COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

DÖRDÜNCÜ DAİRE

DAĞ - TÜRKİYE

(Başvuru no. 74939/01)

KARAR

STRAZBURG

8 Ağustos 2006

Bu karar AİHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen şartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak,

üzerinde şekle ilişkin değişiklik yapılabilir.

__________________________________________________________________________________________

Haklan Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme'yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı'na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Dava, İsmet Dağ (“başvuran”) isimli Türk vatandaşının, 13 Mart 2001 tarihinde, İnsan

Hakları ve Temel Hürriyetlerin Korunması Sözleşmesi’nin (“Sözleşme”) 34. maddesine

dayanarak Türkiye Cumhuriyeti aleyhine AİHM’ye yaptığı başvurudan (no. 74939/01)

kaynaklanmaktadır.

OLAYLAR

Başvuran, 1965 doğumludur ve Türkiye’de ikamet etmektedir. 23 Eylül 1994

tarihinde, başvuran, PKK’ya yönelik bir polis operasyonunda gözaltına alınmıştır. 29 Eylül

1994 tarihinde, İzmir’de bulunan Cumhuriyet Savcısı, başvuran ve diğer sanıkları, Türk Ceza

Kanunu’nun 350. ve 351. maddeleri kapsamında sahte kimlik düzenlemek ve kullanmakla

suçlayan iddianameyi İzmir Asliye Ceza Mahkemesi’ne sunmuştur. 26 Aralık 1994 tarihinde,

başvuran, mahkeme huzuruna çıkmıştır. 7 Kasım 1995 ve 23 Aralık 1998 tarihleri arasında,

İzmir Asliye Ceza Mahkemesi, başvuranla birlikte suçlanan ve ifadesinin alınması gerekli

olan Ş.Z. isimli sanığın bulunmamasından dolayı duruşmaları ertelemiştir. Başvuranın

temsilcisi, yalnızca 26 Ocak 1996 tarihinde mahkeme huzuruna çıkmıştır. 23 Aralık 1998

tarihinde, İzmir Cumhuriyet Savcısı’nın talebi üzerine, İzmir Asliye Ceza Mahkemesi,

başvuran ve diğer sanıkların eylemlerinin, resmi evrakta sahteciliği yasaklayan Türk Ceza

Kanunu’nun 342. maddesinde ifade bulan suçu kapsadığına hükmederek yetkisizlik kararı

vermiştir. Dava dosyası, İzmir Ağır Ceza Mahkemesi’ne gönderilmiştir. 22 Mart 1999

tarihinde, birinci derece mahkemesi, başvuranı mahkemeye çağırmıştır. Bir sonraki

duruşmada, 9 Haziran 1999 tarihinde, başvuran mahkemeye gelmiş ve ifade vermiştir. 22

Matr 1999 ve 23 Şubat 2000 tarihleri arasında, İzmir Ağır Ceza Mahkemesi, başvuranla

birlikte suçlanan ve ifadesinin alınması gerekli olan Ş.Z. ve M.A.Z. isimli sanıkların

bulunmamasından dolayı duruşmaları ertelemiştir. 28 Aralık 1999 tarihinde, M.A.Z.’nin

ifadesi Çankırı Ağır Ceza Mahkemesi tarafından alınmış ve birinci derece mahkemesine

gönderilmiştir. 23 Şubat 2000 tarihinde, M.A.Z.’nin ifadesinin 28 Aralık 1999 tarihinde

ulaşmasından sonra, İzmir Ağır Ceza Mahkemesi, Ş.Z.’nin adresi bulunamadığından dolayı

duruşmayı bir kez daha ertelemiştir. 2 Ekim 2000 tarihinde, mahkeme Ş.Z. hakkında

gıyabında tutuklama kararı çıkarmıştır. 26 Şubat 2003 tarihinde kadar, birinci derece

mahkemesi, Ş.Z. bulunamadığından dolayı duruşmaları ertelemiştir. 26 Şubat 2003 tarihinde,

İzmir Ağır Ceza Mahkemesi, soruşturma zaman aşımına uğradığından, başvuran ve diğer

sanıklara yönelik cezai işlemlere devam edilmemesine karar vermiştir.

HUKUK

I.AİHS’NİN 6 § 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

Başvuran, işlemlerin uzunluğunun, AİHS’nin 6 § 1.maddesindeki “makul süre” şartı

ile uyumlu olmadığını öne sürerek şikayetçi olmuştur. Sözkonusu maddeye göre:

“Herkes, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar, … konusunda karar verecek

olan, … bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, … görülmesini istemek

hakkına sahiptir.”

