CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

KAZIM ÜNLÜ - TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no: 31918/02)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

STRAZBURG

6 Mart 2007

İşbu karar Sözleşme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek

olup şekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

__________________________________________________________________________________________

Haklan Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme'yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı'na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (31918/02) başvuru no’lu davanın nedeni bu ülke

vatandaşı Kazım Ünlü’nün (başvuran) 8 Temmuz 2002 tarihinde Avrupa İnsan Hakları

Mahkemesi’ne Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış

olduğu başvurudur. Başvuran Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde Tunceli

Barosu avukatlarından H. Aygün ve Ö.U.Kaplan tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

1966 doğumlu başvuran Pertek’te (Tunceli) ikamet etmektedir.

Olayların meydana geldiği dönemde başvuran Tunceli Atatürk Lisesi’nde coğrafya

öğretmeniydi ve EĞİTİM-SEN bünyesinde sendika faaliyetlerini sürdürüyordu.

20 Aralık 2001 tarihinde Olağanüstü Hal Bölge Valiliği’nin talebi ve 285 sayılı Kanun

Hükmünde Kararname’nin 4 g) ve 3 a) bendi uyarınca başvuran sözü edilen bölge dışına tayin

edilmiştir.

Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü 15 Ocak 2001 tarihinde başvuranın

Bartın’a atanmasına karar vermiştir.

Başvuran 9 Nisan 2001 tarihinde İdare mahkemesi’ne sözkonusu kararın iptal edilmesi için

başvuruda bulunmuştur.

İdari mahkeme 6 Haziran 2001 tarihinde bu talebi reddetmiştir.

İdari mahkeme 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin hükümleri uyarınca Olağanüstü

Hal Bölge Valiliği’nin kamu emniyeti ve düzeni nedeniyle ilgili bölgelerde bulunan kamu

görevlililerinin başka bir yere atanması yetkisine sahip olduğunu belirterek başvuranın iptal

başvurusunu reddetmiştir.

Başvuran Bartın’da sendika faaliyetlerini sürdürmektedir.

HUKUK AÇISINDAN

I. KABULEDİLEBİLİRLİK HAKKINDA

A. AİHS’nin 6. ve 11. maddeleri

Başvuran Olağanüstü Hal Bölge Valiliği’nin kararına karşı bir itiraz hakkının bulunmayışının

AİHS’nin 6 § 1. maddesinde yer alan adil yargılanma hakkına yönelik bir ihlali

oluşturduğundan şikayetçi olmaktadır.

Başvuran ayrıca EĞİTİM-SEN sendikasına üye olması nedeniyle tayin edildiğini, bu tedbirin

Avrupa Sosyal Şartı’nın 5. maddesi ve AİHS’nin 11. maddesinde öngörülen sendika hakkına

bir ihlaline neden olduğunu ileri sürmektedir.

Mahkemenin bu yöndeki yerleşik içtihadına atıfta bulunan Hükümet, genel kaide olarak

devlet memurlarının işe alınma, görevde yükselme veya görevden ilişiklerinin kesilmesi ile

ilgili itirazların AİHS’nin 6 § 1. maddesinin uygulanma alanının dışında olduğunu ve

başvuranın şikayetlerinin ratione materiae bakımından reddedilmesi gerektiğini

savunmaktadır. Hükümet aynı zamanda iç hukuk yollarının tüketilmediği itirazında

bulunmakta ve başvuranın sözkonusu Kanun Hükmünde Kararname’nin anayasaya

aykırılığının tespiti için ulusal mahkemeler huzurunda herhangi bir girişimde bulunmadığını

ifade etmektedir.

Başvuran Hükümetin saptamalarına karşı çıkmaktadır.

AİHM’nin nezdinde ilk olarak üzerinde durulması gereken husus AİHS’nin 13. maddesiyle

ilintili başvuranın tayin edilmesine karşı çıkacak bir başvuru yolunun olmayışıdır. Mahkeme

şikayeti bu çerçevede inceleyecektir. Bununla birlikte, mevcut halde başvuran hiçbir

idarecilik vasfı bulunmayan lise öğretmenliğini icra etmektedir (Bkz. Pellegrin-Fransa kararı,

no:28541/95). O halde, Hükümet tarafından yapılan görevlerin birleşmezliği itirazı

reddedilmektedir.

AİHM, iç hukuk yollarının tüketilmemesi itirazının başvuranın AİHS’nin 11. ve 13.

maddelerine yönelik itirazlarına doğrudan bağlı olduğu tespitiyle bunların esasa

birleştirilmesine karar vermiştir. Başvurunun bu bölümü kabuledilebilir bulunmaktadır, başka

hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi yer almamaktadır.

B. AİHS’nin 5, 7 ve 14. maddeleri

Başvuran sözkonusu tayin kararının AİHS’nin 5. maddesine aykırı olarak özgürlük ve

emniyet hakkına aykırı bir önlem olduğunu ileri sürmektedir.

Başvuran bunun yanı sıra sözkonusu uygulamanın AİHS’nin 7. maddesinin hükümlerinin

ihlaline yol açtığını iddia etmektedir.

Başvuran son olarak tayin edilmesinin AİHS’nin 14. maddesi uyarınca ayrımcı bir muamele

olduğundan şikayetçi olmaktadır.

Hükümet bu iddialara itirazda bulunmaktadır.

AİHM, başvuranın AİHS’nin 5. maddesi uyarınca özgürlüğünden yoksun bırakacak hiçbir

önleme maruz kalmadığını ve tayin kararının 7. madde uyarınca hiçbir mahkumiyeti

oluşturmadığını gözlemlemektedir. Bu şikayetler ratione materiae bakımından AİHS’nin 35 §

3. maddesinde yer alan hükümleri ile bağdaşmamaktadır ve 35 § 4. madde uyarınca

reddedilmesi gerekmektedir.

