COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

ÜÇÜNCÜ DAİRE

AYDIN VE ŞENGÜL – TÜRKİYE

(Başvuru no. 75845/01)

KARAR

STRAZBURG

3 Mayıs 2007

Bu karar AİHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen şartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak, şekle

ilişkin değişiklik yapılabilir.

__________________________________________________________________________________________

Haklan Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme'yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı'na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Dava, İnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleşmesi’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi

uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, Necati Aydın ve Ercan Şengül (“başvuranlar”) isimli

iki Türk vatandaşı tarafından, 28 Mart 2001 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne

yapılan başvurudan (no. 75845/01) kaynaklanmaktadır.

Başvuranlar, İzmir Barosu’na bağlı avukat O.K. Cengiz tarafından temsil edilmiştir.

OLAYLAR

I. DAVA OLAYLARI

Başvuranlar sırasıyla 1972 ve 1962 doğumludurlar ve İzmir’de yaşamaktadırlar.

Haklarındaki cezai işlemler zarfında, başvuranlar, 7 Mart 2000 ve 30 Mart 2000

tarihleri arasında tutuklu yargılanmışlardır.

Beraat kararını müteakip, başvuranlar, 13 Temmuz 2000 tarihinde Bergama Ağır Ceza

Mahkemesi’ne başvurmuşlar ve kanun dışı yakalanan veya tutuklanan kimselere tazminat

verilmesine ilişkin 466 sayılı Kanun’a uygun olarak maddi ve manevi tazminat talebinde

bulunmuşlardır.

12 Şubat 2001 tarihinde, İzmir Ağır Ceza Mahkemesi, bilirkişi raporuna dayanarak,

başvuranların her birine 86.801.820 Türk Lirası (yaklaşık 51 Euro) maddi tazminat ve

500.000.000 Türk Lirası (yaklaşık 300 Euro) manevi tazminat ödenmesine karar vermiştir.

Ayrıca, ceza mahkemesinde yapılan mahkeme masraflarına karşılık başvuranlara belli bir

miktar ödenmesine karar vermiştir. Ancak, mahkeme, başvuranların faiz talebi yönünde karar

vermemiştir.

30 Kasım 2001 tarihinde, Yargıtay, bir hesaplama hatasını düzeltmiş ve ilk derece

mahkemesinin kararını onamıştır. Bu karar başvuranlara tebliğ edilmemiş; ancak, 16 Ocak

2002 tarihinde ilk derece mahkemesine gönderilmiştir. Başvuranlar, söz konusu karardan

haberdar oldukları tarihi bildirmemişlerdir.

8 Mayıs 2002 tarihinde, başvuranlar, İzmir Bölgesi Mali İşler Müdürlüğü’ne

başvurmuşlar ve tazminatlarının ödenmesini talep etmişlerdir. Yetkililer, gereken miktarı 11

Aralık 2002 tarihinde ödemişlerdir.

HUKUK

I. AİHS’NİN 6. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

1

Başvuranlar, AİHS’nin 6. maddesi uyarınca davanın hakkaniyete uygun ve açık olarak

görülmesi haklarının iki açıdan ihlal edildiği konusunda şikayetçi olmuşlardır: ilk olarak,

tazminat taleplerine ilişkin karar verilmesinde başvuranlara sözlü duruşma sağlanmamıştır;

ikinci olarak, başvuranlara, Cumhuriyet Savcısı’nın Yargıtay’a sunulan yazılı görüşüne ve

Ağır Ceza Mahkemesi’ne sunulan bilirkişi raporuna yanıt verme imkanı tanınmamıştır.

Başvuranlar, ayrıca, 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca, kendilerine ödenen ve

mahkeme masraflarını da içeren tazminatın çok düşük olduğu konusunda şikayetçi

olmuşlardır.

AİHM, bu şikayetlerin 6 § 1. madde açısından incelenmesi gerektiğini

değerlendirmiştir. Söz konusu maddenin ilgili kısımları şöyledir:

“Herkes, …medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar, …konusunda karar verecek olan,

…bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, …görülmesini istemek hakkına sahiptir.”

