ଘG

ଘ

Q

G

Q

G

C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

*

AVRUPA

KONSEYİ

jl

A VRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

Serdar ÖZCAN- TÜRKİYE DAVASİ

(Başvuru no;55427/00)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

z{yhziv|ynG

_GuGYWW[

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (55427/00) başvuru no’lu davanın nedeni

1

Serdar Özcan’ın (başvuran) Avrupa İnsan Haklan Komisyonuna 2 Şubat 2000 tarihinde

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Temel İnsan Haklarını güvence altına alan 34. maddesi

uyarınca yapmış olduğu başvurudur. Başvuran Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)

önünde Mersin barosu avukatlarından M. Erdoğdu tarafından temsil edilmektedir.

vshshy

Başvuran 1976 doğumlu olup başvurunun yapıldığı sırada İskenderun Cezaevinde tutuklu

bulunmaktadır.

25 Ocak 1999’da başvuran evinde bulunan aile üyeleri ve arkadaşları ile birlikte Mersin

Emniyet Müdürlüğü polisleri tarafından göz altına alınmıştır.

29 Ocak 1999 tarihinde başvuran Adana Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcısı

tarafından dinlenmiş, aynı gün yetkili hakim karşısına çıkarılmış burada tutuklama kararı

verilmiştir.

1 7 Ş u b a t 1 9 9 9 ’ d a B a ş s a v c ı a r a la r ın d a a s k e r i h a k im le r in d e y e r a ld ığ ı D e v le t G ü v e n lik

Mahkemesi heyeti karşısında başvuranı yasadışı bir örgüte üye olma suçu ile itham ederek

3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanununun 5. ve TCK’nın 168 § 2 maddelerine dayanarak

mahkumiyetini talep etmiştir.

DGM önünde başvuran hakkında yapılan suçlamaları kabul ederek sözkonusu örgütün

eylemlerini sürdürmekten vazgeçmeyeceğini ifade etmiştir.

Devlet Güvenlik Mahkemesi 3 Haziran 1999 tarihli kararıyla başvuran hakkında yapılan

suçlamaları yerinde bulmuş ve başvuranı 15 yıl hapis cezasına çarptırmıştır. Mahkeme

gerekçede adı geçenin yasadışı mezkur örgüte mensup faaliyetleri sürdürdüğünün tespit

edildiğini, evinde yapılan aramalar neticesinde çeşitli kasetlerin ve yayınların bulunduğunu

kaydetmiştir.

Başvuran Yargıtay’a giderek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Yargıtay 9 Eylül 1999 tarihli karan ile ilk derece mahkemesinin 3 Haziran 1999 tarihli

kararını onamıştır.

o|r|rGhÍpzpukhuG

p U G

hĶoz˅uĶuG]UGthkklzĶuĶuGĶoshsGlkĶstlzĶulGĶsĶŤrĶu

Başvuran kendisini yargılayan ve mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin bir yandan

bünyesinde askeri hakimi bulundurması nedeniyle, diğer yandan göz altında bulunduğu sırada

avukatının bulunmaması nedeniyle «tarafsız ve bağımsız» bir mahkeme olarak kabul

edilemeyeceğini iddia etmekte ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının savunma haklarına

riayet etmemesi ve Başsavcının tebliğnamesinin tebliğ edilmemesi nedeniyle AİHS’nin 6 §§

1 ve 3 b) ve c) maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

A. Kabul edilebilirliğe ilişkin

2

AİHM, mahkemenin bıı yöndeki içtihatları (Bkz. özellikle Çıraklar-Türkiye kararı, 28 Ekim

1998, 1998-VII) ve mahkemeye sunulan unsurlar ışığında başvurunun esas bakımından

incelenmesi gerektiğine itibar etmekte ve başvuruyu kabul edilemez bulmak için bir gerekçe

bulunmadığını ifade etmektedir.

i UGl Gť

1. Devlet Güvenlik Mahkemesinin Tarafsızlığına ve Bağımsızlığına İlişkin

Mahkeme daha önceki kararlarda buna benzer pek çok şikayetlerin dile getirildiğini ve

bunların AİHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiği yönünde sonuçlandırıldığını ortaya

koymaktadır. (Bkz. söz edilen Özel kararı, §§ 33-34, ve Özdemir kararı, §§ 35-36).

AİHM, mevcut davada Hükümetin davanın seyrini farklı şekilde sonuçlandıracak hiçbir

tespiti ve delili sunmadığım incelemektedir. Başvuranın «ulusal güvenliğe» yönelik işlenen

suçlardan yargılanmasının anlaşılabilir olduğu, bunun yanı sıra başvuranın aralarında askeri

bir hakimin de yer aldığı Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin TCK’ya dayalı olarak yapmış

olduğu yargılama hususunda endişe duymasının yerinde olduğu kanısındadır. Üstelik Devlet

Güvenlik Mahkemesinin davanın gerekçesine yabancı mülahazalar ışığında başvuran

hakkında sebepsiz bir yargı kararı aldığı sonucu çıkmaktadır. Bu nedenle başvuranın bu yargı

makamının tarafsız ve bağımsız olmadığı yönündeki şüphelerinin dikkate alınması

gerekmektedir, (sözü edilen Incal kararı s. 1573, § 72 ).

