CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ DAİRE

ADALMIŞ ve KILIÇ -TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no:25301/04)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

STRAZBURG

1 Aralık 2009

İşbu karar AİHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli

düzeltmelere tabi olabilir.

__________________________________________________________________________________________

Haklan Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme'yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı'na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (25301/04) no’lu davanın nedeni (T.C.

vatandaşları) Sedat Adalmış ve Ercan Kılıç’ın (başvuranlar) Avrupa İnsan Hakları

Mahkemesi’ne 31 Mayıs 2004 tarihinde İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına

ilişkin Sözleşme’nin (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi - AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış

olduğu başvurudur.

Başvuranlar, İstanbul Barosu avukatlarından Y. Başara ve M. Filorina tarafından temsil

edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOŞULLARI

Başvuranlar, sırasıyla 1976 ve 1974 doğumlu olup İstanbul’da ikamet etmektedirler.

11 Temmuz 1999 tarihinde, Sedat Adalmış, 13 Temmuz 1999 tarihinde de Ercan Kılıç

yakalanmış ve gözaltına alınmışlardır.

17 Temmuz 1999 tarihinde, başvuranlar, İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet

Savcısı tarafından dinlenmişlerdir. Ardından başvuranlar nöbetçi hakim karşısına çıkarılmış

ve nöbetçi hakim başvuranların tutuklanmasına karar vermiştir.

Gözaltı boyunca sürdürülen sorgulamalar sırasında başvuranlar avukat tarafından temsil

edilmemişlerdir.

18 Ağustos 2000 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde, Savcı, yasadışı örgüt üyeliğinin

cezalandırılmasını öngören eski Türk Ceza Kanunu’nun 168. maddesi uyarınca başvuranları

suçlamıştır.

23 Ekim 2002 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi, başvuranların her birini on yedi yıl altı

ay hapis cezasına mahkum etmiştir. Ayrıca, Devlet Güvenlik Mahkemesi, kamuya açık bir

alana patlayıcı madde bıraktığı gerekçesi ile başvuran Adalmış’ın hapis cezasını iki yıl bir ay

arttırmıştır. Başvuranların suçluluğunu ortaya koymak için Devlet Güvenlik Mahkemesi, yer

tespit ve arama tutanaklarını, başvuran Kılıç’ın yazısı ile ilgili kaligrafik bilirkişi raporu

sonuçlarını ve başvuran Adalmış ile ilgili videokasetler ile gözaltı sırasında iki başvuran

tarafından verilen ifadeleri temel almıştır.

19 Kasım 2003 tarihinde kamuya açık bir duruşmada tefhim edilen 18 Kasım 2003 tarihli bir

kararla, Yargıtay, sözkonusu kararı onamıştır.

23 Ocak 2004 tarihinde, Yargıtay kararı, ilk derece mahkemesi kalemine iletilmiştir.

2

HUKUK

AİHS’nin 6/3 c) maddesine atıfta bulunarak, başvuranlar, gözaltı sırasında avukat

yardımından yararlanamamaktan ve diğerleri arasından gözaltı sırasında verilen ifadeleri

temelinde mahkum edilmekten şikayetçilerdir.

I. KABULEDİLEBİLİRLİĞE İLİŞKİN

Hükümet, altı ay kuralına riayet edilmediğini savunmaktadır: Hükümet başvuranların,

başvurularını, ya nöbetçi hakim karşısına çıkarıldıkları tarih olan 17 Temmuz 1999 ya da

Yargıtay kararının açıklandığı açık duruşma tarihi olan 19 Kasım 2003 tarihinden itibaren altı

aylık süre içerisinde sunmuş olmaları gerektiği kanaatindedir.

AİHM, yargılamanın hakkaniyetinin incelenmesinin, yargılamanın tamamı ışığında yapılması

gerektiğine ilişkin yerleşik içtihadını hatırlatmaktadır (John Murray-Birleşik Krallık, 8 Şubat

1996). Sözkonusu koşullarda, AİHS’nin 35. maddesinin 1. paragrafı uyarınca işbu davada,

nihai iç hukuk kararı, 18 Kasım 2003 tarihli Yargıtay kararıdır (bkz, aynı anlamda, Ditaban-

Türkiye, başvuru no: 69006/01, 14 Nisan 2009

Yargıtay kararının tebliğ edilmediği durumlarda, altı ay süresinin hangi tarihten itibaren

işlemeye başlayacağı hususunda AİHM, Türk hukukunda olduğu gibi, iç hukukta tebliğ

öngörülmediğinde, tarafların muhtevasından gerçek anlamda haberdar olabildikleri kararın

kullanıma açıldığı tarihin dikkate alınması gerektiği kanaatindedir (Seher Karataş-Türkiye,

başvuru no: 33179/96, 9 Temmuz 2002). Ayrıca, Yargıtay karar metni, AİHM önünde

iddialarını geliştirmeleri için başvuranda veya avukatında bulunmalıdır (Bilgin ve Bulga-

Türkiye, başvuru no: 43422/02, 16 Haziran 2009).