Hükümet, bu argümana itiraz etmiştir. Sözkonusu gecikmelerin, yerel mahkeme için

M.A.Z.’nin adresini belirlemek ciddi zaman aldığından ve Ş.Z.’nin ifadesi yargılama boyunca

alınamadığından, yerel mahkemeye yüklenemeyeceğini ifade etmiştir. Hükümet, ayrıca yerel

mahkemede sadece iki duruşmaya geldiğini ve temsilcisinin yalnızca iki duruşmaya

katıldığını belirtmiştir.

Ele alınacak olan süre, 23 Eylül 1994’te başlamış ve 26 Eylül 2003’te sona ermiştir.

Dolayısıyla, bir yargı kademesinde sekiz yıl beş ay sürmüştür.

A.Kabuledilebilirlik

AİHM, başvurunun AİHS’nin 35 § 3. maddesi kapsamında temelsiz olmadığını not

eder. Ayrıca, başka herhangi bir gerekçeden dolayı kabuledilmez olmadığını da not eder.

Dolayısıyla kabuledilebilir ilan edilmesi gereklidir.

B.Esaslar

AİHM, yargılama süresinin makuliyetinin, davanın olayları ışığında ve şu ölçütlerin

dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini tekrarlar: davanın karmaşıklığı ve başvuranın

ile ilgili makamların tutumu (bkz diğerlerinin yanı sıra, Pélissier ve Sassi [BD], no. 25444/94,

§ 67, AİHM 1999-II).

AİHM, bu davadaki konulara benzer konular ortaya koyan davalarda 6 § 1. maddenin

ihlal edildiğini sıklıkla tespit etmiştir (bkz. Pietilainen – Finlandiya, no. 35999/97, § 43, 5

Kasım 2002 ve Dereci – Türkiye, no. 77845/01, § 44, 24 Mayıs 2005).

AİHM, Hükümet’in, bu davada farklı bir sonuca varması için herhangi bir kanıt ya da

argüman sunmadığı kanısındadır. Konuyla ilgili içtihadını dikkate alarak, AİHM, bu davada

yargılamanın uzunluğunun haddinden fazla olduğu ve “makul süre” şartını karşılamadığı

kanısındadır.

Dolayısıyla, 6 § 1. madde ihlal edilmiştir.

II.AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI

AİHS’nin 41. maddesi şöyledir:

“Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili

Yüksek Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme,

gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A.Tazminat

Başvuran, 10.000 Euro manevi tazminat talep etmiştir.

Hükümet bu talepleri aşırı bularak itiraz etmiştir.

AİHM, başvuranın manevi zarara maruz kalmış olması gerektiği kanısındadır. Eşitlik

temelinde değerlendirme yaparak, AİHM, başvurana bu başlık altında 6.500 Euro ödenmesine

karar vermiştir.

B.Mahkeme masrafları

Başvuran, yerel mahkemelerdeki masraflar için 4.000 Euro, AİHM’deki masraflar için

ise 6.000 Euro talep etmiştir.

Hükümet, bu taleplere itiraz etmiştir.

AİHM’nin içtihadına göre, bir başvuran, ancak gerçekten ve gerektiği için yapıldığı ve

miktar açısından makul olduğu sürece masraflarının kendisine ödenmesine hak kazanır. Bu

davada, elindeki bilgi ve yukarıdaki ölçütleri dikkate alarak, AİHM, yerel yargılama

masraflarının ödenmesine ilişkin talebi reddetmiş ve AİHM’de yapılan masraflar için toplam

1.000 Euro ödenmesinin uygun olduğuna kanısına varmıştır.

C.Gecikme faizi

AİHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere

uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar

vermiştir.

YUKARIDAKİ GEREKÇELERE DAYANARAK AİHM OYBİRLİĞİYLE,

1.Başvurunun kabulüne;

2.AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3.(a) Sorumlu Devlet’in, AİHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleştiği tarihten

itibaren üç ay içinde, başvurana, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden Yeni Türk

Lirası’na çevrilmek üzere

(i)

6.500 Euro (altı bin beş yüz Euro) manevi tazminat;

(ii)

mahkeme masrafları için 1.000 Euro (bin Euro) ve

(iii) yukarıdaki meblağlara uygulanabilecek her türlü vergiyi ödemesine;

(b) yukarıda anılan üç aylık sürenin aşılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için Avrupa

Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle

elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;

4. Başvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine

KARAR VERMİŞTİR.

İngilizce hazırlanmış, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 8

Ağustos 2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.

T.L. EARLY

Nicolas BRATZA

Yazı İşleri Müdürü

Başkan