COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ DAİRE

ÇETİNKAYA VE ÇAĞLAYAN – TÜRKİYE

(Başvurular 3921/02, 35003/02 ve 17261/03)

KARAR

STRAZBURG

23 Ocak 2007

Bu karar AİHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen şartlarda kesinlik kazanacaktır.

Ancak, şekle ilişkin değişiklik yapılabilir.

__________________________________________________________________________________________

Haklan Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme'yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı'na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

ÇETİNKAYA VE ÇAĞLAYAN – TÜRKİYE KARARI

USUL

Dava, İnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleşmesi’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi

uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, Fahriye Çetinkaya ve Akın Çağlayan

(“başvuranlar”) adlı iki Türk vatandaşı tarafından, sırasıyla 23 Ekim 2001, 13 Temmuz 2002

ve 6 Mayıs 2003 tarihlerinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne yapılan üç başvurudan

(3921/02, 35003/02, 17261/03) kaynaklanmaktadır.

OLAYLAR

DAVA OLAYLARI

Başvuranlar sırasıyla 1978 ve 1980 doğumlu olup İstanbul’da yaşamaktadır.

A. Başvuranların yakalanma ve gözaltına alınmalarına ilişkin olaylar

29 Temmuz 2001 tarihinde başvuranlar, Ümraniye’de yapılan yasadışı bir eyleme

katıldıkları şüphesiyle yakalanmış ve Ümraniye Emniyet Müdürlüğü’ne götürülmüşlerdir.

Olay günü polis memurları tarafından düzenlenen ve başvuranlar tarafından imzalanan

tutuklama raporlarına göre 15 kişilik bir grup yan sokaklara çöp tenekeleri ile engel kurarak

ana caddeyi trafiğe kapatmış ve bir protesto gösterisi başlatmışlardır. Grup, meşaleler

taşımakta ve PKK¹lehine sloganlar atmaktaydı. Polislerin yaklaştığını fark edince grup

kaçmaya başlamıştır. Polis tarafından protestoculardan biri olduğu tespit edilen birinci

başvuran olay yerinde yakalanmıştır. İkinci başvuran ise bir kovalamanın ardından

yakalanmıştır. Polis, şahsı linç edilmekten korumuştur. Tutuklama raporunda ikinci

başvuranın dudağından yaralandığı da belirtilmiştir.

Haydarpaşa Numune Hastanesi’nde bir doktor tarafından yapılan muayenesini takiben

29 Temmuz 2001 tarihli tıbbi rapor ikinci başvuranın üst dudağında tahriş ve göğsünün sağ

tarafında 5-15 cm’lik hiperemi bulunduğunu belirtmiştir. Kalp-göğüs cerrahisi ve kulak-

burun-boğaz uzmanlarına gösterilmesinin gerekli olduğu kaydedilmiştir.

Daha sonra başvuranlar İstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Dairesi’ne

teslim edilmiştir. 31 Temmuz 2001 tarihinde Terörle Mücadele Dairesi’nin talebi üzerine

İstanbul DGM Savcısı başvuranların gözaltı süresini 2 Ağustos 2001 tarihine kadar uzatmıştır.

1 Ağustos 2001 tarihinde savcı başvuranların gözaltı süresini üç gün daha uzatmıştır.

3 ve 4 Ağustos 2001 tarihlerinde Adli Tıp Kurumu’nda yapılan muayenelerinde

başvuranların vücudunda darp izine rastlanmamıştır.

Başvuranlar 4 Ağustos 2001 tarihinde Cumhuriyet Savcısı huzuruna çıkarılmış ve

haklarındaki tüm suçlamaları reddetmişlerdir. Ne yazılı olduğunu okumadıkları polis

ifadelerini imzalamaya zorlandıklarını savunmuşlardır. Sonrasında başvuranlar İstanbul

DGM’deki bir yargıç karşısına çıkarılmıştır. Birinci başvuran, vücudunda iz bulunmamasına

rağmen, polis nezaretinde işkenceye uğradığını öne sürmüştür. İkinci başvuran polis

memurlarının kendisini dövdüğünü, saçlarını çektiğini ve aşağıladığını belirtmiştir. Ne var ki

¹Kürdistan İşçi Partisi

1

ÇETİNKAYA VE ÇAĞLAYAN – TÜRKİYE KARARI

3 ve 4 Ağustos 2001 tarihli muayene raporu sonuçlarını teyit etmiştir. Mahkeme tutukluluk

halinin devamı talimatını vermiştir.

6 Ağustos 2001 tarihinde Adli Tıp Kurumu’ndan başka bir doktor ikinci başvuranla

ilgili raporunda, 29 Temmuz 2001 tarihli rapor ışığında, ancak başvuranın göğüs ve kulak-

burun-boğaz uzmanları tarafından muayenesinin ardından nihai bir rapor hazırlayabileceğini

belirtmiştir. Cumhuriyet Savcısı başvuranın tıbbi kontrol için bir hastaneye nakledilmesi

talimatını vermiş, Sağlamcılar Devlet Hastanesi kulak-burun-boğaz kliniğinin 8 Ağustos 2001

tarihli raporunda başvuranın sağlık durumunun iyi olduğu kaydedilmiştir.

B. Başvuranlar hakkında yapılan cezai işlemler

7 Ağustos 2001 tarihinde İstanbul DGM Savcısı başvuranları, TCK’nın 169. maddesi

uyarınca PKK’ya yardım ve yataklık etmekle suçlayan bir iddianame sunmuştur.

İstanbul DGM’deki ilk duruşma 1 Kasım 2001 tarihinde yapılmıştır. Mahkeme

görevsizlik kararı vermiş ve dava dosyasını Ümraniye Asliye Ceza Mahkemesi’ne

sevketmiştir. Ayrıca başvuranların adreslerinin sabit olması nedeniyle tutuksuz yargılanmaları

talimatını vermiştir.

16 Şubat 2004 tarihinde Ümraniye Asliye Ceza Mahkemesi başvuranları delil

yetersizliğinden serbest bırakmıştır.

C. Polis memurları hakkında yapılan soruşturma

22 Ağustos 2001 tarihinde başvuranların avukatı iki ayrı dilekçe ile Fatih Savcılığı’na

başvurarak başvuranların yakalanma ve polis nezareti sırasında tabi tutuldukları kötü

muameleden şikâyetçi olmuştur. Birinci başvuranın polis nezaretinde dövüldüğünü,

küfredildiğini ve tecavüzle tehdit edildiğini öne sürmüştür. İkinci başvuranla ilgili dilekçede

ise avukat, başvuran halk tarafından linç edilmek istenirken polisin özellikle pasif kaldığını

savunmuştur. Ayrıca başvuranın gözlerinin bağlandığı, hakarete uğradığı ve dövüldüğü

yönünde şikâyette bulunmuştur. Başvuranın testisleri sıkılmış ve boğulma korkusu yaratmak

için burun ve ağzı örtülmüştür. Emniyet Müdürlüğü’nün katlarını temizlemeye zorlanmıştır.

Ek olarak avukat, her iki başvuranın doktorların kendilerini tam olarak muayene

etmemesinden ve polis memurları muayenede hazır bulunduğu için yaralarını

söyleyememekten şikâyetçi olduğunu kaydetmiştir.

Fatih Cumhuriyet Savcısı başvuranlara kötü muamele ettikleri iddia edilen dört polis

memuru hakkında soruşturma başlatmıştır. 5 Mart 2002 tarihinde Savcı, ikinci başvuranın 29

Temmuz 2001 tarihli tıbbi raporunda belirtilen yaralanmasına polis tarafından kurtarılıp

yakalanmasından önce onu linç etmeye çalışan insanların neden olduğuna hükmederek

takipsizlik kararı vermiştir. Ayrıca başvuranın iddialarını destekleyen delil bulunmadığını

tespit etmiştir. İkinci başvuran 25 Mart 2002 tarihinde takipsizlik kararına itiraz etmiştir. 6

Mayıs 2002 tarihinde Beyoğlu Ağır Ceza Mahkemesi itirazı reddetmiştir.

9 Ağustos 2002 tarihinde Cumhuriyet Savcısı delil yetersizliği sebebiyle ilk başvurana

kötü muamele ettiği iddia edilen polis memurları hakkında takipsizlik kararı vermiştir.

Başvuran 3 Eylül 2002 tarihinde karara itiraz etmiştir. Beyoğlu Ağır Ceza Mahkemesi itirazı

17 Aralık 2002 tarihinde reddetmiştir.

2

ÇETİNKAYA VE ÇAĞLAYAN – TÜRKİYE KARARI

HUKUK

Başvuranlar, AİHS’nin 3. maddesine aykırı olarak, gözaltı sırasında çeşitli kötü

muamelelere maruz kaldıklarını iddia etmişlerdir. İkinci başvuran aynı zamanda yakalanması

sırasındaki kötü muameleden şikayetçi olmuştur. AİHS’nin 13. maddesine atıfla kötü

muamele iddialarıyla ilgili etkili soruşturma yapılmadığını savunmuşlardır. Ayrıca AİHS’nin

5 §§ 3, 4 ve 5. maddelerine atfen gözaltı sürelerinin uzunluğu ve gözaltına alınmalarının

kanuna uygunluğuna itiraz edememeleri ve bu bağlamda ulusal mahkemelerden tazminat

talep edememelerinden şikâyetçi olmuşlardır.

I. KABULEDİLEBİLİRLİK

A. AİHS’nin 3. maddesi

Başvuranlar, AİHS’nin aşağıda verilen 3. maddesine aykırı olarak kötü muameleye tabi

tutulduklarını savunmuştur.

“Hiç kimse işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya işlemlere tabi tutulamaz.”

Her ikisi de iddialarını destekleyen herhangi bir tıbbi rapor sunmaksızın; birinci

başvuran İstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Dairesi’ndeki gözaltı sırasında

dövüldüğünü ve tecavüzle tehdit edildiğini savunmuş, ikinci başvuran ise gözlerinin

bağlanmış, dövülmüş, saçları çekilmiş, hakarete uğramış, testisleri sıkılmış ve boğulma

korkusu yaratmak için ağız ve burnunun kapatılmış olmasından şikâyetçi olmuştur. Emniyet

Müdürlüğü’nün katlarını temizlemeye zorlanmış olmaktan şikâyetçi olmuştur. Ek olarak

ikinci başvuran yakalanması sırasında hakkındaki suçlamaları duyan üçüncü şahısların

kendisini linç etme girişiminde bulunduğunu iddia etmiştir. Tutuklama raporu ve 29 Temmuz

2001 tarihli sağlık raporu son iddiayı teyit etmiş, dudağında kanama ve göğsünde bir miktar

hiperemi oluştuğunu tespit etmiştir. Ancak başvuran ayrıca polisin kendisini linç girişiminden

koruyamadığını iddia etmiştir.

Hükümet, birinci başvurana ilişkin tüm sağlık raporlarının vücudunda darp izi

bulunmadığını belirttiğini savunmuştur. Bununla birlikte ikinci başvurana ilişkin 29 Temmuz

2001 tarihli rapor üst dudağında tahriş ve göğsünde hiperemi olduğunu belirtse de Hükümet

bunun, muamelenin AİHS’nin 3. maddesinin ihlal edilmesi seviyesine ulaştığını göstermek

için yeterli delil olmadığını savunmuştur.

Mahkeme, 3. maddenin demokratik toplumların en temel değerlerini güvence altına

aldığını hatırlatarak sözkonusu maddenin ihlali iddiasında delilleri değerlendirirken “makul

şüphenin ötesinde” kanıt standardını benimsemiş olduğunu anımsar (Avşar – Türkiye,

25657/94). Ancak bu tür bir kanıt, yeterli derecede güçlü, açık ve uygun neticeler veya

reddedilmemiş benzer maddi karinelerin birarada yer almasından kaynaklanabilir (İrlanda –

İngiltere, 18 Ocak 1978 tarihli karar, A Serisi no. 25).

