CONSEIL  
AVRUPA  
DE L’EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
YARDIMCI vd. -TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru numaraları: 5605/02, 5639/02, 5649/02, 6339/02, 9600/02, 16393/02 ve  
16404/02)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
20 Kasım 2007  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (5605/02, 5639/02, 5649/02, 6339/02, 9600/02,  
16393/02 ve 16404/02) no’lu davaların nedeni ,bilgileri iꢀbu kararın ekinde sunulan (T.C.  
vatandaꢀları) baꢀvuranların Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne Temel Đnsan Hakları ve  
Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi  
uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuranları temsil eden avukatların listesi de ekte sunulmaktadır.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢁULLARI  
Đdare, baꢀvuranlara ait taꢀınmazları kamulaꢀtırmıꢀ ve baꢀvuranlara kamulaꢀtırma bedelini  
ödemiꢀtir.  
Đdare tarafından baꢀvuranlara ödenen miktardan memnun olmayan baꢀvuranlar, Asliye Hukuk  
Mahkemeleri’nde bedel artırım davası açmıꢀlardır.  
Yargıtay tarafından verilen kararların tarihi, gecikme faizi baꢀlangıç ve ödeme baꢀlangıç  
tarihleri, ulusal mahkemeler tarafından verilen kamulaꢀtırma bedelleri ve gecikme faizi ile  
birlikte hesaplanarak verilen kamulaꢀtırma bedelleri aꢀağıdaki tabloda gösterilmiꢀtir:  
Baꢀvurular  
Gecikme faizi  
baꢀlangıç  
tarihi  
Yargıtay  
tarafından  
verilen  
Ödeme tarihleri  
Ödenen kamulaꢀtırma  
bedelleri (gecikme faizi ile  
birlikte) (Türk Lirası  
olarak (TL))  
kararların tarihi  
23/11/1998  
Ali Yardımcı ve  
diğerleri  
24/07/1996  
18/07/2001  
16 279 137 000  
no 5605/02 baꢀvuru  
tarihi 04/12/2001  
Hüseyin Ak  
7/08/1996  
7/08/1996  
30/10/2000  
30/10/2000  
16/10/2001  
16/10/2001  
6 333 150 000  
(parsel no 1673 ve  
parsel no 1674)  
17 145 708 000  
(baꢀvurana ait düꢀülecek  
kısım )  
no 5639/02 baꢀvuru  
tarihi 04/12/2001  
M. Göl ve Kılıç  
17/07/1996  
28/11/2000  
14/09/2001  
17 055 726 000  
no 5649/02 baꢀvuru  
tarihi 04/12/2001  
S. Canyurt vd  
19/06/1998  
24/07/1996  
7/06/1999  
17/10/2001  
17/05/2000  
53 944 313 000  
11 242 735 000  
no 6339/02 baꢀvuru  
tarihi 07/12/2001  
D. Ataꢀ ve diğerleri  
(parsel no 2271)  
28/12/1998  
no9600/02 baꢀvuru  
tarihi 10/10/2000  
M. Çakır (parsel no  
17/04/1996  
28/06/1999  
27/07/2001  
36 389 360 000  
2)  
no16393/02  
baꢀvuru  
tarihi  
08/11/2001  
2
A. Ak et M.R. Avcı  
(parsel no 1578)  
no16404/02  
17/07/1996  
06/04/2000  
20/07/2001  
78 163 820 000  
baꢀvuru  
tarihi 16/01/2002  
HUKUK  
I. DAVALARIN BĐRLEꢁTĐRĐLMESĐ  
AĐHM, olayların ve esasa iliꢀkin ortaya koydukları sorunların benzerliğini göz önüne alarak Đç  
Tüzüğü’nün 42/1. maddesi uyarınca davaların birleꢀtirilmesine karar vermiꢀtir.  
II. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐĞE ĐLĐꢁKĐN  
Baꢀvuranlar, kamulaꢀtırmayı gerçekleꢀtiren Đdare tarafından ödemenin gecikmeli yapılması  
sonucunda, Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karꢀısında gecikme faizinin yetersiz kalması  
nedeniyle kamulaꢀtırma bedelinin değer kaybetmesinden ꢀikayetçi olmaktadır.  
Baꢀvuranlar, ayrıca kamulaꢀtırma sürecinin uzunluğundan (9600/02, 16393/02 ve 16404/02  
no’lu baꢀvuranlar) ve mallarına saygı haklarını ihlal ederek gecikme faizi oranını  
Mahkeme’nin %50 yerine %30 olarak uygulamasından (6339/02 no’lu baꢀvuru)  
ꢀikayetçilerdir. Baꢀvuranlar bu bağlamda AĐHS’nin 6. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.  
AĐHM, söz konusu ꢀikayetlerin yalnızca 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi uyarınca  
incelenmesi gerektiği kanaatindedir.  
Hükümet ilk olarak ise baꢀvuruların altı ay süresi içinde takip edilmemesi nedeniyle  
AĐHS’nin 35/1. maddesi uyarınca AĐHM’ye, baꢀvuruları reddetmesi çağrısında  
bulunmaktadır.  
Bununla birlikte AĐHM, kendisine sunulan ꢀikayetin ek kamulaꢀtırma bedelinin ödemesindeki  
gecikmeye ve gecikme sonucunda baꢀvuranların uğramıꢀ oldukları zarara iliꢀkin olduğunu  
belirtmektedir. AĐHM, söz konusu gecikmenin Đdare’nin ödemeyi gerçekleꢀtirdiği tarihte sona  
erdiğini tespit etmektedir. Yukarıdaki tabloda belirtilen tarihlerde AĐHM’ye baꢀvurarak  
baꢀvuranlar AĐHS’nin 35/1. maddesinin gereklerini yerine getirmiꢀlerdir. AĐHM, bu durumda  
Hükümet’in itirazını reddetmektedir.  
Đkinci olarak ise Hükümet, AĐHS’nin 35. maddesi uyarınca baꢀvuranların iç hukuk yollarını  
tüketmediklerini ve Borçlar Kanunu’nun 105. maddesinde öngörülen baꢀvuru yolunu  
kullanmadıklarını savunmaktadır.  
Baꢀvuranlar, bu iddiaya itiraz etmektedirler.  
AĐHM, Aka davasında benzer bir itirazı reddettiğini hatırlatmaktadır ve bu kararından  
vazgeçmek için hiçbir gerekçe görememektedir.  
AĐHM, içtihadından doğan kriterler ıꢀığında ve (Bkz. özellikle, Akkuꢀ kararı) sahip olduğu  
unsurların tamamını dikkate alarak, baꢀvurunun esastan inceleme konusu yapılması gerektiği  
kanaatindedir. Sonuç olarak AĐHM, baꢀka bir kabuledilemezlik unsuru da bulunmadığını  
tespit etmektedir.  
3
II. ESAS  
AĐHM, mevcut davadakine benzer sorunların konu olduğu çok sayıda dava incelemiꢀ ve 1  
No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (sözü edilen Akkuꢀ ve Aka  
kararları).  
Mevcut davada AĐHM, Hükümet’in davayı farklı ꢀeklide sonuçlandıracak hiçbir tespit ve delil  
sunmadığını not etmektedir. AĐHM, ulusal mahkemeler tarafından ödenmesine hükmedilen  
kamulaꢀtırma bedelinin ödemesindeki gecikmenin Đdare’ye isnat edilebileceğini tespit  
etmektedir. Kamulaꢀtırma bedelinin gecikmeli olarak ödenmesi baꢀvuranları mülkiyetin  
kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha sokmuꢀtur. Bu gecikme, AĐHM’yi,  
baꢀvuranların toplum yararının gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması  
arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke  
katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.  
Sonuç olarak, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat, Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuranlar, maruz kaldıkları maddi ve manevi zarar için ve AĐHM ve ulusal mahkemeler  
önünde yapmıꢀ oldukları yargılama masraf ve giderleri için aꢀağıdaki miktarları talep  
etmiꢀlerdir:  
Ali Yardımcı ve diğerleri, 5605/02 no’lu baꢀvuru:  
Maddi tazminat: 103.780.461.097 TL (yaklaꢀık: 57.295 Euro)  
Manevi tazminat: 500 Amerikan Doları (yaklaꢀık 368 Euro)  
Yargılama masraf ve giderleri: 15 Yeni Türk Lirası (YTL), (yaklaꢀık 8 Euro)  
Hüseyin Ak 5639/02 no’lu baꢀvuru:  
Maddi tazminat: 58.817.836.258 TL (yaklaꢀık 32.472 Euro)  
Manevi tazminat: 500 Amerikan Doları (yaklaꢀık 368 Euro)  
Yargılama masraf ve giderleri 15 YTL (yaklaꢀık 8 Euro)  
Göl ve Kılıç 5649/02 no’lu baꢀvuru:  
Maddi tazminat:156.003.872.097 TL (yaklaꢀık 86.126 Euro)  
Manevi tazminat: 500 Euro  
Yargılama masraf ve giderleri: 15 YTL (yaklaꢀık 8 Euro)  
Canyurt ve diğerleri 6339/02 no’lu baꢀvuru:  
Maddi tazminat: 200.000 Euro  
Manevi tazminat: 35.000 Euro  
Yargılama masraf ve giderleri: 30.000 Euro  
Ataꢀ ve diğerleri 9600/02 no’lu baꢀvuru:  
Maddi tazminat: 6.775 Amerikan Doları (yaklaꢀık 4.990 Euro)  
Manevi tazminat: 3.000 Amerikan Doları (yaklaꢀık 2.208 Euro)  
Yargılama masraf ve giderleri: 2.000 Amerikan Doları (yaklaꢀık 1.472 Euro)  
4
Çakır 16393/02 no’lu baꢀvuru:  
Maddi tazminat: 20.015 Amerikan Doları (yaklaꢀık 14.735 Euro)  
Manevi tazminat: 5.000 Amerikan Doları (yaklaꢀık 3.681 Euro)  
Yargılama masraf ve giderleri: 3.000 Amerikan Doları (2.208 Euro)  
Ak ve Avcı 16404/02 no’lu baꢀvuru:  
Maddi tazminat: 18.285 Amerikan Doları (yaklaꢀık 13.461 Euro)  
Manevi tazminat: 5.000 Amerikan Doları (yaklaꢀık 3.681 Euro)  
Yargılama masraf ve giderleri: 3.000 Amerikan Doları (yaklaꢀık 2.208 Euro)  
Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM, Akkuꢀ kararında benimsenen hesaplama yöntemini göz önünde bulundurarak ve ilgili  
ekonomik veriler ıꢀığında, baꢀvuranlara veya baꢀvuranların hak sahiplerine aꢀağıda belirtilen  
miktarların maddi tazminat olarak ödenmesine karar vermiꢀtir.  
Ali Yardımcı ve diğerleri 5605/02 no’lu baꢀvuru: 12.800 Euro (baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak);  
Hüseyin Ak 5639/02 no’lu baꢀvuru: 1.780 Euro (1673 no’lu parsel) ve 1.650 Euro (1674 no’lu  
parsel);  
Göl ve Kılıç 5649/02 no’lu baꢀvuru: 3.780 Euro (baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak);  
Canyurt ve diğerleri 6339/02 no’lu baꢀvuru: 63.600 Euro (baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak);  
Ataꢀ ve diğerleri 9600/02 no’lu baꢀvuru: 4.990 Euro (baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak);  
Çakır 16393/02 no’lu baꢀvuru: 14.730 Euro;  
Ak ve Avcı 16404/02 no’lu baꢀvuru: 13.460 Euro (baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak);  
Manevi tazminata iliꢀkin olarak ise, AĐHM, mevcut dava koꢀullarında ihlal tespitinin  
kendisinin yeterli adil tatmin oluꢀturduğu kanaatindedir.  
AĐHM yerleꢀik içtihadına göre, AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca, masraf ve harcamaların  
ödenmesi, gerçekliğinin, gerekliliğinin ortaya konulmasını ve miktarlarının makul oranda  
olmasını öngörmektedir (Iatridis-Yunanistan (adil tatmin), baꢀvuru no: 31107/96).  
AĐHM, baꢀvuranların yapmıꢀ oldukları masraf ve giderleri belgelendirmediklerini  
gözlemlemekte ve bu durumda bu taleplerinin reddedilmesine karar vermektedir.  
B. Gecikme Faizi  
Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç  
puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE;  
1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;  
5
2. Baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;  
3. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
4. Đhlal tespitinin kendisinin baꢀvuranların maruz kaldığı manevi zarar için yeterli adli  
tatmin oluꢀturduğuna;  
5. a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten  
itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na  
çevrilmek üzere Savunmacı Devlet tarafından baꢀvuranlara veya hak sahiplerine  
aꢀağıdaki miktarların ödenmesine;  
i. maddi tazminat olarak  
- Baꢀvuranlar, Ali Yardımcı, Meral ꢁanlı, Durdu Gidemen ve Mehmet Yardımcı’ya  
(baꢀvuru no: 5605/02)ortaklaꢀa olarak 12.800 Euro (on iki bin sekiz yüz Euro)  
ödenmesine;  
- Baꢀvuran Hüseyin Ak’a (baꢀvuru no: 5639/02) 3.430 Euro (üç bin dört yüz otuz  
Euro) ödenmesine;  
- Baꢀvuranlar, Mahmut Göl ve Đbrahim Kılıç’a (baꢀvuru no: 5649/02) 3.780 Euro(üç  
bin yedi yüz seksen Euro) ödenmesine;  
- Baꢀvuranlar Safiye Canyurt, Hidayet Canyurt, Đnayet Canyurt, Abdurrahman  
Canyurt, Seyhan Canyurt (Arslanca) ve Zeliha Canyurt’a (ꢁahin) (baꢀvu no: 6339/02)  
ortaklaꢀa olarak 63.600 Euro (Altmıꢀ üç bin altı yüz Euro) ödenmesine;  
- Baꢀvuranlar, Diyap Ataꢀ, Zeynap Durmaz, Derya Ataꢀ, Tuncay Ataꢀ ve Çiğdem  
Ekinci’ye (baꢀvuru no: 9600/02) ortaklaꢀa olarak 4.990 Euro (Dört bin dokuz yüz  
doksan Euro) ödenmesine;  
- Baꢀvuran Mehmet Çakır’a (baꢀvuru no: 16393/02), 14.730 Euro (on dört bin yedi  
yüz otuz Euro) ödenmesine;  
- Baꢀvuranlar Arif Ak ve Mehmet Ramadan Avcı’ya (baꢀvuru no: 16404/02) ortaklaꢀa  
olarak 13.460 Euro (on üç bin dört yüz altmıꢀ Euro) ödenmesine;  
ii. Bu miktarların her türlü vergi ve kesintiden muaf tutulmasına;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç  
puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
6. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 20 Kasım 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
6
EK  
Baꢀvuru numaraları  
ve tarihleri  
Baꢀvuranları adları ve doğum  
tarihleri  
Baꢀvuranların  
avukatları  
5605/02  
11 Aralık 2001  
Ali Yardımcı (1956)  
Meral ꢁanlı (1970)  
Ali Aksel  
(Đskenderun Barosu)  
Durdu Gidemen (1955)  
Mehmet Yardımcı (1953)  
Hüseyin Ak (1940)  
5639/02  
Ali Aksel  
11 Aralık 2001  
(Đskenderun Barosu)  
5649/02  
Mahmut Göl (1947)  
Nalan Akküllah  
11 Aralık 2001  
Đbrahim Kılıç (1949)  
(Đskenderun Barosu)  
6339/02  
13 ꢁubat 2002  
Safiye Canyurt (1931)  
Hidayet Canyurt (1959)  
Đnayet Canyurt ( 1961)  
Abdurrahman Canyurt (1969)  
Seyhan Canyurt (Arslanca) (1964)  
Zeliha Canyurt (ꢁahin) (1969)  
Diyap Ataꢀ (1952)  
Gökçal Çetin Ekꢀįoğlu  
(Ankara Barosu)  
9600/02  
10 Ekim 2000  
Tekin Akıllıoğlu,  
Adil Aktay,  
Mustafa Nerse  
(Ankara Barosu)  
Zeynap Durmaz (1976)  
Derya Ataꢀ (1981)  
Tuncay Ataꢀ (1977)  
Çiğdem Ekinci (1976)  
Mehmet Çakır (1933)  
16393/02  
8 Kasım 2001  
Tekin Akıllıoğlu,  
Adil Aktay,  
Mustafa Nerse  
(Ankara Barosu)  
16404/02  
16 Ocak 2002  
Arif Ak (1910)  
Mehmet Ramadan Avcı (1952)  
Tekin Akıllıoğlu,  
Adil Aktay,  
Mustafa Nerse  
(Ankara Barosu)  
7