ÜÇÜNCÜ DAĐRE

RIZA DĐNÇ V. TÜRKĐYE DAVASI

(B a ꢀvuru No. 42437/98)

KARAR

STRAZBURG

28 Ekim 2004

KESĐN

02/02/2005

Bu karar Sözleꢀmenin 44. maddesi 2. fıkrasında belirtilen koꢀullarda

kesinleꢀecektir. Ancak ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.

1

____________________________________________________________________________________________________

Müdürlüğü, Đnsan Hakları Daire Baꢀkanlığı tarafından yapılmıꢀ olup, Mahkeme açısından bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Bu

çeviri, davanın adının tam olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀulu ile Adalet

Bakanlığı, Uluslararası Hukuk ve Dıꢀ Đliꢀkiler Genel Müdürlüğü, Đnsan Hakları Daire Baꢀkanlığına atıfta bulunmak suretiyle

ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

RIZA DĐNÇ v. TÜRKĐYE - KARAR

Rıza Dinç v. Türkiye davasında,

Baꢀkan,

G. RESS

Yargıçlar,

I. CABRAL BARRETO,

R. TÜRMEN,

J. HEDIGAN,

M. TSATSA-NIKOLOVSKA,

H.S. GREVE,

K. TRAJA,

ve

Daire Yazı Đꢀleri Müdürü

V. BERGER’in

Katılımıyla toplanan Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Đkinci Daire)

(“Mahkeme”) 13 Mart 2003 ve 7 Ekim 2004, tarihlerinde kapalı oturumda

gerçekleꢀtirdiği müzakereler sonucunda 7 Ekim 2004 tarihinde aꢀağıdaki

kararı vermiꢀtir:

USUL

1. Davanın temelinde, bir Türk vatandaꢀı olan baꢀvuran Rıza DĐNÇ’in

(“baꢀvuran”) Türkiye Cumhuriyeti Devletine karꢀı, 15 Haziran 1998

tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları Komisyonu’na (“Komisyon”) baꢀvurmak

suretiyle Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Đliꢀkin

Sözleꢀme’nin (“Sözleꢀme”) eski 25. maddesine göre yönelttiği bir baꢀvuru

bulunmaktadır (No. 42437/98).

1

RIZA DĐNÇ v. TÜRKĐYE - KARAR

2. Baꢀvuran Đstanbul Barosuna bağlı Avukat F. Karakaꢀ tarafından

temsil edilmiꢀtir. Türk hükümeti (“Hükümet”) Mahkeme önünde sürdürülen

yargılamada temsilci atamamıꢀtır.

3. Baꢀvuru 11. Protokolün yürürlüğe girdiği tarih olan 1 Kasım 1998

tarihinde Mahkemeye tevdi edilmiꢀtir (11 No.lu Protokolün 5. maddesinin

2. fıkrası).

4. Baꢀvuru Mahkemenin üçüncü dairesine tevzi edilmiꢀtir (Đçtüzüğün

52. maddesinin 1. fıkrası). Bu daire bünyesinde davayı incelemekle görevli

heyet (Sözleꢀmenin 27. maddesinin 1. fıkrası) Đçtüzüğün 26. maddesinin 1.

fıkrasına göre oluꢀturulmuꢀtur.

5. Mahkeme

1

Kasım 2001 tarihinde dairelerin oluꢀumunu

değiꢀtirmiꢀtir (Đçtüzüğün 25. maddesinin 1. fıkrası). Đꢀbu baꢀvuru oluꢀumu

bu ꢀekilde değiꢀtirilen üçüncü daireye tevzi edilmiꢀtir (52. maddenin 1.

fıkrası).