Mahkeme, görevinin yan niteliklerine karşı duyarlıdır ve belli bir davanın koşullarında

kaçınılmaz olmadığı durumlarda olayın birinci derece mercii rolünü üstlenmede dikkatli

olması gerektiğini kabul eder (bkz. örneğin McKerr – İngiltere, 28883/95). Bununla birlikte

somut davada olduğu gibi iddiaların AİHS’nin 3. maddesine dayandığı durumlarda Mahkeme

3

ÇETİNKAYA VE ÇAĞLAYAN – TÜRKİYE KARARI

özellikle ayrıntılı bir inceleme yapmalıdır (bkz. üzerinde gerekli değişiklikler yapıldıktan

sonra Ribitsch – Avusturya, A Serisi, no. 336 ve Avşar, yukarıda anılan).

Mahkeme, somut davada yakalandıkları ve polis nezaretinde tutuldukları sürede

başvuranların 3. maddenin yasakladığı muamelelere uğramış olup olmadığı hakkında şüpheye

neden olan bir takım ögelerin bulunduğunu kaydeder.

Mahkeme, ilk olarak başvuranların ulusal mercilere arzettikleri kötü muamele

iddialarının tutarsız olduğunu belirtir. Başvuranların Cumhuriyet Savcısı ve Hakim huzurunda

verdikleri ifadeler 22 Ağustos 2001 tarihli dilekçelerinde belirtilen ve avukatları tarafından

tanzim edilen iddialarından farklıydı. Mahkeme dilekçelerin başvuranların önceki ifadelerinde

adli makamların dikkatine sunulmayan birçok ilave şikayeti dile getirdiğini gözlemler.

İkinci olarak; ikinci başvuranla ilgili 29 Temmuz 2001 tarihli rapor haricinde hiçbir

tıbbi muayene başvuranların vücudunda kötü muamele izleri bulunduğunu göstermemiştir.

Mahkeme, sözkonusu raporlarda detayların bulunmayışından haberdardır. Yine de dava

dosyasında bu rapor bulgularını tartışmaya açabilecek veya başvuranların iddialarını

destekleyecek delil bulunmadığını kaydeder (Sevgin ve İnce – Türkiye, no. 46262/99).

Üçüncü olarak Mahkeme, 29 Temmuz 2001 tarihli tıbbi raporun ikinci başvuranın üst

dudağında tahriş ve göğsünde hiperemi olduğunu belirttiğini gözlemler. Bu yaralanmalara

başvuranın yakalanması sırasında onu linç etmeye çalışan üçüncü şahısların neden olduğu

konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır. O halde somut davadaki soru, polisin

ikinci başvuranı üçüncü şahısların saldırılarından Devlet’in AİHS’nin 3. maddesinde belirtilen

pozitif yükümlülüklerinin ihlaline neden olacak derecede koruyamamış olup olmadığıdır.

Mahkeme, üçüncü şahıslar tarafından saldırıya uğradığında başvuranın iddia ettiği gibi polis

pasif kalsaydı başvuranın fiziki durumunun nasıl olacağı üzerine tahmin yürütmek arzusunda

değildir. Ancak dava dosyasında olayları başvuranca aktarıldığı şekliyle doğrulayan delil

bulunmadığını belirtir.

Sonuç olarak elindeki deliller Mahkemeyi makul şüphelerin ötesinde başvuranların kötü

muameleye maruz bırakıldığı ve polisin ikinci başvuranı linç edilme tehlikesinden

koruyamadığı sonucuna götürmemektedir.

Mahkeme, sözkonusu şikâyetin açıkça dayanaktan yoksun olduğunu ve AİHS’nin 35 §§

3 ve 4. maddeleri uyarınca reddedilmesi gerektiğini kaydeder.

B. AİHS’nin 13. maddesi

Başvuranlar kötü muamele iddialarına ilişkin iç hukukta etkili çareler bulunmamasından

şikâyetçi olmuştur.

Hükümet başvuranların görüşünü reddetmiştir.

Mahkeme AİHS’nin 13. maddesinin şikâyet ne kadar esasa ait olmasa da bireylerin

sahip olabileceği Sözleşme mağduriyetleri için iç hukuk yolu bulunmasını gerektirdiği

şeklinde kesin olarak yorumlanamayacağını hatırlatır. Mağduriyet Sözleşme şartlarına göre

savunulabilir olmalıdır (bkz. özellikle Boyle ve Rice – İngiltere, A Serisi no. 131). Yukarıdaki

tespitler ışığında Mahkeme başvuranların 3. maddedeki haklarına ilişkin ihlale dair, 13.

madde bağlamında çare gerektirecek savunulabilir bir iddiaları bulunmadığı kanaatindedir.

4

ÇETİNKAYA VE ÇAĞLAYAN – TÜRKİYE KARARI

Dolayısıyla başvurunun bu kısmı AİHS’nin 35 § 3. maddesi bağlamında açıkça dayanaktan

yoksundur ve 35 § 4 maddesi uyarınca reddi gerekir.

C. Başvuranların şikâyetlerinin kalan kısmı

Mahkeme başvuranların şikâyetlerinin kalan kısmının AİHS’nin 35 § 3. maddesinin

anlamı bağlamında açıkça dayanaktan yoksun olmadığını kaydeder. Ayrıca bunlar başka

hiçbir gerekçeye dayanarak kabuledilmez değildir. O halde kabuledilebilir olarak ilan

edilmelidir.

II. ESASLAR

Başvuranlar AİHS’nin 5 §§ 3, 4 ve 5. maddelerine atıfla gözaltında kaldıkları sürenin

haddinden fazla uzun olması ve tutuksuz yargılanma taleplerinin mahkemece ciddi olarak

dikkate alınmamasından şikâyetçi olmuşlardır. Ayrıca gözaltı süresince çalışmalarına engel

olunduğunu ve sonuç olarak mali zarara uğradıklarını savunmuşlardır. AİHS’nin 5.

maddesinin ilgili kısmı aşağıdadır:

“3. Bu maddenin 1 (c) fıkrasında öngörülen koşullara uyarınca yakalanan veya tutulu durumda bulunan

herkes hemen bir yargıç veya adli görev yapmaya yasayla yetkili kılınmış diğer bir görevli önüne çıkarılır;

kendisinin makul bir süre içinde yargılanmaya veya adli kovuşturma sırasında serbest bırakılmaya hakkı

vardır. Salıverilme, ilgilinin duruşmada hazır bulunmasını sağlayacak bir teminata bağlanabilir.

4. Yakalama veya tutuklu durumda bulunma nedeniyle özgürlüğünden yoksun kılınan herkes, özgürlük

kısıtlamasının yasaya uygunluğu hakkında kısa bir süre içinde karar vermesi ve yasaya aykırı görülmesi

halinde kendisini serbest bırakması için bir mahkemeye başvurma hakkına sahiptir.

5. Bu madde hükümlerine aykırı olarak yapılmış bir yakalama veya tutulu kalma işleminin mağduru

olan herkesin tazminat istemeye hakkı vardır.”

A. AİHS’nin 5 § 3. maddesi

Hükümet başvuranın gözaltı süresinin olay anında yürürlükte olan ulusal kanunlara

uygun olduğunu savunmuştur.

Mahkeme, halihazırda birkaç olayda terör suçlarının soruşturulmasının yetkilileri

şüphesiz özel problemlerle karşı karşıya getirdiğini kabul etmiştir (bkz. Brogan vd. –

İngiltere, A Serisi no. 300-A). Ne var ki bu, bir terör suçu bulunduğunu değerlendirdiklerinde

yetkililerin ulusal mahkemelerin etkili denetiminden ve dolayısıyla AİHS’nin denetim

kurumlarından bağımsız olarak şüphelileri yakalama ve gözaltında tutmakta 5. maddeye göre

kayıtsız şartsız yetkiye sahip olduğu anlamına gelmemektedir (bkz. diğerleri yanında Murray,

yukarıda anılan).