Başvuranın maruz kaldığı ayrımcılık ile ilgili AİHM, bu şikayetin genel olduğunu ve ilgilinin

bu iddiayı destekleyecek hiçbir kanıtının bulunmadığını ifade etmektedir. Yapılan bu

şikayetin temelden yoksun olması nedeniyle AİHS’nin 35 §§ 3. ve 4. maddelerine uygun

olarak reddedilmektedir.

II. AİHS’NİN 11. MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

AİHM daha önce sözü edilen Akat, Bulğa vd. ve Ertaş Aydın vd. kararlarında benzer olayları

inceleme fırsatı olduğunu hatırlatarak, bu başvurularda ilgililerin konumlarının tayin edilmeye

müsait olduğu tespitinden hareketle sözkonusu atamaların bir sendikaya üye olmaya ve/veya

sendika faaliyetlerini sürmeye bir sınırlama getirmediğine itibar etmiştir. Aynı şekilde,

ilgililer bu uygulamalara karşın sendika kurma özgürlüğünü gerektiği şekilde kullanabilmiş,

sendika üyesi olarak kalabilmişlerdir.

Bu başvuruda mahkemeye sunulan unsurların değerlendirilmesinden AİHM, başvuranın suç

unsurunu oluşturan kararın özü itibariyle bile AİHS’nin 11. maddesiyle güvence altına alınan

dernek kurma özgürlüğüne yönelik bir ihlali oluşturduğu iddiasını yeterince

temellendiremediği saptamasında bulunmaktadır. Ayrıca AİHM, yeni görevin ve/veya tayin

kararının sendika faaliyetlerine engel olduğuna ikna olmamıştır.

Başvuran tayin kararını ulusal yetkililerin sendika hakkı önünde bir engel olarak nitelendirse

dahi, AİHM bu kararın Devlet hizmetinin idaresi ve iyi işleyişi bakımından gerekli olduğu

görüşündedir. Başvuranı başka bir ile ve/veya bölgeye atama kararını verirken ulusal

yetkililer kendilerine tanınan takdir yetkisinden yararlanmışlardır. Bahse konu uygulama

başvuranın sendika özgürlüğüne karşı bir sınırlamayı, bir engeli teşkil etmemektedir. Kaldı ki

başvuran bu atamanın yeni görevinde sendika faaliyetlerine engel olduğu iddiasını hiçbir

surette gerekçelendirememiştir.

Yukarıda yapılan tespitler ışığında, AİHM başvuranın tayin kararının sendika etkinliklerini

sürdürmesine bir müdahaleyi oluşturduğunu ortaya koyamadığı sonucuna varmaktadır.

Bu nedenle AİHS’nin 11. maddesi ihlal edilmemiştir.

III. AİHS’NİN 13. MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

AİHM, uygulamadaki kararname hükümleri ile adli bir denetimden uzak Olağanüstü Hal

Bölge Valiliği’nin yetkileri hakkında daha önce de görüş bildirdiğini hatırlatarak, (Bkz.

özellikle Çetin vd.-Türkiye kararı no: 40153/98 ve 40160/98, Akat kararı, Bulğa vd, Ertaş

Aydın vd. kararları) ve Olağanüstü Hal Bölge Valisi’nin fiillerine karşı itirazların 13. madde

gereğince «etkili» başvuru kıstaslarını yerine getirmediğine itibar etmektedir.

AİHM bu sonuçtan ayrı olarak başvuranın iç hukukta gidebileceği başvuru yollarının

bulunduğu sonucuna varamamakta, bu doğrultuda Hükümetin itirazını reddetmektedir.

Yukarıda sözü edilen içtihat ışığında AİHM, başvuran hakkında verilen tayin kararına karşı

ulusal mahkemeler önünde etkili bir itiraz hakkının bulunmayışı sebebiyle AİHS’nin 13.

maddesinin ihlal edildiği kanısındadır.

IV. AİHS’NİN 41. MADDESİ’NİN UYGULANMASI

A. Tazminat

Başvuran 2.000 YTL maddi, 10.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.

Hükümet bu miktarlara karşı çıkmıştır.

AİHM, öne sürülen maddi zarar ile ihlal kararı arasında hiçbir illiyet bağı bulunmadığından

bu talebi reddetmektedir. Buna karşın, hakkaniyete uygun olarak manevi zarar için başvurana

500 Euro ödenmesini kararlaştırmıştır.

B. Masraf ve harcamalar

Başvuran avukatlık ücreti için 4.400 YTL, AİHM nezdinde yaptığı harcamalar için 130 Euro

talep etmektedir.

Hükümet bu miktarlara karşı çıkmaktadır.

AİHM, mahkemeye sunulan deliller ve bu yöndeki yerleşik içtihat ışığında yargı gideri olarak

başvurana 1.000 Euro ödenmesine karar vermiştir.

C. Gecikme faizi

Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

faiz oranına 3 puanlık bir artış eklenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,

1. AİHS’nin 11. ve 13. maddeleri hakkındaki şikayetlerin kabuledilebilir, bunun dışında

kalanların kabuledilemez olduğuna;

2. AİHS’nin 11. maddesinin ihlal edilmediğine;

3. AİHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğine;

4. a) AİHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek ve her türlü vergiden muaf

tutulmak üzere Savunmacı Hükümetin başvurana 500 (beş yüz) Euro manevi tazminat ve

yargı gideri olarak 1.000 (bin) Euro ödemesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;

5. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddine;

KARAR VERMİŞTİR.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3. maddesine

uygun olarak 6 Mart 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.