© Translations published on http://stofnanir.hi.is/mannrettindastofnun/domareifanir_pdf
Permission to re-publish this translation has been granted by http://stofnanir.hi.is/mannrettindastofnun/en/node/201
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Österreichischer Rundfunk gegn Austurríki
Dómur frá 7. desember 2006
Mál nr. 35841/02
10. gr. Tjáningarfrelsi
14. gr. Bann við mismunun
34. gr. Kærur einstaklinga
Kæruaðild. Opinber stofnun. Fjölmiðlar. Myndbirtingar.
1. Málsatvik
Kærandi er ríkisrekin austurrísk sjónvarpsstöð í Vín. Þann 13. júlí 1999 sendi kærandi út frétt í kvöldfréttatíma þess efnis að K, leiðtogi tiltekinnar nýnasistahreyfingar (VAPO), hefði fengið reynslulausn úr fangelsi, en þar afplánaði hann dóm vegna brota á lögum um bann við þjóðernissósíalisma. Í fréttinni var einnig getið aðstoðarmanns hans, S, sem hlotið hafði dóm fyrir brot gegn sömu lögum árið 1995 og hafði verið veitt reynslulausn fimm vikum fyrr. Fréttamyndir af S sem teknar höfðu verið í tengslum við réttarhöld vegna brota hans árið 1995 birtust í fréttinni.
S krafðist lögbanns við því að kærandi birti myndir af sér í tengslum við fyrrgreind málaferli, án síns samþykkis, á grundvelli höfundaréttar- og fjölmiðlalaga. Kærandi andmælti þessum kröfum á þeim forsendum að fréttirnar hefðu verið réttar og í samræmi við dómaframkvæmd á þessu sviði sem kvæði á um að slíkt bann væri aðeins heimilt þegar myndbirting af þessu tagi hefði slæmar fjárhagslegar afleiðingar fyrir þá sem myndir birtust af. Þrátt fyrir að slíkar afleiðingar væru hugsanlegar í tilviki S yrði að vega hagsmuni hans sem einstaklings á móti almannahagsmunum. Væru hagsmunir samfélagsins í þessu tilviki ríkari í ljósi þess að stefna VAPO-samtakanna beindist meðal annars að því að umbylta stjórnskipun Austurríkis. Það hefði verið í þágu almannahagsmuna að flytja fréttir af því að tveimur helstu leiðtogum samtakanna hefði verið veitt reynslulausn með stuttu millibili. Dómstóll í Vín féllst ekki á þessi rök kæranda og heimilaði lögbann á myndbirtinguna, meðal annars með vísan til þess að fréttirnar hefðu fyrst og fremst beinst að reynslulausn K en ekki S og að myndbirting yki ekki upplýsingagildi fréttarinnar. Niðurstaða dómstólsins fól í sér að kærandi mátti ekki birta neinar myndir af S samhliða fréttum þess efnis að hann hefði gerst brotlegur við nasistalögin, eftir að honum hafði verið sleppt úr fangelsi á reynslulausn eða afplánað alla refsingu sína. Kærandi vísaði málinu til áfrýjunardómstóls sem staðfesti niðurstöðu undirréttar. Kröfu kæranda um áfrýjun til Hæstaréttar var hafnað.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kærandi taldi að niðurstaða austurrískra dómstóla bryti í bága við tjáningarfrelsið sem honum væri tryggt með 10. gr. sáttmálans. Kærandi taldi jafnframt að lögbann dómstóla við því að aðeins hann birti myndir af S, en ekki aðrir fjölmiðlar, fæli í sér mismunun sem bryti gegn ákvæðum 14. gr. sáttmálans.
Meðferðarhæfi kærunnar
Ríkisstjórn Austurríkis mótmælti kærunni með vísan til þess að kærandi gæti ekki sem opinber stofnun talist samtök eða hópur einstaklinga í skilningi 34. gr. sáttmálans og því bæri að vísa kærunni frá. Dómstóllinn tók það ekki til greina og benti á að austurríski löggjafinn hefði tryggt kæranda stjórn í eigin málum og ritstjórnarlegt sjálfstæði. Með vísan til þess uppfyllti kærandi skilyrði 34. gr. sáttmálans.
10. gr.: Dómstóllinn taldi óumdeilt að ágreiningsefnið félli undir gildissvið 10. gr. sáttmálans. Að sama skapi taldi hann að tjáningarfrelsi kæranda hefði verið takmarkað í þágu lögmæts markmiðs og í samræmi við lög, enda hefði tilgangurinn verið að vernda réttindi annarra. Dómstóllinn taldi sig hins vegar þurfa skera úr um hvort takmörkunin hefði verið nauðsynleg. Dómstóllinn leit til þess lögbundna hlutverks ríkisútvarpsins að flytja fréttir af pólitískum viðburðum, og vísaði jafnframt til dómafordæma sinna þess efnis að hlutverk fjölmiðla væri að miðla öllum upplýsingum er varði almannahagsmuni. Dómstóllinn taldi að sérstakrar varúðar yrði að gæta þegar tjáningarfrelsi um efni af þessum toga væri takmarkað.
Dómstóllinn féllst á að rök hnigju að því að banna myndbirtingar af mönnum sem hafa tekið út sína refsingu fyrir brot sem þeir hafi framið. Við mat dómstóla á þessu efni yrði hins vegar að líta til ýmissa þátta. Að mati dómstólsins lögðu austurrískir dómstólar of mikla áherslu á það hversu langur tími hefði liðið frá því að brotið var framið þar til myndbirtingin átti sér stað, en litu ekki nægilega til annarra þátta eins og hversu alvarlegt brotið hefði verið, gegn hvaða lögum hefði verið brotið og hvert væri pólitískt eðli brotanna. Dómstóllinn taldi einnig skipta máli að öðrum fjölmiðlum en kæranda var frjálst að birta myndir af S í tengslum við umfjöllun um brot hans. Dómstóllinn taldi ljóst að brotið hefði verið gegn ákvæðum 10. gr. sáttmálans þar sem rökstuðningur fyrir niðurstöðu austurrískra dómstóla hefði ekki verið fullnægjandi að þessu leyti.
14. gr.: Í ljósi niðurstöðu sinnar um 10. gr. taldi dómstóllinn óþarft að skoða hvort brotið hefði verið í bága við ákvæði 14. gr. og 10. gr.
Á grundvelli 41. gr. voru kæranda dæmdar 6.711.evrur í bætur fyrir fjárhagslegt tjón auk 17.147 evra í málskostnað.