COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ DAİRE

KUTLU/TÜRKİYE

(Başvuru no. 65914/01)

KARAR

STRAZBURG

4 Temmuz 2006

Sözkonusu karar AİHS’nin 44§2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Ancak ,şekle ilişkin

değişiklik yapılabilir.

__________________________________________________________________________________________

Haklan Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme'yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı'na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USULİ İŞLEMLER

Davanın nedeni, Türk vatandaşı Hüseyin Hikmet Kutlu’nun (“başvuran”), 23 Haziran

1999 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korumaya Dair Sözleşme’nin

(“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne

yaptığı başvurudur (başvuru no. 65914/01).

OLAYLAR

I. DAVA OLAYLARI

Başvuran, 1922 doğumludur ve İstanbul’da yaşamaktadır.

1997 senesinde Bakırköy Belediyesi, İstanbul’da bulunan ve başvurana ait toprağı

(parsel no. 154/36 ve 154/3) kamulaştırmıştır. Bir bilirkişi komitesi, toprağın değerini tayin

etmiş ve ilgili miktar, kamulaştırmanın gerçekleştiği tarihte başvurana ödenmiştir.

9 Ocak 1997 tarihinde başvuran, Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemesi’ne ek tazminat

için iki ayrı dava açmıştır.

Asliye Hukuk Mahkemesi, 154/36 no.lu parsel hususunda, 16 Ekim 1997 tarihinde

başvurana, 10 Ocak 1997 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere Mahkeme’nin kararını

verdiği tarihte uygulanabilir yasal oran üzerinden işleyecek faiz ile birlikte 1,768,970,000

Türk Lirası (TRL) (yaklaşık 8,840 Euro) ek tazminat ödenmesine karar vermiştir. 31 Mart

1998 tarihinde Yargıtay, Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararını onamıştır. 21 Ekim 1998

tarihinde Belediye’nin kararın düzeltilmesine ilişkin talebi, Yargıtay tarafından reddedilmiştir.

Sözkonusu ikinci karar, 30 Kasım 1998 tarihinde başvurana bildirilmiştir.

154/3 no.lu parsel hususunda Asliye Hukuk Mahkemesi, 20 Mayıs 1998 tarihinde

başvurana, 9 Ocak 1997 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere Mahkeme’nin kararını

verdiği tarihte uygulanabilir yasal oran üzerinden işleyecek faiz ile birlikte 6,487,209,968

Türk Lirası (TRL) (yaklaşık 23,000 Euro) ek tazminat ödenmesine karar vermiştir. 1 Aralık

1998 tarihinde Yargıtay, Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararını onamıştır. 10 Haziran 1999

tarihinde Belediye’nin kararın düzeltilmesine ilişkin talebi, Yargıtay tarafından reddedilmiştir.

Sözkonusu ikinci karar, 2 Ağustos 1999 tarihinde başvurana bildirilmiştir.

7 Nisan 1999 tarihinde Belediye başvurana, ek tazminat, faiz, masraf ve harcamaları

kapsamak üzere toplam 15,972,726,000 TRL (yaklaşık 39,438 Euro) ödemiştir.

HUKUK

I. 1 NO.LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

Başvuran, kamulaştırma için ödenen ek tazminat ile birlikte ödenecek gecikme faizi

oranının, çok düşük olduğu ve kamulaştırmadan sorumlu makamın, ilgili miktarları

belirlemeyi geciktirdiği hususunda şikayette bulunmuştur. Şikayetini, 1 No.lu Protokol’ün

aşağıda kaydedilen 1. maddesine dayandırmıştır:

“Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.

Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun

genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.

Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek

veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli

gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”

A. Kabuledilebilirlik

Hükümet, şikayetini yerel Mahkemeler huzurunda sunmamış ve Borçlar Kanunu’nun

105. maddesi uyarınca mevcut iç hukuk yoluna başvurmamış olması nedeniyle başvuranın,

AİHS’nin 35 § 1. maddesince öngörüldüğü üzere iç hukuk yollarını tüketmemiş olduğunu

ileri sürmüştür. Hükümet ayrıca, başvuranın altı-ay kuralına uymamış olduğunu da iddia

etmiştir. Bu bağlamda, Yargıtay’ın kararını takip eden altı ay içerisinde başvuranın, şikayetini

Mahkeme’ye sunmuş olması gerektiğini belirtmiştir.

Başvuran, Hükümet’in iddialarını yalanlamıştır.

