – uwzględniając wszystkie okoliczności – szwajcarskie władze były zobowiązane na mocy art. 8 do przyznania skarżącemu zezwolenia na pobyt w Szwajcarii, w charakterze osoby ubiegającej się o azyl bądź innej, a tym samym umożliwienia mu prowadzenia życia rodzinnego na terenie Szwajcarii (na zasadzie mutatis mutandis, ibid., § 105). Niniejsza sprawa dotyczy więc nie tylko życia rodzinnego, ale również imigracji lato sensu. Z tego względu należy uznać, że sprawa ta obejmuje zarzut niewypełnienia przez pozwane Państwo pozytywnego obowiązku wynikającego z postanowień art. 8 Konwencji (na zasadzie mutatis mutandis, ibid., § 105).
47. Trybunał przypomina, że w przypadku sprawy, która dotyczy zarówno życia rodzinnego, jak i imigracji, zakres zobowiązania Państwa do przyjęcia na swoje terytorium krewnych osób już w nim mieszkających będzie się różnić w zależności od sytuacji osób zainteresowanych i interesu ogólnego. Czynniki, które należy wziąć w tym kontekście pod uwagę, to stopień, w jakim życie rodzinne zostałoby skutecznie przerwane, zakres więzi stworzonych w Układającym się Państwie, istnienie niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód uniemożliwiających wspólne życie rodziny w kraju pochodzenia danego cudzoziemca, jak również czynniki związane z kontrolą imigracji (np. przypadki naruszenia prawa imigracyjnego) czy względy porządku publicznego przemawiające za wydaleniem (ibid., § 107).
48. Kolejną istotną kwestią jest to, czy życie rodzinne zostało stworzone, kiedy osoby zainteresowane zdawały sobie sprawę z tego, że z uwagi na status jednej z nich przetrwanie takiego życia rodzinnego w Państwie przyjmującym od początku było niepewne. Z ugruntowanego orzecznictwa Trybunału wynika, że gdy ma to miejsce, tylko w wyjątkowych okolicznościach wydalenie członka rodziny nieposiadającego obywatelstwa danego kraju będzie stanowić naruszenie art. 8 (ibid., § 108).
49. W niniejszej sprawie Trybunał zauważa, że brak jakichkolwiek śladów obecności skarżącego w Szwajcarii przed złożeniem przez niego wniosku o udzielenie azylu w dniu 18 lutego 2013 r. (paragraf 5 powyżej), cztery miesiące przed złożeniem niniejszej skargi. W trakcie tego bardzo krótkiego okresu obecność skarżącego na terytorium Szwajcarii była akceptowana przez władze krajowe tylko na potrzeby zbadania jego statusu jako osoby ubiegającej się o azyl i spełnienia przez nie ich obowiązków wynikających z rozporządzenia Dublin i prawa krajowego.
Trybunał przypomina, że już orzekł, że nie należy mówić o życiu rodzinnym w rozumieniu art. 8 pomiędzy rodzicami a dorosłymi dziećmi czy pomiędzy dorosłym rodzeństwem, chyba że osoby te mogą wykazać dodatkowe elementy zależności (zob. F.N. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (decyzja), skarga nr 3202/09 § 36, 17 września 2013 r.).
Zakładając, że skarżący i jego siostry utrzymywali relacje rodzinne, kiedy mieszkali w Syrii i że można byłoby wykazać istnienie dodatkowych elementów zależności w sprawie skarżącego, nie można dowieść, że tolerowanie przez władze krajowe obecności skarżącego na terytorium szwajcarskim przez wydłużony okres pozwoliło mu nawiązać i rozwinąć silne więzy rodzinne w Szwajcarii (a contrario, Jeunesse, op. cit., § 116).
50. Uwzględniając margines oceny przyznany Państwom w odniesieniu do spraw związanych z imigracją, Trybunał stwierdza, że osiągnięto właściwą równowagę między sprzecznymi interesami, tj. interesami skarżącego, leżącymi w stworzeniu życia rodzinnego w Szwajcarii z jednej strony oraz, z drugiej stronie, interesami dotyczącymi porządku publicznego w zakresie kontroli imigracji przez pozwany Rząd (a contrario, ibid., § 121 i 122).
51. Co do skargi skarżącego dotyczącej faktu, że wydalenie go do Włoch uniemożliwiłoby mu dalsze korzystanie ze wsparcia sióstr w kontekście jego terapii, kwestie te omówiono już w ramach art. 3. Trybunał uważa, że sprawa ta nie porusza żadnych oddzielnych kwestii wynikających z art. 8 Konwencji (na zasadzie mutatis mutandis, F.N. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, op. cit., § 38).
