COUNCIL

A V R U P A

OF E U R O P E

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

YANANER – TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 6291/05)

KARAR

STRAZBURG

16 Temmuz 2009

NĐHAĐ

16/10/2009

Đꢀbu karar ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.

1

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 6291/05 no’lu davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı

Bülent Yananer’in (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne, 13 Ocak 2005

tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Sözleꢀme’nin (“AĐHS”)

34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (“AĐHM”) önünde, Đzmir Barosu

avukatlarından M. Đꢀeri tarafından temsil edilmiꢀtir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1976 doğumludur ve Bodrum’da ikamet etmektedir. Baꢀvuran, olayların

yaꢀandığı sırada bir otelin müdürlüğünü yapmaktaydı.

Belirtilmeyen bir tarihte, zorla para aldıkları ve tehditte bulundukları iddiasıyla

baꢀvuran ile birlikte diğer üç kiꢀi hakkında polise ꢀikayette bulunulmuꢀtur.

24 Temmuz 2004 tarihinde, diğer üç kiꢀi ile birlikte baꢀvuran, Bodrum Đlçe Emniyet

Müdürlüğü Organize Suçlarla Mücadele Grup Amirliği’nde görevli polis memurları

tarafından yakalanarak gözaltına alınmıꢀtır. Ayrıca, yakalandıkları sırada baꢀvuranın

kullandığı araçta bir miktar eroin bulunmuꢀtur.

Aynı gün saat 08.00’de baꢀvuran tarafından imzalanan ꢀüpheli sanık hakları formuna

göre, adli yardım ve sessiz kalma hakkı dahil olmak üzere baꢀvuran haklarından haberdar

edilmiꢀtir. Ancak, baꢀvuran söz konusu haklarından feragat etmiꢀtir.

Aynı gün saat 20.30’da, baꢀvuran iki polis memuru tarafından sorgulanmıꢀ ve

aleyhindeki suçlamaları reddetmiꢀtir.

Baꢀvuran, baꢀvuru formunda Mehmet ve Soner adlı iki polis memuru tarafından

sorgulandığı sırada iꢀkenceye maruz kaldığını iddia etmiꢀ, ancak herhangi bir ayrıntıdan

bahsetmemiꢀtir.

Baꢀvuran, 28 Nisan 2005 tarihinde, AĐHM Sekretaryası’nın özel talebi üzerine,

gözaltındayken polis memurları tarafından maruz bırakıldığını iddia ettiği çeꢀitli kötü

muamele ꢀekillerini ayrıntılarıyla anlattığı yaklaꢀık on bir sayfa uzunluğunda bir mektup ibraz

etmiꢀtir. Baꢀvuran, özellikle, yakalanma sırasında göğsüne ꢀiddetli bir yumruk atıldığını;

karakola geldikten sonra gözlerinin bağlandığını, ellerinin kelepçelendiğini, yüzüstü yere

yatırılarak bacaklarının havaya kaldırılmasının söylendiğini, kalçasına tekme atıldığını,

ayaklarını yere indirdiğinde ise kafasına vurulduğunu; sorgulama sırasında polislerden biri

sağ bacağını çekerken diğerinin sırtına bastırdığını iddia etmiꢀtir. Bu sırada, testislerinin

sıkıldığını, sırtına tekme atıldığını ve baskı uygulandığını ileri sürmüꢀtür. Cumhuriyet Savcısı

huzuruna çıkarılmadan birkaç saat önce baꢀvurana Soner amirin geleceği söylenmiꢀ ve

baꢀvuran saatlerce rahatsız bir pozisyonda oturtularak bekletilmiꢀtir. Bu kiꢀi baꢀvuranın

yüzünü ve çenesini yumruklamıꢀ, dizlerine tekme atmıꢀtır. Baꢀvuran, Soner, Mehmet,

Bayram, Osman, Tolga ve diğer üç polis memurunun iddia konusu kötü muameleden sorumlu

olduğunu ileri sürmüꢀtür.

2

Baꢀvuran, 25 Temmuz 2004 tarihinde, Bodrum Devlet Hastanesi’nde Ü.E. adlı doktor

tarafından muayene edilmiꢀ ve vücudunda herhangi bir yara izine rastlanmamıꢀtır.

Baꢀvuran, aynı gün, Bodrum Sulh Hukuk Mahkemesi’nde Cumhuriyet Savcısı ve

hakim huzuruna çıkartılmıꢀtır. Bodrum Sulh Hukuk Mahkemesi hakimi baꢀvuranın

tutuklanmasına karar vermiꢀtir.

26 Temmuz 2004 tarihinde, baꢀvuranın avukatı, baꢀvuranın gözaltı sırasında ciddi bir

ꢀekilde iꢀkenceye maruz bırakıldığını iddia ederek Bodrum Cumhuriyet Savcılığı’na suç

duyurusunda bulunmuꢀ ve baꢀvuranı sorgulayan polis memurlarının yargılanmasını talep

etmiꢀtir. Baꢀvuranın avukatı, baꢀvuranın sağ gözünün altında ve sırtında morluklar olduğunu

iddia ederek, psikiyatrik ve tıbbi muayeneden geçmesi için baꢀvuranın acilen bir hastaneye

sevk edilmesini talep etmiꢀtir. Ancak, dilekçede iddia konusu kötü muameleye iliꢀkin

herhangi bir ayrıntıya yer verilmemiꢀtir.

Baꢀvuran, 27 Temmuz 2004 tarihinde, Bodrum Devlet Hastanesi’nde iki doktor

tarafından muayene edilmiꢀtir. Dr. M.A., baꢀvuranın sırtının alt kısmında uzunlamasına beꢀ

veya altı adet ekimozlu bölge tespit etmiꢀ ve baꢀvurana üç gün iꢀ göremez raporu vermiꢀtir.

M.A., raporunda, bir soru iꢀaretiyle birlikte, baꢀvuranın iꢀkenceden ꢀikayetçi olduğunu

kaydetmiꢀtir. Baꢀvuran, aynı gün göz doktoru E.T. tarafından muayene edilmiꢀ ve sağ

gözünün altında ekimoz saptanmıꢀtır. Bunun sonucunda baꢀvurana üç gün iꢀ göremez raporu

verilmiꢀtir.

13 Ağustos 2004 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranı sorgulayan iki polis

memurunun ifadesini almıꢀtır. Polis memurları, ifadelerinde, baꢀvuranın sorgusu sırasında

diğer iꢀ arkadaꢀlarının da yanlarında bulunduklarını itiraf etmiꢀlerdir. Ancak, iꢀ arkadaꢀlarının

görevlerini suiistimal etmediklerini ileri sürmüꢀlerdir.

16 Ağustos 2004 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı baꢀvuranın ifadesini almıꢀtır.

Baꢀvuran, sorgulama sırasında, organize suçlarla mücadele grup amiri Mehmet K.’nin gözleri

kapalı ve kelepçeliyken kendisine diz çöktürdüğünü ve vurduğunu ifade etmiꢀtir. Mehmet K.,

ayrıca baꢀvuranı tehdit etmiꢀ ve talep etmesine rağmen baꢀvurana avukat yardımı sağlamayı

reddetmiꢀtir. Baꢀvuran, kötü muamelede bulunanların resmi olarak kendisini sorgulayan polis

memurları değil, Mehmet K. ve Soner adlı amirler olduğunu ifade etmiꢀtir. Baꢀvuran, ayrıca,

tıbbi muayene için hastaneye giderken yanında iki polis memuru olduğu için korktuğunu ve

herhangi bir yarasının bulunmadığını söyleyerek doktoru yanlıꢀ yönlendirdiğini iddia etmiꢀtir.

18 Ağustos 2004 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı, sanık polis memuru Mehmet K.’nın

ifadesini almıꢀtır. Mehmet K. aleyhindeki suçlamaları reddetmiꢀtir. Mehmet K., organize

suçlarla mücadele grup amiri olduğunu ve aleyhinde yapılan çeꢀitli soruꢀturmalar nedeniyle

baꢀvuranı tanıdığını ifade etmiꢀtir. Sanık, ayrıca, Soner adlı tek polis memurunun Đlçe

Emniyet Müdürlüğü grup amiri olduğunu ve iddia konusu olayın yaꢀandığı sırada bu kiꢀinin

karakolda olmadığını ileri sürmüꢀtür.

Aynı gün, Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranı muayene eden doktorların ifadesini almıꢀtır.

Dr. Ü.E., diğer hususlar meyanında, 25 Temmuz 2004 tarihinde baꢀvuranı muayene

ettiği sırada kötü muamele izine rastlamadığını ve baꢀvuranın kendisine herhangi bir

ꢀikayetinin olmadığını söylediğini ifade etmiꢀtir. Doktor, ayrıca, baꢀvuranı muayene ettiği acil

3

serviste ayrı bir odalarının olmaması nedeniyle muayene sırasında yanlarında bulunmayan

polis memurlarının kendilerini görebildiklerini ifade etmiꢀtir. Ancak, doktor baꢀvuranın bu

durumla ilgili korku veya rahatsızlık duyduğuna dair herhangi bir izlenim edinmediğini iddia

etmiꢀtir.

Dr. M.A., diğer hususlar meyanında, baꢀvuranın kötü muamele konusunda ꢀikayetçi

olduğunu ve sırtındaki morlukları gösterdiğini ifade etmiꢀtir. Ancak, morlukların kötü

muameleden kaynaklanıp kaynaklanmadığını belirleyemedikleri için M.A. baꢀvuranın

ꢀikayetinin yanına soru iꢀareti koyduğunu ifade etmiꢀtir.

Dr. E.T., diğer hususlar meyanında, baꢀvuranın genel durumunun iyi olduğunu

belirtmiꢀtir. E.T. jandarmaların muayeneye gelmeden önce baꢀvuranın kendisini sağa sola

vurduğunu söylediklerini duyduğunu ileri sürmüꢀtür. Doktor, baꢀvuranın sağ gözünün altında

hafif bir ekimoz saptandığını ancak herhangi bir ꢀiꢀlik bulunmadığını ifade etmiꢀtir. Doktor,

bu bağlamda, morarmanın yaklaꢀık on güne kadar sürebileceği ve kiꢀinin kendinden

kaynaklanabileceği için söz konusu ekimozun ne zaman oluꢀtuğunu bilemeyeceğini ileri

sürmüꢀtür.

Aynı gün, baꢀvuranın avukatı Cumhuriyet Savcılığı’na dilekçe vererek baꢀvurana kötü

muamelede bulunan polis memurlarının bulunmasını talep etmiꢀtir. Avukat, dilekçesinde,

baꢀvuranın daha önce Mersin Emniyet Müdürlüğü’nde görev yapmıꢀ bir emniyet amiri olan

Soner ile soyadının Kuzu olması muhtemel Mehmet adlı polis memurları tarafından iꢀkenceye

maruz bırakıldığını iddia etmiꢀtir. Bu polis memurları baꢀvuranın baꢀına ve vücuduna rastgele

vurmuꢀlardır. Sorgulama sırasında, yedi polis memuru baꢀvuranı yere yatırmıꢀ, baꢀvuranın

sırtını ve belini tekmelemiꢀ ve spor ayakkabılarıyla baꢀvuranın sırtına tırmanmıꢀlardır.

Ayrıca, baꢀvuran küfre maruz kalmıꢀ ve gözleri bağlanmıꢀtır. Baꢀvuranın avukatı, ayrıca,

içine kapanan ve korkaklaꢀan baꢀvuranın psikiyatrik muayene için hastaneye gönderilmesini

talep etmiꢀtir.

19 Ağustos 2004 tarihinde, baꢀvuranın ifadelerini göz önünde bulunduran Cumhuriyet

Savcısı, baꢀvuranı sorgulayan S.A. ve S.G. adlı polis memurları hakkında kovuꢀturma

yapılmamasına karar vermiꢀtir. Baꢀvuranın gözaltı öncesi ve sonrasındaki çeliꢀkili ifadelerini,

tutumunu ve doktorların ifadelerini göz önünde bulunduran Cumhuriyet Savcısı, organize

suçlarla mücadele grup amiri Mehmet K. ile ilgili olarak, ek sağlık raporlarındaki bulguların

Mehmet K.’nin sorumlu tutulduğu kötü muameleden kaynaklandığını gösterecek herhangi bir

delil bulunmadığı sonucuna varmıꢀtır. Bu nedenle, Cumhuriyet Savcısı, Mehmet K. hakkında

kovuꢀturma yapılmamasına karar vermiꢀtir.

1 Eylül 2004 tarihinde, baꢀvuran, Cumhuriyet Savcısı’nın kararına itiraz etmiꢀtir.

Baꢀvuran, diğer hususlar meyanında, Mehmet ve Soner adlı polis memurlarının kendisine

iꢀkence yaptıklarını, baꢀına ve vücuduna rastgele vurduklarını iddia etmiꢀtir. Daha sonra, yedi

polis memuru baꢀvuranı yere yatırarak sırtını ve belini tekmelemiꢀtir.

16 Eylül 2004 tarihinde, Aydın Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranın itirazını

reddetmiꢀtir.

Bu arada, baꢀvuran Bodrum Đlçe Emniyet Müdürlüğü’nde görevli polis memurları

hakkında disiplin kovuꢀturması baꢀlatılmasını talep etmiꢀ, ancak baꢀvuranın bu talebi

reddedilmiꢀtir.

4

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 3. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, gözaltında bulunduğu sırada kötü muameleye maruz kaldığı ve makamların

ꢀikayetlerine iliꢀkin etkili bir soruꢀturma yapmadıkları konusunda ꢀikayetçi olmuꢀ ve bu

ꢀikayetlerini AĐHS’nin 3. maddesine dayandırmıꢀtır.

A. Kabuledilebilirlik

Hükümet, AĐHS’nin 35/1 maddesinde öngörülen iç hukuk yollarının tüketilmesi

kuralının yerine getirilmemesi nedeniyle, AĐHM’den baꢀvurunun reddini talep etmiꢀtir.

Hükümet, baꢀvuranın hukuk veya idare mahkemelerine dava açarak maruz kaldığını iddia

ettiği zararın tazminini talep edebileceğini iddia etmiꢀtir.

AĐHM, önceki davalarda Hükümet tarafından öne sürülen iddianın aynısını inceleyip

reddettiğini hatırlatır (Nevruz Koç / Türkiye, no. 18207/03; Eser Ceylan / Türkiye, no.

14166/02). AĐHM, söz konusu davada, bu kararından ayrılmasını gerektirecek herhangi bir

özel koꢀul bulunmadığı kanaatindedir. Sonuç olarak, AĐHM, Hükümet’in ön itirazını

reddeder.

AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca baꢀvuranın ꢀikayetinin açıkça dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle ꢀikayet kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

Hükümet, baꢀvuranın kötü muamele iddialarının dayanaktan yoksun olduğunu ileri

sürmüꢀ ve yerel makamların çeꢀitli giriꢀimlerine atıfta bulunarak söz konusu davaya iliꢀkin

etkili bir soruꢀturma yapıldığını iddia etmiꢀtir.

Baꢀvuran iddialarını sürdürmüꢀtür.

AĐHM, sağlık durumu iyi bir ꢀekilde gözaltına alınan bir bireyin serbest bırakıldığında

yaralı olması durumunda, Devletin bu yaraların nedenine iliꢀkin makul bir açıklama getirmek

ve mağdurun iddialarının doğruluğuna -özellikle bu iddialar sağlık raporlarlarıyla

desteklenmiꢀse- gölge düꢀüren kanıtlar ileri sürmek yükümlülüğü taꢀıdığını hatırlatır. Aksi

takdirde, AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca açık bir sorun ortaya çıkacaktır (Selmouni / Fransa,

no. 25803/94; 18 Aralık 1996 tarihli Aksoy-Türkiye kararı, Hüküm ve Karar Raporları 1996-

VI; 27 Ağustos 1992 tarihli Tomasi / Fransa kararı; 4 Aralık 1995 tarihli Ribitsch / Avusturya

kararı).

AĐHM, delilleri değerlendirirken, genellikle “makul ꢀüphenin ötesinde” kanıt

standardını uygulamaktadır (Avꢀar / Türkiye, no. 25657/94). Ancak böyle bir kanıt yeterince

güçlü, açık ve anlamlı çıkarımların veya çürütülemeyen benzer karinelerin varlığı ile ortaya

konabilir (18 Ocak 1978 tarihli Đrlanda / Birleꢀik Krallık kararı). Ayrıca, söz konusu olaylar,

ꢀahsın gözaltında kendi kontrollerinde olduğu sırada, tamamıyla veya büyük oranda

yetkililerin bilgisi dahilinde gerçekleꢀmiꢀse, gözaltı sırasında meydana gelen yaralanmalarla

5

ilgili güçlü maddi karineler ortaya çıkacaktır. Tatminkar ve ikna edici bir açıklama getirme

yükümlülüğünün yetkililere ait olduğu söylenebilir (Salman / Türkiye, no. 21986/93).

AĐHM, söz konusu davada, baꢀvuranın yakalanmasının ardından sağlık

muayenesinden geçmediğini gözlemlemektedir. AĐHM, ayrıca, gözaltı sonrasında hazırlanan

sağlık raporunda baꢀvuranın bu süre içerisinde kötü muameleye maruz kaldığını gösteren

herhangi bir delil bulunmadığını kaydeder. Ancak, AĐHM, baꢀvuranın bir baꢀka doktor

tarafından görülme talebi üzerine gözaltının sona ermesinden iki gün sonra muayene

edildiğini ve muayeneyi gerçekleꢀtiren doktorların bazı fiziksel bulgulara rastladığını

gözlemlemektedir. AĐHM, raporda ekimozların rengine ve büyüklüğüne iliꢀkin detaylara yer

verilmemesine rağmen, bu fiziksel bulguların en azından baꢀvuranın sırtının tekmelendiği ve

yüzüne vurulduğu iddialarıyla örtüꢀtüğünü gözlemlemektedir.

AĐHM, bu bağlamda, Hükümet’in, 27 Temmuz 2004 tarihli sağlık raporunda

kaydedilen yaralanmaların nasıl gerçekleꢀtiğine dair herhangi bir açıklama yapmadığını

gözlemlemektedir. AĐHM, dava koꢀullarının tamamını ve bütün bu süre boyunca devlet

makamlarının kontrolü altında bulunan baꢀvuranda görülen yaralanmaların sebebine iliꢀkin

Hükümet’in makul bir açıklama yapmamasını göz önünde bulundurarak, söz konusu

yaralanmaların Hükümet’in sorumlu olduğu kötü muamele sonucu oluꢀtuğu sonucuna varır.

AĐHM, AĐHS’nin 3. maddesinin, makamların “savunulabilir” olan ve “makul ꢀüphe

uyandıran” kötü muamele iddialarını incelemesini gerektirdiğini hatırlatır (Ay / Türkiye, no.

30951/96). AĐHM içtihadı tarafından tanımlanan etkililiğe iliꢀkin asgari standartlar,

soruꢀturmanın bağımsız, tarafsız, kamu denetimine açık olmasını ve yetkili makamların örnek

bir titizlik ve çabuklukla hareket etmelerini gerektirir (Çelik ve Đmret / Türkiye, no. 44093/98).

AĐHM, ayrıca, AĐHS’de yer alan hakların teorik ve aldatıcı değil, uygulanabilir ve etkili

olduğunu hatırlatır. Dolayısıyla, bu tür davalarda, etkili bir soruꢀturma sorumluların

belirlenmesini ve cezalandırılmasını sağlar nitelikte olmalıdır (Orhan Kur / Türkiye, no.

32577/02).

AĐHM, AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca, baꢀvuranda görülen yaralanmalardan

Savunmacı Devlet’in sorumlu olduğu sonucuna varmıꢀtır. Bu sebeple, etkili bir soruꢀturma

yapılmıꢀ olması gerekmektedir.

AĐHM, sözkonusu davada, Cumhuriyet Savcılığı tarafından vakit kaybetmeden

baꢀvuranın iddialarına iliꢀkin soruꢀturma yapıldığını gözlemlemektedir. Cumhuriyet

Savcısı’nın S.A., S.G. ve Mehmet K. hakkında kovuꢀturma baꢀlatılmamasına yönelik

kararının Ağır Ceza Mahkemesi tarafından onaylanması ile söz konusu soruꢀturma sona

ermiꢀtir. Soruꢀturma sırasında, baꢀvuranın iddialarının doğruluğunun tespiti için ek sağlık

raporları istenmiꢀ ve Cumhuriyet Savcısı baꢀvuranın, ꢀüpheli polis memurlarının ve baꢀvuranı

muayene eden doktorların ifadesini almıꢀtır.

Ancak, AĐHM, Cumhuriyet Savcısı’nın soruꢀturmayı yapma ꢀeklinde eksiklikler

olduğunu, bu eksikliklerin de soruꢀturmanın etkinliğini etkilediğini gözlemlemektedir. AĐHM,

ilk olarak tutukluların kötü muamele iddiasında bulunduğu durumlarda, adli muayenelerin

tutuklu hakkında yapılan soruꢀturmalarda hayati önem taꢀıdığını hatırlatır (Salmanoğlu ve

Polattaꢀ / Türkiye, no. 15828/03). AĐHM, bu bağlamda, AĐHM’ye sunulan sağlık raporlarının

ayrıntılara yer vermediğini ve AĐHM’nin kötü muameleye iliꢀkin davaları incelerken göz

önünde bulundurduğu Avrupa Đꢀkencenin ve Đnsanlık Dıꢀı veya Onur Kırıcı Ceza veya

Muamelenin Önlenmesi Komitesi’nin önerdiği standartları ve BMMYK’ye sunulan Đꢀkence

6

ve Diğer Zalimane, Đnsanlık Dıꢀı, Aꢀağılayıcı Muamele veya Cezaların Etkili Biçimde

Soruꢀturulması ve Belgelendirilmesi Đçin El Kılavuzu’nda (“Đstanbul Protokolü”) belirtilen

esasları yerine getirmediğini kaydeder (Batı ve Diğerleri, yukarıda kaydedilen). AĐHM,

Avrupa Đꢀkencenin ve Đnsanlık Dıꢀı veya Onur Kırıcı Ceza veya Muamelenin Önlenmesi

Komitesi’nin bütün muayenelerin polis memurlarının duyamayacağı ve tercihen

göremeyeceği ꢀekilde yapılması gerektiği yönündeki standardını hatırlatır. Ayrıca, her tutuklu

tek baꢀına muayene edilmeli ve tutuklunun ifadeleri, doktorun tespitleri ve bu muayenenin

sonuçları doktor tarafından resmi olarak kaydedilmelidir (Akkoç, yukarıda kaydedilen;

Mehmet Eren / Türkiye, no. 32347/02). Ayrıca, doktorun fiziksel bulgularla kötü muamele

arasındaki olası bir iliꢀkiyle ilgili görüꢀ bildirmesi AĐHM tarafından aranan bir ꢀarttır

(Mehmet Emin Yüksel / Türkiye, no. 40154/98). Söz konusu davada, tıbbi raporlar üstünkörü

bir ꢀekilde hazırlanmıꢀtır; örneğin, yaraların boyutundan, renginden veya fiziksel bulgular ile

baꢀvuranın ifadeleri arasındaki olası bir iliꢀkiden bahsedilmemiꢀtir. Ayrıca, baꢀvuran, en

azından bir seferinde, polis memurlarının isterlerse muayene odasını görebileceği koꢀullarda

muayene edilmiꢀtir. Bu durum yukarıda belirtilen Avrupa Đꢀkencenin ve Đnsanlık Dıꢀı veya

Onur Kırıcı Ceza veya Muamelenin Önlenmesi Komitesi’nin standartlarının açık bir ihlalini

oluꢀturmaktadır.

AĐHM, ikinci olarak, baꢀvurandan hiçbir ꢀekilde, polis fotoğraflarına bakarak veya

kimlik tespit çalıꢀmasına katılarak, sanıkların kimliğini tespit etmesinin istenmediğini

kaydeder. Baꢀvuranın Mehmet ve Soner diye bahsettiği kiꢀilerin kimliklerinin tespiti veya

olayların yaꢀandığı sırada bu kiꢀilerin karakolda bulunduklarına ve görevlerine dair

iddialarının doğru olup olmadığının belirlenmesi için herhangi bir ciddi giriꢀimde

bulunulmamıꢀtır. Üçüncü olarak, Cumhuriyet Savcısı, o gün görevde olan diğer polis

memurlarının, baꢀvuranı muayeneye götüren polis memurlarının, baꢀvuran ile birlikte

yakalanan diğer kiꢀiler veya olayların yaꢀandığı gün karakolda bulunan kiꢀiler gibi olası

görgü tanıklarının ifadesini almamıꢀtır. AĐHM’ye göre, dava dosyasında kesin bir tıbbi delil

bulunmadığından, söz konusu ifadeler, 27 Temmuz 2004 tarihli sağlık raporlarında

kaydedilen yaralanmalarının sebebine ıꢀık tutabilir, baꢀvuranın iddialarını kanıtlayabilir veya

çürütebilirdi.

AĐHM, yukarıda anlatılanlar ıꢀığında, söz konusu soruꢀturmanın AĐHS’nin 3.

maddesinde öngörülen soruꢀturmanın esaslı ve etkili olması koꢀulunu yerine getirdiğinin

söylenemeyeceği kanaatindedir.

Bu nedenle, AĐHS’nin 3. maddesi esas ve usul bakımından ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 6. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, ayrıca, makamların kötü muamele iddialarına iliꢀkin etkili bir soruꢀturma

yapmamalarının, sorumlu kiꢀilerin cezalandırılmasını veya bu kiꢀiler aleyhinde hukuk davası

açılmasını imkansız kıldığı konusunda ꢀikayetçi olmuꢀ ve bu ꢀikayetini AĐHS’nin 6. ve 13.

maddelerine dayandırmıꢀtır.

AĐHM, bu ꢀikayetlerin yukarıda incelenenlerle ilintili olmaları nedeniyle aynı ꢀekilde

kabuledilebilir olduklarını kaydeder.

Ancak, dava olaylarını, tarafların ifadelerini ve 3. maddenin usul bakımından ihlal

edildiği yönündeki tespitini göz önünde bulunduran AĐHM, sözkonusu baꢀvuruda ortaya

konan temel hukuki sorunu incelediği kanaatindedir. Bu nedenle, AĐHM, baꢀvuranın

7

AĐHS’nin 6. ve 13. maddeleri uyarınca yaptığı ꢀikayetlerle ilgili olarak ayrıca karar vermesine

gerek olmadığı sonucuna varır (Kamil Uzun / Türkiye, no. 37410/97; K.Ö. / Türkiye, no.

71795/01; Juhnke / Türkiye, 52515/99 ve Mehmet Eren, yukarıda kaydedilen).

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun

bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

Baꢀvuran, manevi tazminat olarak 15,000 Euro talep etmiꢀtir. Baꢀvuran, ayrıca,

Türkiye Barolar Birliği’nin ücret cetveline atıfta bulunarak, AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu

yargılama masraf ve giderleri için 1,000 Euro talep etmiꢀtir.

Hükümet bu miktarlara itiraz etmiꢀtir.

AĐHM, manevi tazminat talebiyle ilgili olarak, baꢀvuranın tek baꢀına AĐHM tarafından

tespit edilen bir ihlalle telafi edilemeyecek düzeyde sıkıntı görmüꢀ olabileceği kanaatindedir.

Söz konusu davada tespit edilen ihlalin niteliğini göz önünde bulunduran AĐHM, hakkaniyete

uygun olarak, baꢀvurana 10,000 Euro manevi tazminat ödenmesine karar verir.

AĐHM, yargılama masraf ve giderlerine yönelik taleple ilgili olarak, AĐHM

Đçtüzüğü’nün 60. maddesi uyarınca baꢀvuranın yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin

destekleyici herhangi bir belge sunmadığını belirterek bu baꢀlık altında herhangi bir ödeme

yapılmamasına karar verir.

Son olarak, AĐHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi

kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesini uygun

görmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 3. maddesinin esas ve usul bakımından ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 6. ve 13. maddeleri uyarınca yapılan ꢀikayetlerin ayrıca incelenmesine

gerek olmadığına;

4. (a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten

itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na

çevrilmek üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet

tarafından baꢀvurana manevi tazminat olarak 10,000 Euro (on bin Euro) ödenmesine;

(b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin

yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal

kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

8

5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragrafları gereğince 16 Temmuz 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

9