Mahkeme, daha önceleri de Hükümet’in benzer ön itirazlarını incelemiş ve reddetmiş

olduğunu yineler (bkz., özellikle, Acar/Türkiye, no. 52133/99, §§ 13-14, 13 Eylül 2005, ve

Kelali ve Diğerleri/Türkiye, no. 67585/01, §§ 12-13, 24 Ocak 2006). Mahkeme, sözkonusu

davada, yukarıda anılan davalarda vardığı sonuçlardan farklı bir sonuca varmasına neden

olacak özel bir durum görmemektedir. Sonuç olarak Mahkeme, Hükümet’in ön itirazlarını

reddeder.

İçtihatında ortaya koyduğu ilkeler (bkz., diğer içtihatlar yanında, Akkuş ve Aka) ve

huzurunda sunulan deliller ışığında, sözkonusu şikayetin esaslarına ilişkin olarak incelenmesi

gerektiği ve kabuledilemez olduğuna karar vermek için gerekçe olmadığı sonucuna varmıştır.

B. Esaslar

AİHM, sözkonusu davada ortaya konan meselelere benzer meselelerin incelendiği

birçok davada 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır (bkz.,

özellikle, Akkuş, § 31, ve Aka, § 50-51).

Hükümet ve başvuran tarafından sunulan olayları ve iddiaları değerlendiren AİHM,

daha önceki davalarda vardığı sonuçlardan farklı bir sonuca varmak için neden

görmemektedir. Tazminatın ödenmesindeki gecikmenin, düşük faiz oranlarının ve dava

sürelerinin genel bir sonucu olarak başvuranın, umumi menfaat talepleri ve mal ve mülk

dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkının korunması arasında korunması

gereken hassas dengenin bozulmasına yol açan kişisel ve haddinden fazla bir yüke maruz

bırakıldığı kanısındadır.

Sonuç olarak, 1 no.lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.

II. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI

AİHS’nin 41. maddesi aşağıda kaydedilmiştir:

“Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun

bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Zarar

Başvuran, maddi ve manevi zarar için sırasıyla 34,258 Amerikan Doları (yaklaşık

26,490 Euro) ve 1,000 Amerikan Doları (yaklaşık 773 Euro) tazminat talep etmiştir.

Hükümet, sözkonusu taleplere itiraz etmiştir.

Aka ve Akkuş kararlarında kullanılan hesaplama yöntemlerini kullanan (sırasıyla §§

55-56, ve §§ 35-36 ve 39) ve ilgili ekonomik veri ile başvuranın talebini gözönünde

bulunduran AİHM, maddi zarar için başvurana talep miktarın tamamının ödenmesine karar

vermiştir.

AİHM, ihlal tespitinin başlıbaşına, başvuranın maruz kaldığı manevi zarar için

tazminat teşkil ettiği kanısındadır.

B. Mahkeme Masrafları

Başvuran, yerel Mahkemeler ve AİHM huzurunda maruz kaldığı masraf ve harcamalar

için 2,000 Dolar (yaklaşık 1,547 Euro) tazminat talep etmiştir.

Hükümet, başvuranın talebine itiraz etmiştir.

AİHM içtihatına göre başvuran, gerçekten gerekli olduğu için maruz bırakıldığını ve

meblağın makul olduğunu kanıtlayabilirse masraf ve harcamaların telafisine hak kazanır.

Sözkonusu davada, kendisine sunulan bilgileri ve yukarıda kaydedilen kriterleri gözönüne

alan AİHM, tüm masraflara kapsamak üzere 1,000 Euro ödenmesinin makul olduğu sonucuna

varmıştır.

C. Gecikme Faizi

AİHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı faiz oranına üç

puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın benimsenmesinin uygun olduğu kanısındadır.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AİHM,

1. Başvurunun, kabuledilebilir olduğuna,

2. AİHS’ye ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edilmiş olduğuna,

3. İhlal tespitinin başlıbaşına, manevi zarar için tazminat teşkil ettiğine,

4. (a) Sorumlu Devlet’in, başvurana, AİHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleştiği

tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden Yeni Türk Lirası’na

çevrilmek üzere aşağıda kaydedilen miktarları ödemesine;

(i)

(ii)

maddi zarar için 26,490 Euro (yirmi altı bin dört yüz doksan Euro),

Mahkeme masrafları için 1,000 Euro (bin Euro),

(iii) Yukarıda kaydedilen miktarlara uygulanabilecek her tür vergi,