CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

YILMAZ BOZKURT -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:21213/03)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

2 Haziran 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (21213/03) no’lu davanın nedeni (T.C.

vatandaꢀı) 1958 doğumlu olan ve Diyarbakır’da ikamet eden Yılmaz Bozkurt’un (baꢀvuran)

Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 20 Mayıs 2003 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel

Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS)

34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Diyarbakır Barosu avukatlarından F. Gümüꢀ tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

23 Ocak 1994 tarihinde, yasa dıꢀı bir örgüt olan PKK’ya üye olduğu gerekçesi ile baꢀvuran,

polis tarafından yakalanmıꢀ ve gözaltına alınmıꢀtır. 7 ꢁubat 1994 tarihinde, Cumhuriyet

Savcısı ve Devlet Güvenlik Mahkemesi nöbetçi hakimi tarafından baꢀvuranın ifadesi

alınmıꢀtır. 17 Mart 1994 tarihli iddianame ile Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi

tarafından baꢀvuran 30 Temmuz 1997 tarihinde ömür boyu hapis cezasına mahkum edilmiꢀtir.

1 Mart 1999 tarihinde baꢀvuranın davası ile baꢀka bir sanığın davası arasında bağlantı

olduğunu belirterek Yargıtay, sözkonusu kararı bozmuꢀtur.

Devlet Güvenlik Mahkemeleri hakkındaki kanunda yapılan düzenlemelerin ardından, 22

Haziran 1999 tarihinde, baꢀvuranın davasında askeri hakimin yerini sivil hakim almıꢀtır. 16

Haziran 2004 tarihli 5190 sayılı Kanunla Devlet Güvenlik Mahkemeleri’nin kaldırılmasının

ardından baꢀvuranın dosyası, Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi’ne havale edilmiꢀtir.

Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi, 9 Mart 2007 tarihli bir kararla baꢀvuranı on iki yıl altı ay

hapis cezasına mahkum etmiꢀtir. 7 Mart 2008 tarihinde, Yargıtay, itiraz edilen kararı

onamıꢀtır.

HUKUK

I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐĞE ĐLĐꢁKĐN

AĐHS’nin 5/3 maddesine atıfta bulunarak baꢀvuran, gözaltı süresinden ꢀikayetçi olmaktadır.

AĐHM, gözaltı süresinin 7 ꢁubat 1994 tarihinde sona erdiğini ve baꢀvuranın baꢀvurusunu 20

Mayıs 2003 tarihinde yani gözaltının sona erdiği tarihten yaklaꢀık dokuz yıldan fazla bir

süreden sonra sunduğunu tespit etmektedir. Sözkonusu ꢀikayetin gecikmeli olarak yapıldığı ve

AĐHS’nin 35. maddesinin 1. ve 4. paragrafları uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna

ulaꢀılmaktadır.

AĐHS’nin 6/1 maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuran, kendisini mahkum eden Devlet Güvenlik

Mahkemesi’nin oluꢀumunda askeri hakimin bulunması nedeniyle davasının hakkaniyete

uygun olarak bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından görülmemesinden ꢀikayetçidir.

AĐHM, 16 Haziran tarihli 5190 sayılı Kanun ile Devlet Güvenlik Mahkemelerinin

kaldırıldığını tespit etmektedir. Nihai mahkumiyet kararı, dava konusu olaylara ve hukuka

iliꢀkin unsurların tamamını inceleyen üç sivil hakimden oluꢀan bir kurul tarafından verilmiꢀtir

(bkz, aynı bağlamda, Yaꢀar-Türkiye, baꢀvuru no: 46412/99, 31 Mart 2005 ve Yılmaz-Türkiye,

baꢀvuru no: 62230/00, 20 Eylül 2005). Ayrıca AĐHM, Devlet Güvenlik Mahkemelerinde

görev yapan hakimlerin faydalandıkları anayasal ve yasal güvenceleri hatırlatmakta (bkz,

Đrmek-Türkiye, baꢀvuru no: 57175/00, 28 Ocak 2003) ve bu hakimlerin bağımsızlık ve

tarafsızlığını tartıꢀmalı hale sokacak nitelikte bir argümanın bulunmaması nedeniyle

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca sözkonusu ꢀikayeti reddetmektedir.

AĐHS’nin 6/1 maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuran, ceza davasının süresinden de ꢀikayetçi

olmaktadır. Hükümet, baꢀvuranın ꢀikayetlerini ulusal makamların bilgisine sunmadığına

kanaat getirerek iç hukuk yolunun tüketilmediğini belirtmektedir. AĐHM, Savunmacı

Hükümet tarafından ortaya konan benzer itirazları daha önce müteaddit defalar reddettiğini

hatırlatmaktadır (Tendik vd – Türkiye, baꢀvuru no: 23188/02, 22 Aralık 2005) ve mevcut

davada Hükümet’in görüꢀlerinin sözkonusu karardan farklı hareket etme imkanı

sağlamadığını tespit etmektedir. AĐHM, sözkonusu ꢀikayete iliꢀkin hiçbir kabuledilemezlik

unsuru bulunmadığını tespit etmektedir. Dolayısıyla sözkonusu ꢀikayet kabuledilebilir

niteliktedir.

II. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, yargılama süresinin “makul süre” ilkesini ihlal ettiğini ileri sürmektedir. Hükümet,

sözkonusu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.

Dikkate alınacak dönem 23 Ocak 1994 tarihinde baꢀlamıꢀ ve 7 Mart 2008 tarihinde sona

ermiꢀtir. Dolayısıyla sözkonusu dönem iki dereceli yargıda yaklaꢀık on dört yıl sürmüꢀtür.

AĐHM, mevcut davadakine benzer sorunları ortaya koyan davaları müteaddit defalar

incelemiꢀ ve konuya iliꢀkin yerleꢀik içtihadından doğan kriterleri göz önüne alarak “makul

süre” ilkesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (Pélissier ve Sassi – Fransa, baꢀvuru no:

25444/94).

Mevcut davada farklı bir sonuca ulaꢀmak için hiçbir neden göremeyen AĐHM, AĐHS’nin 6/1

maddesinin ihlal edildiği kanaatindedir.

AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak baꢀvuran, 10.000 Euro maddi ve

manevi tazminat talebinde bulunmaktadır. Ayrıca baꢀvuran, yargılama masraf giderleri olarak

6.900 Türk Lirası (yaklaꢀık 3.450 Euro) talep etmekte ve belge olarak bazı faturalar

sunmaktadır. Hükümet, mesnetten yoksun bulduğu sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.

AĐHM, maddi tazminatla mevcut davada tespit edilen ihlal arasında illiyet bağı

bulunmadığından maddi tazminat talebini kabul edememektedir

Buna karꢀın AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uyguladığı orana üç

puanlık bir atıꢀ eklenerek belirlenen gecikme faizi ile birlikte manevi tazminat olarak

baꢀvuranın talep ettiği miktarın tamamının ve yargılama masraf ve giderleri olarak ise 500

Euro ödenmesinin uygun olacağı kanaatindedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE

1. Baꢀvurunun yargılama süresinin uzunluğu kapsamında yapılan ꢀikayete iliꢀkin

kısmının kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, Savunmacı

Devlet tarafından baꢀvurana aꢀağıdaki miktarların ödenmesine;

(i)

manevi tazminat olarak her türlü vergiden muaf tutularak 10.000 Euro (on

bin Euro)

(ii)

yargılama masraf ve giderleri olarak her türlü vergiden muaf tutularak 500

Euro (beꢀ yüz) Euro

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve

3. paragraflarına uygun olarak 2 Haziran 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.