COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

BEŞİNCİ DAİRE

KIR VE DİĞERLERİ – TÜRKİYE

(Başvuru no. 67145/01)

KARAR

STRAZBURG

10 Ağustos 2006

İşbu karar AİHS’nin 44§2. Maddesi’nde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup,

şekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.

__________________________________________________________________________________________

Haklan Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme'yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı'na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

1

USUL

Dava, Habibe Kır, Feriştah Çenesiz, Hasan Çenesiz, Fatma Ekiz ve Ali Çenesiz

(“başvuranlar”) isimlerindeki beş Türk vatandaşının, İnsan Haklarının ve Temel

Özgürlüklerinin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin (“AİHS”) 34. Maddesi uyarınca, Türkiye

Cumhuriyeti aleyhine, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne, 19 Kasım 2000 tarihinde yapmış

oldukları başvurudan (no. 67145/01) kaynaklanmaktadır.

Başvuranlar, Mersin Barosu’na bağlı avukat Mahmut Akdoğan tarafından temsil

edilmişlerdir.

AİHM (Üçüncü Daire), 30 Eylül 2004 tarihinde, Ali Çenesiz hakkındaki başvurunun

kabuledilmez olduğunu beyan etmiş ve başvuranların geri kalanıyla ilgili başvuruyu

Hükümet’e bildirmeye karar vermiştir. AİHS’nin 29 § 3. Maddesi’nin hükümleri uyarınca,

AİHM, başvurunun esaslarını, kabuledilebilirliğiyle beraber incelemeye karar vermiştir.

OLAYLAR

I. DAVANIN OLAYLARI

Sırasıyla 1926, 1941, 1951 ve 1951 doğumlu başvuranlar Habibe Kır, Feriştah Çenesiz,

Hasan Çenesiz ve Fatma Ekiz, Mersin’de ikamet etmektedirler.

Karayolları Genel Müdürlüğü, 17 Aralık 1992 tarihinde, başvuranlara ait Mersin’deki

arsaları otoyol inşa etmek için kamulaştırmıştır. Bir bilirkişi kurulu arsaların değerini tayin

etmiş, ilgili meblağ kamulaştırma gerçekleşirken başvuranlara ödenmiştir.

Başvuranların tazminatın artırılması taleplerini müteakiben, Mersin Asliye Hukuk

Mahkemesi, 28 Aralık 1994 tarihinde, başvuranlara, 131.387.300 Türk Lirası (TL) ek

tazminata ilaveten, arsaların tapularının devredildiği tarihten itibaren işlemek üzere,

mahkemenin karar verdiği tarihte geçerli olan yasal faiz oranının ödenmesine karar vermiştir.

Yargıtay, 14 Eylül 1998 tarihinde, Mersin Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararını

onamıştır.

Karayolları Genel Müdürlüğü, 22 Haziran 2000 tarihinde, başvuranlara faiziyle beraber

556.290.000 TL ödemiştir.

HUKUK

I. AİHS’YE EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

Başvuranlar, üç yıl sekiz aydan fazla süren yasal takibatın ardından yetkili makamların

kendilerine kamulaştırma karşılığı ödediği ek tazminatın, ödenen gecikme faizinin

Türkiye’deki yüksek enflasyon oranlarına ayak uyduramaması nedeniyle değer

kaybettiğinden şikayetçi olmuşlardır. Başvuranlar, AİHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1.

Maddesi’nin aşağıdaki ilgili kısımlarına dayanmışlardır:

2

“Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.

Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun

genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.”

A. Kabuledilebilirlik

AİHM, içtihadında belirlediği ilkeler ve elindeki tüm deliller ışığında, bu şikayetin

esaslara ilişkin olarak incelenmesi gerektiği ve kabuledilmez olarak beyan edilmesi için temel

bulunmadığı sonucuna varmıştır.

B. Esaslar

AİHM, bu davada sözkonusu olan hususların konu olduğu benzer bazı davalarda,

AİHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi’nin ihlal edildiği sonucuna varmıştır.

AİHM, Hükümet’in sunduğu delil ve görüşleri incelemiş, önceki davalardaki

tespitlerinden vazgeçmesi için bir neden bulunmadığı sonucuna varmıştır. Ulusal

mahkemelerin ödenmesine karar verdiği ek tazminatın ödenmesindeki gecikmenin,

kamulaştırmayı gerçekleştiren makama atfedilebileceği ve arsa sahipleri için, kamulaştırılan

arsa kaybına ek olarak bir kayba yol açtığı kanısındadır. AİHM, bu gecikmenin ve takibatın

genel olarak uzun sürmesinin sonucunda, başvuranların, kamu yararının gereksinimleri ile

mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesi hakkının korunması arasında muhafaza

edilmesi gereken adil dengeyi bozan büyük bir yük altına tek başlarına girmek zorunda

kaldıkları kanısına varmıştır.

Sonuç olarak, AİHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi ihlal edilmiştir.

II. AİHS’NİN 6 § 1. MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

Başvuranlar ayrıca AİHS’nin 6 § 1. Maddesi uyarınca yasal takibatın makul

sayılamayacak kadar uzun sürmesinden şikayetçi olmuşlardır.

A. Kabuledilebilirlik

AİHM bu şikayetin AİHS’nin 35 § 3. Maddesi kapsamında dayanaktan yoksun

olmadığını, ayrıca başka bakımlardan da kabuledilebilir olabileceğini kaydeder.

B. Esaslar

AİHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi’yle ilgili tespitleri ışığında, AİHM, 6 § 1.

Madde uyarınca davanın ayrı olarak incelenmesinin gerekli olmadığı kanısındadır.

III. AİHS’NİN 41. MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

AİHS’nin 41. Maddesi’ne göre:

“Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete

uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

3

A. Maddi ve Manevi Tazminat

Başvuranlar, 11.409 ABD Doları tutarında maddi tazminat, 5.000 ABD Doları tutarında

ise manevi tazminat talep etmişlerdir.

Hükümet başvuranların taleplerine itiraz etmiştir.

AİHM, Akkuş kararındaki hesaplama yönteminin aynısını kullanıp, ilgili mali verileri göz

önünde tutarak, başvuranlara, 397 Euro maddi tazminat ödenmesine karar vermiştir.

AİHM, AİHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi’nin ihlal edildiğinin tespit

edilmesinin, başvuranların maruz kaldığı her türlü manevi zarar için başlı başına yeterli

tazminat teşkil ettiği kanısına varmıştır.

Başvuranlar, ayrıca, avukatlık masrafları ile AİHM’de meydana gelen mahkeme

masrafları için 1.552 ABD Doları¹talep etmiştir.

Hükümet başvuranların taleplerine itiraz etmiştir.

AİHM, talep edilen mahkeme masraflarının gerçekten meydana geldiği, gerekli ve tümüye

belgelenmiş olduğu kanısındadır. Dolayısıyla, AİHM, başvuranlara, talep edilen miktarın

tamamının ödenmesine karar vermiştir.

C. Gecikme Faizi

AİHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı

marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar

vermiştir.

BU NEDENLERLE, AİHM OYBİRLİĞİYLE,

1. Başvurunun geri kalanının kabuledilebilir olduğuna;

2. AİHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi’nin ihlal edildiğine;

3. AİHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi’nin ihlal edildiğinin tespit edildiğini belirtmiş

ve başvurunun AİHS’nin 6 § 1. Maddesi uyarınca incelenmesinin gerekli olmadığına;

4. (a) Sorumlu Devlet’in, başvuranlara, AİHS’nin 44 § 2. Maddesi’ne göre nihai kararın

verildiği

tarihten itibaren üç ay içinde, aşağıdaki miktarlara ek olarak her türlü verginin, ödeme

tarihinde uygulanan kur üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmiş olarak ödemesine:

(i)

(ii)

397 Euro (üç yüz doksan yedi euro) maddi tazminat;

mahkeme masrafları için 1300 Euro (bin üç yüz euro);

(b) yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona ermesinden, ödeme gününe kadar geçen süre

için, yukarıdaki miktarlara Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli faizinin üç

¹Yaklaşık 1.300 Euro.

4

puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına karar vermiştir.

5. Başvuranların adil tazmin taleplerinin geri kalanını reddetmiştir.

İşbu karar, İngilizce olarak hazırlanmış ve Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3.

Maddesi uyarınca 10 Ağustos 2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.

Claudia WESTERDIEK

Zabıt Katibi

Peer LORENZEN

Başkan