CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

DÖRDÜNCÜ DAĐRE

YALÇIN KÜÇÜK (no 3) -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:71353/01)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

22 Nisan 2008

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (71353/01) no’lu davanın nedeni (T.C.

vatandaꢀı) Yalçın Küçük’ün (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 20 Kasım 2000

tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları

Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından G. Çaylıgil tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran, 1938 yılı doğumludur ve Gebze’de ikamet etmektedir. Üniversite’de profesör ve

yazar olan baꢀvuran, baꢀvurusunu sunduğu sırada Gebze Cezaevi’nde tutuklu bulunmaktaydı.

26 Temmuz 1993, 26 Ekim 1993, 4 Nisan 1995 ve 17 Eylül 1997 tarihli iddianameler ile

Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı, değiꢀik tarih ve yerlerdeki çeꢀitli

konuꢀmaları ve bir dergide yayımlanan çeꢀitli yazıları nedeniyle baꢀvuran hakkında dört ceza

davası açmıꢀtır. Sözkonusu davalar bilahare birleꢀtirilmiꢀtir.

A. 1 no’lu dava (dosya no: 1994/130)

26 Temmuz 1993 tarihli iddianame, 29 Nisan 1993 tarihinde Ankara’da düzenlenen “ Đꢀçi

Sınıfı, Sendikalar ve 1 Mayıs” konulu panelde baꢀvuran tarafından yapılan bir konuꢀma

hakkındaydı. Baꢀvuran özellikle ayrımcı propaganda yapmak ve Devlet’in bölünmez

bütünlüğüne saldırıda bulunmak ile itham edilmiꢀtir. Baꢀvuranın mahkumiyeti, 3713 sayılı

Terörle Mücadele Yasası’nın 8/1 maddesi uyarınca verilmiꢀtir.

9 Eylül ve 16 Aralık 1993 tarihleri arasında üç duruꢀma gerçekleꢀtirilmiꢀtir. Baꢀvuran veya

avukatı duruꢀmalarda hazır bulunmuꢀ ve savunma hazırlamak için iki kere ek süre talep

etmiꢀlerdir.

16 Aralık 1993 tarihinde, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, 26 Temmuz 1993 tarihli

iddianameye dayanarak baꢀvuranı mahkum etmiꢀtir.

15 Haziran 1994 tarihinde Yargıtay, olayların daha ziyade Türk Ceza Kanunu’nun 312/2

maddesi kapsamında olduğuna kanaat getirerek ilk derece mahkemesinin kararını bozmuꢀtur.

Dava dosyası, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne iade edilmiꢀtir.

8 Eylül 1994 tarihinden itibaren, sözkonusu mahkemede, yurtdıꢀında bulunan baꢀvuranın

katılmadığı on iki duruꢀma gerçekleꢀtirilmiꢀtir.

14 Eylül 1995 tarihinde, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, yurtdıꢀından döndüğünde

baꢀvuranın tutuklanmasına hükmeden ara kararı vermiꢀtir.

26 Aralık 1995 tarihinde, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, yargılamayı, 4 Nisan 1995

tarihli iddianame ile baꢀvuran hakkında baꢀlatılan yargılama ile birleꢀtirmiꢀtir. ( Bkz. “3 no’lu

yargılama).

2

B. 2 no’lu dava ( dosya no: 1995/33)

26 Ekim 1993 tarihli iddianame, 3713 sayılı yasanın 8/1 maddesine dayanarak, Đnsan Hakları

Evrensel Bildirgesi’nin 44. yılı münasebetiyle Đnsan Hakları Derneği tarafından 11 Aralık

1992 tarihinde düzenlenen bir gösteri sırasında baꢀvuranın yaptığı konuꢀmaya iliꢀkin olarak

hazırlanmıꢀtı.

Sözkonusu ikinci dava Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde devam etmekte iken

baꢀvuran hakkında üçüncü bir dava açılmıꢀtır.

C. 3 no’lu dava (dosya no: 1995/26)

4 Nisan 1995 tarihli iddianame, baꢀvuranın yaptığı iki konuꢀmaya ve baꢀvuran tarafından

kaleme alınan ve Berxwedan dergisinde yayımlanan iki yazısına iliꢀkin olarak hazırlanmıꢀtı.

Đlk konuꢀma, 1992 yılı Ağustos ayında PKK’nın, Almanya’nın Bochum kentinde düzenlediği

Uluslararası Kürdistan Festival’inde yapılan konuꢀmadır. Đddianame’de baꢀvuranın

konuꢀmasını PKK (E.R.N.K) bayrağı altında yaptığı belirtilmiꢀtir.

Đkinci konuꢀma, 27 Kasım 1994 tarihinde, PKK’nın 16. kuruluꢀ yıldönümü münasebetiyle

Almanya’nın Frankfurt ꢀehrinde Kürdistan Merkezi’nde yapılan konuꢀmadır.

4 Nisan 1995 tarihli iddianamede belirtilen “ Bazı Gerçekler ve Türk Aydının Anatomisi”

baꢀlıklı ilk yazı, 15 Temmuz 1992 tarihinde Berxwedan dergisinde yayımlanmıꢀtır.

“Đnsanlık Kürtlerle Beraber” baꢀlıklı ikinci yazı 15 Ağustos 1992 tarihinde aynı dergide

yayımlanmıꢀtır.

Savcı iddianamesinde, baꢀvuranın, Abdullah Öcalan ile iꢀbirliği yaparak PKK yanlısı

broꢀürler hazırladığını, ihtilaflı yazıların yayımladığı Berxwedan dergisinin “PKK’nın

propaganda organı” olduğunu ve baꢀvuranın iki konuꢀmasının, PKK tarafından düzenlenen

etkinliklerde yapıldığını belirtmiꢀtir. Savcı, iddianamesine, konuꢀma ve yazıların, baꢀvuranın,

PKK bünyesindeki yasadıꢀı eylemlere katılma niyetini ortaya koyduğunu da eklemiꢀtir. Savcı,

baꢀvuranı, Türk Ceza Kanunu’nun 168/2 maddesi uyarınca silahlı örgüt mensubu olmakla

suçlamıꢀtır.

D. 4 no’lu dava (dosya no: 1997/196)

17 Eylül 1997 tarihli iddianamesinde, Savcı, silahlı örgüte yardımda bulunmak suçundan

dolayı Türk Ceza Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca baꢀvuranın mahkumiyetini talep

etmiꢀtir. Savcı baꢀvuranı özellikle, PKK organı olan Med-TV’deki bir televizyon yayını

sırasında, Kürt sorunu hakkındaki görüꢀlerini sormadan önce Abdullah Öcalan’a “Sayın

Baꢀkan” diye hitap etmekle itham etmiꢀtir. Esasa iliꢀkin görüꢀlerinde, mevcut davada, Türk

Ceza Kanunu’nun 169. maddesi ile öngörülen suçu oluꢀturan unsurların bir araya gelmediğine

kanaat getirerek Savcı, baꢀvuranın beraatını talep etmiꢀtir.

26 Kasım ve 27 Kasım 1995 ve 25 Aralık 1997 tarihli kararlarla, Ankara Devlet Güvenlik

Mahkemesi, dört davanın, 1995/26 numaralı tek dosyada birleꢀtirilmesine karar vermiꢀtir.

3

14 Aralık 1995 ve 24 Kasım 1998 tarihleri arasında Ankara Devlet Güvenlik

Mahkemesi’ndeki yargılama sırasında, yurtdıꢀında bulunan baꢀvuranın katılmadığı yirmi dört

duruꢀma gerçekleꢀtirilmiꢀtir.

Baꢀvuran, 24 Kasım 1998 tarihli duruꢀmaya katılmıꢀ ve savunmasının hazırlanması için süre

talebinde bulunmuꢀtur. Aynı gün baꢀvuran tutuklanmıꢀtır.

Baꢀvuranın hazır bulunduğu on beꢀ duruꢀma daha gerçekleꢀtirilmiꢀtir. Ankara Devlet

Güvenlik Mahkemesi’ne sunduğu 15 Nisan 1999 tarihli layihasında baꢀvuran, suçsuz

olduğunu dile getirmiꢀ ve ifade özgürlüğü hakkına atıfta bulunmuꢀtur.

Baꢀvuran 6 Eylül 1999 tarihinde, yargılamaların askıya alınması ve basın ve yayım yoluyla

iꢀlenen suçlara iliꢀkin olarak verilen cezaların infazının ertelenmesine iliꢀkin 4454 sayılı yasa

uyarınca tahliye edilmiꢀtir.

4 Kasım 1999 tarihli karar ile Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, 1995/26 sayılı davanın

kapsamındaki atılı suçların tamamından dolayı, Türk Ceza Kanunu’nun 169. ve 312/2

maddesi ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 8. maddesi uyarınca, baꢀvuranı, dört

yıl altı ay ağır hapis, iki yıl hapis ve 500.160.000 TL (yaklaꢀık 1.300 Euro) para cezasına

çarptırmıꢀtır. Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, aynı kararla, baꢀvuranın tutuklanmasına

karar vermiꢀ ve dava sürecindeki tutukluluğunun baꢀvuranın baꢀka bir yargılamadan dolayı

cezasını çektiğini dönemle birleꢀmesi nedeniyle baꢀvuranın tutuklu bulunduğu dönemin

toplam süreden düꢀürülmesinin gerekli olmadığını belirtmiꢀtir.

4 Kasım 1999 tarihli karar, her suça isnat edilen cezayı detaylandırmıꢀtır.

26 Temmuz 1993 tarihli iddianameye iliꢀkin olarak: Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi,

baꢀvuranın konuꢀmasının, Türk Ceza Kanunu’nun 312/2 maddesi uyarınca “sınıf, ırk, bölge

farkı gözeterek halkı kin ve düꢀmanlığa tahrik” edebilecek bölümler içerdiğine kanaat

getirmiꢀ ve baꢀvuranı bir yıl hapis ve 160.000 TL para cezasına çarptırmıꢀtır.

26 Ekim 1993 tarihli iddianameye iliꢀkin olarak: baꢀvuranın konuꢀmasının yukarıda sözü

edilen bölümlerine atıfta bulunarak Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, bu bölümlerin

ayrımcı propaganda kaynaklı olduğuna kanaat getirmiꢀ ve baꢀvuranı bir yıl hapis ve

500.000.000 TL para cezasına çarptırmıꢀtır.

4 Nisan 1995 tarihli iddianameye iliꢀkin olarak: baꢀvuranın yaptığı konuꢀmalara ve yazılarına

atıfta bulunan Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, video kayıtlarına dayanarak baꢀvuranın

E.R.N.K bayrağı altında konuꢀma yaptığını ve sözkonusu makalelerin yayımladığı Berxwedan

dergisinin örgütün propaganda aracı olduğunu belirtmiꢀtir. Baꢀvuranın eylemlerinin genel bir

değerlendirmesini yapmasının ardından, Devlet Güvenlik Mahkemesi, bu eylemleri, ayrımcı

olarak nitelendirmiꢀtir. Devlet Güvenlik Mahkemesi, manevi destek yoluyla silahlı bir örgüte

yardımda bulunduğu gerekçesiyle, Türk Ceza Kanunu’nun 169. maddesi ve 3713 sayılı

yasanın 5. maddesi uyarınca baꢀvuranı, dört yıl altı ay ağır hapis ve üç yıl kamu hizmetinden

men cezasına çarptırmıꢀtır.

17 Eylül 1997 tarihli iddianameye iliꢀkin olarak: 3 Eylül 1999 tarihinde ceza davası devam

etmekte iken, 4454 sayılı yasa yürürlüğe girmiꢀtir. Sözkonusu yasa, 12 Temmuz 1997

tarihinden önce yazılı ve görsel basın yoluyla iꢀlenen cezalar hakkındaki davaların ve

4

cezaların infazının askıya alınmasını öngörmekteydi. Bu durumda Ankara Devlet Güvenlik

Mahkemesi, davanın üç yıl süre ile ertelenmesi gerektiği sonucuna ulaꢀmıꢀtır.

19 Nisan 2000 tarihinde, baꢀvuran, AĐHS’nin 10. maddesine atıfta bulunarak 4 Kasım 1999

tarihli karara karꢀı temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur. Diğer argümanları arasından, baꢀvuran,

Türk Ceza Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca verilen mahkumiyetinin Yargıtay içtihadına

aykırı olduğunu belirtmiꢀtir. Baꢀvurana göre, sadece yazılı ve sözlü söylemlerden oluꢀan

kanıtlara dayalı olarak Türk Ceza Kanunu’nun 169. maddesi kapsamında bir suç iꢀlendiği

sonucuna ulaꢀılması kabuledilemezdir. Baꢀvuran, konuꢀma kaydı ve konuꢀma kaydının

çözümlenmesinde uygulanan yönteme itiraz etmiꢀ ve kanıt değerlerini tartıꢀma konusu

yaparak, Yargıtay içtihadının gerektirdiğinin aksine sözkonusu unsurların hiçbir hukuki

mesnedi bulunmadığını belirtmiꢀtir. Baꢀvurana göre, konuꢀma kaydının çözümlenmesi

konuꢀmayı yapanların hangi taraf olduğuna açıklık getirmemiꢀtir. Son olarak baꢀvuran,

Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi’ni, hakkında mahkumiyet kararı vermeden önce

kendisine görüꢀlerini sunma imkanı tanımamakla itham etmiꢀtir. Baꢀvuran, beraatını ve

tahliyesini talep etmiꢀtir.

Yargıtay’a sunulan Savcının esasa iliꢀkin yazılı görüꢀü baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir.

9

Mayıs 2000 tarihinde, baꢀvuranın talebi üzerine Yargıtay’da bir duruꢀma

gerçekleꢀtirilmiꢀtir. Baꢀvuranın avukatları duruꢀmada hazır bulunmuꢀlardır. Yine 9 Mayıs

2000 tarihli kararla Yargıtay ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.

Karar, baꢀvuranın avukatlarının hazır bulunmadığı 24 Mayıs 2000 tarihinde Yargıtay

tarafından tefhim edilmiꢀtir. Hiçbir yazılı tebliğ yapılmamıꢀtır.

Sözkonusu karar Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi nezdinde bulunan dosyaya eklenmiꢀ ve

30 Haziran 2000 tarihinde tarafların dikkatine sunulmuꢀtur.

5 Ocak 2001 tarihli bir karar ile 4616 sayılı yasa uyarınca 4 Kasım 1999 tarihli kararın infazı

ertelenmiꢀtir. 5 Ocak tarihli kararda, kararın ertelenmesinden itibaren beꢀ yıl içinde aynı

nitelikli baꢀka bir suç iꢀlendiği takdirde belirlenen cezanın infaz edileceği belirtilmiꢀtir.

Baꢀvuranın talebi üzerine ve 18 Haziran 2003 tarihli kararla, 4 Kasım 1999 tarihli karardan

itibaren iꢀlemeye baꢀlayan üç yıl süresinin geçmesinden dolayı 4454 sayılı yasa uyarınca

cezanın ertelenmesi hakkındaki hüküm kısmı tüm sonuçları ile birlikte iptal edilmiꢀ ve

baꢀvuranın adli sicili silinmiꢀtir.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 10. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, yaptığı konuꢀmalar ve yazdığı yazılar nedeniyle mahkum edilmesinin AĐHS’nin

10. maddesi ile öngörülen ifade özgürlüğü hakkına müdahale oluꢀturduğunu ileri sürmektedir.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

Hükümet, cezanın infazının ertelenmesi göz önüne alındığında baꢀvuranın mağdur sıfatı

taꢀıdığını ileri süremeyeceği kanaatindedir.

5

Baꢀvuran, cezanın ertelenmesi kararının ancak 5 Ocak 2001 tarihinde verildiğini o sırada

zaten kendisinin hapis cezasının bir bölümünü çektiğini belirtmektedir.

AĐHM, 5 Ocak 2001 tarihli karar ile Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin, 4 Kasım 1999

tarihli kararın ertelenmesine hükmettiğini gözlemlemektedir. Đꢀbu baꢀvurunun AĐHM’ye

sunulmasının ardından verilen ek baꢀka bir kararla Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, 4

no’lu yargılamanın yok hükmünde olduğu ve tüm ilgili sonuçlarını sildiğini ilan etmiꢀtir.

AĐHM, baꢀvuran lehine verilen bir kararın, ulusal makamlar tarafından AĐHS’nin ihlal

edildiğinin alenen veya esastan kabul edilip ihlalin telafisinin sağlanmadığı durumlarda,

sözkonusu kiꢀinin “mağdur” sıfatını ortadan kaldırmadığı hatırlatmaktadır (Amuur-Fransa, 25

Haziran 1996 tarihli karar, Ergin-Türkiye (no:5), baꢀvuru no: 63925/00, 16 Haziran 2005,

Yaꢀar Kaplan-Türkiye, baꢀvuru no: 56566/00, 24 Ocak 2006, Aslı Güneꢀ-Türkiye, baꢀvuru

no: 53916/00, 27 Eylül 2005). Mevcut davada, baꢀvuran, yaklaꢀık on dört ay sonra verilen

cezanın ertelenmesi kararına kadar mahkumiyetinden kaynaklanan kısıtlamalara maruz kalmıꢀ

ve kamu hizmetinden yasaklanmıꢀtır.

AĐHM, mağdur sıfatına iliꢀkin olarak Hükümet’in yaptığı ön itirazı reddetmektedir. Baꢀka

açılardan bakıldığında kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını kaydeden AĐHM baꢀvuruyu

kabuledilebilir ilan eder.

B. Esas Hakkında

AĐHM, dava konusu mahkumiyet kararının, AĐHS’nin 10/1 maddesinin güvence altına aldığı

baꢀvuranın ifade özgürlüğü hakkına müdahale oluꢀturmasının taraflar arasında ihtilafa neden

olmadığını kaydetmektedir. Müdahalenin kanun tarafından öngörüldüğüne de itiraz

edilmemektedir.

AĐHM, Hükümet’in, ulusal güvenliği, torak bütünlüğünü ve kamu güvenliğini, ihtilaflı

müdahalenin yasal amacı olarak öne sürdüğünü gözlemlemektedir.

Baꢀvuran, bu hususta görüꢀ bildirmemiꢀtir.

AĐHM, müdahalenin, AĐHS’nin 10/2 maddesi anlamında toprak bütünlüğünün korunması gibi

yasal bir amaç güttüğü kanaatindedir (Bkz. diğerleri arasından, Yağmurdereli-Türkiye,

baꢀvuru no: 29590/96, 4 Haziran 2002; Ergin, 16 Haziran 2005). Mevcut davada uyuꢀmazlık

sözkonusu tedbirin “demokratik bir toplumda gerekli olup olmadığının” tespit edilmesi

sorununa dayanmaktadır.

Hükümet’e göre, yazılar ve konuꢀmalar, PKK’nın eylemlerini ulusal özgürleꢀme eylemleri

olarak sunduğundan ve Türk toplumunda farklı gruplar arasında kesinlikle ꢀiddete ve

düꢀmanlığa teꢀvik eden bölücü bir propaganda sözkonusu olduğundan baꢀvuranın

mahkumiyeti demokratik bir toplumda gerekliydi.

Hükümet, etkili entelektüel kiꢀi statüsünün baꢀvurana, sıradan bir kiꢀiye kıyasla ifade

özgürlüğü hakkını kullanırken daha çok görev ve sorumluluk yüklediğini savunmaktadır.

Baꢀvuran hakkında alınan önlemler, devletin yaꢀamsal çıkarlarını tehlikeye sokan eylemleri

belirlemek için yetkililerin sahip oldukları takdir payının ötesine geçmemekte ve AĐHS’nin

10. maddesinin 2. paragrafına dayanmaktadır.

6

Baꢀvuran, mahkumiyetinin demokratik bir toplumda hiçbir ꢀekilde gerekli olmadığı

kanaatindedir: söylemleri, nefrete veya ꢀiddete teꢀvik etmemekte, silahlı direniꢀ çağrısında

bulunmamaktadır. Sözkonusu konuꢀma ve yazıların, “PKK ile varolan durum” üzerinde

etkisi yoktur. Ayrıca kendisini mahkum eden yasaların tamamı vatandaꢀın ifade özgürlüğünün

korunması amacıyla kaldırılmıꢀ ve düzenlemeye, ifade özgürlüğüne getirilecek sınırlamalar

için gerçek ve yakın tehlike ilkesi getirilmiꢀtir. Böylece, sözkonusu mahkumiyet AĐHS’nin

10. maddesini ihlal etmiꢀtir.

AĐHM, iꢀbu baꢀvurudakine benzer sorunları ortaya koyan davalarda daha önce AĐHS’nin 10.

maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀmıꢀtır (Bkz. özellikle Ceylan – Türkiye, baꢀvuru no:

23556/94; Öztürk-Türkiye, baꢀvuru no: 22479/93; Đbrahim Aksoy; Karkın; Kızılyaprak-

Türkiye, baꢀvuru no: 27528/95, 2 Ekim 2003).

Đçtihadı ıꢀığında mevcut davayı inceleyen AĐHM, yazılarda ve konuꢀmalarda kullanılan

terimler ile bunların söylendiği veya yayımlandığı bağlama özellikle dikkat etmiꢀtir. Bu

çerçevede AĐHM, göreceği davanın bulunduğu koꢀulları özellikle terörle mücadeleye bağlı

zorlukları göz önüne almıꢀtır (Đbrahim Aksoy; Incal-Türkiye, 9 Haziran 1998; Yalçın Küçük-

Türkiye, baꢀvuru no: 28493/95, 5 Aralık 2002). AĐHM, 1995/26 numaralı dosyada birleꢀtirilen

farklı yargılamalar arasında bir ayrım yapmanın gerekli olduğu kanaatindedir.

1. 1, 2 ve 4 no’lu yargılamalar

AĐHM, öncelikle, 1, 2 ve 4 no’lu yargılamaların konusu olan ihtilaflı yazı ve konuꢀmalarda,

baꢀvuranın açıkça taraf tutarak ve coꢀkulu bir biçimde Kürt Halkını, PKK’yı ve bu örgütün

liderini savunduğunu not etmektedir.

AĐHM, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin ihtilaflı konuꢀma ve yazıların halkı kin ve

düꢀmanlığa teꢀvik eden ifadeler içerdiği ve bölücülüğü savunduğuna kanaat getirdiğini tespit

etmektedir.

Đç hukuk mercilerinin vermiꢀ oldukları kararlardaki gerekçeleri inceleyen AĐHM, bunların

baꢀvuranın ifade özgürlüğüne yapılan müdahaleyi haklı kılmaya yetmediğine kanaat

getirmektedir (mutatis, mutandis, Sürek-Türkiye (no:4), baꢀvuru no: 24762/94, 8 Temmuz

1999). AĐHM, yazı ve konuꢀmalardaki bazı söylemlerin bölücülüğü savunsa ve düꢀmanlık

anlamı taꢀısa da bunların ꢀiddet kullanımına, silahlı direniꢀe ve baꢀkaldırıya teꢀvik etmediğini

ve ꢀiddet içeren bir söylemin sözkonusu olmadığını gözlemlemektedir, AĐHM’ye göre bu

dikkate alınacak temel unsurdur (Sürek-Türkiye (no:1), baꢀvuru no: 26682/95; Gerger-

Türkiye, baꢀvuru no: 24919/94, 8 Temmuz 1999).

2. 3 no’lu yargılama

AĐHM, 3 no’lu yargılamanın 1,2 ve 4 no’lu yargılamalardan ayrı olarak incelenmesi gerektiği

kanaatindedir.

Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, Almanya’da yaptığı iki konuꢀma ve PKK’nın

propaganda organı olan Berxwedan dergisinde yayımlanan iki yazısı nedeniyle baꢀvuran dört

yıl altı ay hapis cezasına mahkum etmiꢀtir. Zira Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, bu yazı

ve konuꢀmaların PKK’ya manevi destek içerdiğine ve sözkonusu söylemlerin silahlı bir

örgüte yardım olarak nitelendirilebileceğine kanaat getirmiꢀtir. Baꢀka bir değiꢀle baꢀvuran,

dile getirdiği fikirleri nedeniyle cezalandırılmıꢀtır.

7

AĐHM, mahkumiyete neden olan tek kanıt unsurunun ifade biçimleri olması nedeniyle ulusal

mahkemelerin suçu nasıl nitelendirdikleri üzerinde durmaya gerek olmadığı kanaatindedir

(Bkz. Sever ve Aslan-Türkiye, baꢀvuru no: 33675/02, 12 Nisan 2007, mutatis, mutandis,

Çakar-Türkiye baꢀvuru no: 42741/98, 23 Ekim 2003 ve Emir-Türkiye, baꢀvuru no: 10054/03,

03 Mayıs 2007).

AĐHM bununla birlikte, “oğullarınızı savaꢀa gönderin” diye seslenerek dinleyicilere açıkça

silahlı direniꢀ çağrısında bulunmasından dolayı 27 Kasım 1994 tarihinde yapılan konuꢀmanın,

3 no’lu yargılamanın konusunu oluꢀturan diğer yazı ve konuꢀmalardan ayrıldığını

gözlemlemektedir. ꢁiddete teꢀvikin açıkça sözkonusu olduğu tespitinde bulunulduğunda

(Sürek-Türkiye, (no:3)) baꢀvuru no: 24735/94, 8 Temmuz 1999) AĐHM, uygulanan ceza

“zorunlu bir sosyal ihtiyacı” karꢀılayacak nitelikte ve ilgilinin mahkumiyetini haklı kılmak

için yetkililer tarafından öne sürülen gerekçeler “ilgili ve yeterli” olduğu sürece bir

konuꢀmanın AĐHS’nin 10. maddesinin korumasından faydalanamayacağını vurgulama gereği

duymaktadır (sözü edilen Sürek).

Ayrıca AĐHM, yapılan müdahalenin orantılılığının belirlenmesinde, cezanın niteliği ve

ağırlığının dikkate alınacak unsurlar olduğu kanaatindedir. Bu bağlamda AĐHM, birleꢀtirilen

dört yargılamanın tamamı için baꢀvuranın toplam altı yıl altı ay hapis ve yaklaꢀık 1.300 Euro

tutarında para cezasına mahkum edildiğini kaydetmektedir. AĐHM özellikle özgürlükten

yoksun bırakma cezasının ağır olduğunu belirtmektedir.

Yukarıda söylenenler göz önüne alındığında, izlenen yasal amaçla arasında makul bir

orantılılık bağı bulunmadığından ihtilaflı müdahalenin “demokratik bir toplumda gerekli

olduğu” kabuledilemez.

Bu durumda AĐHM, AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀmıꢀtır.

II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, davasının makul bir sürede görülmemesinden ve Yargıtay Savcısı’nın görüꢀünün

kendisine tebliğ edilmemesinden ꢀikayetçidir. Baꢀvuran, AĐHS’nin 6. maddesine atıfta

bulunmaktadır.

AĐHS’nin 10. maddesi kapsamında ulaꢀtığı ihlal tespitini göz önüne alarak AĐHM, iꢀbu

baꢀvuru ile sunulan esas hukuki sorunu incelediği kanaatindedir.

Dava konusu olayların tamamını ve tarafların argümanlarını dikkate alarak AĐHM, AĐHS’nin

6. maddesine dayalı olarak yapılan diğer ꢀikayetlerin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına

kanaat getirmektedir (Kamil Uzun-Türkiye, baꢀvuru no: 37410/97, 10 Mayıs 2007; Balçık ve

diğerleri-Türkiye, baꢀvuru no: 25/02, 29 Kasım 2007).

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuran, maddi ve manevi zarar olarak 50.000 YTL (yaklaꢀık 30.000 Euro) talep etmektedir.

Bu bağlamda baꢀvuran, hapis cezasını, üç yıl boyunca kamu hizmetinden yasaklanmasını,

ödediğini dile getirdiği ancak belgelendirmediği para cezasını ve ulusal mahkemeler önünde

2.000 Euro tutarında yapmıꢀ olduğu yargılama masraflarını öne sürmektedir.

8

Hükümet, bu talebin dayanaksız ve aꢀırı olduğu kanaatindedir.

Maddi zarara iliꢀkin olarak AĐHM, baꢀvuranın para cezasını ödediğini kanıtlama imkanı

sağlayan hiçbir belge sunmadığını belirtmektedir. Bu durumda baꢀvurana, maddi zarara

iliꢀkin olarak ödeme yapılmasına gerek olmamaktadır. Manevi zarara iliꢀkin olarak ise AĐHM,

sözkonusu müdahalenin “demokratik bir toplumda gerekli” kabuledilemeyeceği sonucuna

ulaꢀtığını hatırlatmaktadır. Bu nedenle AĐHM, baꢀvurana, hakkaniyete uygun olarak 3.000

Euro manevi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran, AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri için 750 Euro

istemekte, avukatlık ücretinin, posta, çeviri ve fotokopi masraflarının ödenmesini talep

etmektedir. Baꢀvuran, bu taleplerini belgelendirmemiꢀtir.

Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM içtihadına göre, bir baꢀvuran yargılama masraf ve harcamaların geri ödemesini ancak

gerçekliği, gerekliliği ve makul oranda olduğu ortaya konulduğu sürece elde edebilir. Mevcut

davada sahip olduğu unsurları ve sözü edilen kriterleri göz önüne alarak AĐHM, baꢀvuranın

yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin talebini reddetmektedir.

C. Gecikme faizi

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç

puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 6. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetlerin ayrıca incelenmesine gerek

olmadığına;

4. a) AĐHS’nin 44/2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere, miktara

yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından

baꢀvurana, 3.000 Euro (üç bin Euro) ödemesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa

Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eꢀit

oranda eꢀit oranda basit faizin uygulanmasına;

5. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM iç tüzüğünün 77/2. ve 77/3. maddelerine

uygun olarak 22 Nisan 2008 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.

9