COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ DAİRE

CEVDET VE HATİCE YILMAZ - TÜRKİYE

(Başvuru no: 88/02)

KARAR

STRAZBURG

20 Eylül 2005

Bu karar, AİHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Üzerinde şekle ilişkin

değişiklik yapılabilir.

__________________________________________________________________________________________

Haklan Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme'yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı'na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Cevdet ve Hatice Yılmaz – Türkiye Davası’nda,

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Daire),

Başkan J.-P. COSTA,

Yargıçlar A. BAKA,

R.TÜRMEN,

K. JUNGWIERT,

M. UGREHELIDZE,

D. JOCIENE,

D. POPOVIC ve

Bölüm Sekreter Yardımcısı S. DOLLE’nin katılımı ile kapalı oturumda 30 Ağustos

2005 tarihinde toplanmış ve anılan tarihte izleyen kararı almıştır:

USUL

1. Dava, Cevdet Yılmaz ve Hatice Yılmaz isimli iki Türk vatandaşı (“başvuranlar”)

tarafından 20 Eylül 2001 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleşmesi’nin

(“Sözleşme”) 34. maddesine dayanarak Türkiye aleyhine AİHM’ye yapılan başvurudan (no.

88/02) kaynaklanmaktadır.

2.Türk Hükümeti, (“Hükümet”), AİHM’deki yargılamalar için bir Ajan tayin

etmemiştir.

3.26 Nisan 2004 tarihinde, AİHM, başvuruyu, Hükümet’e bildirmeye karar vermiştir.

28 Nisan 2004 tarihli bir yazı ile, AİHM, AİHS’nin 29 § 1. ve 3. maddeleri uyarınca,

taraflara, başvurunun kabuledilebilirliğine ve esaslarına ilişkin bir karara varacağını

bildirmiştir.

OLAYLAR

I.DAVA ŞARTLARI

4.Başvuranlar İzmir’de ikamet etmektedir.

5. 7 Haziran 1996 tarihinde, Karayolları Genel Müdürlüğü, başvuranlara ait arsaları

kamulaştırmıştır. Bir bilirkişi komitesi, arsaların değerini belirlemiş ve ilgili meblağ,

kamulaştırma yapıldığında başvuranlara ödenmiştir.

6.Başvuranların, artırma bedeli talebi üzerine, 22 Haziran 1998 tarihinde, Bornova

Asliye Hukuk Mahkemesi, başvuranlara, yasal faiz oranı ile birlikte artırma bedeli

ödenmesine karar vermiştir.

7. 8 Aralık 1998 tarihinde, Yargıtay, kararı bozmuştur.

8. 27 Temmuz 1999 tarihinde, Bornova Asliye Hukuk Mahkemesi, başvuranlara, yasal

faiz oranı ile birlikte artırma bedeli ödenmesine karar vermiştir.

9.12 Ekim 1999 tarihinde, Yargıtay, kararı bozmuştur.

10. 15 Mayıs 2000 tarihinde, Bornova Asliye Hukuk Mahkemesi, arsanın tapusunun,

tapu sicilinde, Karayolları Genel Müdürlüğü’ne nakledildiği 26 Şubat 1998 tarihinden itibaren

olmak üzere, başvuranlara 9,976,332,312¹TL ve mahkeme kararının çıktığı tarihte

uygulanabilir yasal faiz oranını ödenmesine karar vermiştir.

11.11 Eylül 2000 tarihinde, Yargıtay, kararı onamıştır.

12.13 Ağustos 2001 tarihinde, Karayolları Genel Müdürlüğü, başvuranlara,

28,686,390,000²TL ödemiştir.

II. İLGİLİ İÇ HUKUK VE UYGULAMASI

13. İlgili iç hukuk ve uygulaması, Akkuş – Türkiye davasında (9 Temmuz 1997 kararı,

Reports of Judgments and Decisions 1997-IV) izah edilmiştir.

HUKUK

I.1 No’lu PROTOKOL’ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

14. Başvuranlar, iki buçuk yıl süren mahkeme sürecinden sonra yetkililerden

alabildikleri kamulaştırma artırma bedelinin değerinin düştüğünü, zira, ödenebilir gecikme

faizinin Türkiye’deki aşırı yüksek enflasyon oranı ile paralel olmadığını öne sürerek şikayetçi

olmuşlardır. Başvuranlar, AİHS’nin herhangi bir maddesine atıfta bulunmamışlardır. Ancak,

şikayetleri, 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi kapsamında bazı hususlar ortaya koymaktadır;

sözkonusu maddenin ilgili bölümleri şöyledir:

“

Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi

bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine

uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.”