6. Daire 13 Mart 2003 tarihli kararıyla baꢀvurunun kabul edilmesine

karar vermiꢀtir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KENDĐNE HAS KOꢁULLARI

7. Baꢀvuran 1963 doğumlu olup, Đstanbul’da ikamet etmektedir.

8. PRK/Rızgari (Kürdistan Kurtuluꢀ Partisi / Kurtuluꢀ) adlı yasadıꢀı bir

örgüte karꢀı 1 Ekim 1994 tarihinde yapılan bir operasyon sırasında baꢀvuran

ve S.Y adlı bir kiꢀi Mersin Emniyet Müdürlüğü, Terörle Mücadele ꢁubesi

tarafından gözaltına alınmıꢀtır.

9. Gözaltı sırasında baꢀvuran avukat yardımından yararlanmamıꢀtır.

10. Baꢀvuran 12 Ekim 1994 tarihinde polis tarafından sorgulanmıꢀtır.

Baꢀvuran ifadesinde avukat olduğunu ve baꢀka birçok kiꢀi ile birlikte Komal

2

RIZA DĐNÇ v. TÜRKĐYE - KARAR

Yayınevi (Komal Yayın dağıtım limited ꢀirketi) adlı bir yayıncılık ve dağıtım

ꢀirketi kurduğunu söylemiꢀtir. Baꢀvuran Sterka Rızgari adlı derginin ilk üç

sayısının yayınlanmasından sonra, tutuklu olan ortaklarından birisi R.M adlı

kiꢀinin tavsiyesi üzerine S.Y adlı kiꢀiyi dergiye muhabir olarak iꢀe almak

üzere Mersin’e geldiğini ifade etmiꢀtir.

11. Aynı gün düzenlenen S.Y. ile yüzleꢀtirme tutanağında baꢀvuran

PRK/Rızgari üyesi olmadığını, avukatlık yaptığını, Komal Yayınevi’nin

ortağı olduğunu ve Sterka Rızgari adlı dergiyi yayınladığını beyan etmiꢀtir.

Baꢀvuran masum olduğunu ve S.Y. ile yayınladığı dergi için kendisine

muhabirlik teklif etmek üzere buluꢀmak için Mersin’e geldiğini söylemiꢀtir.

S.Y. ise bu beyanları reddetmiꢀ, R.M. adlı kimseyi tanımadığını ve muhabir

olmak üzere hiçbir teklif almadığını beyan etmiꢀtir. S.Y. iꢀvereni F.A. adlı

kiꢀinin isteği üzerine kendisine telefonla ulaꢀacak olan bir kiꢀiye, yani

baꢀvurana, içinde ne olduğunu bilmediği bir çantayı teslim etmek üzere

Mersine geldiğini ifade etmiꢀtir. S.Y. aynı zamanda M.ꢁ.K. adlı kiꢀinin

evinde bulunan bir bilgisayarı iꢀverenine götüreceğini ve baꢀvuran ile F.A.

arasındaki iliꢀkinin mahiyetini bilmediğini ifade etmiꢀtir.

12. Mersin Emniyet Müdürlüğü 13 Ekim 1994 tarihli fezleke ile

Cumhuriyet Savcılığından baꢀvurana ve diğer kiꢀilere karꢀı yasa dıꢀı örgüte

üye olmaktan kamu davası açılmasını talep etmiꢀtir.

13. Cumhuriyet Savcısı tarafından 14 Ekim 1994 tarihinde baꢀvuranın

ifadesi alınmıꢀtır. Baꢀvuran gözaltında verdiği ifadesini ve 12 Ekim 1994

tarihli yüzleꢀtirme tutanağındaki beyanlarını tekrar etmiꢀtir. Öte yandan

baꢀvuran S.Y. ile örgüt adına buluꢀmak için gelmediğini, gözaltına

alındığından itibaren kötü muameleye maruz kaldığını ve S.Y. ile yapılan

yüzleꢀtirme ile ilgili tutanağın zorla kendisine imzalattırıldığını beyan

etmiꢀtir. Baꢀvuran aynı zamanda ifadesinin altına yazılan “hiçbir manevi

baskı veya zorlama olmaksızın serbest irade ile alınan beyanların

doğruluğu” ꢀeklindeki ibareyi kabul etmediğini belirtmiꢀtir.

