CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

DÖRDÜNCÜ KISIM

YÖYLER - TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no.26973/95)

KARAR

STRAZBURG

24 Temmuz 2003

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Yöyler-Türkiye Davasında,

Avrupa İnsan Haklan Mahkemesi (4. Kısım),

Sn.

A.PastorRidruejo, Başkan

L. Caflisch,

V.Butkevych,

N. Vajic,

M.Pellonpaâ,

S. Botoucharova, yargıçlar

F. Gölcüklü, ad hoc yargıç

İle Kısım Sekreteri Sn. V. Berger'in katılımı ile Avrupa İnsan-Hakları Mahkemesi

Heyeti olarak toplanmış,

9 Mart ve 26 Ekim 2000 ile 3 Temmuz 2003 tarihlerinde yapılan özel görüşmeler

sonucunda, yukarıda son anılan tarihte benimsenmiş olan aşağıdaki karara varmıştır:

USULİ İŞLEMLER

1. Davanın nedeni, Türk vatandaşı olan Celalettin Yöyler'in ("başvuran"), 4 Nisan

1995 tarihinde, İnsan Haklarını ve Temel Haklan Korumaya Dair Sözleşmenin

("Sözleşme") 34. maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine Avrupa İnsan Hakları

Komisyonu'na ("Komisyon") yaptığı başvurudur (başvuru no. 26973/95).

2. Yasal yardım alan başvuranı Londra'da faaliyet gösteren Bn. A. Stock temsil

etmiştir. Bu davaya yönelik olarak Türk Hükümeti ("Hükümet") bir Ajan tayin

etmemiştir.

3. Başvuran Dirimpınar köyündeki evinin ve eşyalarının güvenlik görevlilerince yok

edildiğini iddia etmektedir. Bu iddiasıyla ilgili olarak başvuran Sözleşmenin 3, 6, 8, 13,

14 ve 18. maddeleriyle l Nolu Protokol'ün 1. maddesine dayanmaktadır.

4. Başvuru, 13 Ocak 1997 tarihinde Komisyon tarafından kabuledilebilir bulunmuş ve

1 Kasım 1999 tarihinde de, bu tarihe kadar incelenmesi tamamlanmadığı için

Sözleşme'ye ek 11 No'lu Protokolün 5§3 maddesinin ikinci cümlesi uyarınca

Mahkeme'ye gönderilmiştir.

5. Başvuru Mahkemenin Dördüncü Kısmına havale edilmiştir (İçtüzük m. 52/1). Bu

Kısım içinde davayı inceleyecek olan Daire (Sözleşme m.27/1), İçtüzüğün 26/1

hükmü uyarınca oluşturulmuştur. Türkiye adına seçilen Yargıç Sn. R. Türmen davaya

bakacak olan heyetten çekilmiş, yerine atj froc yargıç olarak Sn. Feyyaz Gölcüklü

atanmıştır (Sözleşme m.27/2 ve İçtüzük m.29/1).

6. Başvuranın mülkünün yok edildiği iddiası bağlamındaki olaylara ilişkin olarak

taraflar arasındaki olgusal çelişkileri göz önünde bulunduran Mahkeme, Sözleşmenin

38/1 hükmü uyarınca kendisi bir inceleme yapmıştır. Bu amaçla Mahkeme, Ankara'da

2-5 Nisan 2001 tarihlerinde gerçekleştirilen tanık dinleme duruşmasına katılmak

üzere üç delege tayin etmiştir.

7. Gerek başvuran, gerekse Hükümet esaslara ilişkin görüşlerim Mahkemeye

sunmuşlardır (İçtüzük m.59/1). Taraflara danıştıktan sonra Daire esaslara ilişkin

olarak 'duruşma yapılmasına gerek olmadığına karar vermiştir (İçtüzük m.59/3 vd.).

Taraflar birbirlerinin görüşlerini yazılı olarak yanıtlamıştır.

8. 1 Kasım 2001 tarihinde Mahkeme, Kısımların oluşumunu değiştirmiş (İçtüzük

m.25/1), fakat bu dava eski IV. Kısım dahilinde oluşturulan Dairede bırakılmıştır.

OLAYLAR

I. Davaya Esas Teşkil Eden Olaylar

9. Başvuran Celalettin Yöyler, 1941 doğumlu bir Türk Yurttaşı olup şu anda

İstanbul'da yaşamaktadır. Haziran 1994'e kadar Muş'un Malazgirt ilçesine-bağlı

Dirimpınar köyünde yaşamıştır. 1966 ve 1994 yılları arasında köyün İmamlığını

yapan başvuran Sosyal Demokrat Halkçı Parti (SHP), Halkın Emek Partisi (HEP) ve

Demokrasi Partisi (DEP) gibi siyasi partilerin yerel yöneticiliğini üstlenmesi

sonucunda çeşitli vesilelerle cezaevinde yatmıştır. Başvuran ölümle tehdit edildiği için

iddia konusu olaylar meydana gelmeden önce köyü terk etmiş ve bir daha da hiç

dönmemiştir. Başvuru güvenlik güçlerinin evini yok etmesiyle ilgili olarak başvuranın

dile getirdiği iddialarla ilgilidir.

A. Olaylar

10. Başvuranın evinin yok edilmesiyle ilgili olaylar taraflar arasında tartışma

konusudur.

1. Başvurana göre olaylar

11. 1994 yılında, üçü de başvuranın geniş ailesine mensup olan üç kadın PKK'ya

katılmaya karar verirler.

12. 15 Eylül 1994 tarihinde Malazgirt Jandarma Komutanı köye gelerek, üç gün

içinde adıgeçen üç kadın kendisine getirilmezse köyü ateşe vermekle tehdit eder.

13. Bu tehditten korkan başvuranın ailesiyle kadınların aileleri eşyalarını alarak

kaçarlar. Fakat özel timlerle birlikte jandarmalar onları köye dönmeye ve eşyalarını

bırakmaya zorlarlar. Jandarma ve özel tim aileleri bir eve toplayarak, başvuranın

karısının da aralarında bulunduğu bazılarına saldırıda bulunurlar. Jandarma ve özel

tim köylülere, ilerde hatırlamalarına yardımcı olması için evlerinin güzel resimlerini

çekmelerini söyleyerek köyden giderler.

14. 18 Eylül 1994 günü saat 20.00'de jandarma timleri ve köy korucuları köye gelirler.

Köylülere evlerine girerek ışıkları söndürmeleri emredilir. Güvenlik güçleri daha sonra

köylülerin traktörlerinden mazot alarak başvuran ve ailesinin evini ateşe verir.

Başvuran evi yakılırken, köyde değil İzmir'de bulunmaktadır.

15. 23 Eylül 1994 günü başvuran İzmir Karşıyaka Cumhuriyet Savcısına Malazgirt

Cumhuriyet Savcısına iletilmek üzere şikayette bulunur. Olay yeri incelemesi ve

faillere yönelik soruşturma açılması talebini de içeren başvuru Karşıyaka Cumhuriyet

Savcılığında 35798 dosya no.su ile kaydedilir.

16. 24 Eylül 1994 günü başvuran, İnsan Hakları Derneği aracılığıyla, aynı gün Kürt

yanlısı Özgür Ülke gazetesinde de yer alan bir basın açıklaması yapar.

17. 8 Kasım 1994 günü Cumhuriyet Savcısı Malazgirt Jandarma Komutanına

başvuranın iddialarıyla ilgili rapor hazırlanmasını talep eden bir yazı (no.31583)

gönderir. Cumhuriyet Savcısı sözkonusu talebini 8 Aralık 1994 (no.30965) ve 2 Şubat

1995 (no.315,83) tarihli yazılarla tekrarlar.

18. Aldığı ifadelerin tutanaklarım sunduğu 2 Mart 1995 tarihli bir yazıyla Malazgirt İlçe

Jandarma Komutanı, Savcının 8 Aralık 1994 tarihli yazısına cevap verir. Savcı Mayıs

1995'te ve Jandarma komutam M.A Haziran ve Kasım 1995'te başka ifadeler de

alırlar. Kasım 1995'ten beri soruşturmada herhangi bir gelişme kaydedilmemiştir.

2. Hükümete göre olaylar r

19. Başvuran eşi ve çocuklarıyla birlikte kendi isteğiyle Dirimpmar köyünü terk

ederek, önce Adapazarı'na sonra da İstanbul ve İzmir'e yerleşir. Hükümet,

Mahkeme'ye, başvuranın evinin yakılmasıyla ilgili olarak yetkililer tarafından alınan

çeşitli ifadeler sunmuştur.

(a) 29 Mayıs 1995 tarihinde alınan ifadeler

20. Dirimpınar köyü Muhtarı Muhsettin Yöyler'in Savcıya verdiği ifadeye göre, kendisi

olay gecesi bazı şahısların başvuranın evini ateşe verdiklerini görmüş, fakat yüzleri

kapalı olduğu için bu şahısları teşhis edememiştir. Bununla birlikte Nurettin köyü

korucularından Ahmet'i (A. K) teşhis etmiştir.

Başvuranla aynı köyden Abdülcebbar Sezen verdiği ifadede olayın meydana geldiği

sırada başvuranın köyde bulunmadığını, fakat ailesinin köyde olduğunu belirtmiştir.

(b) Jandarma komutanı M.A önünde alınan 19 Haziran 1995 tarihli ifadeler

21. Muhsettin Yöyler başvuranın evinin yakıldığını görmesine karşın, karanlık olduğu

için kimlerin yaktığını görmediğini belirtmiştir.

Aynı köyden Süleyman Yılmaz ve Ömer Sezen benzer ifadeler vermişlerdir.

(c) Başvuranla aynı köyde yaşayanların jandarma komutanı M.A'ya 22 Kasım 1995

tarihinde verdikleri ifadeler

22. Aydın Sezen üstte adıgeçen jandarma komutanına verdiği ifadede başvuranın

Devlete karşı hep yıkıcı faaliyetler içinde yer aldığını, evinin gerçekten yakıldığını,

evin kim/kimler tarafından ateşe verildiğini görmediğini, ama bunu yapanın kesinlikle

güvenlik gücü mensubu olmadığını belirtmiştir. Muhsettin Yöyler M.A'ya verdiği başka

bir ifadede başvuranın hep PKK'yı desteklediğini, başvuran ve ailesinin olay gecesi

köyde bulunmadıklarını, evi ateşe verenleri görmediğini fakat faillerin güvenlik güçleri

olmadığından emin olduğunu ayrıca evi yakanın belki de başvuranın kendisi

olabileceğini söylemiştir.