AİHM, başvuranı yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin AİHS’nin 6 § 1

maddesinde yer alan bağımsız ve tarafsız bir mahkeme niteliğini taşımadığı sonucuna

varmaktadır.

2. Cezai Yargılam a Sürecinin adiliiği hakkında

Hükümet bir ihlalin bulunduğu iddiasına karşı çıkmaktadır.

AİHM, benzer davalarda da dile getirildiği üzere tarafsızlıktan ve bağımsızlıktan yoksun bir

mahkemenin her halükârda adil ve hakkaniyete uygun bir yargılama sürecini garanti altına

alamayacağını hatırlatmaktadır.

Başvuranın bağımsız ve tarafsız bir mahkemede yargılanma hakkının ihlal edildiğinin tespiti

ışığında Mahkeme mevcut şikayeti incelemeye gerek duymamaktadır (Bkz. diğerleri arasında

sözü edilen Çıraklar kararı, s. 3074, §§ 44-45).

ppUGhĶoz˅uĶuG[XUGthkklzĶuĶuG|n|shuthzp

AİHS’nin 41. maddesinde yer alan unsurlar.

h UGt GG G¡

Başvuran 20.000 Euro’ya denk düşen maddi ve manevi zarara uğradığını iddia etmektedir.

Hükümet bu miktarlara karşı çıkmaktadır.

3

İddia edilen maddi tazminata ilişkin AİHM, Devlet Güvenlik Mahkemesi önündeki sürecin

Sözleşmenin ihlali ile sonuçlanmadığı haller üzerinde durmadığını kaydederek başvurana bu

yönde bir tazminat ödenmesine gerek olmadığını ifade etmektedir, (Findiay-İngiltere kararı,

25 Şubat 1997, s.284, § 85),

Manevi tazminatla ilgili olarak Mahkeme, olayların koşulları dikkate alındığında ihlal

kararının tespitinin adil tazmin için başlı başına yeterli olduğuna karar vermiştir, (söz edilen

Çıraklar kararı, s. 3074, § 49).

AİHM, bir başvuran hakkında verilen mahkumiyetin, 6 § 1 maddesine göre tarafsız ve

bağımsız olmayan bir mahkeme tarafından verildiği kanaatinde olduğunda, prensip olarak en

uygun tazminin, zamanında, tarafsız ve bağımsız bir mahkeme tarafından başvuranı yeniden

yargılamanın olacağı kanaatine varmaktadır (Bkz. sözü edilen Gençel kararı, § 27).

i UGt G G

Başvuran, Mahkeme organları nezdinde yaptıkları masraf ve harcamalara ilişkin 2.000 Euro

tazminat talebinde bulunmuş fakat bu yönde kamtlayıcı hiçbir belge sunmamıştır.

Hükümet bu miktarlara karşı çıkmaktadır.

Mahkeme hakkaniyete uygun olarak başvurana 2.000 Euro ödenmesine karar vermiştir.

j UG{ Ă Gm ¡

AİHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı % 3 'lük bir faiz

oranının uygulanacağını belirtmektedir.

i | Gz l i l w s l y k l u Gk v s h pGt h o r l t l SGv i Ķy s ĶĤ Ķ s l S

1. Başvurunun kabul edilebilir olchtğıma;

2 . D e v l e t G ü v e n l i k M a h k e m e s i n i n b a ğ ı m s ı z v e t a r a f s ı z b i r m a h k e m e d e n y o k s u n b u l u n m a s ı

nedeniyle AİHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. A İH M ’nin 6. m addesine ilişkin diğer şikayetlerin incelenm esine gerek olmadığına;

4 . M e v c u t k a ra rın m a n e v i ta z m in iç in b a şlı b a şın a y e te rli olduğuna;

5. a) A İH S ’nin 44 § 2 m addesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek KDV, pul, harç ve masraflarla birlikte, ödeme tarihindeki döviz kuru

üzerinden T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümetin başvurana masraf ve harcamalar

için 2.000 (iki bin) Euro ödemesine;

4

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Hükümetin,

Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit

faizi uygulamasına;

6. A d i l t a z m i n e i l i ş k i n d i ğ e r t a l e p l e r i n reddine;

KARAR VERMİŞTİR.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AÎHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3. maddelerine

uygun olarak 8 Nisan 2004 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.

5