COUNCIL

A V R U P A

OF EUROPE

K O N SE Y Đ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ÜÇÜNCÜ DAĐRE

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ/TÜRKĐYE

(B a şvuru no. 57049/00)

KARAR

STRAZBURG

15 Şubat 2007

Bu karar AĐHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen şartlarda kesinlik kazanacaktır.

Ancak, şekle ilişkin değişiklik yapılabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

USUL

Davanın nedeni, dokuz Türk vatandaşı; Yüksel Erdoğan, Meliha Erdoğan, Sinan

Erdoğan, Bahar Sağlam, Şinasi Yalçın, Hüsnü Yalçın, Ali Yalçın, Ramazan Erdoğan ve

Raşidiye Erdoğan’ın (“başvuranlar”), 25 Şubat 2000 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel

Özgürlükleri Korumaya Dair Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca, Türkiye

Cumhuriyeti aleyhine Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne yaptığı başvurudur (başvuru no.

57049/00).

OLAYLAR

I. DAVA OLAYLARI

Yüksel Erdoğan (1943) ve Meliha Erdoğan (1942), maktul Đsmet Erdoğan’ın

ebeveynleri, Sinan Erdoğan (1962) ve Bahar Sağlam (1970) ise kardeşleridir. Şinasi Yalçın

(1970), Hüsnü Yalçın (1952) ve Ali Yalçın (1954), Elmas Yalçın’ın erkek kardeşleridir.

Ramazan Erdoğan ve Raşidiye Erdoğan, maktul Fuat Erdoğan’ın ebeveynleridir.

A. Đsmet Erdoğan, Elmas Yalçın ve Fuat Erdoğan’ın öldürülmesi ve ölümlerine

ilişkin koşullara dair müteakip soruşturma

28 Eylül 1994 tarihinde Fuat Erdoğan, Elmas Yalçın ve Đsmet Erdoğan, Đstanbul’da

merkezi bir semt olan Beşiktaş’taki Arzum kafede Đstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle

Mücadele Şubesi polis memurlarınca öldürülmüştür. Aynı gün 15.45’te iki polis memuru

tarafından hazırlanan ihbar tutanağına göre Emniyet Müdürlüğü, Müdürlüğün dahili

numaralarından 139’dan kimliği belirsiz bir kişi tarafından aranmıştır. Arayan kişi polise,

Beşiktaş’ta iki adam ve bir kadın gördüğünü ve adamlardan birinin, kadına bir silah verdiğini

bildirmiştir. Ayrıca, bu üç kişinin Arzum kafede olduklarını da belirtmiştir.

Aynı gün Đstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi’nden sekiz polis

memuru tarafından bir olaylı yakalama ve zaptetme tutanağı hazırlanmıştır. Bu rapora göre,

telefon görüşmesini yaptıktan sonra polisler Arzum kafeye gitmişlerdir. Kafenin ikinci

katında bulunan şüphelilere polis memuru olduklarını söylemiş ve kimlik kartlarını

göstermelerini istemişlerdir. Şüpheliler bağırmaya başlamış ve ateş açmışlardır. Polisler,

şüphelilere teslim olmalarını söylemiş ve kendilerini korumak için karşı ateş açmışlardır.

Şüphelilerden karşılık gelmediğini fark ettiklerinde ateşi kesmişlerdir. Üç şüphelinin de

öldüğünü görmüş ve durumu, Cumhuriyet Savcısı’na haber vermişlerdir.

Aynı gün 20.10’da Đstanbul Cumhuriyet Savcısı, bir rapor hazırlamıştır. Raporda Adli

Tıp Kurumu’ndan bir doktorun, cesetleri incelemek üzere çağırıldığı yazılıdır. Doktor,

19.10’da olay mahalline gelmiş ve Adli Tıp morguna gönderilen cesetleri incelemiştir.

Aynı gün iki polis memuru, Arzum kafeyi işleten N.A., C.A. ve S.A.’nın ifadelerini

almıştır. 29 Eylül 1994 tarihinde maktuller üzerinde otopsi yapılmış ve 20 Ekim 1994

tarihinde otopsi raporları hazırlanmıştır. Otopsi raporlarına göre maktullere açılan ateş uzak

mesafeden gerçekleşmiştir.

18 Ekim 1994 tarihinde Adli Tıp Kurumu’ndan üç bilirkişi maktullerin kıyafetlerini

incelemiş ve açılan ateşin yakın mesafeden gerçekleşmediği sonucuna varmıştır. Ayrıca

mesafeyi tam olarak belirlemenin mümkün olmadığı kanısına varmışlardır.

1

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

1 Kasım 1994 tarihinde Đstanbul Emniyet Müdürlüğü terörle mücadele şubesi müdürü,

olaya ilişkin olarak muhabirlerin Arzum kafenin sahibi N.A. ve kimliği belirlenemeyen görgü

tanıkları ile görüştüğü iki televizyon programının teyp kayıtlarını ve nüshalarını göndermiştir.

4 Kasım 1994 tarihinde Đstanbul Cumhuriyet Savcısı iki polis memuru R.A. ve H.K.’nın

ifadelerini almıştır. Polis memurları, şüphelilerin kendilerine ateş açtıklarını ve kendilerinin

şüphelileri durdurmak amacıyla ateşe karşılık verdiklerini ileri sürmüşlerdir.

B. Polis memurları hakkında başlatılan kovuşturma

22 Kasım 1994 tarihinde Đstanbul Cumhuriyet Savcısı, Đstanbul Emniyet Müdürlüğü

Terörle Mücadele Şubesi’nden dört polis memuru Ş.K., M.K., R.A. ve H.K. aleyhinde

Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’ne bir iddianame sunmuştur. Ölmüş olması nedeniyle diğer

bir polis memuru olan B.A.’ya ilişkin takipsizlik kararı çıkarmıştır. Suçlamalar, Türk Ceza

Kanunu’nun 450 § 5., 463., 281., 31., 33. ve 50. maddeleri uyarınca getirilmiştir. Sanıklar,

ölen şüpheliler ve güvenlik güçleri arasındaki silahlı çatışma sırasında - asıl suçlu tespit

edilmeksizin – adam öldürme ile suçlanmışlardır.

29 Kasım 1994 tarihinde Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi ilk duruşmayı

gerçekleştirmiştir.

1. 9 Şubat 1995 tarihli duruşma

9 Şubat 1995 tarihinde başvuranlardan biri olan Yüksel Erdoğan ve Elmas Yalçın’ın

babası Mustafa Yalçın, polis memurları aleyhinde açılan cezai takibata dahil olmuştur. Aynı

gün birinci derece mahkemesi, boş kovanların incelenmesini istemiş ve sanıkların Terörü

Önleme Yasası’nın 15 § 1. maddesi bağlamında cezai takibat sırasında tutuklu olarak

yargılanmamasına karar vermiştir. Mahkeme ayrıca A.B.’ye sağlanan silahların, Đstanbul

mahkemelerinin adliye emanet memurluğuna gönderilmesini öngörmüştür.

2. 5 Mayıs ve 6 Temmuz 1995 tarihli duruşmalar

5 Mayıs 1995 tarihinde suçlanan polis memurları, Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi

huzurunda ifade vermişlerdir. Tüm polis memurları, Arzum kafeye geldiklerinde kafeyi

işleten iki kişiyi dışarı çıkardıklarını iddia etmiştir. Daha sonra kafeye girmişler ve

şüphelilere polis memuru olduklarını söylemişlerdir. Ancak şüpheliler ateş açmıştır. Sanıklar

ayrıca şüphelilerin ateş açtıklarını ve onları durdurmak için ateşe karşılık verdiklerini

belirtmiştir. Sanıklardan biri olan Ş.K. ateş açmadığını ileri sürmüştür. Sanıkların tümü

kafeye girdiklerinde kurşungeçirmez yelek giymediklerini ileri sürmüştür. Aynı tarihte

Đstanbul Emniyet Müdürlüğü terörle mücadele şubesi polis memurları olan iki görgü tanığı

E.M. ve N.Ç. de mahkeme huzurunda ifade vermiştir. Kafenin dışında olduklarını ancak

çatışmaya şahit olmadıklarını, sadece polislerin şüphelilere teslim olma çağrısında

bulunduğunu duyduklarını belirtmişlerdir.

Aynı tarihte birinci derece mahkemesi, sanıkların silahlarının balistik inceleme için

teslim edilmesini öngörmüştür. Ayrıca hangi mermi ve kovanların sanıkların silahlarından

çıktığının belirlenmesi için olay mahallinde bulunan mermilerin incelenmesini istemiştir.

6 Temmuz 1995 tarihli duruşma sonunda birinci derece mahkemesi sanıkların

silahlarının balistik incelenme için bir kez daha gönderilmesi talimatını vermiştir.