Mevcut davada, AİHM, dosyadan, ertesi gününde kamuya açık bir duruşmada tefhim edilen

18 Kasım 2003 tarihli Yargıtay kararının, Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin kaleminde

tarafların kullanımına 23 Ocak 2004 tarihinde sunulduğu sonucuna ulaşıldığını

gözlemlemektedir.

Hiçbir unsur, başvuranların veya avukatlarının, katılma zorunluluğu bulunmadığı bir açık

duruşmada tefhim edilen karar metninden haberdar olabileceklerini düşünme imkanı

sağlamamaktadır (Okul-Türkiye, başvuru no: 45358/99, 4 Eylül 2003). Dolayısıyla, altı ay

süresi, 23 Ocak 2004 tarihinde işlemeye başlamıştır ve başvuranlar, bu hususta, AİHS’nin 35.

maddesinin 1. paragrafının gerektirdiklerine uygun hareket etmişlerdir.

Hükümet’in başvurunun gecikmeli olarak yapıldığı hususundaki itirazının reddedilmesi

gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

AİHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde başvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AİHM, ayrıca, başka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle başvuru kabuledilebilir niteliktedir.

3

II. AİHS’NİN 6/3c) MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Hükümet, Devlet Güvenlik Mahkemesi ve Yargıtay önündeki tüm yargılama boyunca avukat

tarafından temsil edildikleri nedeniyle başvuranların adil yargılanma haklarının ihlal

edilmediğini savunmaktadır.

Hiçbir unsurun, işbu kararda incelenen koşulları Salduz kararında incelenenlerden ayrı

tutmasını gerektirmediği tespitinde bulunan AİHM, aynı gerekçelerle, AİHS’nin 6/1 maddesi

ile birlikte AİHS’nin 6/3c) maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır (bkz, Gülbahar ve

Tut-Türkiye, başvuru no: 24468/03, 24 Şubat 2009).

III. AİHS’NİN DİĞER İHLALERİNE İLİŞKİN İDDİALAR

AİHS’nin 6/1 maddesine atıfta bulunarak, başvuranlar, delillerin değerlendirilmesini ve ulusal

mahkemeler önünde yürütülen yargılamanın sonucunu dava konusu yapmaktadırlar.

Başvuranlar, hukuki kararların mesnetsiz olmasından ve ulusal mahkemelerin bağımsız ve

tarafsız olmamasından şikayetçidirler.

AİHS’nin 6/1 maddesi ile birlikte AİHS’nin 6/3c) maddesinin ihlal edildiği tespitini göz

önüne alan AİHM, AİHS’nin 6/1 maddesi kapsamında yapılan şikayetlerin geri kalan

kısmının ayrıca incelenmesine gerek olmadığı kanaatindedir (bkz, Soykan-Türkiye, başvuru

no: 47368/99, 21 Nisan 2009).

IV. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA

AİHS’nin 41. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak, başvuranların her biri, 15.000 Euro

manevi tazminat talep etmektedirler. Ayrıca başvuranlar, 5.850 Euro yargılama masraf ve

gideri talebinde bulunmaktadırlar. Taleplerini desteklemek için, başvuranların avukatları,

farklı masrafları (posta, kırtasiye, çeviri masrafları) ve Barolar Birliği asgari ücret tarifesi ile

başvurunun hazırlanmasına ayrılan çalışma saatini gösteren ayrıntılı bir dökümün bir

nüshasını belge olarak sunmaktadırlar.

AİHM, hakkaniyete uygun olarak, başvuranların her birine, 1.000 Euro manevi tazminat

ödenmesine hükmetmektedir. AİHM, tespit edilen ihlalin telafi edilmesi için en uygun yolun,

başvuranların isteği üzerine, AİHS’nin 6/1 maddesinin gereklerine uygun olarak davanın

yenilenmesi olacağı kanaatindedir (sözü edilen Salduz).

Yargılama masraf ve giderleri özellikle de avukatlık ücreti ile ilgili olarak, AİHM,

başvuranların avukatları tarafından iletilen çalışma çizelgesini dikkate almakta ve

başvuranlara ortaklaşa olarak 1.000 Euro yargılama masraf ve gideri ödenmesinin uygun

olacağına kanaat getirmektedir. AİHM, belgelendirilmediğinden geri kalan talepleri

reddetmektedir.

4

AİHM, gecikme faizi oranının Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına

uygulanan orana üç puanlık bir artış eklenerek belirlenmesinin uygun olacağına

hükmetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,

1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AİHS’nin 6/1 maddesi ile birlikte AİHS’nin 6/3 c) maddesinin ihlal edildiğine;

3. AİHS’nin 6/1 maddesi kapsamında yapılan diğer şikayetlerin incelenmesine gerek

olmadığına;

4. a) AİHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet

tarafından aşağıdaki miktarların ödenmesine:

(i) başvuranların her birine ve her türlü vergiden muaf tutularak 1.000 Euro (bin Euro) manevi

tazminat

(ii) başvuranlara ortaklaşa olarak ve her türlü vergiden muaf tutularak 1.000 Euro (bin Euro)

yargılama masraf ve gideri

b)sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;

5. Adil tatmine ilişkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMİŞTİR.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 01 Aralık 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.

5