52. W związku z powyższym Trybunał uznaje, że wykonanie decyzji w sprawie wydalenia skarżącego do Włoch nie stanowiłoby naruszenia art. 8 Konwencji.
III. ZARZUT NARUSZENIA ART. 13 W ZWIĄZKU Z ART. 3 KONWENCJI
53. Na podstawie art. 13 w związku z art. 3 skarżący podniósł, że FSA nie przyznał mu czasowego zawieszenia deportacji w oczekiwaniu na wynik postępowania toczącego się przed nim. Przez to jego apelacja stanowiła zupełnie nieskuteczny środek odwoławczy, ponieważ pomimo jego bardzo ciężkiego stanu psychicznego nie był chroniony przed wydaleniem do Włoch w dowolnym momencie, co naraziłoby go na traktowanie sprzeczne z art. 3 Konwencji (zob. Mohammed przeciwko Austrii, skarga nr 2283/12, § 72, 6 czerwca 2013 r.). Art. 13 stanowi, co następuje:
„Każdy, czyje prawa i wolności zawarte w niniejszej Konwencji zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka odwoławczego do właściwego organu państwowego także wówczas, gdy naruszenia dokonały osoby wykonujące swoje funkcje urzędowe.”
54. Rząd nie zgodził się z powyższą argumentacją.
55. W swoich uwagach z 24 stycznia 2014 r. skarżący poinformował Trybunał, że zamierza wycofać tę część skargi.
56. Trybunał, mając na uwadze art. 37 Konwencji, uznaje, że skarżący nie zamierza kontynuować tej części skargi w rozumieniu art. 37 ust. 1 (a). Trybunał nie znajduje również przyczyn natury ogólnej wpływających na poszanowanie praw człowieka określonych w Konwencji, które wymagałyby dalszego zbadania niniejszej skargi na mocy art. 37 ust. 1 Konwencji in fine (zob. np. Chojak przeciwko Polsce, skarga nr 32220/96, decyzja Komisji z dnia 23 kwietnia 1998 r., niepubl.; Singh i Inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (decyzja), skarga nr 30024/96, 26 września 2000 r.; i Stamatios Karagiannis przeciwko Grecji, skarga nr 27806/02, § 28, 10 lutego 2005 r.).
57. Należy zatem stwierdzić, że ta część skargi musi zostać skreślona zgodnie z art. 37 ust. 1 (a) Konwencji.
Z TYCH WZGLĘDÓW, TRYBUNAŁ JEDNOMYŚLNIE,
1. Uznaje skargi dotyczące art. 3 i 8 za dopuszczalne;
2. Orzeka, że w przypadku wydalenia skarżącego do Włoch nie doszłoby do naruszenia art. 3 Konwencji;
3. Orzeka, że w przypadku wydalenia skarżącego do Włoch nie doszłoby do naruszenia art. 8 Konwencji;
4. Postanawia skreślić skargę ze swojej listy spraw zgodnie z art. 37 ust. 1 (a) Konwencji w zakresie, w jakim dotyczy ona skargi na podstawie art. 13 w związku z art. 3 Konwencji.
Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie dnia 30 czerwca 2015 r., zgodnie z art. 77 § 2 i 3 Regulaminu Trybunału.
Stanley Naismith Işıl Karakaş
Kanclerz Przewodnicząca
Zgodnie z art. 45 ust. 2 Konwencji oraz art. 74 § 2 Regulaminu Trybunału, do niniejszego wyroku załączone zostaje wspólne zdanie odrębne Sędziów Sajó, Vučinić i Lemmensa.
A.I.K.
S.H.N.
WSPÓLNE ZDANIE ODRĘBNE
SĘDZIÓW SAJÓ, VUČINIĆ I LEMMENSA
1. Wraz z pozostałymi Sędziami głosowaliśmy za uznaniem, że w przypadku wydalenia skarżącego do Włoch nie doszłoby do naruszenia art. 3 i 8 Konwencji.
Jednak jesteśmy nieco odmiennego zdania co do uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie skargi opartej na art. 8.
