CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

YERDELENLĐ -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:41253/04)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

7 Temmuz 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (41253/04) no’lu davanın nedeni (T.C.

vatandaꢀı) Serkan Yerdelenli’nin (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 22 Aralık

2003 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin

(Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından G. Çelik tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran, 1972 doğumludur.

12 Nisan 2002 tarihinde baꢀvuran, yakalanmıꢀ ve Kadıköy Emniyet Müdürlüğünde gözaltına

alınmıꢀtır. 27 Haziran 2001 tarihinden beri baꢀvuran dolandırıcılıktan ve firardan

aranmaktaydı.

Yakalama tutanağında baꢀvuranın kaçmaya çalıꢀtığı ancak polisler tarafından kontrol altına

alındığı belirtilmektedir.

Aynı gün baꢀvuran bir tabip tarafından muayene edilmiꢀtir. Düzenlenen sağlık raporunda

“hastanın vücudunda lezyona rastlanmadığı” belirtilmiꢀtir.

15 Nisan 2002 tarihinde, baꢀvuran tutuklanmıꢀtır.

Baꢀvuranın gözaltı bitiminde adli tabip tarafından düzenlenen sağlık raporunda aꢀağıdaki

ifadelere yer verilmiꢀtir:

“karın sol yanda 4x4 cm’lik rengi değiꢀmeye baꢀlamıꢀ ekimoz alanı; sırtta orta sol yanda 20x5

cm’lik rengi değiꢀmeye baꢀlamıꢀ ekimoz alanı; alın sağ yanda 1x2 cm’lik ekimoz ve ꢀiꢀlik,

bileklerde kelepçeye bağlı 1x2 cm’lik lezyonlar. Hayati tehlikesi bulunmayan hastaya 7

günlük iꢀgöremez raporu verilmiꢀtir.”

16 Mayıs 2002 tarihinde, kötü muameleye maruz kaldığını ileri süren baꢀvuran, avukatı

aracılığıyla, gözaltından sorumlu polis memurları hakkında, Kadıköy Savcılığı’na ꢀikayet

dilekçesini sunmuꢀtur.

2 Mayıs 2003 tarihinde Kadıköy Cumhuriyet Savcılığı, baꢀvuranın vücudunda lezyona

rastlanmadığını belirten sağlık raporları nedeniyle takipsizlik kararı vermiꢀtir.

27 Mayıs 2003 tarihinde, avukatı aracılığıyla baꢀvuran, gözaltı bitiminde düzenlenen 15 Nisan

2002 tarihli sağlık raporunu dosyaya ekleyerek sözkonusu karara itiraz etmiꢀtir.

5 Haziran 2003 tarihinde, Üsküdar Ağır Ceza Mahkemesi, itiraz edilen takipsizlik kararının

yasaya uygun olduğuna kanaat getirerek sözkonusu talebi reddetmiꢀtir. Sözkonusu karar, 15

Ağustos 2003 tarihinde, baꢀvuranın avukatına tebliğ edilmiꢀtir.

HUKUK

AĐHS’nin 3. maddesine atıfta bulunarak baꢀvuran, Kadıköy Emniyet Müdürlüğü’nde kötü

muameleye maruz ve gözaltından sorumlu polis memurlarının cezasız kalmalarından

ꢀikayetçidir.

Hükümet, tazminat elde edebilmek amacıyla, baꢀvuranın idari ve sivil mahkemelerde dava

açmamasından dolayı iç hukuk yollarının tüketilmediğini ileri sürmektedir.

Baꢀvuran, AĐHS’nin 35. maddesinin gereklerine riayet ettiği kanaatindedir.

AĐHM, müteaddit defalar benzer itirazı incelediğini ve reddettiğini hatırlatmaktadır (bkz,

diğerleri arasından, Karayiğit-Türkiye, baꢀvuru no: 63181/00, 5 Ekim 2004). AĐHM, iꢀbu

davada, önceki sonuçlardan farklı bir sonuca ulaꢀmak için hiçbir neden görememektedir.

Dolayısıyla AĐHM, Hükümet’in ön itirazını reddetmektedir.

Sonuç olarak AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı uyarınca AĐHS’nin 3. maddesi

kapsamında yapılan ꢀikayetin açıkça dayanaktan yoksun olmadığını belirlemektedir. AĐHM,

kabuledilemezliğe dair hiçbir gerekçe görememektedir. Dolayısıyla baꢀvuru kabuledilebilir

niteliktedir.

Davanın esası ile ilgili olarak, Hükümet, baꢀvuranın yakalandığı sırada yaralandığı

görüꢀündedir.

Baꢀvuran, sözkonusu iddiaya karꢀı çıkmaktadır ve olayların kendi aktardığı ꢀekilde olduğunu

ileri sürmektedir.

AĐHM, baꢀvuranın yakalanmasının ardından düzenlenen sağlık raporunda baꢀvuranın

vücudunda hiçbir lezyona rastlanmadığını gözlemlemektedir.