3

RIZA DĐNÇ v. TÜRKĐYE - KARAR

14. Aynı gün baꢀvuran hakim tarafından sorgulanmıꢀ, masum olduğunu

ifade etmiꢀ, daha önceki beyanlarını tekrar etmiꢀ ve gözaltında iken

ifadesinin zorla alındığını beyan etmiꢀtir. Hakim baꢀvuranın tutuklanmasına

karar vermiꢀtir.

15. Baꢀvuranın gözaltına alınması ile ilgili belirsiz bir tarihte sorumlu

polislerin istinabe yoluyla ifadelerine baꢀvurulmuꢀtur.

16. 24 Kasım 1994 tarihinde Savcılık tarafından F.A.’nın ifadesi

alınmıꢀtır. [F.A.] polis tarafından gözaltına alınan Đ.A.’nın kardeꢀi

olduğunu, kendisini yaklaꢀık iki ay önce Ankara’da gördüğünü ve ondan iki

koli ve bir çantayı Mersine getirmesini istediğini beyan etmiꢀtir. Bu malları

akrabası olan M.ꢁ.K.’ya teslim ettiğini, daha sonra kardeꢀinin kendisinden

habersiz PRK/Rızgari üyesi olduğunu öğrendiğini ve içinde bilgisayarların

da bulunduğu söz konusu malların bu yasadıꢀı örgüt için getirildiğini

öğrendiğini ifade etmiꢀtir.

17. Ceza Kanununun 168. maddesi ile 3713 sayılı Terörle Mücadele

Kanununun 5. maddesine dayanarak, Konya Devlet Güvenlik Mahkemesi

(“Devlet Güvenlik Mahkemesi”) savcısı baꢀvuran aleyhine 30 Aralık 1994

tarihli iddianame ile PRK/Rızgari üyesi olduğu ve özellikle Komal yayınevi

gibi paravan ꢀirketler kurduğu ve örgütün propagandasını yapmak ve örgüte

maddi destek sağlamak amacıyla yayıncılık ve dağıtımcılık yaptığı ve

nihayet Sterka Rızgari dergisindeki faaliyetleri suçlamasıyla ceza davası

açmıꢀtır.

18. Baꢀvuran 11 Nisan 1995 tarihinde serbest bırakılmıꢀtır.

19. Baꢀvuran 19 Aralık 1995 tarihinde Devlet Güvenlik Mahkemesi

önünde savunma yapmıꢀtır. Baꢀvuran Sterka Rızgari dergisinin örgütün

yayın organı olmadığını; F.A.’yı avukatlığını yaptığı için tanıdığını;

hakkında açılan davanın siyasi amacı olan bir dava olduğunu beyan etmiꢀtir.

Baꢀvuran gözaltında alınan ifadesinin doğru olduğunu kısmen kabul etmiꢀ

ve polisin özellikle S.Y. ile yüzleꢀtirme ve çantaların taꢀınması ile ilgili

yanlıꢀ beyanları tutanağa geçirdiğini belirtmiꢀtir. Baꢀvuran savcılıkta ve

4

RIZA DĐNÇ v. TÜRKĐYE - KARAR

hakim huzurunda verdiği beyanlarını ise kabul etmiꢀ, dergisinin amacının

Güneydoğu Anadolu ile ilgili resmi ideolojiyi eleꢀtirmek ve Kürt sorununa

değinmek olduğunu ifade etmiꢀtir.