AİHM, başvuranın, yerel nihai kararın yazılı bir örneğinin kendisine resen tebliğ

edilmesi yönünde hakkı bulunması durumunda, AİHS’nin 35 § 1. maddesinin en iyi, altı ay

süresinin yazılı kararın tebliğ tarihinden itibaren işlemesi şeklinde amacına ulaştığını

yinelemiştir (bkz. Worm –Avusturya, 29 Ağustos 1997 tarihli karar). Öte yandan, iç hukukta

tebliğ hizmetinin olmadığı durumlarda, AİHM, nihai kararın verildiği tarihi başlangıç tarihi

olarak kabul etmeyi uygun bulmaktadır (bkz., diğer pek çok kararın yanı sıra, Seher Karataş –

Türkiye, no. 33179/96, 9 Temmuz 2002; Karatepe – Türkiye, no. 43924/98, 3 Nisan 2003).

Söz konusu davada, AİHS’nin 35 § 1. maddesi anlamı dahilinde “nihai karar”

Yargıtay’ın 30 Kasım 2001 tarihli kararıdır. Bu karar başvuranlara tebliğ edilmemiştir ve

başvuranlar AİHM’ye karardan haberdar oldukları tarihi bildirmemişlerdir. Ancak,

Yargıtay’ın kararı, kararın ilk derece mahkemesine gönderildiği tarih olan 16 Ocak 2002

itibarıyla başvuranlar ve avukatları için erişilebilir hale gelmiştir (bkz., özellikle, Ertuğrul

Kılıç – Türkiye, no 38667/02, 4 Ekim 2005).

Başvuranların AİHM’ye ilk başvuruları 28 Mart 2001 tarihli olsa da bu başlık

altındaki şikayetleri ilk olarak 29 Ekim 2002 tarihli ek başvuru formunda belirtilmiştir.

AİHM, kendisine yargılama süresinde yeni bir şikayetin ilk kez sunulması halinde, söz

konusu şikayet fiilen sunulmadığı takdirde altı ay süresine ara verilmediğini yinelemiştir (bkz.

Sarl Aborcas ve Borowik – Fransa, no. 59423/00, 10 Mayıs 2005 ve Loyen – Fransa, no.

46022/99, 27 Nisan 2000).

Yukarıda belirtilenler karşısında, AİHM, AİHS’nin 35 §§ 1 ve 4. maddesine uygun

olarak, başvurunun bu kısmının altı ay kuralına uyulmaması gerekçesiyle reddedilmesi

gerektiğini değerlendirmiştir.

II. 1 NO.’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

Başvuranlar, kendilerine ödenmesine karar verilen tazminatı ödemekte ulusal

makamların gecikmesi konusunda şikayetçi olmuşlardır. Şikayetlerini 1 No.’lu Protokol’ün 1.

maddesine dayandırmışlardır. Söz konusu madde şöyledir:

2

“Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini

isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen

koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun

bırakılabilir.

Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak

kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının

ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları

hakka halel getirmez.”

A. Kabuledilebilirlik

Hükümet, başvuranların, AİHS’nin 35 § 1. maddesinin gerektirdiği gibi iç hukuk

yollarını tüketmediklerini ileri sürmüştür. Zira başvuranlar, AİHM’ye başvurularını tazminat

işlemleri kesinleşmeden önce sunmuşlardır. Ayrıca, tazminat ödemesinin yapılması için

başvuranların İcra Daire’sine başvurmuş olmaları gerektiğini iddia etmiştir.

Başvuranlar daha önceki ifadelerini yinelemişlerdir.

AİHM, ilk olarak, başvuranların bu başlık altındaki şikayetlerinin AİHM’ye 29 Ekim

2002 tarihinde, yani tazminat işlemlerinin kesinleşmesinden sonra sunulmuş olduğunu

gözlemlemiştir. AİHM, ayrıca, önceki davalarda, Hükümet’in kararın infazı için İcra

Daire’sine başvurulmamasına ilişkin şikayetlerini incelemiş olduğunu ve reddettiğini

anımsamıştır (bkz., özellikle, Dildar – Türkiye, no. 77361/01, 12 Aralık 2006; Mehmet Sait

Kaya – Türkiye, no. 17747/03, 25 Temmuz 2006). AİHM, bu davada, yukarıda belirtilen

başvurulardaki kararlardan sapmasını gerektirecek özel bir durum görmemiştir. Bu nedenle,

Hükümet’in bu başlık altındaki itirazlarını reddetmiştir.

AİHM, bu şikayetin, AİHS’nin 35 § 3. maddesi anlamı dahilinde dayanaktan yoksun

olmadığını kaydetmiştir. Ayrıca, başka açılardan da kabuledilmez olmadığını belirtmiştir.

Dolayısıyla, kabuledilebilir olduğuna karar verilmelidir.

B. Esaslar

Hükümet başvuranların iddialarına karşı çıkmıştır. Özellikle, başvuranların, 8 Mayıs

2002 tarihinde yetkililere verdikleri dilekçede tazminatlarına faiz uygulanması talebinde

bulunabileceklerini ileri sürmüştür.

Başvuranlar önceki ifadelerini yinelemişlerdir.

AİHM, bu davadaki konularla benzer konular ortaya koyan bazı davalarda 1 No.’lu

Protokol’ün 1. maddesinin ihlalini tespit ettiğini gözlemlemiştir (bkz., özellikle, Ertuğrul

Kılıç – Türkiye, no. 38667/02, 12 Aralık 2006).

AİHM, söz konusu davayı incelemiş ve yukarıda belirtilen davadaki kararından

sapmasını gerektirecek özel bir durum görmemiştir. Zira yaklaşık on iki ay süresince

başvuranların lehinde verilen kararı yerine getirmeyerek ve aynı zamanda söz konusu

gecikme için tazminata gecikme faizi uygulamayarak, yerel makamlar, başvuranların alma

beklentisi içinde olmuş olabilecekleri parayı almalarını engellemiştir.

3

Dolayısıyla, 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.

III. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI

AİHS’nin 41. maddesi şöyledir:

“ Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek

Sözleşmeci Taraf’ın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,

zarar gören tarafın hakkaniyete uygun bir surette tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Başvuranların her biri 20.000 Euro manevi tazminat talep etmiştir. Maddi tazminat

talebinde bulunmamışlardır.

Hükümet, başvuranlar tarafından talep edilen miktara itiraz etmiştir.

AİHM, başvuranların uğradığı herhangi bir manevi zarara karşı ihlal tespitinin tek

başına yeterli tazmin oluşturduğunu değerlendirmiştir (bkz., yukarıda anılan, Ertuğrul Kılıç).

Bu nedenle, bu başlık altındaki talepleri reddetmiştir.

B. Mahkeme masrafları

Başvuranlar, ayrıca, herhangi bir gerekçe göstermeden mahkeme masraflarına karşılık

5.000 Euro talep etmişlerdir.

Hükümet başvuranlar tarafından talep edilen miktara itiraz etmiştir.

Başvuranlar Mahkeme İç Tüzüğü’nün 60. maddesinin gerektirdiği gibi mahkeme

masraflarına ilişkin olarak bir gerekçe sunmadıkları için AİHM bu başlık altında tazminat

ödenmemesine karar vermiştir.

C. Gecikme faizi

AİHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere

uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun

olduğuna karar verir.

BU SEBEPLERLE, AİHM OYBİRLİĞİ İLE

1. Başvuranlara ödenmesine karar verilen tazminat miktarının yerel yetkililer tarafından

ödenmesindeki gecikmeye ilişkin şikayetin kabuledilebilir olduğuna; başvurunun geri

kalanının kabuledilmez olduğuna;

2. 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. Herhangi bir manevi zarara karşı ihlal tespitinin yeterli tazmin oluşturduğuna;

4

4. Başvuranların adil tazmin taleplerinin kalanının reddine;

KARAR VERMİŞTİR.

İngilizce olarak hazırlanmış ve Mahkeme İç Tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3. maddesi

uyarınca 3 Mayıs 2007 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.

Stanley NAISMITH

Zabıt Katibi Yardımcısı

Boštjan M. ZUPANČIČ

Başkan

5