A.Kabuledilebilirlik

15. Hükümet, başvuranların, AİHS’nin 35. maddesinin gerektirdiği üzere, iç hukuk

yollarını tüketmediklerini, çünkü, Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi kapsamında

faydalanabilecekleri hukuk yolundan gerektiği gibi yararlanmadıklarını ileri sürmüştür. Bu

madde kapsamında, kayıplarının, gecikme faizinin miktarını aştığını ortaya koysalardı,

artırma bedelinin ödenmesindeki gecikmelerin bir sonucu olarak, iddia ettikleri kayıpları için

tazminat alabilecek durumda olurlardı.

16. AİHM, Aka - Türkiye davasında, benzer bir ön itirazı reddettiğini gözlemler (23

Eylül 1998 kararı, Reports of Judgments and Decisions 1997-IV, ss. 2678-79, §§ 34-37). Bu

davada farklı bir yön izlemek için bir gerekçe görmemektedir ve dolayısıyla Hükümet’in

itirazını reddeder.

¹Yaklaşık olarak 5,667 Euro.

²Yaklaşık olarak 16,295 Euro.

17. İçtihadında yerleşik olan ilkeler ve elindeki kanıtlar temelinde (bkz diğerlerinin

yanı sıra yukarıda anılan Akkuş kararı), başvurunun, esaslar üzerinde yapılacak bir inceleme

gerektirdiğini ve kabuledilmez olduğunun ilan için herhangi bir temel bulunmadığını tespit

etmiştir.

B.Esaslar

18. AİHM, bu davadaki konulara benzer konular ortaya koyan birkaç davada, 1 no’lu

Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir (bkz. yukarıda anılan Akkuş, s. 1317,

§ 31).

19.Hükümet tarafından sunulmuş olan kanıtlar ve argümanları inceleyerek, AİHM,

geçmiş davalardaki tespitlerinden sapma gerektirecek bir durumun bulunmadığı kanısına

varmıştır. Yerel mahkemelerin ödenmesine karar verdiği artırma bedelinin ödenmesindeki

gecikmenin, kamulaştırmayı yapan merciye bağlanabileceğini ve malikler için,

kamulaştırılmış arsaya ek olarak bir kayıp oluşturduğunu tespit etmiştir. Sözkonusu

gecikmenin ve bir bütün olarak yargılamanın uzunluğunun sonucu olarak, AİHM,

başvuranların, kamu yararının gerektirdikleri ile, mülkiyet hakkının korunması arasında

bulunması gereken adil dengeyi bozmuş olan bireysel ve haddinden fazla bir külfete

katlanmak zorunda kaldıklarını tespit etmiştir.

20.Sonuç olarak, 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.

II.AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI

21. AİHS’nin 41. maddesi şöyledir:

“Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci Tarafın iç

hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun bir surette,

zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A.Maddi ve Manevi Tazminat

22. Başvuranlar, 71,013,258³Dolar tutarında maddi tazminat talep etmişlerdir.

23.Hükümet bu iddialara itiraz etmiştir.

24.Yukarıda anılan Akkuş kararında kullandığı hesaplama yöntemini kullanarak ve

ilgili ekonomik verileri dikkate alarak, AİHM, başvurana, 4,500 EURO maddi tazminat

ödenmesine karar vermiştir.

B.Mahkeme masrafları

25. Başvuranlar, ayrıca, AİHM’deki mahkeme masraflarınin tazminini de talep

etmiştir. Tazmin miktarını ise AİHM’nin takdirine bırakmıştır.

26.Hükümet, bu talebe itiraz etmiştir.

³Yaklaşık olarak 58,749,300 Euro.

27.Elindeki bilgiler temelinde yaptığı değerlendirme ile, AİHM, başvuranlara, bu

başlık altında, 500 Euro ödenmesine karar vermiştir.

C.Gecikme faizi

28. AİHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere

uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar

vermiştir.

YUKARIDAKİ GEREKÇELERE DAYANARAK AİHM OYBİRLİĞİYLE,

1.Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2.AİHS’nin 1 no’lu Protokolü’nün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3.(a) Sorumlu Devlet’in başvuranlara, AİHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleştiği

tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden Türk Lirası’na

çevrilmek ve ödeme tarihinde uygulanabilecek her türlü vergiden muaf olarak aşağıdaki

meblağları ödemesine:

(i) 4.500 Euro (dört bin beş yüz Euro) maddi tazminat;

(ii) mahkeme masrafları için 500 Euro (beş yüz Euro);

(b) yukarıda değinilen üç ayın bitiminden ödemeye kadar, basit faizin Avrupa Merkez

Bankası’nın gecikme süresi boyunca marjinal ödünç verme oranına üç puan eklenerek

yukarıdaki miktarların üzerine ödenmesine

4.Başvuranların adil tazmin için yaptıkları şikayetin kalan kısmının reddine

KARAR VERMİŞTİR.

İngilizce olarak hazırlanmış, 20 Eylül 2005 tarihinde, Mahkeme İçtüzüğü’nün 77 §§ 2.

ve 3. maddeleri uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiştir.

S. DOLLE

Sekreter

J.-P COSTA

Başkan