20. Devlet Güvenlik Mahkemesi baꢀvuranı Ceza Kanununun 168.

maddesinin 2. fıkrasına ve 3713 sayılı Kanunun 5. maddesine dayanarak ve

hafifletici sebepleri de dikkate alarak, PRK/Rizgari üyesi olmaktan on iki

yıl altı ay ağır hapis cezasına mahkûm etmiꢀtir. Devlet Güvenlik

Mahkemesi gerekçesinde baꢀvuranın PRK üyesi olmadığı; diğer sanık S.Y.

ile buluꢀmasının örgüt ile ilgisi olmadığı; kendisi ile ortağı R.M.’nin isteği

üzerine ve Sterka Rızgari dergisinde çalıꢀmak üzere iꢀ teklifi yapmak

amacıyla buluꢀtuğu yönündeki savunmasının içeriğine atıf yapmıꢀtır. Devlet

Güvenlik Mahkemesi, S.Y.’nin savcılıkta ve hâkim önündeki F.A.’nın talebi

üzerine baꢀvuran ile kendisine müsadere edilen malları teslim etmek üzere

buluꢀtuğunu beyan ettiğini vurgulamıꢀtır. Ardından Devlet Güvenlik

Mahkemesi gerekçesinde [ꢀu ꢀekilde karar vermiꢀtir], her ne kadar sanık

S.Y. daha sonradan önceki ifadelerinden vazgeçerek baꢀvuranla Sterka

Rızgari dergisinde muhabir olarak çalıꢀmak üzere buluꢀtuğunu beyan

etmiꢀse de, S.Y.’nin ifadelerini bu ꢀekliyle dikkate almayacağını, zira bu

ifadelerin baꢀvuranın yasa dıꢀı örgüt ile olan bağlantısını inkar amacıyla

yapılan beyanlar olduğu ifade edilmiꢀtir. Đstinabe yoluyla alınan R.M.’nin

ifadeleri için de Devlet Güvenlik Mahkemesi bunların da baꢀvuranın yasa

dıꢀı örgüt ile bağlantısını inkar etmek için kullanılan ifadeler oluğuna ve

dolayısıyla R.M.’nin bu ifadelerinin de dikkate alınmayacağına karar

vermiꢀtir. Öte yandan Devlet Güvenlik Mahkemesi, devletin üniter yapısını

bozmak amacında olan PRK/Rızgari örgütünün ideolojisini ve bakıꢀ açısını

benimseyen baꢀvuranın Sterka Rızgari dergisi ve Komal yayınevi sahibi

sıfatıyla bu yayınların söz konusu yasa dıꢀı silahlı örgütün resmi yayın

organı olduğunu gösterdiğini ifade etmiꢀtir. Devlet Güvenlik Mahkemesi

daha sonra örgütün kurucusu olan R.M.’nin ifadesinde baꢀvuranın örgüt ile

olan iliꢀkilerinin bir yayınevi kurmak ꢀeklinde olduğunu ve baꢀvuranın

5

RIZA DĐNÇ v. TÜRKĐYE - KARAR

Sterka Rızgari dergisi ve Komal yayınevinde yaptığı yasal faaliyetlerin bu

çerçevede faaliyetler olduğunu beyan ettiğini kaydetmiꢀtir.

21. Belirsiz bir tarihte baꢀvuran söz konusu kararı temyiz etmiꢀtir.

Baꢀvuran 3 Kasım 1997 tarihli Yargıtay’a sunduğu savunma amaçlı ek

temyiz dilekçesinde ise baꢀka bazı talepler ile birlikte duruꢀma yapılmasını

da talep etmiꢀtir.

22. Yargıtay 2 Aralık 1997 tarihli ve 17 Aralık 1997 tarihinde açıklanan

kararı ile ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.

II. ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK KURALLARI VE UYGULAMASI

23. 1. Baꢀvuru ile ilgili iç hukuk kuralları ve uygulaması Mahkemenin

Özel v. Türkiye (No. 42739/98, §§ 20-21, 7 Kasım 2002) ve Gençel

v. Türkiye (No. 53431/99, §§ 11-12, 23 Ekim 2003) kararlarında

açıklanmıꢀtır.