Mahkeme başvuranların polis nezaretinde kaldıkları sürenin altı gün olduğunu dikkate

alır. Brogan ve Diğerleri davasında adli denetimden uzak dört gün altı saatlik polis

nezaretinin aslında bir bütün olarak toplumu terörden korumayı amaçlamasına rağmen

AİHS’nin 5 § 3. maddesinde belirtilen katı sınırlamaları aşmış olduğunu hatırlatır (Brogan ve

Diğerleri, yukarıda anılan).

5

ÇETİNKAYA VE ÇAĞLAYAN – TÜRKİYE KARARI

Başvuranların suçlandığı eylemlerin terörist bir tehditle bağlantılı olduğu

düşünüldüğünde bile Mahkeme, adli müdahale olmaksızın onları altı gün alıkoymanın

zorunlu olduğunu kabul edemez.

Bu nedenle AİHS’nin 5 § 3. maddesi ihlal edilmiştir.

B. AİHS’nin 5 § 4. maddesi

Hükümet, olay zamanında yürürlükte olan 2845 sayılı Devlet Güvenlik Mahkemeleri

Kanununun 16. maddesinin; bu mahkemelerin görev alanına giren suçlarda yakalanan veya

tutuklanan şahsın en geç kırk sekiz saat içinde hakim önüne çıkarılması gerektiğini,

olağanüstü hal bölgelerinde toplu olarak işlenen suçlarda bu sürenin on beş gün olduğunu

belirttiğini savunmuştur. Başvuranların gözaltında bulundurulmalarının hukuka uygunluğuna

itiraz etmek için etkili bir hukuk yoluna sahip olduklarını ifade etmişlerdir. Ancak sözkonusu

hukuk yolunun yasal dayanağını belirtmemişlerdir.

Mahkeme, Sakık ve Diğerleri – Türkiye (Raporlar 1997-VII) kararında olay zamanında

başvuranların gözaltında bulundurulmalarının hukuka uygunluğuna Devlet Güvenlik

Mahkemesi’nde itiraz edebilecekleri etkili bir hukuk yolu bulunduğu konusunda ikna

olmamış olduğunu anımsar. Somut davada sözkonusu karardan sapmak için sebep

görmemektedir (bkz. Dalkılıç – Türkiye, no. 25756/94). Başvuranların hakim önüne

çıkarılmadan önceki altı günlük gözaltı süresine gelince; olay zamanında ilgili iç hukuka göre

yasal olmakla birlikte 5 § 4 maddesindeki “kısa bir süre içinde” kavramına ters düşmektedir

(bkz. Sakık ve Diğerleri, yukarıda anılan).

Sonuç olarak Mahkeme AİHS’nin 5 § 4. maddesinin ihlal edildiği tespit etmiştir.

C. AİHS’nin 5 § 5. maddesi

Hükümet Anayasa’nın 19. maddesine göre özgürlüğü kısıtlanmış şahsın dava hakkında

ivedilikle karar verecek ve derhal salıverilme talimatı verecek adli makamlar nezdinde

kovuşturma başlatma hakkına sahip olduğunu ileri sürmüştür. Hukuka aykırı alıkoyma

durumunda 466 sayılı Kanun uyarınca hukuka aykırı olarak yakalanan veya gözaltına alınan

şahısların taleplerini birinci derece mahkemesinin nihai kararını takip eden üç ay içinde

sunmaları halinde tazminat kazanabileceklerini savunmuşlardır.

Mahkeme 466 sayılı Kanun bağlamında tazminat davasının ancak özgürlüğün kanunsuz

olarak kısıtlanması sonucunda uğranan zararlar için açılabileceğini belirtir. Başvuranın polis

nezaretinde tutulmasının iç hukuka uygun olduğunu gözlemler. Bu nedenle başvuranların 466

sayılı Kanun hükümlerine göre tazminat almaya hakları bulunmuyordu (bkz. Sakık ve

Diğerleri, yukarıda anılan).

Bu nedenle Mahkeme AİHS’nin 5 § 5. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.

III. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI

AİHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete

uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

6

ÇETİNKAYA VE ÇAĞLAYAN – TÜRKİYE KARARI

A. Tazminat

Başvuranlar kişi başı 10,000 Euro manevi tazminat talep etmişlerdir. Ayrıca maddi

tazminat olarak kişi başı 2,000 Euro talep etmişlerdir.

Hükümet başvuranların taleplerine itiraz etmiştir.

Mahkeme tespit edilen ihlal ve talep edilen maddi tazminat arasında herhangi bir

nedensel bağ kurmamaktadır; bu nedenle sözkonusu talebi reddeder. Ancak başvuranların

uygulamanın kanuna uygunluğuna itiraz etme fırsatı bulamadan altı gün alıkonulmalarından

doğan, sıkıntı gibi, sadece ihlalin tespitiyle yeterince tazmin edilemeyecek manevi zararlara

uğramış olduğunu kabul eder. İçtihadını göz önünde bulundurarak ve eşitlik temelinde bir

değerlendirme ile Mahkeme her bir başvurana 1,000 Euro manevi tazminat ödenmesine karar

vermiştir.

B. Mahkeme masrafları

Başvuranlar ayrıca yerel makamlar ve AİHM’deki masraflar için toplam 6,000 Euro

talep etmiştir.

Hükümet başvuranların bu başlık altındaki taleplerinin temelsiz olduğunu savunmuştur.

AİHM’nin içtihadına göre bir başvuran, ancak masrafların gerçekten ve gerektiği için

yapıldığı ve miktarın makul olduğu kanıtlanmış ise bunları geri almaya hak kazanmaktadır.

Sözkonusu davada elindeki bilgileri ve yukarıdaki ölçütleri göz önünde bulundurarak AİHM,

başvuranlara ortak olarak toplam 1,500 Euro ödenmesini uygun bulmaktadır.

C. Gecikme faizi

AİHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere

uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar

vermiştir.

YUKARIDAKİ GEREKÇELERE DAYANARAK AİHM OYBİRLİĞİYLE,

1. Başvuranların polis nezaretinde bulunduruldukları süreyle ilgili ve gözaltına alınmalarının

hukuka uygunluğuna itiraz edip 5. maddenin ihlal edildiği iddiasıyla tazminat elde

edilmesi için yol bulunmayışına ilişkin şikâyetlerinin kabuledilebilir, başvurunun kalan

kısmının ise kabuledilmez olduğuna;

2. AİHS’nin 5 § 3. maddesinin ihlal edildiğine;

3. AİHS’nin 5 § 4. maddesinin ihlal edildiğine;

4. AİHS’nin 5 § 5. maddesinin ihlal edildiğine;

5. (a) Sorumlu Devlet’in başvurana, AİHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleştiği

tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden Yeni Türk

Lirası’na çevrilerek:

7

ÇETİNKAYA VE ÇAĞLAYAN – TÜRKİYE KARARI

(i) her bir başvuran için 1,000 Euro (bin Euro) manevi tazminat,

(ii) mahkeme masrafları için ortak olarak 1,500 Euro (bin beş yüz Euro),

(iii) bu miktarlar üzerine uygulanabilecek her türlü vergiyi ödemesine;

(b) Yukarıda anılan üç aylık sürenin aşılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için

Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan

eklemek suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;

6. Başvuranların adil tazmin taleplerinin kalan kısmının reddine

KARAR VERMİŞTİR.

İngilizce hazırlanmış, AİHM İç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 23 Ocak

2007 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.

S. DOLLÉ

J.-P. COSTA

Zabıt Kâtibi

Başkan

8