2

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

3. 30 Ekim ve 13 Aralık 1995 tarihli duruşmalar ve müteakip gelişmeler

30 Ekim 1995 tarihinde Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi, terörle mücadele şubesi polis

memuru A.B.’nin ve Arzum kafeyi işleten üç kişi olan N.A., C.A. ve S.A.’nın ifadelerini

dinlemiştir. A.B., kafenin iç kısmını görmediğini ve olaya tanık olmadığını ancak polis

memurlarının kafeye girdiğini duyduğunu ileri sürmüştür. Arzum kafenin sahibi N.A. olay

günü kafede olmadığını ve olayı kardeşi S.A.’nın kendisine bildirdiğini belirtmiştir. Daha

sonra ise mermilerin kafede bulunan pencerelere isabet etmediğini belirtmiştir. Birinci derece

mahkemesi iki ifade arasında farklılık bulunduğunu yinelediğinde, ifade vermeden önce

sakinleştirici aldığını ve ifadelerini, onları okumadan imzaladığını belirtmiştir. S.A. ve C.A.

kendilerine polisler tarafından dışarı çıkmalarının söylendiğini ve olaya tanık olmadıklarını

ileri sürmüştür. S.A. polis memurlarının şüphelilere teslim ol çağrısı yaptıklarına tanıklık

etmiştir. Ayrıca S.A. polis memurlarının konuşmalarını duyduktan 2-3 saniye sonra, 2-3

dakika süren silah patlamalarını duyduğunu belirtmiştir. Giriş katında bulunan bir dolabın

camının olay sırasında kırıldığını, duvardan sekmedikçe camın şüphelilerden gelen bir mermi

ile kırılmış olamayacağını belirtmiştir. Son olarak S.A. polis memurlarının yukarıya

çıkmasına izin vermemeleri nedeniyle, kafenin ikinci katındaki cesetlerin konumuna ilişkin

bilgisi bulunmadığını ifade etmiştir.

Đstanbul Emniyet Müdürlüğü’nün sanıkların silahları olmadan güvende olamayacakları

nedeniyle bu silahları vermeyi reddeden yazısı üzerine, aynı tarihte birinci derece

mahkemesi, bir kez daha sanıkların tabancalarının balistik inceleme için teslim edilmesi

talimatını vermiştir.

Aynı duruşma sırasında müdahil taraflar sanıkların duruşmalara haklı bir gerekçe

göstermeksizin katılmamaları nedeniyle tutuklu yargılanmalarını mahkemeden talep etmiştir.

Cumhuriyet Savcısı sanıkların duruşmalara katılmama nedenlerini belirtmelerinin istenmesi

doğrultusunda görüş bildirmiştir. Sanıkların avukatı sanıkların duruşmalara katılmaktan muaf

tutulmalarını talep etmiştir. Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi sanıkların talebini, sanıkların ve

şahitlerin dinlenmiş olduğu gerekçesiyle kabul etmiştir. Mahkeme ayrıca Adli Tıp

Kurumu’ndan balistik inceleme raporunun alınmasının ardından olay yeri incelemesi

yapılmasına karar vermiştir.

Belirtilmeyen bir tarihte Đstanbul Emniyet Müdürlüğü, Đstanbul Ağır Ceza

Mahkemesi’ne sanık polis memurları tarafından 28 Eylül 1994 tarihinde meydana gelen

olayda kullanılan altı tabanca göndermiştir.

13 Aralık 1995 tarihinde birinci derece mahkemesi sanıklara ait silahlar ile olay yerinde

bulunan mermi ve boş kovanlar ve Đsmet Erdoğan’ın vücudundan çıkarılan bir mermi

çekirdeğinin, bu mermi çekirdekleri ile kovanların hangilerinin sanıkların tabancalarından

çıktığının belirlenmesi amacıyla balistik inceleme için Adli Tıp Enstitüsü’ne gönderilmesine

karar vermiştir.

Adli Tıp Kurumu uzmanları 8 Ocak 1996 tarihinde sanıkların tabancalarını, olay

yerinde bulunmuş 9 mm çapında iki adet mermi çekirdeğini ve Đsmet Erdoğan’ın vücudundan

çıkarılan 9 mm çapında bir adet mermi çekirdeğini incelemişlerdir. Uzmanlar 9 mm

çapındaki mermi çekirdeklerinden hiçbirinin polis memurlarının tabancalarından çıkmadığı

sonucuna varmışlardır.

3

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

4. 22 Nisan 1996 tarihli duruşma ve müteakip gelişmeler

Balistik raporu 22 Nisan 1996 tarihinde mahkemede okunmuştur. Müdahil taraflar

tabancaların namluları ile ateşleme iğnelerinin değiştirilmiş olabileceğini belirtip, birinci

derece mahkemesinin böyle bir değişiklik olup olmadığına ilişkin bilgi istemesini talep

etmiştir. Müdahil taraflar ayrıca boş kovanların incelenmek üzere Adli Tıp kurumu’na da

gönderilip, 9 mm çapındaki üç adet mermi çekirdeğinin boş kovanlarla uyuşup

uyuşmadığının belirlenmesini talep etmiştir. Son olarak mahkemeden Arzum kafenin yakın

zamanda yenileneceği duyumu nedeniyle burada olay yeri incelemesi yapılmasını talep

etmişlerdir. Cumhuriyet Savcısı müdahil taraflarla mutabık olmuştur.

Aynı gün Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi sanıkların tabancaları ile maktullerin yanında

bulunmuş tabanca, mermi ve kovanların ve cesetlerden birinin vücudundan çıkarılmış

merminin yeni bir inceleme için gönderilmesine karar vermiştir. Adli tıp uzmanlarından, 9

mm çapındaki mermi çekirdeklerinin boş kovanlarla uyuşup uyuşmadığı ve boş kovanların

polis memurları ya da maktullere ait silahlardan atılıp atılmadığıyla ilgili bilgi sunmaları

talep edilmiştir. Mahkeme ayrıca Đstanbul Emniyet Müdürlüğü’nden, tabancaların namluları

ile ateşleme iğnelerinin 28 Eylül 1994 tarihinden sonra değiştirilip değiştirilmediği

konusunda bilgi vermesini talep etmeye karar vermiştir. Son olarak mahkeme 18 Haziran

1996 tarihinde Arzum kafede olay yeri incelemesi yapılmasına karar vermiştir.

Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’ne 31 Mayıs ve 20 Haziran 1996 tarihlerinde Đstanbul

Emniyet Müdürlüğü’nden iki yazı ulaşmıştır. 31 Mayıs 1996 tarihli yazı Emniyet

Müdürlüğü’nün tabancaların parçalarının değiştirilip değiştirilmediği konusunda hiçbir

bilgilerinin bulunmadığını ifade ederken, ikinci yazı tabancaların parçalarının

değiştirilmediğini belirtmiştir.

18 Haziran 1996 tarihinde Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi hakimleri, bir uzman, sanık

dört polis memuru, bu polis memurlarının avukatları ve müdahil tarafların avukatları olay

yeri incelemesi için Arzum kafeye gitmişlerdir. Öte yandan, Arzum kafe geçen süre zarfında

yenilendiğinden ve dolayısıyla olayın meydana geldiği zaman kafeyi işleten şahitlerin orada

bulunmaması nedeniyle mahkeme olay yeri incelemesi gerçekleştirememiştir. Bu nedenle

birinci derece mahkemesi şahitlerin hazır bulunduğu bir olay yeri incelemesi yapılması kararı

almıştır.

5. 11 Temmuz 1996 tarihli duruşma ve müteakip gelişmeler

Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi 11 Temmuz 1996 tarihinde, 31 Mayıs ve 20 Haziran

1996 tarihli yazıların birbirleriyle çelişir olması nedeniyle Emniyet Müdürlüğü’nden daha

fazla bilgi talep etmeye karar vermiştir. Ayrıca bir balistik inceleme yapılması talimatını da

vermiştir. Son olarak mahkeme tüm sanıkların, şahitlerin ve müdahil tarafların katılımıyla11

Ekim 1996 tarihinde bir olay yeri incelemesi yapılması kararı almıştır.

24 Temmuz 1996 tarihinde Đstanbul Emniyet Müdür Yardımcısı Đstanbul Ağır Ceza

Mahkemesi’ne bir yazı göndermiş, tabancalarda yapılan herhangi bir değişikliğin ancak bir

kriminal laboratuar incelemesiyle belirlenebileceğini ve böyle bir değişikliğin suç teşkil

ettiğini belirtmiştir.

28 Ağustos 1996 tarihinde Adli Tıp Enstitüsü uzmanları yeni bir balistik inceleme

gerçekleştirmiştir. Balistik rapor Đstanbul Bölge Kriminal Polis Laboratuarı’nın 5 Ekim 1994

4

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

tarihli raporundaki bulguları teyit etmiştir. Ayrıca incelemede uzmanlara sunulan 9 mm

çapındaki yirmi iki kovandan yirmisinin MP5-3793, T-1192 ve 245 PV 30170 seri numaralı

tabancalardan atıldığı tespit edilmiştir. Đlk tabanca H.K.’ye ait olup, ikinci tabanca B.A.’ya,

üçüncü tabanca ise Ş.K’ye aittir. Rapora göre 9 mm çapındaki dört adet mermi çekirdeği

B.A.’ya ait T-1192 seri numaralı tabancayla da uyuşmaktadır. Đsmet Erdoğan’ın vücudundan

çıkarılan 9 mm çapındaki mermi çekirdeği ile Fuat Erdoğan’ın cesedinin yakınında bulunan 9

mm çağındaki diğer iki mermi çekirdeğine ilişkin olarak, adli tıp uzmanları daha önceki

bulgulardan farklı bulgulara ulaşmışlardır. Đlk mermi çekirdeğinin T-1192 seri numaralı

tabancadan, diğer iki mermi çekirdeğinin ise T-1192 ve 245 PV 30170 seri numaralı

tabancalardan çıktığını belirtmişlerdir. Bu tabancalar sırasıyla B.A. ile Ş.K.’ye aittir.

3 Eylül 1996 tarihinde, sanık polis memurlarından üçü olan Ş.K., R.A. ve H.K.’den,

Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nin emriyle 11 Ekim 1996 tarihinde yapılacak olay yeri

incelemesine katılmaları istenmiştir. Dördünü sanık polis memuru M.K.’ye Erzurum’daki bir

karakola atanması nedeniyle tebliğde bulunulamamıştır.

11 Ekim 1996 tarihinde Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi hakimleri, bir bilirkişi, müdahil

taraflardan biri, Ali Yalçın, Ali Yalçın’ın avukatı, N.A. ve S.A. ile tanık olarak dinlenen iki

polis memuru E.M. ve N.Ç. bir olay yeri incelemesi gerçekleştirmişlerdir. Đnceleme sırasında

N.A. ve S.A. kafenin ikinci katına çıkan merdivenin değiştirilmediğini belirtmişlerdir. Ayrıca

S.A. hakimlere olay günü ölen kişinin oturduğu masa ile ikinci kattaki duvarda oluşan mermi

çekirdeği izlerinin yerlerini göstermiştir. Polis memurları olay sırasında kafenin dışında

bulunduklarını ve ölen kişilerin ölümlerinin nasıl gerçekleştiğine dair bilgilerinin

bulunmadığını ileri sürmüşlerdir. N.Ç. ayrıca ölen kişilerin megafonla uyarılmadığını ve

ikinci kattaki cesetlerin konumlarını hatırlamadığını ifade etmiştir.

Olay yeri incelemesinin ardından, inceleme sırasında hazır bulunan bilirkişi 22 Ekim

1996 tarihinde bir rapor düzenlemiş, kafenin yerini, mermi çekirdeği izlerini ve olay

meydana geldiği sırada cesetlerin konumunu gösteren bir kroki çizmiştir.

6. 23 Ekim ve 23 Aralık 1996, 20 Şubat ve 5 Mayıs 1997 tarihli duruşmalar

23 Ekim 1996 tarihinde başvuranlardan Ali Yalçın ile Hüsnü Yalçın davaya dahil

olmuşlardır.

23 Aralık 1996 tarihinde müdahil taraflar krokinin hatalı olduğunu ve ölen kişilerin

vücudundaki mermi çekirdeklerinin yönüyle ilgili olarak teknik bir uzmanlığa ihtiyaç

duyulduğunu iddia ederek, birinci derece mahkemesinden soruşturmanın kapsamını

genişletmesini talep etmişlerdir.

20 Şubat 1997 tarihinde başvuranlardan Şinasi Yalçın davaya dahil olmuştur. Aynı gün

birinci derece mahkemesi krokinin düzeltilmesine gerek olmadığına karar verip, müdahil

tarafların bir sonraki duruşmada davanın esaslarına ilişkin görüşlerini sunmasını istemiştir.

5 Mayıs 1997 tarihinde müdahil taraflar birinci derece mahkemesinden bir kez daha

soruşturmanın kapsamını genişletmesini talep etmişlerdir. Özellikle 28 Eylül 1994 tarihli

polis telsizi konuşmalarının kopyasının çıkarılmasını ve Emniyet Genel Müdürlüğü’nden, 29

Eylül 1994 tarihinde gerçekleştirilen operasyonun, dönemin Đçişleri Bakanı olan Mehmet

Ağar tarafından gerçekleştirildiği söylenen “gizli” operasyonlardan biri olup olmadığıyla

ilgili bilgi istenmesini talep etmişlerdir. Ayrıca otopsi raporunu düzenleyen görevlilerin şahit

5

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

olarak dinlenmelerini ve Türk Telekom’dan 29 Eylül 1994 tarihinde saat 15.45’te düzenlenen

raporda belirtildiği gibi Đstanbul Emniyet Müdürlüğü’ne telefon edilip edilmediği konusunda

bilgi vermesinin istenmesini talep etmişlerdir. Müdahil taraflar ayrıca birinci derece

mahkemesinden tam olarak ateş edilen mesafenin belirlenmesi için tanık olarak bir patologun

dinlenmesini ve ilgili makamlara cesetlerin yanında bulunduğu iddia edilen tabancaların özel

time ait tabancalar olup olmadıkları konusunda bilgi sunmaları talimatı vermesini talep

etmiştir. Birinci derece mahkemesi Cumhuriyet Savcısı’ndan müdahil tarafların talepleri

üzerine görüşlerini sunmasını istemiş ve duruşmayı sonraki bir tarihe ertelemeye karar

vermiştir.

7. 10 Temmuz ve 20 Ekim 1997 tarihli duruşmalar

10 Temmuz 1997 tarihinde görülen duruşma sırasında Şinasi Yalçın soru sormak

istediği için sanık polis memurlarının duruşmalara getirilmelerini talep etmiştir. Ayrıca

ölenlerin vücutlarındaki mermi çekirdeklerinin yönü açıkça idam edildiklerini işaret ettiği

için polis memurlarının tutuklu yargılanmalarını talep etmiştir. Müdahil taraflardan diğeri

olan Yüksel Erdoğan, mermi çekirdeklerinin yönünün sanık polis memurlarının olaylarla

ilgili ifadeleriyle uyuşup uyuşmadığının belirlenmesi için mahkemeden yeni bir olay yeri

incelemesi yapılmasını talep etmiştir. Ş.K.’nin avukatı Ş.K.’nin ateş açmadığını iddia ederek,

yeni bir balistik inceleme yapılmasını talep etmiştir. Son olarak Đstanbul Cumhuriyet Savcısı

birinci derece mahkemesinden 29 Eylül 1994 tarihinde saat 15.45’te rapor düzenleyen polis

memurlarının şahit olarak dinlemesini talep etmiştir. Müdahil taraflardan birinin avukatı

sanık polis memurları aleyhindeki diğer cinayet davalarıyla ilgili belgeler ile sanık polis

memurlarıyla ilgili davaları içeren Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi kararlarını sunmuştur.

Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi taraflarla Cumhuriyet Savcısı’nın taleplerini incelemek üzere

duruşmayı ertelemiştir.

Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi, dava dosyasındaki delillerin davanın olaylarını

ispatlamak için yeterli olduğu sonucuna vararak 20 Ekim 1997 tarihinde müdahil tarafların,

sanık polis memurlarının ve Cumhuriyet Savcısı’nın taleplerini reddetmiştir. Mahkeme

taraflarla Cumhuriyet Savcısı’nın davanın esaslarına ilişkin görüşlerini sunmalarını talep

etmiş, duruşmayı ertelemiştir.

8. 21 Aralık 1998 tarihli duruşma ve 15 Ocak 1999 tarihli Adli Tıp Kurumu raporu

Müdahil taraflar ile Cumhuriyet Savcısı’nın talebi üzerine, 21 Aralık 1998 tarihinde

Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi, Adli Tıp Kurumu’ndan, önceki balistik raporları arasındaki

çelişkileri ortadan kaldırmak ve cesetlerdeki mermi çekirdeği girişlerinin aşağıdan ikinci kata

doğru ateş edilmesi sonucu oluşup oluşamayacağını, maktullerin sanıklar tarafından hedef

alınıp alınmadığını belirlemek amacıyla tüm tabancaların, mermi çekirdeklerinin ve

kovanların incelenmesini talep etme kararı almıştır.

Adli Tıp Kurumu uzmanları 15 Ocak 1999 tarihinde ölenlerle ilgili üç ayrı rapor

düzenlemiştir. Üç raporda da ortak bulunan ilgili paragraflar aşağıdaki gibidir:

“…Kişiler mobil olup her an yer ve pozisyon değiştirebileceklerinden ateşli silah giriş ve çıkış

deliklerini atışın yapıldığı yer ve seviyeyi tayine medar olamayacağı tıbben bilindiğine göre vücuda

isabet eden mermi çekirdeklerinin dosyada belirtilen yerlerden zemin kattan, asma kat merdiveninden

veya asma kattan atılmış olup olmadığı hakkında kesin kanaat beyan edilemeyeceği gibi atışların hedef

gözeterek yapılıp yapılmadığının da tıbben tayin edilemeyeceği…

6

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

…uzak atış mesafelerinden yapılmış oldukları, bu mesafe dışı hakiki atış mesafesinin tayin

edilemeyeceği oy birliği ile mütalaa olunur. ”

9. 24 Mart 1999 ve 5 Aralık 2001 tarihleri arasındaki duruşmalar ile 19 Eylül 2001

tarihli Adli Tıp Kurumu raporu

Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi, 8 Ocak ve 28 Ağustos 1996 tarihli raporlar arasındaki

çelişkileri ortadan kaldırmak üzere, Ş.K.’nin tabancasından ateş edilip edilmediğini

belirlemek için değişik tarihlerde Adli Tıp Enstitüsü’nden tüm tabancalar, mermi çekirdekleri

ve kovanlar üzerinde yeni bir balistik inceleme yapılmasını talep etmiştir. Öte yandan ölen

polis memuru B.A.’nın tabancası balistik inceleme için teslim edilmediğinden, birinci derece

mahkemesi 24 Mart 1999 ve 27 Mart 2001 tarihleri arasındaki duruşmaları ertelemek

zorunda kalmıştır.

Birinci derece mahkemesi 27 Mart 2001 tarihinde tabancalar, mermi çekirdekleri ve

kovanları Adli Tıp Kurumu’na göndermiştir.

Adli Tıp Kurumu uzmanları 19 Eylül 2001 tarihinde bir balistik rapor düzenlemişlerdir.

Uzmanların görüşleri aşağıdaki gibidir:

“28.08.1996 tarihli raporumuzda da belirtildiği üzere;

1- 7,65 mm çapında, beş (5) adet kovandan; üç (3) adedinin BROWNING marka 7,65 mm çapında

241716 seri numaralı tabancadan, iki (2) adedinin de UNIQUE marka, 7,65 mm çapında 855392 seri

numaralı tabancadan atılmış bulunduğu,

2- 20 adet 9 mm çapında boş kovandan:

a) (9) adedinin MP5-3793 seri numaralı, (8) sekiz adedinin Ceska marka T 1192 seri numaralı, üç (3)

adedinin de BROWNING marka, 9 mm çapında 245PY30170 seri numaralı tabancadan atılmış

bulunduğunu,

b) Ayrıca iki ayrı naylon poşet içinden çıkan iki (2) adet 9 mm çapında boş kovanın; birlikte gönderilen

silahlardan atılmadığını, 1-1 olmak üzere başka iki ayrı 9 mm çapında otomatik veya yarı otomatik

tabancadan atılmış bulunduğunu,

3- Üç (3) adet 9 mm çapında mermi çekirdeğinden:

a) Üzerinde “Đbrahim Korkmaz” yazılı zarftan çıkan 9 mm çapında bir adet mermi çekirdeğinin Ceska

marka; 9mm çapında, T 1192 seri numaralı tabancadan atılmış bulunduğunu,

b) Üzerinde … “Fuat Erdoğan” yazılı zarftan çıkan 2 adet mermi çekirdeğinden; bir (1) adedinin Ceska

marka, 9 mm çapında; T 1192 seri numaralı tabancadan, bir (1) adedinin de BROWNING marka,

245PV30170 seri numaralı tabancadan, bir (1) adedinin de BROWNING marka, 245PY30170 seri

numaralı tabancadan atılmış bulunduğunu,

4- 9 mm çapında üç adet mermi çekirdeğinin … 9 mm çapındaki boş kovanlara ait olabileceğini, ancak

bunlar üzerinde inceleme yapılarak mermi çekirdeklerinin hangi kovanlara ait olduğu tesbitinin

mümkün olmadığını,

…”

10. Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nin 7 Şubat 2002 tarihli kararı

Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi 7 Şubat 2002 tarihinde davaya ilişkin kararını vermiş,

sanık polis memurlarını kendilerine yöneltilen suçlardan beraat ettirmiştir. Birinci derece

7

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

mahkemesi maktul Đsmet Erdoğan, Fuat Erdoğan ve Elmas Yalçın’ın yasadışı DHKP-C

örgütü üyesi olduklarını, olay günü sahte kimlik kartları kullandıklarını, bu kişilerle ilgili

arama ve tutuklama emirleri bulunduğunu kaydetmiştir. Ayrıca ölen kişilerle polis memurları

arasında silahlı çatışma çıktığını ve olay sonrası cesetlerin yanında bulunan (241716 ve

855392 seri numaralı) iki tabancadan beş mermi atıldığını kaydetmiştir. Ölen üç kişinin de

silahlı çatışma sırasında kullanılmış tabancaları bulunmaktaydı. Adli Tıp Enstitüsü’nün 19

Eylül 2001 tarihli raporundaki bulgular ışığında Ağır Ceza Mahkemesi, Ş.K. de dahil sanık

polis memurlarının çatışma sırasında tabancalarını kullandıklarının tespit edildiğini

gözlemlemiştir. Ağır ceza mahkemesi, Adli Tıp Kurumu’nun 15 Ocak 1999 tarihli raporunu

göz önüne alarak, polis memurlarının uzak mesafeden ateş açtıklarına karar vermiştir.

Mahkeme, polis memurları ile ölen kişilerin durumunun saptanamadığına dair bilirkişilerin

varmış olduğu sonuca da değinmektedir. Mahkeme, polis memurlarının ikinci kata giden

merdivenlere yaklaşıp, ikinci kattaki maktullerden gelen ateşe karşılık onların da ateş

açtığının kabul edilebileceği görüşündedir. Mahkeme ayrıca, dava dosyasında, maktuller

direnmemesine rağmen polis memurlarının maktulleri öldürdüğüne veya silahlarının

parçalarının değiştirildiğine dair hiçbir kanıt bulunmadığını belirtmektedir. Đstanbul Ağır

Ceza Mahkemesi, tanıkların vermiş olduğu ifadelerin ışığında, sanık polis memurlarının

gerekli uyarıları yaptıklarını ve kendilerine ateş açılması üzerine karşı ateş açtıklarını

saptamıştır. Mahkeme, polis memurlarının kendi hayatlarını korumak için görevleri

kapsamında hareket ettikleri sonucuna varmıştır. Mahkeme, sanıkların, 2559 sayılı polisin

vazife ve salahiyetiyle ilgili Kanun’un 16. Maddesi’ne uygun olarak, meşru müdafaa sınırları

içerisinde hareket ettiğini saptamıştır.

11. Yargıtay’ın 7 Temmuz 2003 tarihli kararı

Yargıtay, 7 Temmuz 2003 tarihinde, Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararını

onamıştır. Yargıtay, sanık polis memurlarının, 2559 sayılı Kanun’un 16. Maddesi’nin (a) ve

(g) fıkralarına uygun olarak, meşru müdafaa sınırları içerisinde hareket ettiğini saptamıştır.

HUKUK

I. BAŞVURANLAR RAMAZAN DOĞAN VE RAŞĐDĐYE DOĞAN’A ĐLĐŞKĐN

AĐHM, başvuranların temsilcilerinin, 25 Şubat 2000 tarihinde başvuruyu sunarken,

Ramazan ve Raşidiye Erdoğan tarafından imzalanan bir vekaletname sunmadıklarını

belirtmektedir. 16 Mayıs ve 7 Haziran 2005 tarihlerinde, Mahkeme Sekretaryası,

başvuranların temsilcilerinden, bu iki başvuran tarafından yapılan başvurunun geçerliğini

onaylamak için gerekli olan salahiyeti sunmalarını talep etmiştir. 7 Haziran 2005 ve 29 Eylül

2006 tarihlerinde, başvuranların temsilcileri, Ramazan ve Raşidiye Erdoğan’ın yapmış

olduğu başvurunun listeden çıkarılabileceği konusunda da uyarılmışlardır. 7 Haziran 2005 ve

29 Eylül 2006 tarihli mektuplara bir karşılık gelmemiştir (bkz. yukarıdaki 5,6 ve 7.

paragraflar).

Bu koşullarda, başvuranların temsilcilerinin gayretli bir çalışma göstermediğini ve

başvuranların kendilerinin başvuruyu sunmak veya izlemek istediklerine dair ciddi bir

gösterge bulunmadığını göz önünde bulunduran AĐHM, AĐHS’nin 37 § 1 (c) Maddesi

kapsamında, Ramazan Erdoğan ile Raşidiye Erdoğan adına yapılan başvurunun

incelenmesine devam edilmesi hususunda, artık haklı bir gerekçe bulunmadığı sonucuna

8

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

varmıştır. AĐHM, ayrıca, 37 § 1 Maddesi’ne göre, başvurunun bu kısmının incelenmesini

gerektirecek bir gerekçe görememektedir.

Bu nedenle, AĐHM, AĐHS’nin 37 § 1 (a) Maddesi uyarınca, Fuat Erdoğan’ın

öldürülmesiyle ilgili olarak Ramazan Erdoğan ile Raşidiye Erdoğan adına yapılan

başvurunun kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.

II. YÜKSEL ERDOĞAN, MELĐHA ERDOĞAN, SĐNAN ERDOĞAN, BAHAR SAĞLAM,

ŞĐNASĐ YALÇIN, HÜSNÜ YALÇIN VE ALĐ YALÇIN TARAFINDAN AĐHS’NĐN 2

VE 6. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Başvuranlar, AĐHS’nin 2. Maddesi uyarınca, güvenlik güçleri tarafından Đsmet Erdoğan

ile Elmas Yalçın’a karşı güç kullanımının uygunsuzluğundan ve yasadışı bir ölüme sebebiyet

vermesinden şikayetçi olmuşlardır. Başvuranlar, ayrıca, aynı başlık altında, polis memurları

aleyhinde yapılan soruşturmanın ve takip eden cezai takibatın hatalı ve sonuç olarak etkin

olmamasından, ve bunun AĐHS’nin 2. Maddesi’nde yer alan usul hukukunun zorunluluklarını

ihlal etmesinden şikayetçi olmuşlardır. Başvuranlar, ayrıca, AĐHS’nin 6. Maddesi uyarınca,

söz konusu adli kovuşturmanın makul bir süre içinde sonuçlanmamasından şikayetçi

olmuşlardır.

AĐHM, bu şikayetlerin, AĐHS’nin aşağıda verilen 2. Maddesi uyarınca incelenmesi

gerektiği görüşündedir:

“1. Herkesin yaşam hakkı yasanın koruması altındadır. Yasanın ölüm cezası ile cezalandırdığı bir

suçtan dolayı hakkında mahkemece hükmedilen bu cezanın yerine getirilmesi dışında hiç kimse kasten

öldürülemez.

2. Öldürme, aşağıdaki durumlardan birinde kuvvete başvurmanın kesin zorunluluk haline gelmesi

sonucunda meydana gelmişse, bu maddenin ihlali suretiyle yapılmış sayılmaz:

a) Bir kimsenin yasadışı şiddete karşı korunması için;

b) Usulüne uygun olarak yakalamak için veya usulüne uygun olarak tutuklu bulunan bir kişinin

kaçmasını önlemek için;

c) Ayaklanma veya isyanın, yasaya uygun olarak bastırılması için.”