HUKUKĐ DEĞERLENDĐRME

I. SÖZLEꢁMENĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

24. Baꢀvuran, kendisini yargılayan ve mahkum eden Devlet Güvenlik

Mahkemesi heyetinde bir askeri hakim bulunması dolayısıyla bu

mahkemenin “bağımsız ve tarafsız” bir mahkeme olarak kabul

edilemeyeceğini ileri sürmektedir.

Baꢀvuran aynı zamanda Devlet Güvenlik Mahkemesinde ve Yargıtay’da

yapılan yargılamanın adil olmadığını iddia etmektedir. Bu bağlamda

gözaltında avukat yardımından yararlanmaksızın alınan ifadelerine

dayanılarak ve ifadesini alan polisleri sorgulama imkanı elde edemeden

mahkum edildiğinden, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısının görüꢀünün

6

RIZA DĐNÇ v. TÜRKĐYE - KARAR

kendisine tebliğ edilmediğinden ve Yargıtay tarafından verilen kararın

gerekçeli olmadığından ꢀikayet etmektedir.

Baꢀvuran bu ꢀikâyetleri bağlamında aꢀağıda ilgili bölümleri yer alan

Sözleꢀmenin 6. maddesinin 1. fıkrası ile 3. fıkrasının b), c) ve d) bentlerinin

ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

“1. Herkes davasının, (...) cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların

esası konusunda karar verecek olan, (...) bağımsız ve tarafsız bir mahkeme

tarafından, kamuya açık olarak (...) görülmesini isteme hakkına sahiptir.

(...)

3. Bir suç ile itham edilen herkes aꢀağıdaki asgari haklara sahiptir:

(...)

b) Savunmasını hazırlamak için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olmak;

c) Kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafinin yardımından

yararlanmak; eğer avukat tutmak için gerekli maddî olanaklardan yoksun ise

ve adaletin yerine gelmesi için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir

avukatın yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek;

d) Đddia tanıklarını sorguya çekmek veya çektirmek, savunma tanıklarının da

iddia tanıklarıyla aynı koꢀullar altında davet edilmelerinin ve dinlenmelerinin

sağlanmasını istemek;

(…).”

7

RIZA DĐNÇ v. TÜRKĐYE - KARAR

1. Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlığı ve tarafsızlığı hakkında

25. Mahkeme birçok defa somut baꢀvuru ile benzer sorunlara iliꢀkin

aynı nitelikteki davalara bakmıꢀ ve Sözleꢀmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının

ihlal edildiğine karar vermiꢀtir (bk. yukarıda anılan Özel kararı, §§ 33-34 ve

Özdemir v. Türkiye, No. 59659/00, §§ 35-36, 6 ꢁubat 2003).

26. Somut baꢀvuruyu incelediğinde Mahkeme, Hükümetin bu davada

farklı bir sonuca varılmasını gerektirecek bir olgu veya gerekçe

gösteremediğini değerlendirmektedir. Mahkeme, baꢀvurana karꢀı yöneltilen,

Ceza Kanunu tarafından cezalandırılması öngörülen bir suçlama ile ilgili

olarak, heyetinde askeri bir hâkim bulunan Devlet Güvenlik Mahkemesinde

yargılanma konusunda baꢀvuranın çekinceleri olmasının anlaꢀılabilir bir

durum olduğu kanaatindedir. Bu bağlamda baꢀvuranın, Devlet Güvenlik

Mahkemesinin, davasının niteliğine uygun olmayan bazı değerlendirmelerin

haksız yönlendirmesine kendisini bırakabileceği konusunda meꢀru bir

çekincesi olabilecektir. Dolayısıyla baꢀvuranın, söz konusu yargılama

makamı ile ilgili duyduğu ꢀüphelerin objektif bakıldığında haklı olduğu

değerlendirilmektedir (Incal v. Türkiye, 9 Haziran 1998 tarihli karar,

Kararlar ve Hükümler derlemesi, 1998-IV, s. 1573, § 72 son).

27. Mahkeme baꢀvuranı yargılayan Devlet Güvenlik Mahkemesinin

Sözleꢀmenin 6. maddesinin 1. fıkrası anlamında bağımsız ve tarafsız bir

mahkeme olmadığı sonucuna varmaktadır.

2. Ceza davasının adil olup olmadığı hakkında

28. Hükümet bir ihlal olduğu iddiasını kabul etmemektedir.

29. Mahkeme, bağımsız ve tarafsız olmadığı sabit olan yargı

makamlarının, yargılanmak üzere kendi önüne gelen kiꢀiler hakkında her

halükarda adil bir karar veremeyeceğine daha önce benzer davalarda

hükmettiğini hatırlatmaktadır.

30. Baꢀvuranın bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanma

hakkının ihlal edildiğine iliꢀkin yukarıdaki tespit dikkate alındığında,

8

RIZA DĐNÇ v. TÜRKĐYE - KARAR

Mahkeme bu ꢀikâyetin ayrıca incelenmesine yer olmadığını

değerlendirmektedir (bk, baꢀka kararlar arasında, Çıraklar v. Türkiye, 28

Ekim 1998 tarihli karar, Derleme, 1998-VII, s. 3074, §§ 44-45).

II. SÖZLEꢁMENĐN 10. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

31. Baꢀvuran ceza davası sonucunda sahibi olduğu yayınevince çıkarılan

yayınların; Kürt kökenli olması ve Kürt kimliğini ve Kürtlerin demokratik

milli haklarını savunması nedeniyle mahkûm edildiğini iddia etmektedir.

Dolayısıyla baꢀvuran ceza davası sonunda mahkum olmasının düꢀünce ve

ifade özgürlüğünü ihlal ettiğinden ꢀikayetçi olmakta ve bu bağlamda

Sözleꢀmenin 9., 10. ve 14. maddelerine dayanmaktadır. Mahkeme bu

ꢀikâyetin aꢀağıda yer alan 10. madde bağlamında incelenmesi gerektiği

kanaatindedir:

“1. Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kamu makamlarının

müdahalesi olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğünü

ve haber ve görüꢀ alma ve de verme özgürlüğünü de kapsar. (...)

2. Görev ve sorumluluklar da yükleyen bu özgürlüklerin kullanılması,

yasayla öngörülen ve demokratik bir toplumda ulusal güvenliğin, toprak

bütünlüğünün veya kamu güvenliğinin korunması, kamu düzeninin

sağlanması ve suç iꢀlenmesinin önlenmesi, (...) için gerekli olan bazı

formaliteler, koꢀullar, sınırlamalar veya yaptırımlara tabi tutulabilir.”

32. Hükümet, baꢀvuranın Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından

yasadıꢀı silahlı örgüt PRK üyesi olması sebebiyle mahkûm edildiğini ileri

sürmektedir. Hükümet ayrıca dava konusu olaylardan baꢀvuranın söz

konusu örgüte ait olan ve Đ.A. adlı kiꢀi tarafından Ankara’dan Mersin’e

gönderilen bazı belgeleri ve bilgisayarı almak için Mersin’e gittiğinin

anlaꢀıldığını [ve] bu transferin Ankara’da PRK’ya karꢀı yapılan bir

operasyonda ortaya çıkarıldığını iddia etmektedir. Mahkemenin içtihadına

9

RIZA DĐNÇ v. TÜRKĐYE - KARAR

atıf yaparak Hükümet, baꢀvurana yöneltilen suçlamaların doğrudan Sterka

Rızgari

dergisinden

kaynaklanmadığını,

dolayısıyla

baꢀvuranın

Sözleꢀmenin 10. maddesinin ihlal edildiğini iddia edemeyeceğini ileri

sürmektedir. Hükümet, baꢀvuranın mahkûmiyetine sebep olan olayların adil

bir yargılama sonunda tespit edilmediği durumlarda 10. maddeye dayanan

ꢀikâyetlerin incelenmesine gerek olmadığını savunmaktadır.

