CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

Zülcihan Şahin ve Diğerleri- TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no:53147/99)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

STRAZBURG

3 ŞUBAT 2005

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve 53147/99 başvuru no’lu davanın nedeni Türk

vatandaşı Zülcihan Şahin, Sevgi Kaya, Arzu Kemanoğlu, Özgür Öktem, Devrim Öktem,

Sinan Kaya, İsmail Altun, Müştak Erhan İl, Okan Kablan ve Bülent Gedik’in (başvuranlar)

Avrupa İnsan Hakları Komisyonu’na 14 Ekim 1997 tarihinde Avrupa İnsan Hakları ve Temel

Özgürlükleri Sözleşmesi’nin (AİHS) eski 25. maddesi uyarınca yapmış oldukları başvurudur.

Başvuranlar, İstanbul Barosu avukatları G. Tuncer, I. Ergün, S. Akat, G. Alpul, S. Demir ve

O. Demir tarafından temsil edilmektedirler.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

OLAYLAR

DAVA KOŞULLARI

Başvuranlar İstanbul’da ikamet etmektedirler. Zülcihan Şahin 1977, Sevgi Kaya 1980, Arzu

Kemanoğlu 1972, Devrim Öktem 1975, Bülent Gedik 1974, Müştak Erhan İl 1971, Özgür

Öktem 1976, Sinan Kaya 1978, İsmail Altun 1974 ve Okan Kablan 1980 doğumludur.

A. 7 Temmuz 1997 tarihli Olay

İstanbul Polisi, 1996 yılı Şubat ve Mart aylarında, yasadışı örgüt TKEP/L’ye (Komünist İşçi

Partisi/Leninist) karşı operasyon düzenlemiş ve operasyon sonucunda başvuranlar, İstanbul

Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi tarafından yakalanarak gözaltına alınmıştır.

Başvuranlar, 5 Mart 1996 tarihinde, gözaltına alındıkları sırada kötü muameleye maruz

kaldıklarını savunarak, İstanbul Cumhuriyet Savcılığı’na gözaltına alınmalarından sorumlu

polisler aleyhinde şikayette bulunmuşlardır.

Aynı zamanda 10 Nisan 1996 tarihinde, başvuranlar, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nı

kısmen veya tamamen değiştirme girişiminde bulunmakla suçlanmış ve İstanbul Devlet

Güvenlik Mahkemesi (DGM) önünde Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 146 ve 168§2 maddeleri

gereğince Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne darbe yapmak veya meclisin görevlerini yerine

getirmesini şiddet kullanarak engellemekten ve silahlı çete üyesi olmaktan haklarında

kovuşturma açılmıştır.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı, 4 Mart 1997 tarihinde, İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi

önünde, TCK’nın 243. maddesine (itiraf ettirmek için kötü muamelede bulunma) dayanarak

Emniyet Müdürlüğü’ne bağlı beş polis aleyhinde ceza davası açmıştır.

Sevgi Kaya dışında diğer tutuklu bulunan başvuranlar, 7 Temmuz 1997 tarihinde, beş polis

aleyhinde açılan ceza davası çerçevesinde, şikayetçi olarak tanıklık yapmaları için duruşma

salonuna getirilmişlerdir. İstanbul Adliye Sarayı’na gelişlerinde elleri kelepçeli başvuranlar

ile gözetimlerinden sorumlu güvenlik görevlileri arasında çatışma meydana gelmiştir.

Aynı gün tutukluların gözetiminden sorumlu jandarmalar tutanak tutmuşlardır.

Aynı gün tutukluların aileleri de tutanak düzenlemişlerdir.

Yine o gün Ağır Ceza Mahkemesi’nde yapılan duruşmada, duruşma tutanağı düzenlemiştir.

Bu duruşmanın sonunda, Ağır Ceza Mahkemesi olay tutanağını Cumhuriyet Başsavcısı’na

iletmiş ve başvuranların tıbbi muayenelerinin yapılmasına yönelik talebi hakkında karara

varmaya davet etmiştir.

Yine aynı gün, Sevgi Kaya dışındaki diğer başvuranlar, Bayrampaşa Cezaevi tabibi tarafından

muayene edilmişlerdir.

Tıbbi muayenenin ardından saat 16:45’de, cezaevi tabibi O. Kablan’ın, hastanenin acil

servisine kaldırılması yönünde talimat vermiştir. Tabip ayrıca, nihai adli tıp raporunun

düzenlenmesinin uygun olacağına kanaat getirmiştir.

Cumhuriyet Başsavcısı, 8 Temmuz 1997 tarihinde, İstanbul Cezaevi Müdürü’nden, nihai

sağlık raporunun düzenlenmesi amacıyla başvuranların adli tıp servisine getirilmesini

istemiştir.

Eyüp Adli Tıp Kurumu tabibi, 11 Temmuz 1997 tarihinde, B. Gedik’in sağlık durumu

hakkında sağlık raporu düzenlemiş ve yaralarını gözönünde bulundurarak bir gün iş

göremeyeceği sonucuna varmıştır. Adli tabip, Z. Şahin ve D. Öktem’i de muayene etmiş ve

yaralarını gözönünde bulundurarak, her birinin beş gün iş göremeyeceği sonucuna varmıştır.

Adli tabip, 14 Temmuz 1997 tarihinde, Ö. Öktem, M. Erhan İl, O. Kablan ve Sinan Kaya’nın

sağlık durumlarıyla ilgili dört sağlık raporu düzenlemiştir. Adli tabip, sağlık raporlarının her

birinde, jandarmalar yanlarında bulunduğu sürece muayene edilmeyi reddetmelerinden dolayı

ilgili kişileri dinleyemediğinin altını çizmiştir. Tabip, Bayrampaşa Cezaevi tabibinin, 7

Temmuz 1997 tarihinde yaptığı tıbbi saptamaları gözönünde bulundurarak bir sonuca

vardığını belirtmiştir. Bu raporların sonucunda, Ö. Öktem ve M. Erhan İl hakkında her biri

için yedi gün ve O. Kablan’a on gün iş göremezlik belgesi verilmiştir. Sinan Kaya’nın sağlık

durumu iş göremezlik belgesi almasını gerektirmemekteydi.

İstanbul Cezaevi Müdürü, 28 Ağustos 1997 tarihinde, bu şekilde düzenlenen adli tıp uzmanı

raporlarını Cumhuriyet Başsavcısı’na iletmiştir. Başvuran Kemanoğlu, benzeri bir muayeneyi

istememiştir. Son olarak İstanbul Cezaevi Müdürü, Sevgi Kaya’nın adının cezaevi

kayıtlarında geçmediğini belirtmiştir.

B. Kötü Muamele Şikayeti

Başvuranlar, 21 Ağustos 1997 tarihinde, ihtilaf konusu olaylara iştirak eden jandarmalar

aleyhinde şikayetçi olmuşlardır.

İstanbul Cumhuriyet Savcılığı, suçun, görevlerini ifa eden güvenlik güçleri tarafından

işlenmesinden dolayı şikayeti esastan incelemek için yetkisiz olduğunu bildirmiş ve devlet

memurları hakkında kovuşturma yapılmasına ilişkin kanun gereğince, soruşturma dosyasını

İstanbul İl İdare Komitesi’ne göndermiştir. Bu karar başvuranlara tebliğ edilmemiştir.

İstanbul Bölge Vali Yardımcısı, 18 Eylül 1997 tarihinde, İstanbul Jandarması’na,

başvuranların şikayetini soruşturacak bir müfettişin atanmasını istediğini belirten bir yazı

göndermiştir.

9 Ekim 1997 tarihinde, Albay A. Işıltan müfettiş tayin edilmiştir.

Müfettiş olarak tayin edilmeden önce A. Işıltan, 14 Eylül 1997 tarihinde, dava konusu

olaylara iştirak eden beş jandarmanın ifadelerini almıştır.

Yine aynı gün, müfettiş Işıltan, raporunu sunmuş ve kanunun öngördüğü sınırlar çerçevesinde

görevlerini yerine getirmiş olan jandarmalar hakkında kovuşturma başlatmaya gerek olmadığı

sonucuna varmıştır.

İdari soruşturma sırasında, tanıkları sorgulama veya olaylar hakkındaki kendi yorumlarını

sunma fırsatı bulamayan başvuranlar, dosyaya ulaşamamıştır.

Hükümet, bu idari soruşturmanın akıbeti hakkında hiçbir bilgi vermemiştir.

C. Güvenlik güçlerine karşı koydukları gerekçesiyle başvuranlar aleyhine başlatılan

cezai muhakeme usulü

Cumhuriyet Başsavcısı, 12 Kasım 1997 tarihinde, başvuranlar Şahin, Kablan, Erhan İl, Sinan

Kaya, Altun ve Ö.Öktem’in ifadelerini almıştır. Başvuranlar, slogan attıklarını kabul etmemiş

ancak, ailelerine el salladıkları sırada dövüldüklerini belirtmişlerdir.

Cumhuriyet Başsavcısı dava konusu sürtüşmelere karışan üç jandarmayı da dinlemiştir.

Jandarmalar, duruşma salonuna götürülürken zafer işareti yapan ve bulundukları yöne doğru

hakaret dolu sloganlar atan başvuranlar aleyhinde şikayetçi olduklarını belirtmişlerdir.

Jandarmalar arasında bulunan Naif Baz, askerlere, kaçmalarını önlemek amacıyla,

başvuranları kollarından tutmalarını emrettiğini, bunun da başvuranların vücudunda

morarmalara neden olabileceğini belirtmiştir.

Cumhuriyet Başsavcısı, 13 Kasım 1997 tarihinde, dava konusu olaylara karışan iki

jandarmayı da dinlemiştir. Jandarmalar, başvuranlara vurmadıklarını belirterek, başvuranlar

aleyhinde şikayetçi olacaklarını bildirmişlerdir. Jandarmalar sadece, duruşma salonuna

götürülen başvuranların zafer işareti yapmalarını engellemek istediklerini, bunun üzerine,

başvuranların, bulundukları yöne doğru hakaret dolu sloganlar attıklarını savunmuşlardır.

Cumhuriyet Başsavcısı, 12 Aralık 1997 tarihinde, B. Gedik ve D. Öktem’in ifadelerini

almıştır. Sözkonusu kişiler, slogan atmadıklarını veya jandarmalar aleyhine hakarette

bulunmadıklarını ve geçerli bir neden olmaksızın dövüldüklerini belirtmişlerdir.

Cumhuriyet Başsavcısı, 16 Şubat 1999 tarihinde, aralarında başvuranların da bulunduğu on üç

kişiyi suçlamış ve İstanbul Asliye Ceza Mahkemesi’nde dava konusu olaylar nedeniyle kamu

görevlisine hakaret etmek ve karşı koymaktan cezaya çarptırılmalarını istemiştir.

Asliye Ceza Mahkemesi, 30 Haziran 1999 tarihinde, sanıkların savunmalarını dinlemiştir.

Sanıklar itham edildikleri olaylara itiraz etmiş ve dava koşullarında, mağdur olarak

değerlendirilmeleri gerektiğini savunmuşlardır. Asliye Ceza Mahkemesi, 7 Temmuz 1997

tarihinde, olaylar hakkında tutanak tutmuş olan başvuranların yakınlarını da dinlemiştir.

Başvuranların yakınları, bu tutanakta yer aldığı şekliyle olayları onaylamışlardır.

Bu vesileyle dinlenilen başvuran Sevgi Kaya, dava konusu olayların geçtiği gün tutuklu

olmadığını ve sözkonusu atışmalar sırasında olay yerinde bulunmadığını belirtmiştir.

Asliye Ceza Mahkemesi, 2 Şubat 2000 tarihinde, başvuran Altun’un savunmasını dinlemiştir.

Başvuran Altun, itham edildiği olayları reddetmiş ve mevcut jandarma sayısı gözönünde

bulundurulduğunda ve ellerinin kelepçeli olmasından dolayı hiçbir şekilde jandarmalara karşı

koyamayacaklarının altını çizmiştir.

Asliye Ceza Mahkemesi, 26 Mart 2001 tarihinde, 4616 sayılı Kanun uygulanarak davanın beş

yıl ertelenmesine karar vermiştir.

HUKUK AÇISINDAN

I. AİHS’NİN 3. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

Başvuranlar, şikayetçi olarak ifade vermek amacıyla duruşma salonuna götürülürken,

güvenlik güçleri tarafından bilinçli olarak ve hiçbir yasal gerekçe olmadan Adliye Sarayı

salonunda dövüldüklerini iddia etmişlerdir. Başvuranlar, AİHS’nin 3. maddesini ileri

sürmüşlerdir.

Hükümet, başvuranların iddialarına itiraz etmiş ve güvenlik güçlerinin, tutukluların

sataşmalarının ardından kaçmalarını önlemek amacıyla güç kullandıklarını savunmuştur.

Güvenlik güçlerinin güce başvurması yasal olup, kanuna uygun ve ayaklanmayı önleme

amaçlı olduğu sürece kesinlikle gereklidir. Ayrıca, bu müdahale, deneyimli görevliler

tarafından yapılmış ve hiçbir şekilde başvuranların haklarını çiğnememiştir.

AİHM, özellikle Hükümet’in adli ve idari soruşturma hakkında sunduğu belgeler ile tarafların

sunduğu görüşler gibi dava dosyasına konulan belgeler ışığında ortaya çıkan soruları

inceleyecektir.

Bu bağlamda AİHM, öncelikle 3. madde alanına girmesi için kötü muamelelerin asgari bir

ciddiyet seviyesine ulaşması gerektiğini hatırlatmıştır. Asgari seviye hakkında yapılacak

değerlendirilme özü bakımından görecelidir; bu değerlendirme davaya özgü koşulların

tümüne bağlıdır. Bir kimse özgürlüğünden yoksun bırakıldığında veya genel olarak güvenlik

güçlerine bağlı görevlilerle karşı karşıya kaldığında, davranışları fiziksel güce başvurmayı

gerektirmese bile kendisine karşı fiziksel güç kullanılması, insan onuruna zarar vermekte ve

prensip olarak 3. maddenin güvence altına aldığı hakkın ihlalini oluşturmaktadır (Özellikle 9

Haziran 1998 tarihli Tekin-Türkiye kararı, 1998-IV, §§ 52 ve 53 ve Labita İtalya, no:

26772/95, § 120, 2000-IV).

1. Sevgi Kaya hakkında

AİHM, 7 Temmuz 1997 tarihinde, İstanbul Adliye Sarayı’nda meydana gelen ve tutuklularla

güvenlik güçlerini karşı karşıya getiren sürtüşmelerin gerçekliğine kimse itiraz etmese de,

dosyadan, Kaya’nın bu kişilerin tarafını tuttuğu ve de bu olay sırasında adliye sarayının

salonunda bulunduğu ortaya çıkmamaktadır. Ayrıca Kaya, mağduru olduğu kötü muamele

hakkında hiçbir açıklama yapmamakta ve daha fazla da desteklemek için delil başlangıcını

sunmamaktadır. Buradan yola çıkarak AİHM, ilgilinin iddia edilen kötü muameleye maruz

kaldığına dair makul şüpheye neden olabilecek hiçbir unsura sahip değildir.

Yukarıda belirtilenler ışığında, AİHM, Sevgi Kaya konusunda, AİHS’nin 3. maddesinin ihlal

edilmediği sonucuna varmıştır.

2. Diğer başvuranlar hakkında

AİHM, dava konusu olayların geçtiği gün düzenlenen sağlık raporlarının, başvuranların

vücutlarının değişik bölgelerinde bir çok yara izi ve morluk tespit edildiğini doğrular nitelikte

olduğunu belirtmektedir.

Birkaç gün sonra, A. Kemanoğlu ve İ. Altun dışındaki diğer başvuranlara ilişkin adli tıp

uzman raporlarında, yaralarının ciddiyeti ve sağlık durumları gözönünde bulundurulduğunda,

B. Gedik için bir gün, Z. Şahin ve D. Öktem için beş gün, Ö. Öktem ve M. Erhan İl için yedi

gün ve O. Kablan için on gün iş göremeyecekleri sonucuna varılmaktadır.

