AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ  
İKİNCİ DAİRE  
ARICI VE DĠĞERLERĠ - TÜRKĠYE DAVASI  
(Başvuru no: 35528/03)  
KARARIN ÖZET ÇEVĠRĠSĠ  
STRAZBURG  
28 Nisan 2009  
İşbu karar AİHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup, şekli  
bazı düzeltmelere tabi olabilir.  
USUL  
T.C. vatandaşları Kemal Arıcı, Bilal Karaköse, Ahmet Konur, Ahmet Gök, Hacı Kütük,  
İbrahim Özel, Şevket Cingöz, Niyazi Karaağaç, Adem Okuducu, Yaşar Kul, Amir Kansu,  
İsmet Şimşek, Yücel Ağca, Kazım Gülbahar, Battal Sarı ve Atilla Altıkardeş (başvuranlar)  
tarafından Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, 28 Ağustos 2003 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel  
Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi - AİHS)  
34. maddesi uyarınca yapılan 35528/03 numaralı başvuru sonucu bu dava görülmektedir.  
Başvuranlar Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde Adana barosu avukatlarından  
F. Adamhasan ve Ş. Adamhasan tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOġULLARI  
Başvuranlar sırasıyla 1959, 1957, 1961, 1978, 1955, 1970, 1968, 1966, 1974, 1963, 1975,  
1953, 1966, 1971, 1972 ve 1966 doğumlu olup Adana’da ikamet etmektedir.  
Adana Sofulu Belediyesi’nde ücretli olarak çalışan başvuranlar 28 Eylül 2001 tarihinde işten  
çıkarılmıştır.  
Başvuranlar yasa ile öngörüldüğü şekliyle belediyeyi iş sonu tazminatı ödemeye mahkûm  
etmek amacıyla Adana İş Mahkemesi’nde dava açmıştır.  
Bilirkişi raporlarının değerlendiren mahkeme başvuranları kısmi olarak haklı bulmuştur.  
Her başvuranın dâhil olduğu yargı sürecine ilişkin ayrıtılar aşağıda tabloda yer almaktadır:  
BaĢvuranların adları  
Adana ĠĢ Mahkemesine  
baĢvuru tarihi  
Karar tarihleri  
Toplam tazminat  
miktarı (değiĢen yasal  
faiz oranları ile birlikte  
(TL) olarak)  
Kemal Arıcı  
30.10.2001  
30.10.2001  
23.10.2002  
21.10.2002  
20.482.063.653 TL  
(12.657 Euro)  
25.884.936.131 TL  
(16.048 Euro)  
Bilal Karaköse  
2
Ahmet Konur  
Ahmet Gök  
03.10.2001  
30.10.2001  
30.10.2001  
30.10.2001  
30.10.2001  
30.10.2001  
06.02.2002  
23.10.2002  
21.10.2002  
21.10.2002  
23.10.2002  
23.10.2002  
23.10.2002  
20.355.946.750 TL  
(12.579 Euro)  
6.224.888.915 TL  
(3.859 Euro)  
15.900.068.816 TL  
(9.858 Euro)  
20.219.192.903 TL  
(12.495 Euro)  
19.452.877.943 TL  
(12.021 Euro)  
19.395.734.953 TL  
(11.986 Euro)  
13.825.993.285 TL  
(8.211 Euro)  
Hacı Kütük  
İbrahim Özel  
Şevket Cingöz  
Niyazi Karaağaç  
Adem Okuducu  
06.06.2003  
20.09.2004  
(Yargıtay)  
21.10.2002  
Yaşar Kul  
30.10.2001  
30.10.2001  
8.008.485.666 TL  
(4.965 Euro)  
8.649.184.456 TL  
(5.345 Euro)  
Amir Kansu  
23.10.2002  
İsmet Şimşek  
30.10.2001  
04.02.2003  
21.10.2002  
01.05.2003  
488.370.000 TL (302  
Euro)  
16.385.601.449 TL  
(9.469 Euro)  
Yücel Ağca  
Kazım Gülbahar  
Battal Sarı  
30.10.2001  
30.10.2001  
23.10.2002  
24.05.2002  
19.346.834.953 TL  
(11.955 Euro)  
25.720.586.051 TL  
(16.481 Euro)  
504.380.000 TL (283  
Euro)  
30.10.2001  
21.02.2003  
24.10.2003  
30.06.2003  
17.739.874.743 TL  
(11.022 Euro)  
Atilla Altıkardeş  
30.10.2001  
21.10.2002  
18.046.029.788 TL  
(11.188 Euro)  
A. Okuducu hariç, diğerleri açısından ilk derece mahkemesinin kararları nihai hale gelmiştir.  
Yalnızca A. Okuducu temyize başvurmuş ve Yargıtay’ın kararı iç hukuktaki nihai kararı  
oluşturmuştur (tarihler konusunda yukarıdaki tabloya bakınız).  
Kararlar nihai ve icra edilebilir olmasına rağmen belediye tarafından başvuranlara herhangi  
bir ödeme yapılmamıştır.  
Başvuranlar tarafından başlatılan icra süreci sonuçsuz kalmıştır.  
Başvuranlar 9 Nisan 2003 tarihinde Yüreğir Kaymakamlığı’na giderek Sofulu Belediyesi  
görevlileri hakkında suç duyurusunda bulunmuşlardır.  
3
Sofulu Belediyesi ile varılan mutabakat uyarınca 27 Temmuz, 15 Ağustos, 21 Ekim ve 16  
Aralık 2004, 1 Şubat, 31 Mart, 5 Nisan, 4 Mayıs ve 12 Mayıs 2005, 1 ve 16 Şubat 2006 ve 28  
Haziran 2007 tarihlerinde başvuranlar Gök, Karaağaç, Arıcı, Özel, Karaköse, Kütük,  
Altıkardeş, Konur, Okuducu, Şimşek, Sarı ve Kul, Sofulu Belediyesi’nin her biri için  
belirlenmiş olan tazminat miktarlarını tespit edilen süre içinde ödemeleri karşılığında  
alacaklarının bir kısmından ve olabilecek diğer taleplerden vazgeçmişlerdir.  
On iki başvuranın Ağustos 2007’de imzaladıkları belgelere göre başvuranlara bu meblağlar  
ödenmiş ve ihtilaf sona ermiştir.  
Sulhname imzalamayan dört başvuran Kansu, Cingöz, Gülbahar ve Ağca için Adana İş  
Mahkemesi tarafından alınan kararlar ulusal yetkililer tarafından şu ana kadar ifa  
edilmemiştir.  
HUKUK  
I. AĠHS’NĠN 6/1 MADDESĠ’NĠN ĠHLAL EDĠLDĠĞĠ ĠDDĠASI HAKKINDA  
Başvuranlar Adana İş Mahkemesi’nin kendi lehlerinde vermiş olduğu kararların ifa  
edilmediğinden şikayetçi olmakta, AİHS’nin 5., 6., ve 14. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.  
Başvuranlar tarafından yapıldığı şekliyle Mahkeme bu şikâyeti AİHS’nin 6. maddesi  
çerçevesinde irdeleyecektir.  
A. BaĢvuranlar Gök, Karaağaç, Arıcı, Özel, Karaköse, Kütük, AltıkardeĢ, Konur,  
Okuducu, ġimĢek, Sarı ve Kul hakkında  
Kabuledilebilirliğe dair  
Hükümet bu iddiaya karşı çıkmakta, yukarıda adları yer alan başvuranların idare ile dostane  
çözüm anlaşmasına vardıklarını ve protokol imzaladıklarını ifade etmektedir. Hükümet  
Mahkeme’yi taraflar arasında yapılan bu anlaşmaları dikkate almaya ve mağdur sıfatının  
bulunmaması nedeniyle başvuruları kabuledilemez ilan etmeye davet etmektedir.  
Başvuranlar şikâyetlerini yinelemekte ve sözkonusu kararların ifa edilmemesinden dolayı  
maddi olduğu kadar manevi açıdan da zarara uğradıklarını öne sürmektedir.  
4
Mahkeme, Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca yapılan maddi tazminat taleplerini  
incelediği benzer başvurularda başvuranların imzaladığı gibi protokollerin olması durumunda  
mağdur statülerinin bulunmadığını tespit ettiğini hatırlatır.  
Mahkeme’ ye göre, bu başvuruda olduğu gibi imzalanan protokoller başvuranların ihtilafa son  
verme arzularının bir göstergesidir. Başvuranların alacaklı oldukları meblağı ve ödeme şeklini  
kabul etmeleri Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi çerçevesinde öne sürmüş oldukları  
taleplerini büyük ölçüde karşılamıştır (Bkz. Guerrera ve Fusco- İtalya no: 40601/98, 3 Nisan  
2003; Folcheri-İtalya no: 61839/00, 3 Haziran 2004; Ortiz Ortiz vd.-İspanya no: 50146/99, 15  
Mart 2001; Calvelli ve Ciglio-İtalya no: 32967/96, Yıldırım ve Durman-Türkiye no:  
49507/99, 3 Mayıs 2005; Hüseyin Sarı-Türkiye no: 14798/03, 29 Eylül 2005; Kırten ve  
Üveyik-Türkiye no: 9016/03, 13 Mart 2007; Mustafa Tokatlı vd-Türkiye no: 9588/03, 28  
Haziran 2007).  
Mahkeme mevcut başvuruda başvurunun yalnızca yargı kararlarının ifa edilmemesine ilişkin  
olduğunu ve sadece AİHS’ nin 6/1 maddesini ilgilendirdiğini not eder. Bununla birlikte  
Mahkeme’nin benzer durumlarda daha önce dile getirdiği üzere, belediye ve başvuranlar  
arasında varılan uzlaşma sadece maddi tazminata değin şikâyetleri sonlandırmamakta, aynı  
zamanda manevi tazminatla ilgili her türlü talepten vazgeçildiği anlamına da gelmektedir.  
Yapılan anlaşma dikkate alındığında, başvuranlar lehlerine alınan yargı kararlarının ifasının  
gecikmesi sonucu manevi zarara uğradıklarını ve mağdur olduklarını ileri süremezler (Bkz.  
Gürleşen vd.-Türkiye kararı, no: 15573/03, 29 Nisan 2008). Bu durumda sözleşmeye imza  
atan on iki başvuran tarafından yapılan şikâyetin dayanaktan yoksun bulunması nedeniyle  
AİHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragraflarına uygun olarak reddedilmesi gerekir.  
B. BaĢvuranlar Kansu, Cingöz, Gülbahar ve Ağca hakkında  
1. Kabuledilebilirliğe dair  
AİHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde başvurunun dayanaktan yoksun  
olmadığını kaydeden Mahkeme, ayrıca başka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik  
unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle başvurular kabuledilebilir niteliktedir.  
5
2. Esas hakkında  
Hükümet bahse konu başvuranlarla ilgili olarak Sofulu Belediyesi’nin dostane çözüm yoluyla  
uzlaşma sağlanması çabalarının halen devam ettiği bilgisini vermektedir. 27 Ağustos 2007  
tarihli müfettiş raporuna göre dört başvuran belediyenin mali gücünün çok üzerinde miktarlar  
talep etmişlerdir.  
Mahkeme daha önce benzer bu başvuruya benzer başvurular incelediğini ve bunların sözü  
edilen hükümlerin ihlali ile sonuçlandığı hususunu yineler (Bkz. örneğin Burdov-Rusya  
kararı, no: 59498/00 ve Ramachov-Ukrayna no: 67534/01, 27 Temmuz 2004).  
Mahkeme, özellikle devletin bir kurumunun yargı kararıyla kesinleşmiş borcunu ödememek  
için kaynak yetersizliği bahanesini öne süremeyeceğini ve bu yargı kararının ifasındaki hatırı  
sayılır gecikmenin AİHS ile Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi hükümleri ile güvence altına  
alınan hakların ihlali anlamına geldiğini hatırlatmaktadır (Bkz. sözü edilen Burdov kararı).  
Mahkeme başvuranlar lehine alınan yargı kararlarının altı yıldan fazla bir süreden bu yana ifa  
edilemediğini hatırlatmaktadır. Böylelikle bu başvuruya konu davada kesinleşmiş yargı  
kararına uygun olarak uzun yıllar boyunca gerekli önlemleri almaktan kaçınan yetkililer,  
AİHS’nin 6/1 maddesinin faydasını kısmen ortadan kaldırmışlardır. AİHM ayrıca daha önce  
incelediği benzer davalarda vardığından farklı bir neticeye ulaşılmasını sağlayacak herhangi  
bir delilin veya argümanın yer almadığını hatırlatır.  
Mahkeme, AİHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna varır (Bkz. diğerleri arasında  
Çoban vd. kararı, 24 Ocak 2008)  
II. AĠHS’NĠN 41. MADDESĠ’NĠN UYGULANMASI  
A. Tazminat  
Başvuranlar Kansu, Cingöz, Gülbahar ve Ağca’nın her biri 50.000 avro maddi tazminat ve  
50.000 avro manevi tazminat talep etmektedir. Başvuranlar özellikle işten çıkarıldıklarından  
6
bu yana gelir kaybına uğradıklarını ve psikolojilerinin bozulduğunu ileri sürmektedir.  
Başvuranlar bu taleplerini kanıtlayıcı herhangi bir belge sunmamıştır.  
Hükümet bu talepleri aşırı ve ispat edilmemiş olarak nitelendirmektedir.  
Mahkeme tespit edilen ihlal kararı ile öne sürülen maddi tazminat talebi arasında herhangi bir  
illiyet bağı kuramamakta ve bu talebi reddetmektedir.  
Mahkeme bu başvuruda başvuranlar lehine kesinleşmiş nihai yargı kararlarının ifa edilmemesi  
nedeniyle AİHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğini hatırlatır. Mahkeme sonuç olarak  
Savunmacı Devletin idarenin yargı kararlarının ifasını sağlaması adına gerekli önlemleri  
alması gerektiği kanısındadır.  
Mahkeme manevi tazminat ile ilgili olarak hakkaniyete uygun olarak başvuranlar Kansu,  
Cingöz, Gülbahar ve Ağca’nın her birine 3.000 avro manevi tazminat ödenmesini uygun  
görmektedir.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Başvuranlar herhangi bir rakam belirtmeksizin ve bu taleplerini ispat edici belge sunmaksızın  
yargılama masraf ve giderlerinin karşılanmasını talep etmektedir. Mahkeme başvuranlara bu  
başlık altında bir ödeme yapılmasını gerekli görmemektedir.  
C. Gecikme faizi  
Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç  
puanlık bir artış eklenerek belirlenecektir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĠHM, OYBĠRLĠĞĠYLE,  
1. Başvuranlar Kansu, Cingöz, Gülbahar ve Ağca’nın şikâyetlerinin kabuledilebilir, diğer  
başvuranların şikâyetlerinin kabuledilemez olduğuna;  
7
2. Başvuranlar Kansu, Cingöz, Gülbahar ve Ağca açısından AİHS’nin 6/1 maddesinin ihlal  
edildiğine;  
3. a) AİHS’nin 44 / 2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
Savunmacı Hükümet tarafından Adana İş Mahkemesi’nin almış olduğu ve bu dava konusunu  
teşkil eden nihai yargı kararlarının ifasını sağlayacak gerekli önlemlerin alınmasının  
sağlanmasına;  
b) Savunmacı Hükümet tarafından aynı üç aylık dönemde ödeme tarihindeki döviz kuru  
üzerinden TL.’ ye çevrilmek ve her türlü vergiden muaf tutulmak üzere başvuranlar Kansu,  
Cingöz, Gülbahar ve Ağca’nın her birine manevi tazminat olarak 3.000 (üç bin) avro  
ödenmesine;  
c) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, bu meblağlara  
Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit  
faizin uygulanmasına;  
4. Adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMĠġTĠR.  
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve Mahkeme iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 28 Nisan 2009 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.  
8
9