CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

YALVAÇ -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:21502/04)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

10 Haziran 2008

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (21502/04) no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀı

Enver Yalvaç’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 6 Mayıs 2004 tarihinde

Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları

Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Đzmir Barosu avukatlarından M. Yılmaz tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran, 1985 doğumludur ve Đzmir’de ikamet etmektedir.

26 Eylül 2003 tarihinde, saat 15.30’da polis memurları, parkta yaralı bir adam olduğuna dair

bir ihbar almıꢀlardır. Bıçakla yaralanan sözkonusu adam, polise baꢀvuranın da aralarında

bulunduğu saldırganları tarif etmiꢀtir.

Aynı gün, baꢀvuran ve dört kiꢀi yakalanmıꢀ ve Balçova Merkez Karakolu’na götürülmüꢀtür.

Yakalananlardan biri yaralanan kiꢀi ile ağız dalaꢀına girdiğini ve yaraladığını kabul etmiꢀtir.

Sözkonusu kiꢀi, olay yerinde bulunan arkadaꢀlarının hiçbir ꢀekilde sözkonusu ağız dalaꢀına

karıꢀmadıklarını sadece ayırmak için araya girmeye çalıꢀtıklarını belirtmiꢀtir.

Aynı gün içerisinde, sözkonusu beyanları doğrulayan yaralının kız arkadaꢀı verdiği

ifadesinde bunları doğrulamıꢀtır.

Yine aynı gün baꢀvuranın da ifadesi alınmıꢀtır. Baꢀvuran, sözkonusu ağız dalaꢀına dahil

olduğunu reddetmiꢀ, olaya karıꢀanları ayırmaya çalıꢀtığını ileri sürmüꢀ ve kiꢀinin bıçak ile

yaralandığını görmediğini belirtmiꢀtir.

27 Eylül 2003 tarihinde, polis memurları, ihtilaflı olayları kabul eden kiꢀi dıꢀındaki sözkonusu

kiꢀilerin Savcının talimatı üzerine serbest bırakıldıklarına dair bir tutanak hazırlamıꢀlarıdır.

6 Ekim 2003 tarihinde, Đzmir Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranı ve diğer dört kiꢀiyi darp ve

yaralama ile suçlamıꢀ ve Türk Ceza Kanunu’nun 456/4 maddesi uyarınca baꢀvuranın

mahkumiyetini talep etmiꢀtir.

Baꢀvuran, iddianamenin kendisine tebliğ edilmediğini ileri sürmüꢀtür.

20 Ekim 2003 tarihinde, Đzmir Ceza Mahkemesi, atılı suçların varlığına kanaat getirdiği bir

ceza kararı vermiꢀ ve sonuç olarak Türk Ceza Kanunu’nun 456/4 maddesi uyarınca baꢀvuranı,

346.783.000 TL para cezasına çarptırmıꢀtır.

3 Kasım 2003 tarihinde, sözkonusu karar baꢀvurana tebliğ edilmiꢀtir.

11 Kasım 2003 tarihinde, baꢀvuran bu karara karꢀı çıkmıꢀ ve davanın yeniden görülmesini

talep etmiꢀtir.

2

14 Kasım 2003 tarihinde, dosya hakkında karar veren Đzmir Asliye Ceza Mahkemesi,

sözkonusu talebi reddetmiꢀtir.

Baꢀvuran, sırasıyla 8 Ocak, 6 ꢁubat ve 8 Mart 2004 tarihlerinde para cezasını üç taksitte

ödemiꢀtir.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, cezai kovuꢀturma boyunca birçok bağlamda adil yargılanma ve savunma haklarının

ihlaline maruz kaldığını ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran, kendisine yöneltilen suçlamalar hakkında

bilgilendirilmediğini, avukat tarafından temsil edilmediğini, savunmasını hazırlamak için

gerekli zaman ve kolaylıkların kendisine tanınmadığını ve tanıkları sorgulayamadığını ya da

sorgulatamadığını ileri sürmektedir. Baꢀvuran, silahların eꢀitliği ve masumiyet karinesi

ilkelerinin de ihlal edildiğini iddia etmektedir. Baꢀvuran, bu bağlamda AĐHS’nin 6.

maddesinin 1., 2. ve 3. paragraflarına atıfta bulunmaktadır.

Hükümet, bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır ve ceza kararnamelerinin verilmesinin nedeninin yargı

süreci kısaltmak olduğunu savunmaktadır. Atılı suçun hafifliği, verilen cezanın niteliği (para

cezası) ve duruꢀma yapılmasının gerekliliğine iliꢀkin hakim takdiri mevcut davada duruꢀma

yapılmamasını haklı kılan gerekçelerdendir. Ayrıca, ceza kararnamesine iliꢀkin hükümler,

Yeni Türk Ceza Kanunu’nda kaldırılmıꢀtır.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

AĐHM, yargılamanın hiçbir aꢀamasında, baꢀvuranın ulusal mahkemeler önünde duruꢀma

yapılmasından faydalanamadığını belirtmiꢀtir. Ne ceza kararnamesini veren ceza

mahkemesinde ne de baꢀvuranın itirazı hakkında hükme varan Asliye Ceza Mahkemesi’nde

duruꢀma yapılmamıꢀtır. Baꢀvuran, kendisini yargılamaya çağrılan hakimler karꢀısına hiçbir

zaman vicahi olarak çıkma imkanına sahip olamamıꢀtır.

AĐHM, mevcut davadakine benzer sorunları ortaya koyan birçok dava incelemiꢀ ve AĐHS’nin

6/1 maddesinin ihlal edildiği tespitine ulaꢀmıꢀtır (Bkz, Karahanoğlu; Tanyar ve Küçükergin-

Türkiye, baꢀvuru no: 74242/01, 5 Aralık 2006; Oyman-Türkiye, baꢀvuru no: 39856/02, 20

ꢁubat 2007).

AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in mevcut davada farklı bir sonuca ulaꢀmak için

ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığına kanaat getirmiꢀtir.

Sahip olduğu unsurların ıꢀığında ve içtihadı uyarınca AĐHM, baꢀvuranın davasının davaya

bakan mahkemeler tarafından hakkaniyete uygun olarak görülmemesi nedeniyle AĐHS’nin 6/1

maddesinin ihlal edildiğine kanaat getirmektedir.

3

AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafı kapsamında ulaꢀılan ihlal tespitini göz önüne alarak,

AĐHM, mevcut baꢀvuruda ortaya konulan baꢀlıca hukuki sorunu incelediği kanaatindedir.

AĐHM, AĐHS’nin 6. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetlerin geri kalan kısmının ayrı olarak

incelenmesine gerek olmadığını düꢀünmektedir (Bkz, Bolluk-Türkiye, baꢀvuru no: 34506/03,

2 Ekim 2007).

II. AĐHS’NĐN 13. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Mahkumiyetine iliꢀkin olarak yaptığı itirazın dosya üzerinden incelenmesi nedeniyle,

baꢀvuran, etkili baꢀvuru imkanından yararlanamadığını ileri sürmektedir. Baꢀvuran, bu

bağlamda, AĐHS’nin 13. maddesine atıfta bulunmaktadır.

Hükümet, sözkonusu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, sözkonusu ꢀikayetin yukarıda incelenen ꢀikayetle bağlantılı olduğunu dolayısıyla

kabuledilebilir nitelikte olduğunu belirtmektedir.

AĐHS’nin 6. maddesi kapsamında ulaꢀılan tespiti göz önüne alan AĐHM, mevcut davada

sözkonusu hüküm ihlal edilmiꢀ olsa dahi bu madde kapsamında yapılan ꢀikayetin

incelenmesine gerek olmadığı kanaatindedir (Bkz. Karakaya-Türkiye, baꢀvuru no: 11424/03,

24 Ocak 2008).

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuran, 346.783.000 TL’ye tekabül eden para cezasını ödemek zorunda kalması nedeniyle

2.000 Euro maddi tazminat talep etmektedir. Baꢀvuran, maruz kaldığı manevi zarar için de

30.000 Euro istemektedir.

Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, belirtilen eksikliklerden dolayı Türk Mahkemelerinin neden olduğu sonuçlarla ilgili

olarak yorum yapma gereği duymamakta ve baꢀvuranın maddi tazminat talebini

reddetmektedir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran, yazıꢀma ve çeviri masrafları nedeniyle AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu masraf için

1.005,50 YTL¹talep etmektedir. Ulusal mahkemeler önündeki yargılama için avukatlık ücreti

olarak 1.000 YTL²ve AĐHM önündeki yargılama için 3.500 YTL³istemektedir. Baꢀvuran,

çeviri makbuzları ile avukatlık ücret tarifesini belge olarak sunmaktadır.

Hükümet, bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.

¹Yaklaꢀık 498 Euro

²Yaklaꢀık 496 Euro

³Yaklaꢀık 1.736 Euro

4

AĐHM, içtihadına göre, bir baꢀvuran, yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak

gerçekliği, gerekliliği ve makul oranda oldukları ortaya konulduğu sürece elde edebilir.

Mevcut davada sahip olduğu unsurları ve yukarıda sözü edilen kriterleri göz önüne alan

AĐHM, tüm masraflar için baꢀvurana 1.500 Euro ödenmesinin makul olacağı kanaatindedir.

C. Gecikme faizi

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç

puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. Ulusal yargılama çerçevesinde duruꢀma yapılmaması nedeniyle AĐHS’nin 6/1

maddesinin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 6. maddesi kapsamında yapılan diğer ꢀikayetlerin ve AĐHS’nin13. maddesi

kapsamında yapılan ꢀikayetin incelenmesine gerek olmadığına;

4. Đhlal tespitinin kendisinin baꢀvuranın maruz kaldığı manevi zarar için yeterli adil

tatmin oluꢀturduğuna;

5. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet

tarafından baꢀvurana her türlü vergiden muaf tutularak yargılama masraf ve giderleri

için 1.500 Euro (bin beꢀ yüz Euro) ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

6. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve

3. paragraflarına uygun olarak 10 Haziran 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

5