CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

BAYHAN - TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no: 75942/01)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

STRAZBURG

26 Haziran 2007

İşbu karar AİHS’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup,

şekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.

__________________________________________________________________________________________

Haklan Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme'yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı'na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (75942/01) başvuru no’lu davanın nedeni bu ülke

vatandaşı Emin Bayhan’ın (başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne 3 Ekim 2001

tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) Temel İnsan Haklarını güvence altına

alan 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur. Başvuran Avrupa İnsan Hakları

Mahkemesi (AİHM) önünde İzmir barosu avukatlarından T. Aslan tarafından temsil

edilmektedir.

OLAYLAR

1982 doğumlu başvuran İzmir’de ikamet etmektedir.

15 Haziran 1999 tarihinde İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) başvuranı serbest

bırakmıştır. Bu süreçte başvuran 24 Haziran 1998 ve 29 Nisan 1999 tarihleri arasında tutulu

bulundurulmuştur.

Başvuran 10 Eylül 1999 tarihinde 466 sayılı Kanun’a dayalı olarak maruz kaldığı zararların

giderilmesi talebiyle İzmir Ağır ceza mahkemesine başvurmuştur.

28 Ekim 1999 ve 17 Nisan 2000 tarihleri arasında DGM’den dava dosyası gelmediği

gerekçesiyle hakim dosyanın incelenmesini altı kez ertelemiştir.

15 Nisan 2002 tarihinde Ağır ceza mahkemesi maruz kaldığı zararın giderilmesi bakımından

başvurana 1.168.392.150 TL. (yaklaşık 1040 Euro) tazminat ödenmesine karar vermiştir.

Yargıtay tazminat miktarının yetersiz olduğu gerekçesiyle 8 Temmuz 2003 tarihinde bu kararı

bozmuştur.

Ağır ceza mahkemesi 12 Kasım 2003’te öngörülen tazminatı yükselterek başvurana

2.918.392.150 TL. (yaklaşık 2.920 Euro) ödenmesini kararlaştırmıştır. Yargıtay 21 Mart 2005

tarihinde bu kararı onamıştır.

HUKUK AÇISINDAN

I. AİHS’NİN 6 § 1. MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Başvuran yargı sürecinin uzunluğunun AİHS’nin 6 § 1. maddesinde öngörülen «makul süre»

ilkesine aykırı olduğunu ileri sürmektedir.

A. Kabuledilebilirlik hakkında

AİHM, AİHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca başvurunun dayanaktan yoksun olmadığı tespitini

yapmaktadır. Ayrıca hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi yer almamaktadır.

B. Esas hakkında

AİHM yargı sürecinin uzunluğunun dava koşullarını müteakip ve mahkemenin yerleşik

içtihadından ileri gelen kıstaslar ışığında ve özellikle davanın karmaşık oluşu, başvuranın ve

yetkililerin tutumu ile davanın ilgililer açısından taşıdığı önem doğrultusunda

değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (Bkz. Frydlender-Fransa kararı, no: 30979/96).

Bu başvuruda, davanın özel karmaşık bir yapısı bulunmamaktadır ve başvuranın tutumu bu

sürecin uzamasına neden olmamıştır.

Yetkili mercilerin tutumu ile ilgili olarak AİHM, davanın soruşturulmasındaki boşluklarda

hakimin rol oynadığını gözlemlemektedir. Bu bağlamda, Devlet Güvenlik Mahkemesi

yaklaşık sekiz ayda dava dosyasını iletmiş ve hakim davanın incelenmesini altı defa

ertelemiştir. Hakim 26 Eylül 2000 tarihinde gerekçe belirtmeksizin ceza sürecine değin

dosyanın iletilmesini istemiş bu ise süreyi yaklaşık beş ay uzatmıştır. Hakim sözkonusu

bekleme süresinde dosyanın tamamlanmasıyla uğraşmamıştır. AİHM benzer taleplerin –

başvuranın mali durumunun araştırılmasında da olduğu gibi – belirgin bir gerekçe olmaksızın

pek çok kez tekrarlandığını not etmektedir. Böylelikle hakim eş zamanlı çözümlenmesi

gereken bir durumu ardı ardına gelen işlemlerle uzatmıştır. Son olarak davanın uzun bir

soruşturmaya dayanması kararını veren hakim dört kez yer değiştirmiştir.

AİHM özgürlükten mahrum bırakılmanın yol açtığı zararla ilintili mevcut başvurunun özel bir

önemi haiz olduğuna itibar etmektedir.

Mahkemeye sunulan bütün delillerin incelenmesinden ve mahkemenin bu yöndeki yerleşik

içtihadı doğrultusunda AİHM, sözkonusu sürecin uzunluğunun aşırı olduğu ve «makul süre»

zorunluluğunu karşılamadığı sonucuna varmaktadır. Bu nedenle 6 § 1. madde ihlal edilmiştir.

II. AİHS’NİN 41. MADDESİ’NİN UYGULANMASI

A. Tazminat

Başvuran uğradığı maddi zarar için 2.000, manevi zarar için 5.000 Euro tazminat talep

etmektedir.

Hükümet bu miktarlara karşı çıkmaktadır.

AİHM, ihlal tespiti ile öne sürülen maddi zarar arasında hiçbir illiyet bağı kurulamadığından

bu talebi reddetmektedir.

Bununla birlikte başvuranın uğradığı manevi zarar için hakkaniyete uygun olarak 1.500 Euro

ödenmesini uygun görmektedir.

B. Masraf ve harcamalar

Başvuran iç hukukta ve AİHM önünde yapmış olduğu harcamalar için 3.650 Euro talep

etmektedir.

Hükümet bu miktara itiraz etmektedir.

AİHM, mahkemeye sunulan deliller ve bu yöndeki yerleşik içtihat ışığında masraf ve

harcamalar için başvurana 1.000 Euro ödenmesini kararlaştırmıştır.

C. Gecikme Faizi

Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

faiz oranına 3 puanlık bir artış eklenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,

1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AİHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ ye çevrilmek ve her türlü vergiden muaf

tutulmak üzere Savunmacı Hükümetin başvurana manevi zarar için 1.500 (bin beş yüz) Euro,

yargı giderleri için 1.000 (bin) Euro ödemesine;

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez

Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit faizin

uygulanmasına;

4. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddine;

KARAR VERMİŞTİR.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.

maddelerine uygun olarak 26 Haziran 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.