2. Większość składu orzekającego nie zajmuje stanowiska w sprawie, czy można uznać, że skarżący prowadzi „życie rodzinne” ze swoimi dwiema siostrami. Opiera swoje rozumowanie wynikające z art. 8 na założeniu, że „skarżący i jego siostry utrzymywali relacje rodzinne w czasie, gdy mieszkali w Syrii”, i na założeniu, że „w sprawie [skarżącego] można wykazać dodatkowe elementy zależności” (zob. paragraf 49 wyroku). Wymóg „dodatkowych elementów zależności” jest zgodny z tym, co Trybunał zadecydował w innych sprawach dotyczących dorosłych członków rodziny (zob. np. F.N. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (decyzja), skarga nr 3202/09, § 36, 17 września 2013 r. (cytowana w tym samym paragrafie 49); oraz Senchishak przeciwko Finlandii, skarga nr 5049/12, § 55, 18 listopada 2014 r.)
W tej kwestii chcielibyśmy wyrazić bardziej pozytywną opinię. W pewnych okolicznościach relacja pomiędzy rodzeństwem mieści się w zakresie znaczenia pojęcia „życie rodzinne” (zob. Vasquez przeciwko Szwajcarii, skarga nr 1785/08, § 48, 26 listopada 2013 r.). Nie dostrzegamy powodu, dla którego należałoby wątpić, czy skarżący i jego dwie siostry prowadzili życie rodzinne w Syrii zanim wyjechali do Szwajcarii. Pod tym względem jesteśmy świadomi, że „rodzina” może być różnie rozumiana w różnych częściach świata. Naszym zdaniem na potrzeby art. 8 Konwencji wystarczający jest fakt, że w praktyce istnieją bliskie więzi osobiste pomiędzy członkami rodziny (zob. K. i T. przeciwko Finlandii [Wielka Izba], skarga nr 25702/94, § 150, ETPC 2001-VII). W każdym razie nie widzimy powodu, dla którego relacja pomiędzy skarżącym a jego dwiema siostrami po ich ponownym spotkaniu w Szwajcarii nie powinna być traktowana jako życie rodzinne. W tym względzie podkreślamy okoliczność, że trójka rodzeństwa to jedyni członkowie tej rodziny żyjący w Szwajcarii, co normalnie powinno prowadzić do zacieśnienia relacji między nimi.
Co więcej, skarżący twierdzi, że ze względu na jego stan psychiczny jest zależny od wsparcia emocjonalnego swoich sióstr (zob. paragraf 41 wyroku). Same siostry potwierdziły, że ich brat spędza z nimi i ich rodzinami niemal cały czas i że wspierają go emocjonalnie, aby doszedł do siebie po doznanej traumie (zob. paragraf 9 wyroku). Naszym zdaniem informacja ta, niekwestionowana przez Rząd, zawiera dodatkowe elementy ilustrujące istnienie życia rodzinnego.
3. Jeśli chodzi o zbadanie, czy pozwane Państwo wywiązało się ze swojego pozytywnego obowiązku na podstawie art. 8, większość składu orzekającego sprawia wrażenie, że po prostu odnosi się do „marginesu oceny przyznanego Państwom w odniesieniu do spraw związanych z imigracją”, aby potem stwierdzić, „że osiągnięto właściwą równowagę między istniejącymi sprzecznymi interesami, tj. interesami skarżącego, leżącymi w stworzeniu życia rodzinnego w Szwajcarii z jednej strony oraz interesami dotyczącymi porządku publicznego w zakresie kontroli imigracji przez pozwany Rząd” (zob. paragraf 50 wyroku).
W naszej opinii nie wystarczy powołać się na margines oceny, aby dojść do wniosku, że osiągnięto właściwa równowagę. Chcielibyśmy zobaczyć wyraźniejszą ocenę proporcjonalności odmowy udzielenia skarżącemu prawa do pozostania z rodziną w świetle interesu Rządu polegającego na kontroli imigracji.
W tej kwestii, do przyłączenia się do wniosku większości składu orzekającego przekonał nas fakt, że choć relacje pomiędzy skarżącym a jego siostrami są być może stosunkowo silne, nie można uznać ich za tak silne, aby konieczna była dalsza obecność skarżącego w Szwajcarii. Chociaż większość składu orzekającego jest zdania, że skarżący nie miał wystarczająco dużo czasu, aby „nawiązać i rozwinąć silne więzi rodzinne w Szwajcarii” (zob. paragraf 49 wyroku), chcielibyśmy zwrócić uwagę na fakt, że skarżący i jego siostry żyli przez kilka lat w różnych państwach, nie utrzymując w oczywisty sposób bliskiego kontaktu. Skarżący nie wykazał, że ucierpiałby w niedopuszczalny sposób z powodu rozdzielenia z siostrami, którego doświadczył już w przeszłości.