33. Mahkeme, Konya Cumhuriyet Savcılığı tarafından, Ceza Kanununun

168. maddesine ve 3713 sayılı Kanunun 5. maddesine dayanılarak

PRK/Rızgari adlı yasa dıꢀı silahlı örgüt üyesi olmak suçlamasıyla baꢀvuran

hakkında ceza davası açıldığını gözlemlemektedir (bk. yukarıda 17.

paragraf). Baꢀvuran, 24 Ekim 1996 tarihinde Konya Devlet Güvenlik

mahkemesince adı geçen kanun maddelerine dayanılarak söz konusu

yasadıꢀı silahlı örgüt üyesi olduğu gerekçesiyle mahkûm edilmiꢀtir. [Devlet

Güvenlik Mahkemesi] baꢀka birçok gerekçe yanında, baꢀvuranın söz

konusu silahlı yasa dıꢀı örgütün ideolojisini ve bakıꢀ açısını benimsediğini

ve Sterka Rızgari dergisi ve Komal yayınevi sahibi sıfatıyla bu yayınların

söz konusu yasa dıꢀı silahlı örgütün resmi yayın organı olduğunu gösterdiği

gerekçesine dayanmıꢀtır (bk. yukarıda 20. paragraf).

34. Bu değerlendirmeler ıꢀığında Mahkeme, baꢀvuranın, ne ayrılıkçı

propaganda yaptığı gerekçesiyle, ne de Sterka Rızgari dergisinde ve Komal

yayınevinin yayınlarında dile getirdiği görüꢀleri sebebiyle halkı kin ve

düꢀmanlığa teꢀvik ettiği gerekçesiyle mahkûm olmadığını tespit etmektedir.

Mahkeme, Konya Devlet Güvelik Mahkemesinin baꢀvuranı, Ceza

Kanununun 168. maddesine ve 3713 sayılı Kanunun 5. maddesine

dayanarak, aralarında yasa dıꢀı silahlı bir örgütün amaçlarına hizmet eden

bir yayınevi ve bir derginin sahibi olması olgusunun da bulunduğu bir takım

delil unsurlarını dikkate alarak mahkûm ettiğini gözlemlemektedir.

Dolayısıyla Mahkeme, baꢀvuranın mahkûmiyetinin Sözleꢀmenin 10.

maddesi ile koruma altına alınan ifade özgürlüğü hakkına bir müdahale

10

RIZA DĐNÇ v. TÜRKĐYE - KARAR

olarak değerlendirilemeyeceği kanaatindedir (bk. Murat Kılıç v. Türkiye,

(Kabul edilebilirlik kararı) No. 40498/98, 8 Temmuz 2003).

35. Yukarıdaki değerlendirmelere dayanarak ve somut davanın ꢀartlarını

da dikkate alarak Mahkeme Sözleꢀmenin 10. maddesinin ihlal edilmediğine

karar vermiꢀtir.

III. SÖZLEꢁMENĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

36. Sözleꢀmenin 41. maddesine göre:

“Eğer Mahkeme bu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse

ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci Taraf’ın iç hukuku bu ihlalin sonuçlarını ancak

kısmen ortadan kaldırabiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, zarar gören

taraf lehine adil bir tazmin verilmesine hükmeder”

A. Maddi ve manevi zarar

37. Baꢀvuran sırasıyla 156.525 Avro ve 50.000 Avro tutarında olduğunu

iddia ettiği maddi ve manevi zarara uğradığını iddia etmektedir.

38. Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

39. Đddia edilen maddi zarara iliꢀkin olarak, eğer Sözleꢀmeye bir

aykırılık olmasaydı Devlet Güvenlik Mahkemesi önünde yapılan

yargılamanın ne ꢀekilde sonuçlanacağı hakkında Mahkeme bir tahminde

bulunamayacaktır. Dolayısıyla baꢀvurana talep ettiği maddi tazminatın

verilmemesine karar vermiꢀtir (Findlay v. Birleꢀik Krallık, 25 ꢁubat 1997

tarihli karar, Derleme 1997-I, s. 284, § 85).

40. Manevi zarara iliꢀkin olarak ise Mahkeme somut baꢀvurunun

koꢀulları dikkate alarak salt ihlal bulunmasının tek baꢀına yeterli bir adil

tatmin sağladığı kanaatindedir (yukarıda anılan Çıraklar kararı, s. 3074, §

49).

41. Bir baꢀvuran hakkındaki mahkûmiyet kararının sözleꢀmenin 6.

maddesinin 1. fıkrası anlamında bağımsız ve tarafsız olan bir mahkeme

11

RIZA DĐNÇ v. TÜRKĐYE - KARAR

tarafından verilmediğine karar verilen durumlarda Mahkeme, en uygun

giderimin kural olarak baꢀvuranın bağımsız ve tarafsız bir mahkeme

tarafından gerekli süre içinde yeniden yargılanması olduğu kanaatindedir

(yukarıda anılan Gençel kararı, § 27).

B. Yargılama giderleri ve masraflar

42. Öte yandan baꢀvuran yerel mahkemeler ve AĐHM önünde yaptığı

masraflar için 8.207 Avro talep etmektedir.

43. Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

44. Elinde bulunan unsurları ve bu konudaki içtihadını dikkate alarak

Mahkeme her türlü yargılama gideri ve masraf için 3.000 Avro tutarında bir

meblağın makul olduğunu değerlendirmekte ve bu tutarın baꢀvurana

ödenmesine karar vermektedir.

C. Gecikme faizi

45. Mahkeme, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın

marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puan eklenerek elde

edilecek oranın uygun olduğu sonucuna varmaktadır.

PAR BU GEREKÇELERLE VE OYBĐRLĐĞĐYLE MAHKEME,

1. Konya Devlet güvenlik Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme

olmaması dolayısıyla Sözleꢀmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal

edildiğine;

2. Sözleꢀmenin 6. maddesine dayandırılan diğer ꢀikâyetlerin incelenmesine

yer olmadığına;

3. Sözleꢀmenin 10. maddesinin ihlal edilmediğine;

12

RIZA DĐNÇ v. TÜRKĐYE - KARAR

4. Đꢀbu kararın tek baꢀına manevi tazminat bakımında tek baꢀına yeterli adil

bir tatmin sağladığına;

5. a) Sözleꢀme’nin 44. maddesinin 2. paragrafı uyarınca davalı devletin

baꢀvurana, kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içerisinde, ödeme

tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilmek

suretiyle ve kendisi tarafından ödeme zamanında ödenmesi gerekli

olabilecek katma değer vergisi veya kendisinden talep edilebilecek diğer

her türlü vergilerin de eklenmesi suretiyle 3.000 Avro (üç bin Avro)

tutarındaki yargılama gideri ve masrafı ödemekle yükümlü olduğuna;

b) Söz konusu sürenin bittiği tarihten baꢀlayarak, yukarıda belirtilen

miktarın ödemesinin yapıldığı tarihe kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın

o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda

basit faiz uygulanmasına;

6. Adil tazmin talebinin geri kalan kısmının reddine;

Karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup, Sözleşme’nin 77.

maddesinin 2. ve 3. fıkraları uyarınca 28 Ekim 2004 tarihinde yazılı olarak

tebliğ edilmiꢀtir.

Vincent BERGER

Georg RESS

Yazı Đꢀleri Müdürü

Baꢀkan

13