23. Abdülcebbar Sezen, polis tutanaklarına başvuranın PKK mensubu ve köydeki

sorunların kaynağı olduğunu, köyü terk ettiği için köylülerin memnuniyet duyduklarını

belirten kişi olarak geçmiştir. Adıgeçen ayrıca başvuranın evinin kesinlikle güvenlik

güçlerince y akıtmadığını ve güvenlik güçlerinin köylülere daima yardım ettiklerini

belirtmiştir.

24. Muhlis Umulgan başvuranın PKK ile işbirliği yaptığını, olay gecesi başvuranın

evinin yandığını gördüğünü, fakat o dönemde bölgede PKK'nın olduğunu bildiği için

dışarıya çıkmaya korktuğunu belirtmiştir.

25. Süleyman Yılmaz başvuranın olay meydana geldiği sırada köyde bulunmadığını,

yangından üç gün önce başvuranın eşiyle çocuklarının eşyalarını da alarak köyden

ayrıldıklarını, olaydan birkaç gün önce köyde bulunsalar da olay günü güvenlik

güçlerinin köyde bulunmadıklarını ifade etmiştir. Yılmaz ayrıca başvuranın evini ateşe

vereni bilmediğini fakat jandarma olmadığından kesinlikle emin olduğunu da

belirtmiştir.

26. Başvuranın yokluğunda soruşturma yürütülememiştir. Malazgirt İlçe Jandarma

Komutanının 2 Nisan 1995 tarihli yazısına göre başvuran, Dirimpınar'ı terk ederek

bilinmeyen bir yere, muhtemelen Adapazarı'na taşınmıştır.

B. Tarafların sundukları belgeler

1. Başvuran tarafından sunulan belgeler

27. Bu başlık altındaki belgeler, başvuranın verdiği ifadeler, yetkililere yaptığı

şikayetler ve başvuranın iddialarım desteklemek üzere başka tanıklardan alman

ifadelerden oluşmaktadır.

(a) Dile getirdiği iddialarla ilgili olarak başvuranın verdiği ifadeler ve dilekçeler

28. Aşağıda, başvuranın evinin Malazgirt jandarması tarafından yakıldığına ilişkin

şikayetlerle ilgili belgeler sıralanmıştır.

(i) Başvuran tarafından 23 Eylül 1994 tarihinde Karşıya Cumhuriyet Savcılığına

Malazgirt Cumhuriyet Savcılığına iletilmek üzere verilen dilekçe;

(ü) Başvuranın Londra'daki Kurdish Human Rights Project ("KHRP")'ten Kerim

Yıldız'a evinin yok edilmesiyle ilgili olarak yazdığı yazı;

(iii) Başvuran tarafından imzalanan iddia konusu olayların sırasını ve yok edilen

mülkün ayrıntılarını içeren 23 Kasım 1994 tarihli rapor;

(iv) Başvuranın KHRP'den Kerim Yıldız ve Philip Leach'e yazdığı ve şikayetleriyle

ilgili olarak iç hukuk yollarını tüketmeye çalıştığım belirttiği 11 Mayıs 2000 tarihli yazı;

(v) Başvuranın KHRP'ye yazdığı muhtar Muhsettin Yöyler'in jandarmaya verdiği

ifadelerle ilgili 4 Temmuz 2000 tarihli yazı;

(vi) Başvuranın KHRP'den Kerim Yıldız'a yazdığı ve jandarmanın diğer köylülerden

aldığı ifadelerle ilgili yorumlarını içeren 9 Aralık 2000 tarihli yazı.

(b) Başvuranın gösterdiği tanıklardan alınan ifadeler

29. Aşağıda adıgeçen tanıklar verdikleri ifadelerde jandarmaların 18 Eylül 1994 günü

Dirimpmar'da başvuranın eviyle birlikte başka evleri de yaktıklarını belirtmişlerdir.

(i) Dilsa, Saliha, Leyla, Evin, Cülustan ve Ziri (Esma) Yöyler ile Kutbettin Fırtına'dan

20 Mayıs 2000 tarihinde alınan ifadeler;

(ii) Ahmet Kmay'dan belirsiz bir tarihte alınan bir ifade ile Bahattin Kınay'dan 23 Aralık

1996 ve 20 Mayıs 2000 tarihlerinde alınan ifadeler;

(iii) Bahattin Sezen'den 9 Ocak 2001 tarihinde alınan ifade;

(iv) Zeynel Abidin Daş'dan 3 Kasım 2000 tarihinde alınan ifade ile adıgeçenin yine

aynı tarihte İnsan Hakları Derneğinin Sakarya şubesine vermiş olduğu ifade.

(c) Basın açıklamaları ve makaleler

30. İlgili dönemde güneydoğudaki genel durum ile evinin güvenlik görevlilerince

yakılması iddiasına ilişkin olarak başvuranın yaptığı basın açıklamaları ve yazdığı

makaleler.

(i) 15 Eylül 1994 tarihinde Turkish Daily News gazetesinde yer alan makale;

(ii) Başvuranın güneydoğudaki genel durumu açıklayarak evinin yok edilmesiyle ilgili

şikayette bulunduğu 23 Eylül 1994 tarihinde basma verilen ifade;

(iii) 24 Eylül 1994 tarihinde başvuranın eviyle birlikte Nusaybin ve Malazgirt ilçelerinin

köylerindeki diğer evlerin de yakılmasıyla ilgili olarak Özgür Ülke gazetesinde yer

alan makale.

(d) Diğer belgeler ,

(i) Dirimpınar köyü planının fotokopisi

(ii) Başvuranın Dirimpınar'daki evi, arazisi ve binalarına ait tapunun fotokopisi

(iii) BM Mülteciler Yüksek Komiserliği tarafından yayınlanan Dahildeki Yer

Değiştirmelere İlişkin Rehber İlkeleri

2. Hükümet tarafından sunulan belgeler

31. Aşağıda sıralanan belgeler başvuranın iddialarına ilişkin olarak, çeşitli tanıklardan

alınan ifadeler, iddia konusu olaylara ilişkin olarak ulusal makamlarca yürütülen

soruşturma ve PKK üyesi olduğu gerekçesiyle başvurana karşı yürütülen cezai

kovuşturmayla ilgilidir.

(a) Başvuranın köyünde yaşayan diğer köylülerden alınan ifadeler

32. Aşağıda adıgeçen tanıklar yetkililere verdikleri ifadelerde başvuranın evinin kimler

tarafından yakıldığını bilmediklerini ve görmediklerini iddia etmişlerdir. Sözkonusu

tanıklar başvuranın, evinin jandarmalar tarafından yakıldığına ilişkin iddialarım

reddetmişlerdir. Adıgeçenlere göre, başvuran PKK üyesi olduğu için kendisini köyde

kimse istememektedir.

(i) Başvuranın iddialarıyla ilgili olarak Muhsettin Yöyler'in jandarma tarafından alınan

ifadelerini içeren 27 Aralık 1994 tarihli tutunak;

(ii) Zilkif ve Gürsel Polat, Abdülmuttalip, Abdülkerim ve Abdülbaki Koçak ile Celal

Çelik'in Malazgirt Cumhuriyet Savcısı tarafından alınan 28 Nisan 1999 tarihli ifadeleri

(iii) Ali Haydar, Azmi, Yılmaz ve Hüseyin Polat, İhsan Erkoçak, Mehmet, Kemal,

Bahattin ve Abdullah Koçak ile Nizamettin ve Ahmet Çelik'in 29 Nisan 1999 tarihinde

Malazgirt Cumhuriyet Savcısı tarafından alınan ifadeleri.

(iv) Ahmet Kınay'ın 20 Mayıs 2000 tarihli ifadesi;

(v) Aydın Sezen'in 22 Kasını 1995 ve 20 Haziran 2000 tarihli ifadeleri;

(vi) Ömer Sezen'in 19 ve 20 Haziran 1995 ile 20 ve 23 Haziran 2000 tarihli ifadeleri;

(vii) Muhlis Umulgan'ın 22 Kasım 1995, 26 Temmuz 1996 ve 23 Temmuz 2000 tarihli

ifadeleri;

(viii) Süleyman Yılmaz'ın 19 ve 20 Haziran 1995, 22 Kasım 1995 ile 20 ve 23 Haziran

2000 tarihli ifadeleri;

(ix) Abdülcebbar Sezen'in 27 Aralık 1994, 29 Mayıs 1995, 19 ve 20 Haziran 1995, 22

Kasım 1995, 26 Temmuz 1996 ile 20 ve 23 Haziran 2000 tarihli ifadeleri;

(x) Muhsettin Yöyler'in 27 Aralık 1994, 29 Mayıs 1995, 19 ve 20 Haziran 1995, 22

Kasım 1995, 26 Temmuz 1996 ile 20 ve 23 Haziran 2000 tarihli ifadeleri.

(b) Soruşturmayla ilgili belgeler

33. Aşağıdaki belgeler başvuranın evinin jandarmalar tarafından yakıldığı iddiasına

ilişkin olarak ulusal makamların yürüttüğü soruşturmayla ilgilidir.

(i) 15-20 Eylül 1994 tarihleri arasındaki görev çizelgeleri;

(ii) Malazgirt Cumhuriyet Savcılığının Malazgirt İlçe Jandarma Komutanlığına yazdığı

8 Kasım 1994, 8 Aralık 1994, 2 Şubat 1995, 14 Mart 1995, 5 Mayıs 1995 ve 7 Mayıs

1995 tarihli yazıları;

(iii) Malatya İlçe Jandarma Komutanlığı'nın Malazgirt Cumhuriyet Savcılığına yazdığı

2 Mart 1995, 21 Nisan 1995 ve 25 Ağustos 1995 tarihli yazıları;

(iv) Jandarma tarafından tutulan 18 Nisan 1994 tarihli tutanak;

(v) Jandarma tarafından hazırlanan 19 Haziran 1995 tarihli olay yeri tespit tutanağı;

(vi) Jandarma tarafından hazırlanan 2 Ağustos 1995 tarihli tutanak;

(vii) Malazgirt Cumhuriyet Savcısının Malazgirt Sulh Ceza Mahkemesine gönderdiği

30965 No ve 23 Ekim 1995 tarihli yazı;

(viii) Malazgirt Kaymakamının, İlçe İdare Kurulu tarafından muhakkik olarak tayin

edilen ziraat mühendisi Metin Alacuklu'ya muhatap 3 Ekim 1996 tarihli yazısı;

(ix) Malazgirt Kaymakamının Malazgirt Sulh Ceza Mahkemesine gönderdiği 16 Ekim

1996 tarihli yazı;

(x) Malazgirt Kaymakamının Malazgirt İlçe Jandarma Komutanına yazdığı 16 Ekim

1996 tarihli yazısı;

(xi) Malazgirt Cumhuriyet Savcısının, Malazgirt Kaymakamına yazdığı 6 Kasım 1996

tarihli yazısı;

(xii) Malazgirt İlçe Jandarma Komutan Yardımcısının Malazgirt İlçe Ziraat

Müdürlüğüne yazdığı 7 Kasım 199.6 tarihli yazı;

(xiii) Metin Alacuklu'nun Malazgirt Kaymakamlığına sunulmak üzere hazırladığı 19

Kasım 1996 tarihli inceleme tutanağı;

(xiv) Metin Alacuklu'nun Malazgirt Kaymakamına yazdığı 19 Kasım 1996 tarihli yazı;

(xv) Memurin Muhakematı Komisyonunun, başvuranın evini yakmakla suçlanan

jandarma subaylarına karşı yürütülen ceza kovuşturmasını sona erdirmeye yönelik

15 Haziran 1997 tarihli kararı;

(xvi) Malazgirt Cumhuriyet Savcısı tarafından hazırlanan 16 Ocak 1997 tarihli olay

yeri inceleme tutanağı;

(xvii) Dirimpınar köyündeki evlerin yakılmasıyla ilgili 16 Ocak 1997 tarihli muhakkik

raporu;

(xviii) Dirimpınar köyündeki evlerin yakılmasıyla ilgili 21 Ocak 1997 tarihli bilirkişi

raporu ve krokiler;

(xix) Malazgirt Belediye Başkan Yardımcısının Malazgirt Cumhuriyet Savcılığına

yazdığı 27 Ocak 1997 tarihli yazı;

(xx) Malazgirt Cumhuriyet Savcısının Muş Cumhuriyet Başsavcılığına sunmak üzere

hazırladığı soruşturma raporu;

(xxi) Malazgirt Kaymakamının Van İl İdare Kuruluna yazdığı 25 Mart 1997 tarihli

rapor;

(xxii) Van İdare Mahkemesinin, Memurin Muhakematı Komisyonunun 15 Ocak 1997

tarihli kararını onadığı l Nisan 1997 tarihli karan.

(xxiii) Muş Cumhuriyet Savcısının, Muş Ağır Ceza Mahkemesine yazdığı 4 Haziran

1997 tarihli yazısıyla, Muş Ağır Ceza Mahkemesinin aynı tarihli cevabi yazısı;

(xxiv) Muş Cumhuriyet Savcısının, Muş Ağır Ceza Mahkemesine yazdığı 5 Haziran

1997 tarihli yazısıyla, Muş Ağır Ceza Mahkemesinin aynı tarihli cevabi yazısı;

(xxv) Malazgirt Cumhuriyet Savcısının 6 Haziran 1997 tarihli görevsizlik kararı;

Dirimpınar köyü muhtarı Muhsettin Yöyler ile aynı köyden iki kişinin daha imzaladığı

30 Eylül 1997 tarihli tutanak;

(xxvii) Başvuranın evini yakanları bulmak üzere Malazgirt Cumhuriyet Savcısı

tarafından çıkarılan 14 Kasım 1997 tarihli arama müzekkeresi;

(xxviii) Dirimpınar köyü muhtarı Muhsettin Yöyler ile iki jandarma tarafından

imzalanan 4 Şubat 1998, 19 Mayıs 1998, 20 Eylül 1998, 22 Aralık 1998 ve 17 Eylül

1999 tarihli tutanaklar;

(xxix) Malazgirt İlçe Jandarma Komutan Yardımcısının Malazgirt Cumhuriyet

Savcısına yazdığı 8 Şubat 1998, 24 Haziran 1998 ve 6 Nisan 1999 tarihli yazılar;

(xxx) Malazgirt İlçe Jandarma Komutanının Malazgirt Cumhuriyet Savcısına yazdığı

29 Mart 1998, 24 Haziran 1998, 23 Eylül 1998, 5 Mayıs 1999 ve 22 EylüL1999 tarihli

yazılar;

(xxxi) Malazgirt Cumhuriyet Savcısının Malazgirt İlçe Jandarma Komutanına yazdığı

11 Mart 1999 ve 24 Nisan 1999 tarihli yazılar;

(xxxii) Üç jandarma tarafından hazırlanan ve imzalanan 24 Mart 1999 tarihli yazı;

(xxxiii) Malazgirt Cumhuriyet Savcısının Muş Cumhuriyet Başsavcılığına yazdığı 1

Ekim 1999 tarihli yazı;

(xxxiv) Köy muhtarı Muhsettin Yöyler tarafından hazırlanan Abdülcebbar Sezen ve

Celalettin Yöyler'in artık Dirimpınar köyünde ikamet etmediklerini gösterir tarihsiz bir

belge.

(c) Ahmet Kınay'a karşı yürütülen cezai kovuşturma

34. Bu belgeler başvuranla aynı köyde yaşayan Ahmet Kınay'a karşı başvuranın evini

ateşe verdiği iddiasıyla yürütülen cezai kovuşturmayla ilgilidir. Ahmet Kınay Muş Ağır

Ceza Mahkemesinin 6 Mayıs 1997 tarihli kararıyla beraat etmiştir.

(i) Ahmet Kınay'a ait 23 Ekim 1995 tarihli doğum belgesi sureti;

(ii) Sakarya Cumhuriyet Başsavcılığının Adalet Bakanlığına yazdığı 23 Ekim 1995

tarihli yazı;

(iii) Sakarya Emniyet Müdürünün Sakarya Cumhuriyet Başsavcısına yazdığı 23 Ekim

1995 tarihli yazı;

(iv) Sakarya Emniyetine bağlı polislerin hazırladığı 23 Ekim 1995 tarihli tutanak;

(v) Malazgirt Sulh Ceza Mahkemesi tarafından 25 Ekim 1995 tarihinde Ahmet

Kınay'a karşı çıkarılan gıyabi tutuklama müzekkeresi;

(vi) Ahmet Kınay'm tutuklanmasıyla ilgili 13 Kasım 1996 tarihli tutanak;

(vii) Ahmet Kınay'la ilgili üst arama tutanağı;

(viii) Ahmet Kınay'ın Sakarya Cumhuriyet Savcılığına Malazgirt Cumhuriyet

Savcılığına iletilmek üzere verdiği 15 Kasım 1996 tarihli dilekçesi;

(ix) Sakarya Emniyet Müdürünün Asayiş Şube Müdürlüğüne yazdığı 15 Aralık 1995

tarihli yazı;

(x) Ahmet Kınay'ın Sakarya Ceza Mahkemesine Malazgirt Ceza Mahkemesine

iletilmek üzere verdiği serbest bırakılma talebini de içeren 18 Kasım 1996 tarihli

dilekçe;

(Kİ) Ahmet Kınay'ın avukatının Sakarya Cumhuriyet Başsavcılığına Malazgirt

Cumhuriyet Başsavcılığına iletilmek üzere verdiği 18 Kasım 1996 tarihli dilekçe;

(xii) Malazgirt Cumhuriyet Başsavcısının 9 Eylül 1996 tarihli görevsizlik kararı;

(xiii) Malazgirt Cumhuriyet Başsavcısının Ahmet Kınay'a karşı yürütülen cezai

kovuşturmadaki jandarmalar aleyhindeki cezai kovuşturmanın sona erdirilmesine

ilişkin 9 Eylül 1996 tarihli kararı;

(xiv) Muş Cumhuriyet Başsavcısının Ahmet Kınay'ı başvuranın evini ateşe

vermekle suçladığı 7 Şubat 1997 tarihli iddianame;

(xv) Başvuranın evini ateşe vermekle suçlanan Ahmet Kınay'ın tutukluluk halinin

devamına ilişkin olarak Muş Cumhuriyet Başsavcısı tarafından verilen 31 Ocak 1997

tarihli karar;

(xvi) Ahmet Kınay'la ilgili olarak Muş Ağır Ceza Mahkemesinde hazırlık

duruşmalarının 7 Şubat 1997 ve 6 Mart 1997 tarihli tutanakları;

(xvii) Ahmet Kınay'ın beraatine hükmeden Muş Ağır Ceza Mahkemesinin 6 Mayıs

1997 tarihli kararı.

(d) Başvurana karşı yürütülen cezai kovuşturma

35. Bu başlık altındaki belgeler PKK üyesi olduğu iddiasıyla başvurana karşı

başlatılan cezai kovuşturmayla ilgilidir.

(i) Bölücü faaliyetlere katılma ve PKK üyesi olma suçlarından başvuranın beraatine

hükmeden Erzincan DGM'nin 10 Mart 1992 tarihli kararı;

(ii) Malazgirt Cumhuriyet Başsavcısının başvurana karşı PKK üyesi olduğu iddiasıyla

yürütülen cezai kovuşturmanın sona erdirilmesine ilişkin 24 Eylül 1992 tarihli

tamamlayıcı kararı;

(iii) Malazgirt Cumhuriyet Başsavcısının başvurana karşı PKK üyesi olduğu iddiasıyla

yürütülen cezai kovuşturmanın sona erdirilmesine ilişkin 24 Kasım 1992 tarihli

tamamlayıcı kararı;

(iv) Malazgirt Cumhuriyet Başsavcısının başvurana karşı yürütülen cezai

kovuşturmanın durdurulmasına ilişkin 11 Mart 1992 tarihli kararı;

(v) Yargıtay'ın, ilk derece mahkemesinin başvuranın soyadını değiştirme talebini

reddetme kararını onadığı 27 Mart 1992 tarihli kararı;

(vi) Diyarbakır DGM Başsavcısının başvurana karşı PKK'ya yardım ve yataklık ettiği

iddiasıyla yürütülen, cezai kovuşturmanın sona erdirilmesine ilişkin 10 Şubat 1994

tarihli kararı.

C. Mahkemeye verilen ifadeler

36. Tarafların davanın olgularına ilişkin olarak sunduğu görüşler arasında ihtilaf

bulunduğu için. Mahkeme tarafların yardımıyla bir soruşturma yürütmüştür. Bu

bağlamda Mahkemenin atadığı üç Delege (Sn. A. Pastor Ridrueja, Sn. M. Pellonpââ

ve Sn. S. Boutoucharova) 2-5 Nisan 2001 tarihlerinde otuz tanığın ifadesini

almışlardır. Dört tanık daha ifade vermeye çağrılmakla birlikte çeşitli nedenlerle

katılmamışlardır. Delegeler aşağıdaki tanıkların ifadelerine başvurmuşlardır [Not:

Tanıkların verdikleri ifadeler Mahkemenin arşivlerinde olup kamuya açıktır].

(1)CelalettinYöyler;

(2) Dilsa Yöyler;

(3) Saliha Yöyler;

(4) Leyla Yöyler;

(5) Gülistan Yöyler;

(6) Evin Yöyler;

(7) Ahmet Kınay;

(8)BahattinKınay;

(9) Esma (Ziri) Yöyler;

(10)Kutbettin Fırtına;

(11) Zeynel Abidin Daş;

(12) Mehmet Şirin Yıldız;

(13) Selahattin Yıldırım;

(14)SerhatYöyler;

(15) Hakan Tekin;

(16) Halil İbrahim Akkan;

(17) Muhsettin Yöyler;

(18) Abdulcabbar Sezen;

(19) Muhlis Umulgan;

(20) Ömer Sezen;

(21) Ahmet Çelik

(22) İsmail Mezgil;

(23) Süleyman Yılmaz;

(24) Fuat Girişken;

(25) Mustafa Akkan;

(26) Erdal Yanıker;

(27) Halil İbrahim Kuş;

(28) Sacit Savasçi;

(29) Cengiz Yıldız;

(30) Turgut Abas.

II. İLGİLİ İÇ HUKUK VE UYGULAMA

A. Anayasa

37. Anayasanın 125. maddesi aşağıdaki gibidir:

"İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır... İdare, kendi eylem

ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."

38. Bu hüküm olağanüstü hal ve savaş hali de dahil olmak üzere hiçbir sınırlamaya

tabi değildir. 125. maddenin son hükmü, "sosyal risk" kuramına dayalı mutlak ve

objektif sorumluluk taşıyan idarenin sorumlu tutulabilmesi için mutlaka hatalı

olduğunun kanıtlanmasını şart koşmaz. Dolayısıyla, idare, kimliği belirsiz kişilerce ya

da teröristlerce işlenen fiillerden zarar gören şahıslara, kamu düzeni ve güvenliğiyle

ya da bireysel yaşam ve mülkiyetin korunmasıyla ilgili görevlerini yerine getirmediği

gerekçesiyle tazminat ödeyebilir.

39. İdari sorumluluk ilkesi 25 Ekim 1983 tarih ve 2935 sayılı OHAL Kanununda da

açıkça yansıtılmaktadır:

“...Bu kanunda öngörülen yetkilerin kullanılmasıyla ilgili tazminat davaları idare

aleyhine idare mahkemelerinde açılır."

B. Cezai Sorumluluk

40. Türk Ceza Kanunu (TCK) şu fiilleri suç saymıştır:

(a) Bir kimseyi kanunsuz olarak özgürlüğünden yoksun bırakmak (genel olarak m.

176, memurlar bakımından m. 181)

(b) Bir kimsenin bir şeyi işlemek veya işlemesine müsaade etmek ya da o şeyi

işlememeye mecbur etmek için diğer bir kimseye zor kullanması veya onu tehdit

etmesi (madde 188);

(c)tehdit (madde 191)

(d) kişinin konutunu kanunsuz olarak aramak (rnadde 193 ve 194);

(e) yangın çıkarma (m. 369, 370, 371, 372), ya da insan yaşamım tehdit edecek

şekilde ciddi yangın çıkarma (m.382)

(f) dikkatsizlik, tedbirsizlik ve tecrübesizlik sonucu istemeyerek yangın çıkarmak (m.

383)

(g) bir başkasının malına kasten zarar vermek (526 vd maddeler)

41. Bu suçlarla ilgili tüm şikayetler, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 151 ve

153. maddeleri uyarınca Cumhuriyet Savcısı'na ya da yerel idari makamlara

yapılabilir. Cumhuriyet Savcısı, ihbar veya herhangi bir suretle bir suçun işlendiği

şüphesini uyandıracak bir durumla karşılaşır karşılaşmaz kamu davası açmaya gerek

olup olmadığına karar vermek üzere hemen soruşturma açmakla mükelleftir (Madde

153). Şikayetler yazılı ya da sözlü yapılabilir. Bir şikayetçi, savcının cezai kovuşturma

başlatılmasına gerek olmadığı yönündeki kararma itiraz edebilir.

42. Şikayet konusu fiilleri işlediğinden şüphe edilenler, askeri personelse, verilen

emirlere uymadıklarında, Askeri Ceza Kanununun 86. ve 87. maddeleri uyarınca,

zarara sebebiyet vermek, insan yaşamım tehlikeye düşürmek ve mala zarar

vermekten kovuşturulabilirler. Bu durumda, soruşturma CMUK'a göre yetkili makam

nezdindeki (asker olmayan) şahıslarca ya da zanlının hiyerarşik üstü tarafından

başlatılabilir (Askeri Mahkemelerin Kuruluş ve İşleyişine ilişkin 353 Sayılı Kanun'un

93 ve 95. maddeleri)

43. Eğer zanlı bir Devlet görevlisi ya da memuru ise, yerel idare kurullarından lüzumu

muhakeme kararı alınması gerekmektedir. İdare kurulu kararlan, Danıştay'da temyiz

edilebilir; idare kurullarının vermiş olduğu men-i muhakeme kararları Danıştay

tarafından re 'sen incelenir.

C. Tazminata ilişkin hükümler

44. Memurların işledikleri maddi ya da manevi zarar veren yasadışı fıiler, hukuk

mahkemelerinde tazminat davası konusu olabilir.

45. İdare aleyhindeki davalar, yazılı usulde davalara bakan idare mahkemeleri

önünde görülür.

46. Terör şiddetinin neden olduğu zararlar Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma

Fonundan karşılanabilir.

D. Olağanüstü Hal İle İlgili Olarak Alınan Tedbirler

47. 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu (25 Ekim 1983) uyarınca yürürlüğe giren

kararnameler özellikle de 424, 425 ve 430 sayılı kararnameler ile değişik 285 sayılı

kararname ile olağanüstü hal bölge valilerine geniş yetkiler tanınmıştır.

48. 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararname 3713 sayılı Terörle Mücadele

Kanunu'nun (1991) uygulanışına değişiklik getirmiştir; olağanüstü halin sürdüğü

yerlerde güvenlik güçlerini yargılama yetkisi savcılardan alınmış ve bu yetki yerel

idare kurullarına verilmiştir. Bu kurullar devlet memurlarından oluşturulur ve güvenlik

güçlerine de başkanlık eden il valilerinin yetkisi altındadır.

49. 16 Aralık 1990 tarihli 430 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 8. maddesi

aşağıda sunulmuştur:

" Bu Kanun Hükmünde Kararname ile İçişleri Bakanına, Olağanüstü Hal Bölge

Valisine ve olağanüstü hal bölgesi dahilindeki il valilerine tanınan yetkilerin

kullanılması ile ilgili her türlü karar ve tasarruflarından dolayı bunlar hakkında cezai,

mali veya hukuki sorumluluk iddiası ileri sürülemez ve bu maksatla herhangi bir yargı

merciine başvurulamaz. Kişilerin sebepsiz uğradıkları zararlardan dolayı Devletten

tazminat talep etme hakları saklıdır”.

Başvurana göre, sözkonusu madde valilere kişisel dokunulmazlık sağlamakta ve

bölge valisinin köylerin süreli veya süresiz olarak boşaltılması, yerleşim kısıtlamaları

getirme ve insanların farklı yerlere gönderilmesi yetkilerim kuvvetlendirmektedir.

Terörle mücadele kapsamında uğranılan zararlarla ilgili olarak gösterilen mazeretin

makul olduğu kabul edilecek ve bu nedenle dava açılmayacaktır.

HUKUK

MAHKEMENİN KANITLARLA İLGİLİ DEĞERLENDİRMESİ VE OLAYLARIN TESPİT

EDİLMESİ

Tarafların İddiaları

l. Başvuran

50. Başvuran, 18 Eylül 1994 tarihinde jandarmaların köye saldırdıklarını

akrabalarından altı kişinin mülkü de dahil olmak üzere kendi evinin ve mülkünün

yokedildiğini iddia etmiştir. Mahkemeden, mülkünün yokedilmesi ve etkili bir

soruşturma yapılmamasının Devletin 3,6,8,13,14 ve 18. maddeleri ve l No'lu

Protokol'ün 1. maddesi ile güvenceye alınan sorumluluklarını yerine getirmediği ve

sözkonusu maddelerin ihlal edildiğine karar vermesini istemiştir.

2. Hükümet

51. Hükümet, güvenlik güçlerinin başvuranın evini yaktığım ispatlayacak kanıtın

olmadığını ileri sürmüştür. Diğer köylülerin verdikleri ifadelerle ilgili olarak Hükümet,

jandarmaların o gece Dirimpınar Köyü'nde olmadığını iddia etmiş ve güvenlik

güçlerinin yangının sorumlusu olamayacağını, yangının bir tartışma sonucunda

ortaya çıkmış olabileceğini belirtmiştir.

Mahkemenin olaylarla ilgili değerlendirmesi

1. Mahkemenin tarafların ifadeleri ve kanıtlarla ilgili değerlendirmesi

52. Mahkeme, kanıtları değerlendirirken bütün şüpheleri ortadan kaldıracak nitelikte

olması gerektiğini tekrarlamıştır, (bkz. Orhan /Türkiye Kararı, başvuru no 25656/94,

prg. 264, AİHM 2002) Bu tür kanıtlar kuvvetli, açık, birbiriyle bağdaşacak şekilde

ortaya çıkan sonuçların ve reddedilemeyecek bazı gerçeklerin birarada bulunması ile

kabul edilebilir. Bu bağlamda, kanıt toplanırken tarafların sergilediği tutum ve

davranışlar dikkate alınmak zorundadır, (bkz 18 Ocak 1978 tarihli İrlanda/İngiltere

Kararı, dizi A, no 25, s. 65, prg.161). Mahkeme ayrıca Devletin kurumlan ve

memurlarının davranışları hakkındaki Sözleşmeden kaynaklanan sorumluluğun diğer

şahısların cezai sorumluluğu ile karıştırılmaması gerektiğini tekrar etmiştir.

(Avşar/Türkiye no 25657/94, prg. 284, AİHM 2001 -VII).

53. Başvuran, güvenlik güçlerinin 18 Eylül 1994 tarihinde köye saldırdığını ve evi

yaktığını iddia etmiştir. Hükümet, bu iddiayı reddetmiştir. Mahkeme, toplanan

kanıtların ağırlığını ve etkilerini değerlendirmek suretiyle sözkonusu iddiayı tasdik

edecektir.

54. Başvuranın ailesine mensup üç genç kadının kaybolmasının ardından başvuranın

ve akrabalarının Dirimpınar'daki evleri 18 Eylül 1994 tarihinde yakılmıştır. Ancak

Mahkeme'ye başvuranın evinin 18 Eylül 1994 tarihinde yakılışına kadar gerçekleşen

olaylar ve sorumluların kimliği gibi konularda birbiriyle çelişen bilgiler sunulmuştur.

55. Mahkeme, başvuranın delegelere ayrıntılı ve doğru ifade verdiğini belirtmiştir.

Evinin yanmasının ardından ulusal makamlara ve de Sözleşme Kurumlarına verdiği

ifadelerin ve başvuruların birbiriyle tutarlı olduğunu belirtmiştir. Başvuranın vermiş

olduğu ifadeden jandarmanın Dirimpınar'daki altı evle birlikte başvuranın evini de

yaktığı ortaya çıkmaktadır.

56. Aile bireylerinin; Dilsa Yöyler (eşi), Saliha Yöyler (gelini); Leyla, Gülistan ve Evin

Yöyler (kızları) ve Esma Yöyler (yengesi) vermiş olduğu ifadeler, Sözleşme

organlarına sunulmuş olan daha önceki ifadelerle tutarlıdır. 15 ve 18 Eylül 1994

tarihleri arasındaki olayların tam saati ve tarihi ile ilgili olarak verilen ifadeler arasında

çok az bir farklılık olmasına rağmen, evlerin ateşe verilmesi, kadınların

kaybolmasının ardından güvenlik güçlerinin köye gelişi, Malazgirt Jandarma

Komutam tarafından yapılan tehditler ve evleri yakılması planlanan kimselerin

listesini muhtara gösteren ve muhtardan sözkonusu evleri göstermesini isteyen

Ahmet Çelik ile jandarmaların tehditleri hakkında detaylı bilgi vermişlerdir. Sözkonusu

kadınların verdikleri ifadeler, başvuranın ve diğer altı köylünün evlerinin 18 Eylül 1994

tarihinde yakıldığı iddiasını desteklemektedir.

57. Ahmet ve Bahattin Kınay, Kutbettin Fırtına, Zeynel Abidin Daş, Muhsettin Yöyler,

Abdulcabbar Sezen ve Muhlis Umulgan isimli kimseler güvenilir tanıklardır ve

verdikleri ifadeler de önemli detaylar konusunda birbiriyle tutarlıdır. Sözkonusu

ifadeler başvuranın anlattıklarını onaylamaktadır. Köy İhtiyar Meclisi üyelerinden

Muhsettin Yöyler, Abdulcabbar Sezen ve Muhlis Umulgan isimli tanıklar, ifadelerin

doğru olmadığını iddia etmişlerdir. Daha sonradan jandarmalar tarafından

doldurulacak olan boş kağıtlara imza atmaya zorlandıklarını iddia etmişlerdir.

Köylülere kağıtlarda yazılı olanlar okunmamıştır okuma yazma bilmedikleri için ne

yazılı olduğunu bilmedikleri kağıtlara imza atmış olmaları da

mümkündür.Abdulcabbar Sezen güneydoğuda her karakolda muhtar tarafından

imzalanmış boş kağıtların bulunduğunu iddia etmiştir. Tanıkların sözkonusu ifadeleri

karşısında Mahkemenin jandarmalar tarafından hazırlanan ifadeleri dikkate alması

mümkün değildir.

58. Mahkeme, Serhat Yöyler, Ömer Sezen ve Süleyman Yılmaz isimli tanıkların

gördükleri ve de bildikleri şeyleri sakladıkları kanaatindedir. Genel olarak işleriyle

meşgul oldukları için evleri ateşe verenlerin kim olduğunu bilmediklerini

söylemişlerdir. Mahkeme, Mehmet Şirin Yıldız, Selahattin Yıldırım ve Beşçatak Köyü

muhtarının verdikleri ifadelerin gerçekleri yansıtmadığı görüşündedir; çünkü sadece

altı veya yedi kilometre uzaklıktaki Dirimpınar Köyü'ndeki yangını duymamaları ikna

edici değildir. Bu nedenle ilgili tanıkların ifadelerinden bir sonuca varılamaz.

59. Nurettin Köyü'ndeki köy korucularının başı, Ahmet Çelik'in ifadesi tutarsız olduğu

için Mahkeme, güvenilir olmadığını düşünmektedir. Bu bağlamda tanık köylülerin

kendisine teröristlerin evleri yaktıklarını söylemelerine rağmen, bu bilgiyi veren kişinin

ismini vermemiştir. Kendisinin de olaylara karıştığı şeklindeki iddiaları reddetmiş ve

olay gecesinde uyumakta olduğunu ifade etmiştir.

60. Malazgirt Karakolu'nun Komutanı Yüzbaşı İsmail Mezgil tarafından verilen ifade

doğrulan yansıtmıyordu. Başvuranın evinin yakılması için emir verdiği iddialarını

reddetmiştir. Ancak kızların kaybolmasından hemen sonra köye gittiğini, köy

meydanında köylülerle konuştuğunu ve kızların bulunup geri getirilmesini istediğini

kabul etmiştir.

61. Mahkeme, başvuranın iddiaları hakkında soruşturma yapan Fuat Girişken,

Mustafa Akgün, Erdal Yanıker, Cengiz Yıldız ve Turgut Abas isimli jandarmaların

ifadelerini incelemiştir. Muhtarın veya ihtiyar meclisi üyelerinin boş kağıtlara veya

daha sonra hazırlanan ifadelere imza artıklan iddialannı reddetmişlerdir. Köylülerin

ifadelerinin teker teker alındığını ve her birinin söylediklerinin anında yazıya'

döküldüğünü belirtmişlerdir. Jandarmalar, ifadelerin birbirleriyle benzerliğinin sebebi

olarak, köylülerin karakola gelirken söyleyecekleri şeyleri aralarında konuşmuş

olabileceklerini ileri sürmüşlerdir. Cengiz Yıldız ayrıca, ifadeleri yazıya geçiren kişinin

kendi stilini kullanmış olabileceğini de belirtmiştir. Onun görüşüne göre, jandarmaların

evleri yakmış olması mümkün değildir. Mahkeme tanıkların ifadelerine fazlaca ağırlık

vermemiştir.

62. Yetkisizlik kararı veren Halil İbrahim Kuş ile ilgili olarak, mahkeme, başvuranın

evinin yanışı ile ilgili soruşturmayı yürüten cumhuriyet savcısı olduğunu belirtmiştir.

Başvuranın iddiaları ile ilgili olarak muhtann ve ihtiyar meclisi üyelerinin ifadelerini

almıştır. Ancak olayın gerçekleştiği yeri görmemiştir. Mahkeme, tanığın, evin

yakılması hakkındaki iddialar karşısında jandarmaların ifadelerinin alınması

gerekmediği şeklindeki düşüncesi karşısında şaşkınlığa uğramıştır. Tanığa göre,

ifadeleri alınmış olsaydı bile jandarmalar iddiaları reddedecek ve her halükarda

Dirimpınar'daki evlerin yakılmasının sorumluluları olamayacaklarını belirtmiştir.

63. Diğer üç savcı ile ilgili olarak, Mahkeme Sacit Savaşçı'nm Ocak ve Ağustos 2000

tarihleri arasında Nurettin Köyü'nün 15 köy korucusunun ifadelerini aldığını ifade

etmiştir. İfadeler alınırken söylenen her kelimenin yazıya geçirildiğini bildirmiştir.

Ancak, korucuların ifadelerinin uzunluk, içerik ve kullanılan dil gibi konularda birbiri ile

benzeşmesi tanığın iddialarına ve güvenirliğine gölge düşürmektedir.

16 Ocak 1997 tarihinde olay yeri incelemesi yapan ve muhtar ile köylülerin ifadelerini

alan Hakan Tekin, dosyada eksik olan tek şeyin olay yeri incelemesi olduğunu

belirtmişti. Mahkeme tanığın ifadesinin çelişkili olduğu kanaatindedir; çünkü bir

taraftan evlerin jandarmalar tarafından yakıldığı iddiasıyla karşılaşmadığını

söylerken, diğer taraftan başvuranın evinin jandarmalar tarafından yakıldığını iddia

eden dilekçesini gördüğünü söylemiştir.

Halil İbrahim Akkan ile ilgili olarak Mahkeme, soruşturma ile ilgisinin olayın faillerinin

bulunması için çıkardığı arama emri ile sınırlı olduğunu belirtmiştir. Bu nedenle

Mahkeme sözkonusu kişinin ifadesinden herhangibir sonuca varamamıştır.

2. Mahkemenin Olaylarla İlgili Tespiti ve Vardığı Sonuç

64. Mahkeme delegelerinin dinlemiş olduğu ifadelerin ve de tarafların sunmuş olduğu

belgelerin ışığında (bkz. Prg. 36 ), güvenlik güçlerinin bilerek ve isteyerek başvuranın

evini ve eşyalarının bir kısmını yaktıklarını ve bu nedenle de Dirimpınar'ı terketmek

zorunda bırakıldıklarının şüpheye yer vermeyecek şekilde ispatlanmasını istemiştir.

Mahkeme başvuranın evinin yakılması ile ilgili olarak aşağıdaki olayların doğru

olduğunu kabul etmiştir.

65. Haziran 1994'de başvuran köyünü terketmiş ve güvenlik güçlerinin bölgede

uyguladıkları baskı yüzünden bir daha dönmemiştir.

66. 15 Eylül 1994 tarihinde başvuranın akrabası olan olan üç kadın PKK' y a katılmak

için Dirimpınar'ı terketmiştir.

67. 16 Eylül 1994 sabahı üç kız kardeşin babası ve muhtar kızların kaybolduğunu

bildirmek için karakola gitmişlerdir. Jandarmalar öncelikle onları karakola

götürmüşlerdir. Üsteğmen İsmail Mezgil eşliğindeki jandarmalarla birlikte köye

götürülmüşlerdir. İsmail Mezgil Dirimpmar köylülerini köy meydanında toplamış ve

birçok tanığın ifadesine göre kayıp kızlar üç gün içinde geri getirilmezlerse evleri

yakmakla tehdit etmiştir. Sözkonusu olayın üzerine başvuranın ailesi diğer köylülerle

birlikte kamyon kiralamış ve eşyalarım yükleyip kaçma hazırlıklarına başlamışlardır.

68. 17 Eylül 1994 tarihinde köylülerin eşyalarıyla birlikte kaçtığım öğrenen jandarma

özel timle birlikte yolda kamyonları durdurmuş ve köye dönmeye zorlamıştır.

Jandarmaların ayrılmasından sonra başvuranın ailesi eşyaların bir bölümünü

muhtarın garajına saklamıştır.

69. 18 Eylül 1994 tarihinde saat 20.00 sıralarında yüzlerine maske takan jandarmalar

köye gelmişlerdir. Yanlarında Nurettin Köyü' nün baş köy korucusu Ahmet Çelik de

vardı. Ahmet Çelik maske takmıyordu ve evi yakılacak kimselerin listesini tutuyordu.

69. 18 Eylül 1994 tarihinde saat 20.00 sıralarında yüzlerine maske takan jandarmalar

köye gelmişlerdir. Yanlarında Nurettin Köyü'nün baş köy korucusu Ahmet Çelik de

vardı. Ahmet Çelik maske takmıyordu ve evi yakılacak kimselerin listesini tutuyordu.

Köylülere evlerine gitmeleri ve ışıklarını söndürmeleri söylenmiştir. Jandarmalar

muhtarı çağırmış ve listedeki kimselerin evlerini göstermesini istemiştir. Jandarmalar

varillerden ve traktörlerden dizel yağ alıp başvuranın ve akrabalarının evini ateşe

vermiştir.

70. Bu bulguların temelinde Mahkeme, başvuranın şikayetlerini Sözleşme hükümleri

temelinde incelemeye devam edecektir.

SÖZLEŞMENİN 3. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

71. Başvuran, evinin yok edilmesi ve ailesinin köyden ayrılmak zorunda

bırakılmasının Sözleşme'nin 3. maddesinin ihlalini oluşturduğunu iddia etmiştir.

« Hiç kimse işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya işlemlere tabi

tutulamaz ».

72. Hükümet, temelden yoksun olduğu için bu şikayeti reddetmiştir.

73. Mahkeme, Sözleşmenin 3. maddesinin demokratik toplumların en önemli

değerlerinden birini koruma altına aldığını tekrarlamıştır. Terörle ve suçla mücadele

gibi en zor şartlar altında bile Sözleşme kafi surette bu maddeye aykırı davranmayı

yasaklamıştır. Mahkeme, kötü muamelenin 3. Maddenin kapsamı dahilinde

değerlendirilebilmesi için kötü muamelenin minimum seviyede şiddet içermesi

gerektiğini belirtmiştir. Bu minimum düzeyin değerlendirilmesi görecelidir:

muamelenin süresi, fiziksel ve/veya zihinsel etkileri ve bazı durumlarda da kurbanın

cinsiyeti, yaşı ve sağlık durumu gibi davanın bütün koşullarına bağlıdır, (bkz. 24

Nisan 1998 tarihli Selçuk ve Asker Kararı) Karar Raporları 1998- II, s.909, pr. 75-76).

74. Mahkeme, başvuranın evinin ailesinin gözleri önünde yakıldığını, bu nedenle

yaşadıkları yeri ve tanıdıklarını terketmek zorunda kaldıklarını belirtmiştir.

Mahkeme'nin görüşüne göre, bu olayın arkasında başvuranın ve akrabalarının PKK

ile bağlantılarından dolayı cezalandırılmalarının yattığını farzetmek böyle bir kötü

muameleyi maruz göstermez.

75. Mahkeme, başvuranın evinin ve eşyalarının yok edilmesinin ve ailesinin yaşadığı

stres ve sıkıntının güvenlik güçlerinin uyguladığı şiddet sonucunda gerçekleştiğini ve

bu nedenle 3. maddenin anlamı dahilinde insanlık dışı muamele kapsamı içinde

düşünülmesi gerektiği kanaatindedir. ( bkz. Selçuk ve Asker Kararı, s. 910, prg. 77-

78).

76. Mahkeme, Sözleşmenin 3. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır.

SÖZLEŞMENİN 8. MADDESİNİN VE l NOLU PROTOKOLÜN 1. MADDESİNİN

İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

77. Başvuran evinin ve eşyalarının kasıtlı olarak yokedildiğini iddia ederek, AİHS'nin

aşağıda verilen 8. ve l No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

8. madde şöyledir:

« 1. Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve haberleşmesine saygı gösterilmesi

hakkına sahiptir.

2. Bu hakkın kullanılmasına bir kamu otoritesinin müdahalesi, ancak ulusal güvenlik,

kamu emniyeti, ülkenin ekonomik refahı, dirlik ve düzenin korunması, suç

işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve

özgürlüklerinin korunması için, demokratik bir toplumda, zorunlu olan ölçüde ve

yasayla öngörülmüş olmak koşuluyla söz konusu olabilir ».

1 No'lu Protokol'ün 1. maddesi ise şu şekildedir :

« Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini

isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada

öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve

mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu

yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka

katkıların veya para cezalarının ödenmesini .sağlamak için gerekli gördükleri yasaları

uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez ».

78. Hükümet başvuranın şikayetlerini reddetmiş ve iddialarının temelden yoksun

olduğunu ileri sürmüştür.

79. Mahkeme, güvenlik güçlerinin başvuranın evini ve eşyalarını bilerek ve isteyerek

yok ettiğini ve ailesinin köyü terketmek zorunda kaldıklarının tespit edildiğini iddia

etmiştir. (bkz. yukarıdaki prg. 64). Bütün bu olaylar AİHS'nin 3. maddesinin ihlal

edilmesine sebep olmanın dışında özel hayata, aile ve ev yaşantısına ve ayrıca

mülkünden faydalanma hakkına saygı ilkesine de şüphesiz ters düşmektedir. (bkz. 28

Kasım 1997 tarihli Menteş ve diğerleri/Türkiye Kararı, Raporlar 1997-VIII, s. 2711,

prg. 73, ve 30 Ocak 2001 tarihli Dulaş/Türkiye Kararı, no 25801/94, prg. 60).

80. Mahkeme bu nedenle AİHS'nin 8. maddesinin ve l no'lu Protokol'ün 1.

maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.

AİHS'NİN 6. VE 13. MADDELERİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

81. Başvuran, evinin ve bütün mal ve mülklerinin güvenlik güçlerince yok edilmesine

itiraz edebileceği etkili bir iç hukuk yolu olmadığından şikayetçi olmuştur.

Gerekçelerini Sözleşmenin 6. maddesinin 1. paragrafına ve 13 maddelerine

dayandırmıştır.

6. madde:

"Herkes, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar, gerek cezai alanda kendisine yöneltilen

suçlamalar konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme

tarafından davasının makul bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini istemek

hakkına sahiptir " .

13. madde:

"Bu Sözleşme'de tanınmış olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes, ihlal fiili resmi görev yapan

kimseler tarafından bu sıfatlarına dayanılarak yapılmış da olsa, ulusal bir makama etkili bir başvuru

yapabilme hakkına sahiptir ".

A. AİHS'NİN 6. MADDESİNİN 1. PARAGRAFI

82. Başvuran kanuni haklarını savunmak için mahkemeye başvurma hakkının

engellendiğini, çünkü iddiaları hakkında etkili bir soruşturma yapılmadığını ifade

etmiştir. Başvuranın görüşüne göre böyle bir soruşturma yapılmadığı için açılacak bir

davanın istediği gibi sonuçlanması mümkün olmayacaktır.

83. Hükümet, başvuranın iç hukuk yollarım tüketmediğim savunmuştur. Mahkemeye

başvurmuş olsaydı kanuni haklarından etkili şekilde faydalanmış olacaktı.

84. Mahkeme, başvuranın 13 Ocak 1997 tarihli kabul edilebilirlik kararında belirtilen

sebeplerden dolayı dava açmadığını belirtmiştir. Bu nedenle başvuran dava açmış

olsaydı ulusal mahkemelerin nasıl bir karar vereceğini bilmek mümkün değildir.

Ancak Mahkeme'nin görüşüne göre, başvuranın şikayetleri genel olarak evinin ve

menkullerinin güvenlik güçlerince yokedilmesi hakkında etkili bir soruşturmanın

yapılmamış olması ile ilgilidir. Bu nedenle Mahkeme bu şikayeti 13. madde açısından

inceleyecektir; 13. madde Sözleşme ihlallerine karşı Sözleşmeci Devletlere iç hukuk

yollarını sağlamaları için daha genel bir sorumluluk yüklemektedir, (bkz. Selçuk ve

Asker Kararı, s. 912, prg. 92 ). Mahkeme bu nedenle Sözleşmenin 6. maddesinin 1.

paragrafının ihlalinin ihlaline ilişkin karar vermenin gerekli olmadığına karar vermiştir.

B. Sözleşmenin 13. Maddesinin İhlal Edildiği İddiası

85. Başvuran Sözleşme ihlallerine ilişkin olarak başvurabileceği etkili ve yeterli bir iç

hukuk yolu olmadığını belirtmiştir. Köylerin yokedilmesi ile ilgili daha önceki davalarla

da ilişkili olarak başvuran, güneydoğu anadolu bölgesinde Sözleşmenin 13.

maddesinin ihlaline ilişkin idari bir uygulamanın varolduğunu ve kendisinin de bu

uygulamanın mağduru olduğunu iddia etmiştir.

86. Hükümet, başvuranın kasıtlı olarak iç hukuk yollarına başvurmadığı

kanaatindedir. Bu bağlamda Hükümet başvuranın İzmir Savcılığına şikayet

dilekçesini sunduktan sonra adli makamlara hiçbir adres bırakmaksızın ortadan

kaybolduğuna dikkati çekmiştir. Bu olumsuzluklara rağmen, Hükümet, köylülerin

ifadelerini almak suretiyle başvuranın iddiaları hakkında etkili bir soruşturma

yapmıştır.

87. Mahkeme, Sözleşmenin 13. maddesinin Sözleşme hak ve özgürlüklerinin

korunabilmesi için bir iç hukuk yolunun varlığım gerektirdiğini tekrarlamıştır. Böylece

13. madde, Sözleşmeci Devletlere ilgili hükme ne şekilde uyacakları hakkında takdir

yetkisinin verilmiş olmasına rağmen, Sözleşme ile ilişkili olarak sunulan şikayetin

incelenebilmesi için bir iç hukuk yolu hükmünü ve uygun bir çözümü gerekli kılar. 13.

maddenin yüklediği sorumluluğun kapsamı başvuranın şikayetinin niteliğine bağlıdır.

Ayrıca 13. maddenin gerektirdiği iç hukuk yolu hukukta olduğu kadar uygulamada da

etkili olmalıdır; sözkonusu iç hukuk yolunun uygulanması sorumlu Devletin

yetkililerinin haksız fiil ve davranışlarından etkilenmemelidir.

88. Bir kimsenin, evinin veya menkullerinin Devlet görevlileri tarafından imha

edildiğini iddia etmesi durumunda 13. madde, tazminat ödenmesine ek olarak,

sorumluların kimliğinin tespit edilip cezalandırılmalarını ve aynı zamanda da

başvuranın soruşturma prosedürüne etkin katılımını sağlayabilecek bir soruşturma

yapılmasını gerektirir, (bkz. Menteş ve Diğerleri, s. 2715-16, prg. 89).

89. Mahkeme, başvuranın evinin ve eşyalarının yokedilmesiyle Sözleşmenin 3. ve 8.

maddeleriyle 1 no'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine işaret etmiştir. Bu

nedenle başvuranın bu konudaki şikayetleri 13. madde açısından incelenebilir, (bkz

27 Nisan 1988 tarihli Böyle ve Rice/ İngiltere Kararı, Dizi A, No 131, s. 23, prg. 52 ve

ve Dulaş Kararı prg.67).

90. Mahkeme, güvenlik güçlerinin yasadışı eylemlerine ilişkin uygulanan ceza

sisteminin, 1990ların başında güneydoğuanadolu bölgesinin özel durumunu ortaya

koyduğunu ve bu bölgede yürürlükteki soruşturma sisteminde bulunan

yetersizliklerin, korumanın etkinliğine zarar verdiğini daha önce aldığı kararlarda

belirtmişti. Bu uygulama, güvenlik güçleri üyelerinin temel haklar ve özgürlüklere

saygılı demokratik toplumlarda hukukun üstünlüğü ilkesine uygun olmayan

eylemlerine izin vermekte ya da bu eylemleri teşvik etmektedir. (bkz. 16 Kasım 2000

tarihli Bilgin/ Türkiye Kararı, no. 23819/94, prg. 119).

91. Mahkeme, başvuranın evinin yok edilmesinden kısa bir süre sonra, Karşıyaka

Savcılığı'na şikayet dilekçesi sunduğunu belirtmiştir. Dilekçenin alınmasının ardından

Malazgirt Savcılığı başvuranın iddiaları hakkında soruşturma başlatmıştır. Ancak

soruşturmada büyük eksiklikler ve hatalar vardır. Mahkeme, köylülerin jandarmalar

tarafından alman ifadelerin içeriğine ve doğruluğuna itiraz ettiklerini; boş sayfa

üzerine imza attıklarını, ifadelerinin sonradan yazıldığını ve içeriğinin kendilerine

okunmadığını söylediklerini gözlemlemiştir, (bkz. 57. prg.) Mahkeme, bu üç tanığın

ifadesini güvenilir olduğu ve bu uygulamanın 13. maddenin gerektirdiği soruşturma ile

bağdaşmadığı görüşündedir. Mahkeme ayrıca onbeş korucudan alınan ifadenin

birbirine çok benzediğim; savcı tarafından hazırlandığı izlenimini verdiği

görüşündedir. Bu nedenle sözkonusu ifadelere ağırlık verilemeyeceği

düşüncesindedir. ( bkz. prg. 63).

92. Ayrıca, başvuranın evini ve eşyalarını yakan güvenlik güçleri üyelerinin isimlerini

vermesine rağmen, soruşturma devam ederken savcı sözkonusu kimselerin

ifadelerini almak için bir girişimde bulunmamıştır. Mahkeme, savcıların güvenlik

güçleri üyelerinin sözkonusu olaya karışmış olabilecekleri ihtimalini kabul etme

konusunda genel bir isteksizlik gösterdiklerini tespit etmiştir. ( bkz. prg. 62). Dahası

yargı otoriteleri olay yerini başvuranın şikayetini sunmasından iki yıl üç ay sonra

ziyaret etmişlerdir, (bkz. prg. 33 (xvi.).

93. 9 Eylül 1996 tarihinde soruşturma yetkisi jandarmalar aleyhine başlatılan cezai

işlemlerin durdurulmasına karar veren Malazgirt İdare Kurulu' na devredilmiştir.

Ancak, Mahkeme bu kurul tarafından yürütülen soruşturmanın bağımsız olduğunun

iddia edilemeyeceğini çünkü hiyerarşik olarak valiye bağlı memurlardan ve güvenlik

güçlerine bağlı bir memurdan oluştuğunu iddia etmiştir, (bkz. 27 Temmuz 1998 tarihli

Güleç /Türkiye Kararı, Raporlar 1998- IV, S. 1732-1733 prg. 80)

94. Son olarak, Mahkeme, suçun faili olmadığı ve de aleyhinde şikayet bulunmadığı

halde Ahmet Kınay'ın yargılanmasından ve gözaltına alınmasından üzüntü

duyduğunu ifade etmiştir. Mahkeme bunun sebebinin jandarmalar tarafından 20

Haziran 1995 tarihinde hazırlanan ve böyle bir ifade verdiğini reddeden ve imzanın

sahte olduğunu iddia eden Muhsettin Yöyler'in ismini ve imzasını taşıyan ifadeden

kaynaklandığını belirtmiştir. Mahkeme 'nin görüşüne göre bu durum başvuranın

iddiaları hakkında ciddi bir soruşturma yapılmadığının ve jandarmanın soruşturmaya

karışmasının bazı gerçeklerin gizlenmesi ile sonuçlandığını gösteren önemli bir

gerçektir.

95. Başvuranın yetkililere adres bırakmamasının soruşturmayı olumsuz etkilediği

yönündeki iddia ile ilgili olarak Mahkeme, ifadesinin alınabilmesi için yerinin tespit

edilmeye çalışıldığım doğru olduğunu belirtmiştir. Ancak evinin yokedilmesinden

sonra başvuranın ailesi ile birlikte başka bir şehre taşındığı için daimi bir adresinin

olmadığı unutulmamalıdır. Bu bağlamda başvuranın içinde bulunduğu sıkıntılı

durumun psikolojisi üzerinde yarattığı etki dikkate alınmalıdır, (bkz. Menteş ve

Diğerleri, s. 2707, prg. 59). Bu nedenle Mahkeme, başvuranın içinde bulunduğu

durumun ve soruşturmadaki eksiklik ve hataların, yetkililere adres bırakmamasından

daha ağır geldiği görüşündedir.

96. Sözkonusu olayların ışığında Mahkeme, yetkililerin etkili ve yeterli bir soruşturma

yapmadığı ve tazminat talebini de kapsayan bir iç hukuk yolunun bulunmadığı

sonucuna varmıştır.

97. Bu nedenle Sözleşme'nin 13. maddesi ihlal edilmiştir.

V. AİHS'NİN 3,6,8 VE 13. MADDELERİ VE l NO'LU PROTOKOL'ÜN 1. MADDESİ

İLE BAĞLANTILI OLARAK 14. MADDENİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

98. Başvuran, Kürt kökenli olması nedeniyle ayırımcılık yapıldığını ve 3,6,8, ve 13.

maddelerle bağlantılı olarak 14. maddenin ihlal edildiğini iddia etmiştir. 14. madde

aşağıda verilmiştir:

"Bu Sözleşmede tanınan hak ve özgürlüklerden yararlanma, cinsiyet, ırk, renk, dil, dîn, siyasal veya

diğer kanaatler, ulusal veya sosyal köken, ulusal bir azınlığa mensupluk, servet, doğum veya herhangi

başka bir durum bakımından hiçbir ayırımcılık yapılmadan sağlanır".

99. Başvuran evinin ve eşyalarının yok edilmesinin resmi bir politikanın sonucu

olduğunu; ulusal azınlık üyesi olması sebebiyle ayırımcılık yapıldığını iddia etmiştir.

100. Mahkeme, kendisine sunulan kanıtların ışığında başvuranın iddiasını

incelemiştir ancak sözkonusu kanıtların temelden yoksun olduğu görüşündedir. Bu

nedenle Sözleşmenin 14. maddesinin ihlali sözkonusu değildir.

VI. AİHS'NİN 18. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI'

101. Başvuran şikayet sözkonusu müdahalenin veya kısıtlamanın Sözleşme ile

bağdaşmayan amaçlar doğrultusunda verildiğini ve dolayısıyla AİHS'nin aşağıda

verilen 18. maddesinin ihlal edildiğini iddia etmiştir:

" Bu Sözleşmenin hükümleri gereğince, sözü edilen hak ve özgürlüklere getirilen

sınırlamalar ancak öngörülen amaçlar için uygulanabilir ".

102. Mahkeme, sözkonusu iddiayı kendisine sunulan kanıtların ışığında incelediğini

ve temelden yoksun olduğunun saptandığını belirtmiştir. Bu nedenle bu maddenin

ihlali söz konusu değildir.

VII. SÖZLEŞMENİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI

103. Sözleşmenin 41. maddesi aşağıdaki gibidir:

'Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili

Yüksek Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa,

Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın

tatminine hükmeder ".

A. Maddi Zarar

104. Başvuran evinin, eşyalarının, tarım makinalarının ve sahip olduğu bütün

mallarının yokedilmesi., gelir kaybı ve alternatif bir ikametgah aramak için yaptığı

harcamalar sonucunda uğradığı maddi zarar bağlamında 454,320 Dolar (USD) talep

etmiştir.

105. Hükümet, başvuranın iddialan ile ilgili olarak belirlenen zaman dilimi içinde görüş

belirtmemiş ve bu sebeple süre uzatılmıştır.

106. Başvuranın evinin ve eşyalarının güvenlik güçleri tarafından yokedildiği

şeklindeki saptamanın ışığında (bkz prg. 64 ve 79) Mahkeme maddi tazminata

hükmedilmesi gerektiğine karar vermiştir. Ancak başvuran kaybettiği mallarının nitelik

ve niceliği hakkında detaylı bilgi vermediği için Mahkeme hakkaniyete uygun bir

değerlendirme yapacaktır.

1. Başvuranın Evi ve Diğer Binalar

107. Başvuran, 166 m2'lik iki katlı ev, hakkında hiçbir detay vermediği tek katlı başka

bir ev. bir garaj ve 60 m2'lik bir tahıl ambarı ile ilgili olarak maddi zarar talebinde

bulunmuştur. Başvuran, üçünün değerini 70,000 Dolar (USD) olarak göstermiştir.

108. Önünde kesin kanıt olmaksızın yaptığı hakkaniyete uygun değerlendirme

sonucunda Mahkeme, hasar gören evi için 10,000 Euro (EUR) tazminata

hükmetmiştir.

2. Diğer Eşyalar

109. Başvuran, halılar, el yazması kitaplar ve mutfak eşyalarının değerinin yaklaşık

50,000 Dolar (USD) olduğunu iddia etmiştir. Buna ek olarak 20,000 Dolar değerinde

tarım makinası ve eşyası kaybettiğini iddia etmiştir.

110. Mahkeme, başvuranın ailesinin evleri yanmadan bir gün önce eşyalarının bir

kısmını muhtarın evine sakladığını tespit etmiştir, (bkz. prg. 68). Bu bilginin ışığında

başvuranın mal ve mülke ilişkin iddiaları hakkında bağımsız ve kat'i kanıtların

olmayışını gözönünde bulundurarak Mahkeme, 2.500 Euro tazminata hükmetmiştir.

3. Gelir Kaybı

111. Başvuran, çiftçilikten elde ettiği gelirinin kaybı ve çocuklarının eğitimlerine

devam edememeleri sonucunda uğradığı gelirin kaybı için 290,000 Dolar talep

etmiştir.

112. Başvuranın arazilerinden elde ettiği gelir hakkında bağımsız bir kanıt olmadığı

için hakkaniyete uygun bir değerlendirme yaparak Mahkeme, bu başlık altında 6,000

Euro tazminata hükmetmiştir.

4. Alternatif İkamet

113. Başvuran 91 ay boyunca ödediği kira ve ailesinin su, yakacak ve ekmek gibi

ihtiyaçları için harcadığı 24.320 Doların tazmin edilmesini istemiştir.

114. Başvuranın bu iddiasının kanıtlanmaması ve hakkaniyete uygun olarak yapılan

değerlendirme sonucunda Mahkeme, başvurana alternatif ikamet için 6.500 Euro

ödenmesine hükmetmiştir.

5. Özet

115. Sonuç olarak, başvurana maddi zarar ile ilgili olarak hükmedilen 25,000

Euro'nün ödeme gününde geçerli kur üzerinden Türk Lirasına çevrilerek ödenmesine

karar verilmiştir.

B. Manevi Zarar

116. Başvuran manevi zarar ile ilgili olarak 654,523 Dolar talep etmiştir. Bu bağlamda

evinin yokedilmesi ve Demokrasi Partisiyle bağlantısı sonucunda kendisine baskı

yapılması sebebiyle çektiği sıkıntı ve üzüntüsünü dile getirmiştir.

117. Hükümet, bu iddia hakkında yorumda bulunmamıştır.

118. Mahkeme, Sözleşmenin 3,8, ve 13. maddeleri ve l No'lu Protokol'ün 1.

maddesinin ihlalinin ciddiyetini gözönünde bulundurarak manevi zarar hususunda

tazminat verilmesi gerektiği görüşündedir, (bkz. 76,80, ve 97. paragraflar). Başvurana

manevi zarar için hükmedilen 14,500 Euro'nun ödeme günündeki kur üzerinden Türk

Lirasına çevrilerek ödenmesine hükmedilmiştir.

C. Masraf ve Harcamalar

119. Başvuran davasının Sözleşme organları önünde hazırlanması ve sunulması için

yaptığı harcamalar için toplam 33,246.98 İngiliz Sterlini talep etmiştir. Sözkonusu

harcamalar şöyle özetlenebilir: (1) İngiliz Avukat Andrew Collender'in QC 90 saatlik

çalışması için 9.000 İngiliz Sterlini ), (2) Londra'daki KHRP'ye bağlı Kerim Yıldız,

Philip Leach, Anke Stock ve Diğerlerinin yaklaşık 244 saatlik hukuki çalışması için

23,942.98 İngiliz Sterlini ve ayrıca İngilizceden Türkçeye, Türkçeden İngilizceye çeviri

ve özetler için 1,570 İngiliz Sterlini, telefon görüşmeleri, posta, fotokopi ve kırtasiye

giderleri için 304 İngiliz Sterlini.

120. Hükümet, bu iddia hakkında da görüş bildirmemiştir.

121. Mahkeme, bu davanın Ankaradaki tanıkların ifadelerinin alınması da dahil

hukukla ve olaylarla ilgili detaylı bir incelemeyi gerektiren karmaşık konulan gündeme

getirdiğini belirtmiştir. Bu bağlamda sadece çok gerekli olan yasal harcamaların

Sözleşmenin 41. maddesi bağlamında ödenmesinin mümkün olduğunu tekrarlamıştır.

Mahkeme bu dava ile ilgili olarak yapılan bütün harcamaların çok gerekli harcamalar

olduğu konusunda ikna olmamıştır. Yasal temsilcilerinin toplam 334 saat çalıştığı

şeklindeki iddianın ve yapılan harcamaların gerekliliğinin ve makul harcamalar

olduğunun kanıtlanmadığı görüşündedir. Mahkeme, hakkaniyete uygun bir şekilde ve

başvuranın iddialarının detaylarını gözönünde bulundurarak, uygulanabilecek her

türlü katma değer vergisi hariç 14,700 Euro'dan Avrupa Konseyi'nden yasal yardım

yoluyla alınan 355 Euro'nun çıkartılmasıyla elde edilecek meblağın, İngiliz Sterlim

üzerinden başvuranın yasal temsilcinin İngiltere'deki banka hesabına yatırılmasına

karar vermiştir.

D. Hakların İade Edilmesi Talebi

122. Başvuran resîitutio in integrum prensibi temelinde, ailesi ile birlikte köyüne tekrar

yerleşmesinin sağlanması ve Eylül 1994'de gerçekleşen olaydan önce sahip olduğu

yaşam standartlarının tekrar sağlanması gerektiği görüşündedir.

123. Hükümet bu konuda görüş belirtmemiştir.

124. Mahkeme almış olduğu bir ihlal kararının, ilgili ihlale son verilmesi ve olaydan

önceki standardın tekrar yakalanması amacıyla gerekli düzenlemelerin yapılması için

Sözleşmeci Devlete sorumluluk yüklediğini tekrarlamıştır, (restitutio in integrum)

Ancak restitutio in integrum prensibinin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı

durumlarda Sorumlu Devletler Mahkemenin ihlal kararına ne şekilde uyacakları

konusunda karar vermekte özgürdürler ve Mahkeme bu hususta beyanda

bulunmayacaktır. Bu konudaki denetim yetkisi ise Sözleşmenin 46. maddesinin 2.

paragrafı gereğince hareket eden Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi 'ne aittir, (bkz.

Selçuk ve Asker, s. 918, prg. 125).

E. Gecikme Faizi

125. Mahkeme, Avrupa Merkez Bankası'nın kredi faiz oranına, % 3 puan eklenmek

suretiyle ıllık gecikme faizi uygulanmasına karar vermiştir.

YUKARIDAKİ NEDENLERDEN DOLAYI MAHKEME OYBİRLİĞİYLE,

1. AİHS'nin 3. maddesinin ihlal edildiğine;

2. AİHS'nin 8. maddesinin ve l No'hı Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine

3. AİHS'nin 6. maddesinin 1. paragrafının ihlali konusunda karar vermenin gerekli

olmadığına;

4. AİHS'nin 13. maddesinin ihlal edildiğine;

5. AİHS'nin 3,6,8, ve 13. maddeleri ve l No'lu Prokolün 1. maddesi ile bağlantılı

olarak 14. maddenin ihlal edilmediğine

6. 18. maddenin ihlal edilmediğine;

7.

a) Sözleşmenin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince davanın kesinleştiği

tarihten itibaren geçerli olmak üzere Devletin başvurana aşağıda belirtilen

meblağların ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilerek

başvuranın Türkiye'deki banka hesabına yatırılmasına;

i) maddi zarar için 25,000 Euro

ii) manevi zarar için 14,500 Euro

b) Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona ermesinden ödemenin yapıldığı

tarihe kadar geçen süre için, yukarıda belirtilen tutara, Avrupa Merkez

Bankasının kredi faiz oranına yüzde üç puan eklenmek suretiyle gecikme faizi

uygulanmasına;

8. a) Sorumlu Devletin Sözleşmenin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince

başvuranın temsilcisine davanın kesinleştiği tarihten itibaren geçerli olmak

üzere üç ay içinde uygulanabilecek her türlü katma değer yergisinden muaf

olmak suretiyle mahkeme masrafları için belirlenen 14,700 Euro'an yasal yardım

yoluyla alınan 355 Euro'nun çıkartılarak ödeme günündeki kur üzerinden İngiliz

Sterlini'ne çevrildikten sonra, başvuranın İngiltere'deki hesabına yatırılmasına

b) Önceki paragrafta belirtilen üç aylık sürenin sona ermesinden ödemenin

yapıldığı tarihe kadar geçen süre için, yukarıda belirtilen tutara, Avrupa Merkez

Bankasının kredi faiz oranına yüzde üç puan eklenmek suretiyle gecikme faizi

uygulanmasına;

9. Başvuranın diğer adil tazmin taleplerinin reddine karar vermiştir.

Karar, İngilizce olarak hazırlanmış olup, Mahkeme İç Tüzüğü'nün 77. maddesinin 2.

ve 3. paragrafları gereğince 24 Temmuz 2003 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.