Bilahare AĐHM, gözaltının bitiminde baꢀvuranın adli tabip tarafından muayene edildiğini ve

düzenlenen raporda özellikle baꢀvuranın vücudunda ekimoz alanlarına rastlandığını ve 7 gün

iꢀgöremezlik kararı verildiğini belirtmektedir.

Hükümet’in ifade ettiği gibi baꢀvuranın vücudunda gözlemlenen yara izlerinin sorgusu

sırasında meydana geldiğini ortaya konmamıꢀtır. Ayrıca kimse sözkonusu yara izlerinin daha

önceki bir döneme ait olduğunu iddia etmemiꢀtir.

Sonuç olarak, takdirine sunulan unsurların tamamını ve Hükümet tarafından makul bir

açıklama yapılmayıꢀını göz önüne alan AĐHM, Savunmacı Devlet’in baꢀvuranın vücudunda

tespit edilen yaralardan sorumlu olduğu sonucuna ulaꢀmaktadır.

Bu itibarla AĐHS’nin 3. maddesi esas bakımından ihlal edilmiꢀtir.

Yetkililerin baꢀvuranın kötü muamele iddiaları karꢀısında etkili bir biçimde harekete geçip

geçmedikleri hususunda ise Hükümet görüꢀ bildirmemiꢀtir.

Baꢀvuran, gözaltından sorumlu polis memurlarının hiçbir zaman yargılanmamalarından

ꢀikayetçidir.

AĐHM, davanın takipsizlikle sonuçlandığını ve takipsizlik kararına baꢀvuranın yapmıꢀ olduğu

itirazın Ağır Ceza Mahkemesi tarafından reddedildiğini gözlemlemektedir. Bu bağlamda,

AĐHM’ye göre, iddialarını sağlık raporu ile desteklediği halde dilekçesinde baꢀvuran

tarafından yapılan itirazların Ağır Ceza Mahkemesi tarafından dikkate alınmaması üzücüdür.

Sözkonusu unsurlar, AĐHM’nin, dava konusu olaylardan sorumlu kiꢀilerin tespit edilmesi ve

cezalandırılması için mevcut davada yürütülen soruꢀturmanın etkili ve yeterli nitelikte

olduğunun kabul edilemeyeceği sonucuna ulaꢀması için yeterlidir.

Dolayısıyla AĐHS’nin 3. maddesi usul bakımından ihlal edilmiꢀtir.

Baꢀvuran, gözaltı sırasında, AĐHS’nin 5. maddesinin 2. ve 3. paragraflarının da ihlal

edilmesinden ꢀikayetçidir.

Hükümet, altı ay kuralına riayet edilmediğini savunmaktadır.

AĐHM, “ iç hukuk yolu bulunmadığında, altı ay kuralının, baꢀvuruda geçen eylemden itibaren

iꢀlemeye baꢀlayacağını” hatırlatmaktadır (bkz, diğerleri arasından, Hamza Yılmaz – Türkiye,

baꢀvuru no: 46732/99, 1 Nisan 2003). Mevcut davada, AĐHM, ihtilaflı gözaltının,15 Nisan

2002 tarihinde sona erdiğini ve bu tarihten itibaren altı ay süresinin iꢀlemeye baꢀladığını

gözlemlemektedir. Ancak, baꢀvuru, 22 Aralık 2003 tarihinde yapılmıꢀtır. Bu itibarla

baꢀvurunun 35/1 maddesi uyarınca altı ay kuralına riayet edilmemiꢀtir ve AĐHS’nin 35/4

maddesi uyarınca reddedilmesi gerekmektedir.

AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak, baꢀvuran, maruz kaldığı manevi

zararın 40.000 Euro’ya tekabül ettiğini ileri sürmektedir. Baꢀvuran, yargılama masraf ve

giderleri için 10.000 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran hiçbir belge sunmamakta ve Đstanbul

Barosu avukatlık ücret tarifesini sunmakla yetinmektedir.

Hükümet, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.

Baꢀvuranın mağdur olduğu AĐHS’nin 3. maddesinin ihlalini göz önüne alarak AĐHM,

baꢀvurana 10.000 Euro manevi tazminat ödenmesi gerektiği kanaatindedir. AĐHM içtihadına

göre, yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak, bir baꢀvuran yargılama masraf ve

giderlerinin geri ödemesini ancak gerçekliği, gerekliliği ve oranlarının makul yapısı ortaya

konduğu sürece elde edebilir (bkz, örneğin, Bottazi-Đtalya, baꢀvuru no: 34884/97 ve Sawicka-

Polonya, baꢀvuru no: 37645/97, 1 Ekim 2002). Mevcut davada, belge sunulmamasını göz

önüne alarak, AĐHM, yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin talebi reddetmektedir.

AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uyguladığı

orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesine hükmetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun, AĐHS’nin 3. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayete iliꢀkin kısmının

kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. AĐHS’nin 3. maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay

içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere,