*

ଘG

Q G

*

C O N S E I L

D E L ’E U R O P E

*

A V R U PA

KONSEYİ

* *

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

{ | Ť G } l G k Ķ Ĥ l y s l y Ķ G T { â y r Ķ l G k h } h z p

OiťGb^X[[VWYGGZ`_]\VWYP

rhyhypuGÜl{GÍl}ĶyĶzĶ

z{yhi|yn

X`G{¡GYWW^

İşbu karar AİHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli

bazı düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

T.C. vatandaşları İzzettin Tuş, Yunus İşler, Abdulsamet Rahat, Ali Vesek, Ali Poyraz,

Mahmut Sığak, Besna Rahat ve Evin Tunç’un (“başvuranlar”) Türkiye Cumhuriyeti aleyhine

1 4 O c a k v e 3 0 E y lü l 2 0 0 2 ta rih in d e A v ru p a İn s a n H a k la rı M a h k e m e s i’n e ( A İH M ) A v ru p a

İnsan Hakları Sözleşmesi’nin ( " Sözleşme”) İnsan Haklan ve Temel Özgürlükleri güvence

altına alan 34. maddesi uyarınca yapmış oldukları (7144/02 ve 39865/02) numaralı başvurular

sonucu bu dava görülmektedir.

Başvuranlar, İzmir Barosu avukatlarından A. Terece, S. Çetinkaya ve M. Rollas tarafından

temsil edilmektedirler. Başvuran Evin Tunç adli yardımdan faydalandırılmıştır.

vshshyG

pUG

kh}hupuG|uz|yshyp

Başvuranlar sırasıyla 1980, 1979, 1966, 1978, 1948, 1985 ve 1983 doğumlu olup İzmir’de

mukim yahut tutuklu olarak bulunmaktadırlar.

Yasadışı PKK örgütüne yardım ve yataklık ettiklerinden şüphelenilen İzzettin Tuş, Yunus

İşler, Abdülsamet Rahat ve Besna Rahat 12 Eylül 2001 tarihinde İzmir İl Emniyet Müdürlüğü

Terörle Mücadele Şubesi’ne bağlı ekiplerce yakalanmışladır. Yakalama esnasında polisler

Yunus İşler, Abdülsamet Rahat ve Besna Rahat’m evlerinde arama yapmışlardır. Arama

işlemi, başvuranların rızasıyla ve başvuranların huzurunda gece yarısından kısa bir süre sonra

gerçekleştirilmiştir. Yunus İşler’in evinde on dakika diğer iki başvuranın evlerinde ise yarım

saat süreyle arama yapılmıştır. Yapılan arama sonucunda birtakım dergi, kitap, fotoğraf ve

gazete kupürleriyle birlikte bir ajanda da ele geçirilmiştir.

Ali Poyraz ve Evin Tunç evlerinde yapılan arama sonucunda yakalanmışlardır. Arama işlemi

ilgililerin huzurunda ve rızaları altında gerçekleştirilmiştir. Evin Tunç’un evinde yapılan

arama işlemi saat 02:45'te sona ermiştir. Arama işlemine hangi saatte başlandığı tutanakta

belirtilmemiştir.

Evin Tunç İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı tarafından ifadesi

alındıktan sonra 17 Eylül 2001 tarihinde serbest bırakılmıştır. Diğer başvuranlar ise nöbetçi

DGM hakimi huzuruna çıkarılmışlardır. DGM hakimi başvuranların tutuklu yargılanmalarına

hükmetmiştir.

Cumhuriyet Savcısı 26 Eylül 2001 tarihinde başvuranları eski Türk Ceza Kanunu’nun 168/2

ve 169. maddeleri temelinde yasadışı bir örgüte yardım ve yataklık etmekle itham etmiştir.

DGM, Evin Tunç’un beraatine ve Ali Vesek’in yasadışı bir örgüte yardım ve yataklık etmek

suçundan on iki yıl altı ay hapse mahkum edilmesine karar vermiştir. Mahkeme diğer

başvuranları da yasadışı bir örgüte yardım ve yataklık etmekten suçlu bularak üç yıl altı ay

hapis cezasına mahkum etmiştir. Mahkeme, Besna Rahat hakkında ise iki yıl altı ay hapis

kararı vermiştir,

o|r|rGhÍpzpukhu

pUGhĶoz˅uĶuG\VZGthkklzĶuĶuGĶoshsGlkĶskĶĤĶGĶkkĶhzpGohrrpukh

AÎHS’nin 5/3 maddesine atıfta bulunan başvuranlar İzzettin Tuş, Yunus İşler, Abdülsamet

Rahat, Ali Poyraz ve Evin Tunç yakalanmalarının ardından derhal bir adii görevli ya da bir

hakim önüne çıkarılmamaktan şikayetçi olmaktadırlar.

h UGr ķĥ G

AİHM, başvurunun AİHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde başvurunun

dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AİHM, ayrıca, başka açılardan bakıldığında da

kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu itibarla şikayetin kabuledilebilir ilan

edilmesi yerinde olacaktır.

i UGl G

Hükümet, başvuranlara uygulanan gözaltı süresinin olayların meydana geldiği dönemde

yürürlükte olan mevzuata uygun olduğunu savunmaktadır. Hükümet ayrıca, kısa bir süre önce

gerçekleştirilen reformlarla azami gözaltı sürelerinin AİHM’nin içtihadına uyumlu hale

getirildiğini eklemektedir.

Mevcut davada, başvuranlardan İzzettin Tuş, Yunus İşler, Abdülsamet Rahat ve Besna

Rahat’ın gözaltı süreleri 12 Eylül 2001 tarihinde; Ali Poyraz ve Evin Tunç’un gözaltı süreleri

ise 13 Eylül 2001 tarihinde başlamıştır. Gözaltı işlemi 17 Eylül 2001 tarihinde Evin Tunç’un

serbest bırakılması ve diğer başvuranların tutuklu olarak yargılanmaya başlanmaları ile sona

ermiştir. Bu itibarla İzzettin Tuş, Yunus İşler, Abdülsamet Rahat ve Besna Rahat beş günden

fazla bir süre, Ali Poyraz ve Evin Tunç ise en az dört gün süresince gözaltında tutulmuştur.

AİHM, Brogan ve diğerleri dayasmda, toplumu terör suçlarından koruma amacı güdülse dahi,

dört gün altı saat süren bir gözaltı süresinin, AİHS’nin 5/3. maddesinde öngörülen kesin

sınırların dışına çıktığına hükmettiğini anımsatır.

Bu nedenle AİHM, başvuranların ‘bir hakim önüne çikarılmaksızın’ dört ila beş gün süresince

gözaltında tutulmalarının zorunlu olduğunu kabul edemez.

Bu itibarla, AİHS’nin 5/3 maddesi ihlal edilmiştir.

pppUGhĶoz˅uĶuG_UGthkklzĶuĶuGĶoshsGlkĶskĶĤĶGĶkkĶhzpGohrrpukh

Başvuranlar Yunus İşler, Abdülsamet Rahat ve Evin Tunç, evlerinde yapılan aramaların

AİHS’nin 8. maddesine aykırı olduğunu iddia etmektedirler.

Hükümet öncelikle, ulusal mahkemeler önünde bir şikayette bulunmamaları nedeniyle

başvuranların iç hukuk yollarını tüketmediğini savunmaktadır. Bu hususta Hükümet, eski

TCK’nın 193 ve 194. maddelerine atıfta bulunmaktadır.

Hükümet eski CMUK’uıı 96. maddesine uygun olarak gerçekleştirilen bu aramaların

başvuranlara yöneltilen suçlamalarla ilgili maddi delillerin aranması amacına yönelik

olduğunu ileri sürmektedir. Hükümet, aramaların başvuranların rızasıyla gerçekleştirildiğine

dikkat çekmektedir.

AÎHM, aşağıda belirtilecek olan gerekçeler nedeniyle her halükarda kabuledilemez olan bu

şikayete ilişkin olarak Hükümet tarafından yapılan itirazı incelemeye gerek olmadığı

kanaatindedir.

AÎHM, devletlerin, suçla mücadele çerçevesinde maddi suç delillerinin bulunması ya da

suçun faillerinin yakalanması amacıyla ev aramaları ve el koyma gibi belli bazı tedbirlere

başvurabileceğini anımsatır. Bununla beraber, devletler mevzuat ve uygulamalarında bu

hususta meydana gelebilecek suistimallere karşı uygun güvenceler sunmalıdır (bkz., özellikle,

Klass ve diğerleri ~ Almanya, 6 Eylül 1978 tarihli karar, § 50, ve Miailhe - Fransa (no: 1), 25

Şubat 1993 tarihli karar, § 37).

Mevcut davada AİHM, başvuranların evlerinde yapılan aramaların, belli durumlarda adli izin

olmaksızın polise ev araması yapabilme yetkisi tanıyan iç hukuka uygun bir şekilde

gerçekleştirildiğini tespit etmektedir. Bu aramalarda başvuranlar hakkındaki yasadışı bir

Ö r g ü t e ü y e o l d u k l a r ı v e b u ö r g ü t e y a r d ı m v e y a t a k l ı k e t t i k l e r i y ö n ü n d e k i ş ü p h e l e r i n t e y i t

edilmesini sağlayabilecek unsurların elde edilmesi amaçlanmaktaydı. Aramalar başvuranların

huzurunda ve başvuranların rızası alınarak yapılmıştır. Başvuranların arama yapılmasına veya

arama tutanaklarının doğruluğuna dair sonradan adli makamlar önünde bir itirazda

bulundukları yönünde herhangi bir dosya unsuru mevcut değildir (bkz., bu anlamda, R E . -

Türkiye, n o : 3 0 4 9 8 /9 6 , § 4 9 , 2 2 A ra lık 2 0 0 5 v e Edip Berk - Türkiye, n o : 4 1 9 7 3 /9 8 , 2 6 M a y ıs

2005).

Bu şikayet AİHS’nin 35/3 ve 4 maddesi anlamında açıkça dayanaktan yoksun olduğundan

reddedilmelidir.

pppUGhĶoz˅uĶuG[XUGthkklzĶuĶuG|n|shuthzpGohrrpukh

h U G t G ¡

Başvuranların herbiri uğradıkları manevi zararın tazmini için 10.000 Euro talep etmektedir.

Hükümet bu taleplere itiraz etmektedir.

AİHM, İzzettin Tuş, Yunus İşler, Abdülsamet Rahat ve Besna Rahat adlı başvuranlara

1.000’er Euro; Ali Poyraz ve Evin Tunç’a ise 500’er Euro manevi tazminat ödenmesinin

yerinde olacağına hükmeder.

i UGt G G

Başvuranlar ayrıca ulusal mahkemeler ve AİHM önünde yaptıkları masraf ve harcamalar için

10.000 Euro talep etmektedirler. Başvuranlar bu yöndeki iddialarım desteklemek üzere

herhangi bir belge sunmamaktadırlar.

Hükümet bu meblağa itiraz etmektedir.

AÎHM içtihadına göre bir başvurana, yaptığı masraf ve harcamaların geri ödemesi ancak

sözkonusu masraf ve harcamaların gerçekliği, gerekliliği ve oranlarının makul yönü ortaya

konulduğu sürece yapılmaktadır.

Mevcut davada, avukatlık ücretine ilişkin bir belge ibraz edemeyen ve yaptıklarını iddia

ettikleri harcamaların gerekliliğini ortaya koyamayan başvuranlar, taleplerinin ayrıntılı bir

dökümünü sunamamaktadırlar. Bununla birlikte AİHM, başvurularını sunmak için mutlaka

belli masraf ve harcamalarda bulunmuş olmaları gerektiği düşüncesinden hareketle tüm

masrafları için başvuranlara 1.000 Euro tutarında götüm ödemesi yapılmasının makul olacağı

kanaatine varmaktadır. Hakkaniyete uygun olarak bir hükme varan AİHM, bu meblağdan

Avrupa Konseyi tarafından sağlanan 715 Euro tutarındaki adli yardım düşüldükten soma

kalanının başvuranlara ortaklaşa ödenmesine karar vermiştir.

j U G n G ¡

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uyguladığı orana üç

puanlık bir artış eklenerek belirlenecektir.

i|GnlylrÍlslylGkhhspGvshyhrG hÔotSGviĶysĶĤĶslS

1. A İH M ’nin 5/3 m addesi yönünden yapılan başvuruların kabuiedilebilir, g e riy e k a la n la rın ın

ise kabuledilemez olduğuna;

2. AİHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiğine;

3 . a ) A İ H S ’ n in 4 4 /2 m a d d e s i g e r e ğ in c e k a r a r ın k e s in le ş tiğ i ta r ih te n itib a r e n ü ç a y iç in d e ,

döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet tarafından

i. m a n e v i ta z m in a t o la r a k b a ş v u r a n la r İ z z e ttin T u ş , Y u n u s İ ş le r , A b d ü ls a m e t R a h a t v e

Besna Rahat’ın herbirine 1,000’er Euro (bin), Ali Poyraz ve Evin Tunç’a ise 500’er

Euro ödenmesine;

ii. m a s r a f ve h a rc a m a la r iç in ise b a şv u ran lara o rtak laşa 1.000 Euro ( b in ) ’d an A vrupa

Konseyi tarafından adli yardım için sağlanan 715 Euro düşülerek (yedi yüz on beş)

geriye kalanının ödenmesine;

iii.bu miktarın yansıtılabilecek her türlü vergiden m uaftutulmasına;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;

4. Adil tatm ine ilişkin diğer talep lerin reddine;

Karar vermiştir.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 19 Temmuz 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.