A. Kabuledilebilirlik

1. Tarafların ifadeleri

Hükümet, Meliha Erdoğan, Sinan Erdoğan ve Bahar Sağlam’ın sanık polis memurları

aleyhinde yapılan adli kovuşturmaya hukuki taraflar olarak katılmayarak, AĐHS’nin 35 § 1

Maddesi kapsamında kendilerine sağlanan iç hukuk yollarını tüketmediklerini ileri sürmüştür.

Hükümet, başvuranların yakınlarının 29 Eylül 1994’te öldürüldüğünü, ancak başvurunun 25

Şubat 2000 tarihinde, dolayısıyla gecikmiş bir tarihte yapıldığını iddia etmiştir. Hükümet,

eğer başvuranlar iç hukuk yollarının etkin olmadığını düşünmüş ise, başvurularını iddia

edilen ihlalin yapıldığı tarih olan 29 Eylül 1994’ten itibaren altı ay içerisinde AĐHM’ye

sunmuş olmaları gerektiğini ileri sürmüştür.

Başvuranlar, diğer başvuranların zaten Đsmet Erdoğan ile Elmas Yalçın’ın

öldürülmesiyle ilgili adli kovuşturmaya katılmış olmalarından dolayı, Meliha Erdoğan, Sinan

Erdoğan ve Bahar Sağlam’ın cezai takibata katılmalarının gerekli olmadığını ileri

9

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

sürmüşlerdir. Başvuranlar, ayrıca, polis memurları aleyhinde yapılan cezai kovuşturmanın

etkisiz olduğunu anladıklarında, başvuruyu AĐHM’ye sunduklarını, bu nedenle de altı ay

kuralına uyduklarını iddia etmişlerdir.

2. AĐHS’nin değerlendirmesi

Hükümet’in, Meliha Erdoğan, Sinan Erdoğan ve Bahar Sağlam’ın iç hukuk yollarını

tüketmediğine ilişkin iddiasıyla ilgili olarak AĐHM, AĐHS’nin 35 § 1 Maddesi’nde değinilen

iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralının, başvuranları, öncelikle iddia edilen ihlallerin tazmin

edilebilmesi için ulusal hukuk sisteminin kendilerine sağladığı ve yeterli düzeydeki iç hukuk

yollarını kullanmaya zorladığını yinelemektedir (bkz. Hugh Jordan / Đngiltere (karar), no.

24746/94, 4 Nisan 2000).

Bununla beraber, iç hukuk yollarının tüketilmesine ilişkin kuralın uygulanması,

Sözleşmeye taraf olan Devletlerin üzerinde anlaşmaya vardığı insan haklarının korunması

için gerekli olan mekanizma bağlamında uygulanması için gerekli izni sağlamalıdır. AĐHM,

35 § 1 Maddesi’nin uygulanmasının bir dereceye kadar esnek ve aşırı şekilcilikten uzak

olması gerektiğini kabul etmiştir. AĐHM, ayrıca, iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralının ne

mutlak ne de otomatik olarak uygulanabilir olduğu görüşündedir; bunun gözlemlenip

gözlemlenmediğini incelemek için, ele alınan davanın koşullarını göz önünde bulundurmak

gerekir. Bu, AĐHM’nin, yalnızca ilgili Sözleşmeye Taraf Devlet’in adli sisteminde yer alan

resmi hukuk yollarının varlığını değil, aynı zamanda bunların işlediği genel bağlamla birlikte

başvuranın kişisel şartlarını dikkate alması gerektiği anlamına gelmektedir. Bu nedenle,

AĐHM, dava koşullarının tamamında, başvuranın kendisinden beklendiği gibi iç hukuk

yollarını tüketmek için gerekli olan her şeyi yapıp yapmadığını incelemelidir (bkz. Đlhan /

Türkiye [GC], no. 22277/93, § 59, ECHR 2000-VII).

Ayrıca, Devlet’in genel olarak sorumluluğunun “kendi yetki alanı içinde bulunan

herkese bu Sözleşme’nin birinci bölümünde açıklanan hak ve özgürlükleri tanımak”

olduğunu belirten AĐHS’nin 1. Maddesi ile birlikte yorumlanan, 2. Madde’de yer alan yaşam

hakkını koruma zorunluluğu, kişilerin güç kullanımı sonucu ölmesi durumunda, etkin bir

soruşturma yapılmasını öngörmektedir. Böyle bir soruşturmanın asıl amacı, yaşam hakkını

koruyan yerel kanunların etkin bir şekilde uygulanmasını ve Devlet makam veya organlarının

içinde olduğu durumlarda, sorumlulukları altında gerçekleşen ölümler konusunda hesap

verme sorumluluğunu temin etmektir. Bu amaçları ne tür bir soruşturmanın

gerçekleştirebileceği, farklı koşullara göre değişiklik gösterebilir. Bununla beraber, nasıl bir

tavır benimsenirse benimsensin, makamlar mesele kendilerine geldiğinde, kendi ellerindeki

dilekçeye göre hareket etmelidirler. Makamlar, bunu, resmi bir şikayette bulunacak ya da

herhangi bir soruşturma işleminin yürütülmesi sorumluluğunu üstüne alacak en yakın

akrabanın inisiyatifine bırakamaz (bkz. McKerr / Đngiltere, no. 28883/95, § 111, ECHR 2001-

III).

AĐHM, ayrıca, bu davadakine benzer dava olayları ile Hükümet’in iddialarını içeren

Erdoğan ve Diğerleri – Türkiye kararında, Komisyon’un, diğer başvuranlar takibatla

ilgilendiği ve yakınlarının öldürülmeleriyle ilgili bütün sorunları gündeme getirebilecekleri

için, başvuranların akrabalarını öldürmekten suçlanan polis memurları aleyhinde yapılan

cezai takibata müdahale etmeyen iki başvuranın bu işlemlere katılmalarına gerek olmadığına

karar verdiğini yinelemektedir.

10

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

AĐHM, bu davada, merhum Đsmet Erdoğan’ın ailesinden olan Meliha Erdoğan, Sinan

Erdoğan ve Bahar Sağlam’ın sivil taraf olarak cezai takibata katılmadığını belirtmektedir. Bu

kişiler, soruşturmayı yapan makamlara suç duyurusunda da bulunmamıştır. Ancak, yukarıda

da bahsedildiği gibi, soruşturmayı yürüten makamların, bir kişinin güvenlik güçleri

tarafından güç kullanılarak öldürülmesi durumunda, en yakın akrabanın şikayette

bulunmasını beklemeden, elindeki dilekçeye göre hareket etmek zorunda olduğunu belirten

kural ışığında ve Đsmet Erdoğan’ın babası Yüksel Erdoğan’ın söz konusu takibata katılıp

oğlunun ölümüyle ilgili bütün sorunlardan bahsetmesini göz önünde bulundurarak, AĐHM,

Meliha Erdoğan, Sinan Erdoğan ve Bahar Sağlam’ın söz konusu cezai takibatta müdahil taraf

olmalarına gerek olmadığı görüşündedir.

Hükümet’in, başvuranların altı ay kuralına uymadıklarına dair diğer iddiasıyla ilgili

olarak, AĐHM, bir başvuranın mevcut hukuk yoluna güvenmesi ve hukuk yolunun etkisiz

olduğunu gösteren koşulları ancak daha sonradan fark etmesi durumunda, altı aylık dönemin

başvuranın bu koşulların farkına vardığı veya varması gerektiği ilk tarihten itibaren

başlatılmasının uygun olduğunu yinelemektedir (bkz. Acar ve Diğerleri ve Akay ve Diğerleri

– Türkiye no. 38417/97 ve 36088/97, 27 Kasım 2001; ve Paul ve Audrey Edwards – Đngiltere

no. 46477/99, 7 Haziran 2001).

AĐHM, bu davada, başvuranların yakınlarının öldürülmesine ilişkin cezai takibatın,

prensip itibariyle, başvuranların tüketmesi gerektiği bir hukuk yolu sağladığını belirtmektedir

(bkz. Acar ve Diğerleri ve Akay ve Diğerleri, yukarıda kaydedilen). AĐHM, bu bağlamda,

başvuranların yakınlarının öldürülmesiyle ilgili cezai takibatın olayın hemen ardından

başlatıldığını ve 22 Kasım 1994 tarihinde dört polis memuru aleyhinde cezai takibatın

açıldığını belirtmektedir. Ancak, bu takibatlar, 7 Temmuz 2003 tarihinde, başvuranların

yakınlarının öldürüldüğü tarihten yaklaşık sekiz yıl dokuz ay sonra, bütün davalıların

beraatıyla sonuçlanmıştır. AĐHM, suçlamaların ciddiyetini gözönünde bulundurarak, söz

konusu önemli gecikmelerin, hukuk yolunu etkin olmaktan yoksun bıraktığı kanısına

varmıştır. AĐHM, başvuranların AĐHM’ye şikayette bulunmadan önce, cezai takibattaki

gelişmeleri beklerken makul bir şekilde davrandıklarını ve başvurunun, başvuranların hukuk

yolunun etkin olmayacağının farkına vardığı veya varması gerektiği tarihten itibaren altı ay

içinde yapıldığını belirlemiştir (bkz. Acar ve Diğerleri ve Akay ve Diğerleri, yukarıda

kaydedilen).

Sonuç olarak, iç hukuk yollarının tüketilmemesi veya altı ay kuralına uyulmadığı

gerekçesiyle başvuru reddedilemez.

AĐHM, AĐHS’nin 35 § 3 Maddesi uyarınca, başvurunun asılsız olmadığını

belirtmektedir. AĐHM, ayrıca, başvurunun kabuledilmez olması için hiçbir gerekçe

bulunmadığı görüşündedir. Bu nedenle, başvurunun kabuledilebilir olarak ilan edilmesi

gerekir.

B. Esaslar

1. Tarafların ifadeleri

Başvuranlar, ilk olarak, yakınlarının canlı olarak yakalanması için gerçekten çaba

gösterilmediğini ileri sürmüşlerdir. Başvuranlar, bu bağlamda, polis memurlarının kafeye

vardıklarında mağdurların kimliklerini zaten bildiklerini ve bunun kanuna uygun bir biçimde

tutuklamaktan çok, mağdurları öldürmek için önceden tasarlanmış bir plan olduğunu iddia

11

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

etmişlerdir. Başvuranlar, ayrıca, polis memurlarının kurşungeçirmez yelek giydiklerini ve

mermilerin mağdurların vücudunda aşağıya doğru bir yol izlediğini, bu olayların da belirtilen

amaca yönelik göstergeler olduğunu ileri sürmüşlerdir. Başvuranlar, ayrıca, güvenlik

güçlerinin silahlı bir çatışma olduğuna dair iddialarının, polis memurlarının hiçbirinin

yaralanmadığı gerekçesiyle asılsız olduğunu iddia etmişlerdir. Başvuranlar, yakınlarının

gerekli olmayan bir güç kullanımı sonucu öldürüldüğünü ileri sürmüşlerdir.

Bu davada yürütülen soruşturmayla ilgili olarak, başvuranlar, hem soruşturmanın ilk

kısmında, hem de polis memurları aleyhine başlatılan takibatta ciddi hatalar olduğunu ileri

sürmüşlerdir. Başvuranlar, bu bakımdan, olaydan sonra polis operasyonuna katılan polis

memurlarının kanıt topladığı sırada, Cumhuriyet Savcısı’nın orada olmadığını ve bu nedenle,

hiçbir bağımsız kanıt bulunmadığını ileri sürmüşlerdir. Ayrıca, olay yerinin ve binanın hiçbir

fotoğrafı çekilmemiştir. Başvuranlar, yakınlarının öldürülmesinden yirmi beş ay sonra olay

yerinde inceleme yapılmasından şikayetçi olmuşlardır. Başvuranlar, ayrıca, soruşturmanın

kapsamının genişletilmesine ve sanık polis memurlarına bazı soruların sorulmasına dair

taleplerinin, birinci derece mahkemesi tarafından reddedildiğini ileri sürmüşlerdir.

Başvuranlar, son olarak, polis memurları aleyhindeki takibatın çok uzun sürdüğünü ve

sanıkların

aleyhlerinde

cezai

takibat

başlatılmasına

rağmen

görevlerinden

uzaklaştırılmadıklarını ileri sürmüşlerdir.

Hükümet, cevaben, başvuranların yakınlarının zaruri bir güç kullanımı sonucu

öldüğünü iddia etmiştir. Hükümet, polis memurlarının ancak maktuller ateş açtıktan sonra,

kendilerini korumak amacıyla ateş etmeye başladıklarının yerel mahkemelerce tespit

edildiğini ileri sürmüştür. Hükümet, Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nin 7 Şubat 2002 tarihli

kararında belirtildiği gibi, ölümlerin meşru müdafaadan kaynaklandığını ve bunun 2559 sayılı

polisin vazife ve salahiyetiyle ilgili Kanun’un 16. Maddesi’ne uygun olduğunu ileri

sürmüştür.

Hükümet, ayrıca, başvuranların yakınlarının öldürülmesine ilişkin soruşturmanın ve

sonrasında polis memurları aleyhinde başlatılan cezai takibatın etkili olduğunu ileri

sürmüştür. Hükümet, bu konuda, makamların otopsi, balistik incelemeler ve yerinde inceleme

yaptığını ve birinci derece mahkemesinin karar vermeden önce bütün kanıtları, özellikle de

balistik raporları göz önünde bulundurduğunu ileri sürmüştür. Hükümet son olarak sanık

polis memurları hakkında yürütülen yargılamanın süresine ilişkin görüşlerini ifade etmiş ve

davanın karmaşık yapısı dikkate alındığında takibatın makul bir süre içerisinde tamamlanmış

olduğunu savunmuştur.

2. Mahkemenin değerlendirmesi

a. Đsmet Erdoğan ve Elmas Yalçın’ın yaşam hakkının ihlali iddiasına ilişkin

i. Genel ilkeler

Yaşam hakkını güvence altına alan ve bu haktan yoksun bırakmanın meşru olabileceği

durumları belirten 2. madde AĐHS’nin istisnaya izin verilmeyen en temel hükümlerinden

biridir (bkz. Velikova – Bulgaristan, no. 41488/98). Sözkonusu madde aynı zamanda 3.

madde ile birlikte Avrupa Konseyi’ni oluşturan demokratik toplumların temel değerlerinden

birini güvence altına almaktadır. Bu nedenle yaşam hakkının kısıtlanması için oluşacak

şartlar titizlikle yorumlanmalıdır (bkz. Salman – Türkiye [BD], no. 21986/93). Bireylerin

korunması için bir araç olarak AĐHS’nin amaç ve hedefi de 2. maddenin verdiği güvencelerin

12

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

pratik ve etkili olacak şekilde yorumlanıp uygulanmasını gerektirmektedir (bkz McCann vd –

Đngiltere, A Serisi no. 324).

2 § 1. maddenin ilk cümlesi Devletin sadece kasıtlı ve kanunsuz olarak can almadan

kaçınmasını değil, aynı zamanda yetkisi altındakilerin yaşamlarını korumak için iç hukuk

düzeninde uygun adımları atmasını emreder (bkz. Kılıç – Türkiye, no. 22492/93). Bu,

Devletin öncelikli olarak şahsa karşı suç işlenmesini önlemek amacıyla önleyici, bastırıcı ve

bu hükümlerin ihlalini cezalandıran icra mekanizması ile desteklenen uygun bir kanuni ve

idari çerçeve oluşturmayı görev edinmesini gerektirir.

2. madde metni, bir bütün olarak okunduğunda 2. paragrafın öncelikli olarak bir bireyin

kasten öldürülmesine izin verilen durumları tanımlamadığını, ancak istenmeyen bir sonuç

olan öldürmeyi ortaya çıkarabilecek, güç kullanmaya izin verilen durumları açıkladığını

gösterir. Ne var ki güç kullanma (a), (b) ve (c) fıkralarında belirtilen amaçlara ulaşmak için

“kesin zorunluluğu” aşmamalıdır. Bu bağlamda madde 2 § 2’de “kesin zorunluluk” ifadesinin

kullanımı AĐHS’nin 8-11. maddelerinin 2. paragrafında konulan, Devlet müdahalesinin

“demokratik bir toplumda zorunlu bir tedbir” olup olmadığını belirlerken normalden daha

titiz ve zorlayıcı bir zorunluluk testi uygulanması gerektiğini gösterir. Özellikle kullanılan

güç, maddenin alt paragraflarında belirtilen amaçlara ulaşmakla titizlikle orantılı olmalıdır

(bkz. McCann vd, yukarıda anılan).

Bu bağlamda Mahkeme, görevinin ikincil niteliklerine karşı duyarlıdır ve belli bir

davanın koşullarında kaçınılmaz olmadığı durumlarda olayın birinci derece mercii rolünü

üstlenmede dikkatli olması gerektiğini yineler (bkz. örneğin McKerr – Đngiltere, 28883/95).

Ulusal yargılamanın yapılmış olduğu durumlarda Mahkemenin görevi kendisinin olaylar

hakkındaki değerlendirmesini ulusal mahkemelerinkinin yerine koymak değildir ve genel bir

kural olarak sunulan delilleri değerlendirmek o mahkemelerin görevidir. Mahkeme ulusal

mercilerin bulgularına tâbi olmamakla birlikte normal koşullarda bu mercilerin buldukları

gerçeklerden sapmak için ikna edici ögelere ihtiyaç duyar (bkz. üzerinde gerekli değişiklikler

yapıldıktan sonra, Klaas – Almanya, A Serisi no. 269).

Ancak 2. madde ile sağlanan güvencenin temel önemi Mahkemenin bu hükmün ihlal

edildiği iddialarını sadece gücü fiilen yöneten Devlet görevlilerinin eylemlerini değil, aynı

zamanda ulusal yargılama ve soruşturmalar yapılmış olsa bile tetkik kapsamındaki eylemlerin

planlaması ve kontrolü gibi çevreleyen hususları da dikkate alarak en dikkatli incelemeye tabi

tutmaya zorunlu olmasıdır (bkz. Erdoğan vd, yukarıda anılan).

ii. Olayların tespiti

Somut davada Mahkeme ilk olarak başvuranların yakınlarının güvenlik güçleri

tarafından vurularak öldürülmüş olduğuna dair taraflar arasında ihtilaf bulunmadığını

kaydeder. Ancak Mahkeme Đsmet Erdoğan ile Elmas Yalçın’ın nasıl öldürüldüklerine dair

tamamen farklı ifadelerle karşı karşıya kalmıştır. Başvuranlar, polis memurlarının, yakınlarını

öldürmek amacıyla kafeye geldiklerini ve kimlik kontrolünün bahane olduğunu iddia etmiştir.

Öte yandan Hükümet, başvuranların yakınlarının kimlik göstermeyi reddettikleri ve polise

ateş açtıklarını ileri sürmüştür. Sözkonusu kişilerin polisin görev ve yasal yetkilerini

düzenleyen 2559 no’lu Kanun kapsamında hareket eden polis memurları ile yaşanan silahlı

bir çatışma sırasında öldüklerini öne sürmüşlerdir.

Mahkeme, dört polis memuru hakkında Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nde yürütülen

adli kovuşturmada olayların adli tespitinin yapılmış olduğunu gözlemler. Bazı noktaların

13

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

açıklığa kavuşturulmamış olmasına rağmen Mahkeme, kendisine sunulan tüm deliller

ışığında, ulusal mahkemenin bulguları bir başlangıç noktası kabul edilerek davanın üzerinde

değerlendirileceği yeterli somut ve kanıtsal temelin bulunduğu kanaatindedir (bkz.

Makaratzis – Yunanistan [BD], no. 50385/99 ve Perk vd – Türkiye, no. 50739/99).

iii. Genel ilkelerin somut dava koşullarında uygulanışı

Mahkeme, elindeki deliller temelinde Đsmet Erdoğan ile Elmas Yalçın’ın Đstanbul

Emniyet Müdürlüğü terörle mücadele şubesi polislerinin yaptığı bir operasyon sırasında

öldürüldüklerini gözlemler. Bu bağlamda Mahkeme başvuranların, yakınlarının öldürülmesi

için önceden bir plan yapıldığı iddiaları ile ilgili olarak, sunulan deliller ışığında böyle bir

plan bulunduğunu yeterli bir şekilde tespit edememektedir.

Kolluk kuvvetlerinin hangi koşullar altında güç ve ateşli silah kullanabileceklerini

tanımlayan yasal çerçeve ile ilgili olarak ise Mahkeme, olayın meydana geldiği tarihte

yürürlükte olan, 1934 yılında kabul edilmiş 2559 sayılı Kanunun günümüzde Avrupa’daki

demokratik toplumlarda zorunlu olan, yaşam hakkının “yasa ile” koruma düzeyini

sağlamakta yeterli olmadığına daha önce hükmetmiş olduğunu (Erdoğan vd, yukarıda anılan)

ancak ilgili ulusal standart ile AĐHS’nin 2 § 2. maddesi ile getirilen “kesin zorunluluk”

ifadesiyle sağlanan standardın farkının sadece bu gerekçeyle 2 § 1. maddenin ihlal edildiği

sonucuna varmaya yetecek kadar büyük olmadığını hatırlatır (bkz. Perk vd, yukarıda anılan).

Operasyonun planlama ve kontrol safhasını AĐHS’nin 2. maddesi noktasından hareketle

değerlendirirken Mahkeme, hem olayın meydana geldiği koşullar, hem de olayın gelişme

şekline özel dikkat göstermelidir (bkz. Andronicou ve Constantinou – Kıbrıs, Karar Raporları

1997-VI).

Mahkeme bu bağlamda polis memurlarının 29 Eylül 1994 günü emniyetten alınan ve

şüphelilerin Đstanbul’un merkezi bölgesindeki kamuya açık bir alanda en az bir ateşli silah

taşıdıklarını ihbar eden telefonu üzerine olay mahalline gelmiş olduklarını gözlemler. Bu

nedenle olay, güvenlik güçlerinin ivedilikle hareket etmesini gerektiren acil bir durumdu.

Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi gibi Mahkeme de dava koşullarında güvenlik güçleri

tarafından güç kullanımın maktul şüphelilerden kaynaklanan kanunsuz saldırının direkt

sonucu olduğunu gözlemler. Bu bağlamda Mahkeme polis memurlarının kafeye girdiğini,

sivillere alanı terk etmelerini söylediğini ve maktullerin bulunduğu üst kata çıkmadan önce

gerekli uyarılarda bulunmuş olduklarını gözlemler. Dolayısıyla dava konusu operasyonun

AĐHS’nin 2 § 2. maddesi bağlamında “her insanın yasadışı şiddetten korunması” ve “yasal

bir tutuklama gerçekleştirmek amacıyla” yapıldığı şeklinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle Mahkeme somut olayda güç kullanımının “kesin zorunluluğu” aşıp

aşmadığını ve yukarıda belirtilen amaçlara ulaşmakla titizlikle orantılı olup olmadığını

belirlemelidir.

Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nin ulaştığı deliller temelinde ilk ateşin maktullerden

gelmiş olduğu tespiti Mahkeme gözünde öneme haizdir. Đstanbul Cumhuriyet Savcısı ve

Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi huzurundaki tanık ifadelerinin gösterdiği gibi kafeye giren

polis memurları maktullere teslim olmaları için çağrıda bulunmuş ve ancak kendilerine ateş

edildiğinde ateşe başlamışlardır.

14

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

Mahkeme, somut dava koşullarında, polis memurları kafeye girdiğinde ve şüpheliler

tarafından kendilerine ateş açıldığında şüpheliler ateşi kesene kadar ateş etmeye devam

etmenin zorunluluğuna inanmış olduklarını kabul eder (bkz Perk vd, yukarıda anılan). Bu

bağlamda Mahkeme, balistik inceleme raporlarına göre olay yerinde bulunan mermilerden

beşinin şüphelilerin yakınında bulunan silahlardan çıkmış olduğunu ve polis memurlarının

vuruşlarının tamamının uzak mesafeden gerçekleşmiş olduğunu kaydeder.

Mahkeme ayrıca maktullerin yakalanması amacıyla güvenlik güçleri tarafından

öldürücü olmayan yöntemlerin kullanılması imkânına ilişkin yorum yapılmasının gereksiz

olduğu kanaatindedir. Bu bağlamda Mahkeme, başvuranların yakınlarının güvenlik

güçlerinin güç kullanımı sonucu öldürüldüğü Andronicou ve Constantinou ve Perk vd.

davalarında, olay hakkındaki değerlendirmesini olayın sıcağıyla karşılık vermeye zorunlu

olan memurların yerine, olaydan kopuk bir bakış ile koyamadığına hükmettiğini anımsar.

Mahkeme ayrıca başka türlü bir hükme varmanın Devletler ve görevini ifa etmekte olan

kolluk kuvvetleri üzerinde gerçekçi olmayan bir yük getirmek, belki de kendilerinin ve

diğerlerinin hayatını tehlikeye atmak anlamına geleceğini değerlendirmiştir (bkz. Andronicou

ve Constantinou, yukarıda anılan; Perk vd, yukarıda anılan). Mahkeme, polis memurlarının

kamuya açık bir alanda silahlı şüphelilerle karşı karşıya kalıp hızlı hareket etmeleri gerektiği

somut davada farklı bir sonuca ulaşmak için sebep görmemektedir.

Bu nedenle Mahkeme bu koşullarda ölümcül güç kullanımının, her ne kadar üzücü olsa

da nefsi müdafaa ve yasal yakalama uygulaması açısından “kesin zorunluluğu” aşmadığı ve

AĐHS’nin 2 § 2. maddesinde belirtilen yükümlülükler bağlamında imzacı devletin ihlale

neden olmadığı görüşündedir.

Đsmet Erdoğan ve Elmas Yalçın’ın ölümünde AĐHS’nin 2. maddesinin ihlal edilmediği

değerlendirilmektedir.

b. Soruşturmanın yetersiz oluşu iddiasına ilişkin

i. Genel ilkeler

Mahkeme halihazırda AĐHS’nin 2. maddesinde belirtilen yaşam hakkını koruma

yükümlülüğünün devletin 1. maddedeki “kendi yetki alanları içinde bulunan herkese

Sözleşme’de tanımlanan hak ve özgürlükleri tanıması” genel görevi ile birlikte okunduğunda,

bireylerin güç kullanımı sonucu ölmeleri halinde, yaşam hakkını koruyan ulusal yasaların

etkili uygulanışını sağlamak amacıyla bir tür etkili resmi soruşturmanın yapılmasını ve bu

vakalarda devlet görevlileri ve kurumlarının, sorumlulukları altında vuku bulan ölümler

hakkında hesap vermelerinin sağlanmasını zımnen zorunlu kıldığı kanaatine varmıştır.

Devlet görevlileri tarafından yapılan ve kanunsuz olduğu iddia edilen öldürmeler

hakkında yapılan bir soruşturmanın etkili olabilmesi için genel olarak soruşturmadan sorumlu

olan ve soruşturmayı yürüten kişilerin olaylara karışanlardan bağımsız olmasının zorunlu

olduğu değerlendirilebilir (bkz Güleç – Türkiye, Raporlar 1998-IV ve Oğur – Türkiye [BD],

no. 21594/93). Bu, sadece hiyerarşiye dayalı veya kurumsal bir bağın bulunmaması değil,

pratikte bağımsızlığın gerektiği anlamına gelir (örneğin bkz. Ergi – Türkiye, Raporlar 1998-

IV).

Soruşturma aynı zamanda böyle durumlarda tatbik edilen gücün o şartlarda meşru olup

olmadığının tespitini (bkz. Kaya – Türkiye, Raporlar 1998-I) ve sorumluların belirlenip

cezalandırılmasını sağlamak anlamında etkili olmalıdır (Oğur, yukarıda anılan). Bu sonuca

15

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

değil, yönteme dair bir yükümlülüktür. Yetkililerin diğerleri yanında görgü tanığı ifadeleri,

adli tıp kanıtları, uygunsa yaralanmaların tam ve doğru tespitini veren bir otopsi ve ölüm

nedenini de içeren klinik bulguların objektif analizi de dahil olmak üzere olayla ilgili

delillerin korunması için mümkün olan mantıklı adımları atmaları gerekmekteydi (otopsilere

ilişkin olarak bkz. Salman, yukarıda anılan; tanıklara ilişkin bkz. Tanrıkulu – Türkiye [BD],

no. 23763/94; adli tıp delillerine ilişkin bkz. Gül – Türkiye, no. 22676/93). Soruşturmanın

ölüm nedenini veya sorumlu olan kişi ya da kişileri tespiti tehlikeye düşürecek herhangi bir

noksan bu standardın dışına düşme riskini doğuracaktır.

Đvedilik ve makul süre şartı da bu bağlamda ima edilmektedir (bkz. Yaşa – Türkiye,

Raporlar 1998-VI; Çakıcı – Türkiye [BD], no. 23657/94; Tanrıkulu, yukarıda anılan ve

Mahmut Kaya – Türkiye, no. 22535/93). Belli durumlarda soruşturmanın ilerlemesini önleyen

engeller ve güçlükler olabileceği kabul edilmelidir. Ancak ölümcül güç kullanımı olaylarını

soruştururken yetkililerin ivedilikle harekete geçmesi, hukukun üstünlüğünü korumalarında

ve kanunsuz fiillerde bir karartma veya müsamahayı önlemede halkın güveninin sağlanması

için genellikle zaruri olarak değerlendirilmektedir (bkz. Avşar – Türkiye, no. 25657/94).

ii. Genel ilkelerin somut dava koşullarında uygulanışı

Somut davada gerçekten de Đstanbul Cumhuriyet Savcılığı tarafından olay hakkında bir

soruşturma yürütülmüş, ancak soruşturmanın yürütülmesinde önemli eksiklikler yaşanmıştır.

Bu eksiklikler arasında Mahkeme özellikle 29 Eylül 1994 tarihinde olay yeri incelemesi

yapan Cumhuriyet Savcısının olay yerinde bulunan silahların maktuller tarafından kullanılıp

kullanılmadığını tespit için büyük önem taşıyan delilleri koruyamaması karşısında şaşkınlığa

düşmüştür. Polis memurları maktullerin parmak izlerini onun nezaretinde almış, bu da

maktullerin ellerinin daha sonra adli tıp uzmanları tarafından incelenmesini engellemiştir.

Ayrıca maktuller tarafından kullanıldığı iddia edilen silahlar bunların maktullerin elinde

bulunup bulunmadığının tespiti için hiçbir zaman parmak izi analizine tabi tutulmamıştır.

Ek olarak soruşturmayı gerçekleştiren yetkililer olay yerinin fotoğraflarını çekmemiş,

binanın iç ve dışının krokisini çizmemiş veya ateş edildiği sırada kafede bulunan her bir

güvenlik güçleri mensubunun konumunu gösteren bir plan hazırlamamışlardır. Olay yerinin

krokisi ancak 22 Ekim 1996 tarihinde Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nin kafede olay yeri

incelemesi yapmasından sonra bir uzman tarafından çizilmiş, ancak kafe dava konusu

olaydan sonra yenilenmiştir. Bununla birlikte operasyona katılan polis memurlarından biri

olan A.B., Savcı ile birlikte ilk olay yeri incelemesinde yer almış, maktulleri öldüren polis

memurları tarafından maktullerin yanında bulunan mermi, kovan ve iki silah kendisine

verilmiştir.

Mahkeme yukarıdaki hususların, soruşturmanın bu kısmının güvenilirlik ve etraflılığı

ile ilgili ciddi noksanlıklar oluşturduğu kanaatindedir. Bu nedenle Mahkeme bunun ağır ceza

mahkemesi tarafından takibat sırasında yapılan soruşturma ile telafi edilip edilmediğini

incelemiştir.

Mahkeme olayların normal akışında bağımsız ve tarafsız bir yargıç huzurunda iki taraflı

olarak gerçekleşen bir ceza davasının gerçeğin ortaya çıkarılması ve cezai sorumluluğun

isnadı için etkili bir usulün en güçlü güvencelerini sağladığı şeklinde değerlendirilmesi

gerektiğini anımsar (bkz. McKerr, yukarıda anılan). Ne var ki soruşturmadaki eksikliklerin

mahkemenin bir ölümle ilgili mesuliyeti belirleme olasılığını derinden zayıflatabileceği göz

ardı edilemez (yetersiz otopsi uygulamalarına ilişkin bkz. Salman, yukarıda anılan ve

16

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

şüphelinin ölümle ilgili bağlantısına ilişkin delillerin mahkemeye sunulmadığı Kılıç –

Türkiye, no. 22492/93).

Somut davada Mahkeme, yukarıda açıklanan eksikliklerin ciddi olduğunu değerlendirir;

yani bunlar Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nin Đsmet Erdoğan ve Elmas Yalçın’ın ölümüyle

ilgili sorumluları tespit imkânını azaltmıştır.

Bununla birlikte Mahkeme Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’ndeki yargılamada başka

eksiklikler de gözlemlemiştir. Đlk olarak bu mahkemedeki yargılama sırasında sadece altı

tanık ifade vermiştir. Bu altı kişiden üçü dava konusu polis operasyonuna katılan Terörle

Mücadele Şubesi polisleridir. Birisi de olay sırasında orada bulunmayan kafe sahibidir. Savcı

gibi mahkemenin de komşu dükkânların sahipleri gibi muhtemel tanıkları belirlemek adına

başka bir girişimde bulunmadığı dava dosyasından anlaşılmaktadır.

Đkinci olarak Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi 11 Ekim 1996 tarihinden daha erken bir

olay yeri incelemesi gerçekleştirememiştir. Mahkemenin incelemeyi nihayet gerçekleştirdiği

bu tarihte suçlanan polis memurları incelemeye katılmamış, bu da ölümün meydana geldiği

sırada sadece bu polis memurları kafede bulunduğu için incelemeden doğacak sonuçların

güvenilirliğine şüphe düşürmüştür. Ayrıca ağır ceza mahkemesi operasyon sırasında ölümcül

olmayan yöntemlerin kullanılma imkânı gibi hayati bir hususu açıklığa kavuşturamamıştır.

Son olarak yargılamada önemli gecikmeler meydana gelmiştir. Đstanbul Ağır Ceza

Mahkemesi’nin sürekli talebine rağmen Đstanbul Emniyet Müdürlüğü’nün suçlanan polis

memurlarının silahlarını mahkemeye göndermemesi nedeniyle duruşma neredeyse altı ay

boyunca ertelenmiştir. Yargılama ayrıca maktul polis memurunun silahının mahkemeye

teslim edilmemesi nedeniyle 24 Mart 1999 ile 27 Mart 2001 tarihleri arasında kesintiye

uğramıştır. Mahkeme, yetkililerin polis memurlarının silahlarını birinci derece mahkemesine

teslim etmeyişinin sorumlusunun başvuranlar olamayacağını dikkate alır. Mahkeme sekiz yıl

dokuz ay süren yargılamanın somut dava koşullarında, gereksiz ve orantısız güç kullanımını

soruşturan yetkililer açısından ivedi bir karşılık olarak tanımlanamayacağı kanaatindedir.

Bu nedenle davada cezai soruşturma ve takibatın süresi ve bunlardaki ciddi eksikleri

dikkate alarak Mahkeme, devletin AĐHS’nin 2. maddesinde yer alan usul yükümlülüğünün

ihlal edildiği sonucuna varır.

Bu bağlamda 2. madde ihlal edilmiştir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete

uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

Başvuranlar Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 60. maddesi ile ele alındığında AĐHS’nin 41.

maddesi bağlamında adil tazmin için talepte bulunmamıştır. Bu şartlar altında Mahkeme

AĐHS’nin 41. maddesi kapsamında tazminat sağlanması için sebep görmemektedir (bkz.

Ciucci – Đtalya, no. 68345/01).

17

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM,

1. Fuat Erdoğan’ın öldürülmesine ilişkin olarak Ramazan Erdoğan ve Raşidiye Erdoğan

adına yapılmış olduğu kadarıyla başvurunun kayıttan düşürülmesine oybirliğiyle;

2. Yüksel Erdoğan, Meliha Erdoğan, Sinan Erdoğan, Bahar Sağlam, Şinasi Yalçın, Hüsnü

Yalçın ve Ali Yalçın tarafından yapılmış olduğu kadarıyla başvurunun kabuledilebilir

olduğuna oybirliğiyle;

3. Đsmet Erdoğan ve Elmas Yalçın’ın ölümü bağlamında AĐHS’nin 2. maddesinin ihlal

edilmediğine 6’ya karşı 1 oyla;

4. Ulusal yetkililer tarafından yürütülen soruşturmalar bağlamında AĐHS’nin 2. maddesinin

ihlal edildiğine oybirliğiyle;

KARAR VERMĐŞTĐR.

Đngilizce hazırlanmış, AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 15 Şubat

2007 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.

Santiago QUESADA

Zabıt Kâtibi

Boštjan M. ZUPANČIČ

Başkan

AĐHS’nin 45 § 2. ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 74 § 2. Maddeleri uyarınca Yargıç I. Berro-

Lefèvre’in muhalefet şerhi karara eklenmiştir.

B.M.Z.

S.Q.

18

YÜKSEL ERDOĞAN VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI

YARGIÇ BERRO-LEFÈVRE’ĐN MUHALEFET ŞERHĐ

Yakalama operasyonunun denetim ve organizasyonunda gerekli özenin gösterilmediği

kanısında olduğum için AĐHS’nin 2. maddesinin müstakil olarak ihlal edilmemiş olduğuna

dair çoğunluğun fikrine katılmıyorum.

19