AİHM, Hükümet’in, başvuranların gözetiminden sorumlu güvenlik görevlilerinin bu yaralara

neden olduğuna, itiraz etmediğini belirtmektedir. Ancak Hükümet’e göre, bu durumda,

kaçmaya teşebbüs eden ilgili kişilerin agresif tutumları ve mevcut kalabalığı adliye sarayının

salonunda tutma gerekliliği güce başvurulmasını haklı kılmaktadır.

Dolayısıyla, bu durumda kullanılan gücün orantılı olup olmadığını araştırmak, AİHM’nin

üzerine düşen bir görevdir. Bu bağlamda, AİHM, yol açılan yaralara ve hangi şartlarda

meydana geldiklerine özel bir önem vermektedir (R.L. ve M.-J.D.-Fransa, no: 44568/98, § 68,

19 Mayıs 2004).

AİHM, güvenlik güçlerinin, başlangıçta başvuranların olay yerinde bulunan aile fertlerine ve

basın mensuplarına zafer işareti yapmalarını ve slogan atmalarını engellemek için müdahalede

bulunduklarını belirtmektedir.

Oysa o dönemde, başvuranlar tutuklu olmakla beraber işkence ve kötü muamele gerekçesiyle

polis memurları aleyhinde, kendileri tarafından açılan davaya şikayetçi olarak katılacaklardı.

Öneminden dolayı bu dava, basını harekete geçirmiştir. Hükümet’in de vurguladığı gibi, olay

yeri ile başvuranların gözetimi ve güvenliği, deneyimli görevlilere teslim edilmiştir. Ayrıca,

başvuranların elleri kelepçeli olup silahtan yoksundu, dolayısıyla güvenliklerinden sorumlu

görevliler için tehdit oluşturmamaktaydı.

Ayrıca AİHM, başvuranların, kendi güvenliklerinden sorumlu güvenlik görevlilerine karşı

agresif tutum sergilediklerine yönelik Hükümet’in iddiasının, sadece sözkonusu güvenlik

güçlerinin verdikleri ifadelere dayandığını not etmektedir. Oysa AİHM, mağdurların

ailelerinin, ulusal mercilerin idari soruşturma sırasında kendilerini dinlemedikleri yönünde,

karşıt yönde yaptıkları tanıklığı görmezlikten gelemez.

Bu bağlamda, başvuranların tutumları güce başvurmayı haklı gösterse bile, AİHM, dava

koşullarını gözönünde bulundurarak kullanılan gücün orantılı olmadığına ikna olmuştur.

AİHM, özellikle başvuranların vücutlarında saptanan yaraların sayısının ve ciddiyetinin,

başvuranların tutumunun gerekli kıldığı güç kullanımına tekabül edemeyeceğini

belirtmektedir (Selmouni-Fransa, no: 25803/94, § 99, 1999-V, Rehbock-Slovenya, no:

29462/95, § 76-77, 2000-XII ve sözüedilen R.L. ve M.J.D., § 72-73).

Bundan dolayı AİHS’nin 3. maddesi ihlal edilmiştir.

II. AİHS’NİN 13. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

Başvuranlar, ulusal mahkemeler önünde mevcut başvurudan faydalanamadıklarını iddia

etmektedirler. Başvuranlar, adli organların, hukukçulardan oluşmayan, yürütme gücüne bağlı

ve dolayısıyla AİHS’nin 13. maddesinin gerekliliklerini yerine getiremeyecek bir idari organ

lehinde yetkisiz olmasını şikayet etmektedirler.

Hükümet, başvuranların iddialarını reddederek Jandarma Komutanlığı’nın etkililik kriterini

yerine getiren bir soruşturma yaptığını savunmuştur.

AİHM, 3. madde hakkında Sevgi Kaya’yla ilgili vardığı sonuç gözönünde

bulundurulduğunda, şikayetinin “savunulabilir” olarak değerlendirilemeyeceğini

saptamaktadır. Dolayısıyla, bu başvuran konusunda, 13. maddesinin ihlalinin bulunmadığı

sonucuna varmaktadır.

Diğer başvuranlarla ilgili olarak AİHM, Savunmacı Devlet’in, 3. madde bağlamında sorumlu

olduğuna hükmetmiştir. Sözkonusu başvuranların ifade ettiği şikayet, 13. madde gereğince

“savunulabilir”dir. Böylelikle, mercilerin, bu hükmün getirdiği gerekliliklere cevap veren,

etkili soruşturma açma ve yürütme zorunluluğu bulunmaktaydı (Bkz. özellikle Batı ve

diğerleri-Türkiye, no: 33097/96 ve 57834/00, §§ 133-137, 3 Haziran 2004).

Bu durumda AİHM, Cumhuriyet Başsavcısı’nın ihtilaf konusu olayları –bu olaylar, devlet

görevlilerinin görevlerini yerine getirmesi sonucunda meydana gelmiştir- görmek için yetkisiz

olduğuna kanaat getirdiğini ve dosyayı valiliğe bağlı yetkili mercilere ilettiğini belirtmektedir.

Daha sonra AİHM, başvurulan idari mercilerin soruşturma yürütmüş olduğunu ortaya

koymaktadır. Ancak, geriye, soruşturmanın nasıl bir özenle yürütüldüğünü, yani “etkililik”

niteliğini değerlendirmek kalmaktadır.

Bu bağlamda AİHM, AİHS’nin 3 ve 13. maddelerinin gerektirdiği gibi, ilgili idari organların

bağımsız bir soruşturma yürütme kapasitesi konusunda ciddi şüphelerinin olduğunu dile

getirdiğini hatırlatmaktadır (Bkz. özellikle, Oğur-Türkiye, no: 21594/93, § 91, 1999-III ve

Mehmet Emin Yüksel-Türkiye, no: 40154/98, § 40, 20 Temmuz 2004). Sonuç itibariyle AİHM,

valiliğin soruşturmayı yürütmekle görevlendirdiği müfettiş A. Işilta’nın, Jandarma Albay’ı

olduğunu, böylece haklarında soruşturma yürüttüğü görevlilerle aynı birliğe mensup olduğunu

ve bu nedenle onlarla aynı hiyerarşik düzene bağlı olduğunu ortaya koymaktadır.

İlgili güvenlik güçleri hakkında, kovuşturmanın yürütülüp yürütülemeyeceğine dair karar

verme görevi bulunan idari komite ise, kaymakamlığın yüksek mevkideki memurlarından

oluşmaktaydı ve idari olarak yerel polisten sorumlu kaymakam, bu komiteye başkanlık

etmekteydi.

Ayrıca başvuranlar, Cumhuriyet Başsavcısı’nın aldığı yetkisizlik kararının kendilerine tebliğ

edilmediğini, bunun da kendilerini itiraz etme olanağından yoksun bıraktığını

vurgulamışlardır. Sonuç itibariyle, idari soruşturma sırasında şikayetçilerin dosyaya

ulaşamadığını, tanıkları sorgulamak veya olaylara ilişkin kendi yorumlarını sunmak için

hiçbir olanaklarının bulunmadığını not etmek gerekir.

Sonuç olarak, bu konuda yürütülen soruşturmanın, etkili ve dava konusu olayların

sorumlularının tespit edilmesine ve cezalandırılmasına sevk edecek nitelikte olduğu

söylenemez. Dolayısıyla AİHS’nin 13. maddesi ihlal edilmiştir.

III. 3 VE 13. MADDELERİ İLE BERABER 14. MADDENİN İHLAL EDİLDİĞİ

İDDİASI

Başvuranlar, siyasi görüşlerinden dolayı şikayetlerinin derinlemesine incelenmediğini ileri

sürmüşlerdir. Başvuranlar, bu durumda, AİHS’nin 3 ve 13. maddeleriyle beraber 14.

maddesinin ihlal edildiğini düşünmektedirler.

AİHM, başvuranların şikayetlerine dayanak olarak sundukları unsurların, şikayetlerine ilişkin

yapılan soruşturmanın siyasi görüşleri nedeniyle rafa kaldırıldığına dair iddialarını

desteklemediğini belirtmektedir.

Bu bağlamda AİHS’nin ihlali bulunmamaktadır.

IV. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA

AİHS’nin 41. maddesi gereğince,

A. Tazminat

Başvuranlar, her birinin, 100.000 Euro tutarında manevi ve 50.000 Euro maddi zarara

uğradığını iddia etmişlerdir.

Hükümet, AİHM’yi bu talepleri reddetmeye davet eder, zira sözkonusu talepler dayanaktan

yoksun ve de aşırıdır.

Başvuranların yaralarının ciddiyeti ve özellikle doktorların verdiği işgöremezlik raporları

gözönünde bulundurulduğunda, AİHM, cismani ve manevi tazminat adı altında aşağıdaki

miktarların başvuranlara verilmesi kararı almıştır: Özgür Öktem, Müştak Erhan İl, Okan

Kablan, Zülcihan Şahin ve Devrim Öktem adlı başvuranların her birine 15.000 Euro ve Bülent

Gedik, Sinan Kaya, İsmail Altun ve Arzu Kemanoğlu adlı başvuranların her birine 10.000

Euro.

B. Masraf ve Harcamalar

Ulusal mahkemeler ve AİHM önünde yapılan masraf ve harcamalar için başvuranların her biri

mahkeme masrafı adı altında 5.000 Euro ve avukat ücreti olarak 10.000 Euro istemişlerdir.

Hükümet istenilen miktarların aşırı olduğu kanaatindedir.

AİHM’nin süregelen içtihadına göre, 41. madde bağlamında yapılan masraf ve harcamaların

karşılanması, bu masrafların gerçekliğinin, gerekliliğinin ve ayrıca oranlarının makul

niteliğinin ortaya konulduğunun önceden varsayılmasına dayanır. Ayrıca yapılan adli

masraflar, sadece saptanmış olan ihlalle ilgili olduğu sürece karşılanmaktadır (Beyeler-İtalya

(dostane çözüm), no: 33202/96, § 27, 28 Mayıs 2002).

AİHM, başvuranların, taleplerine dayanak olarak hiçbir delil sunmadıklarını ortaya

koymaktadır. AİHM, hakkaniyete uygun olarak, bu bağlamda Sevgi Kaya dışındaki

başvuranlara, ortaklaşa toplam 10.000 Euro verilmesine karar vermiştir.

C. Gecikme Faizi

AİHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı basit

faize dayalı olarak %3 'lük bir faiz oranı uygulanacağına hükmetmektedir.

BU GEREKÇELERDEN ÖTÜRÜ MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE

1. Zülcihan Şahin, Arzu Kemanoğlu, Devrim Öktem, Özgür Öktem, Sinan Kaya, İsmail

Altun, Müştak Erhan İl, Okan Kablan ve Bülent Gedik’in maruz kaldığı muameleler hakkında

AİHS’nin 3. maddesinin ihlal edildiğine;

2. Zülcihan Şahin, Arzu Kemanoğlu, Devrim Öktem, Özgür Öktem, Sinan Kaya, İsmail

Altun, Müştak Erhan İl, Okan Kablan ve Bülent Gedik hakkında AİHS’nin 13. maddesinin

ihlal edildiğine;

3. Sevgi Kaya hakkında, AİHS’nin 3 ve 13. maddelerinin ihlal edilmediğine;

4. AİHS’nin 3 ve 13. maddeleriyle beraber 14. maddenin ihlal edilmediğine;

5. a) AİHS’nin 44§2 maddesi uyarınca, kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere Savunmacı Devlet’in

başvuranlara aşağıdaki miktarları ödemesi gerektiğine;

i. Özgür Öktem, Müştak Erhan İl, Okan Kablan, Zülcihan Şahin ve Devrim Öktem

adlı başvuranların her birine cismani ve manevi tazminat için 15.000 Euro (on beş bin euro);

ii. Bülent Gedik, Sinan Kaya, İsmail Altun, Arzu Kemanoğlu adlı başvuranların her

birine cismani ve manevi tazminat için 10.000 Euro (on bin euro);

iii. Sevgi Kaya dışındaki başvuranlara masraf ve harcamalar için ortaklaşa 10.000

Euro (on bin euro);

iv. sözkonusu miktarlara yansıtılabilecek KDV ve pul, harç ve masraflar;

(b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eşit oranda basit faizi ödenmesine;

6. Hakkaniyete uygun tazminata ilişkin diğer taleplerin reddine;

karar vermiştir.

İşbu karar Fransızca olarak verilmiş ve 3 Şubat 2005 tarihinde, İçtüzüğün 77. maddesinin 2 ve

3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiştir.