* .

_______

C O U N C IL O F ^

E U R O P E

A V R U P A

K O N S E Y İ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ DAİRE

YA VUZ ve OSMAN - TÜRKİYE DA VASİ

(Başvuru no: 39863/02)

KARAR

STRAZBURG

1 9 A r a l ı k 2 0 0 6

Bu karar, AİHS’nin 44 § 2 Maddesi’nde belirtilen şartlarla kesinlik kazanacaktır>ancak şekle

ilişkin değişiklikyapılabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Davanın nedeni, Tiirk vatandaşı oİan Haşan Yavuz ile Suriye vatandaşı olan

Abdülmenaf Osman’ın (“başvuranlar”), İnsan Haklarını ve Temel Hakları Korumaya Dair

Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. Maddesi uyarınca, 2 Ekim 2002 tarihinde, Türkiye

Cumhuriyeti aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne yapmış oldukları başvurudur

(başvuru no:39863/02).

OLAYLAR

DAVA OLAYLARI

Başvuranlar, sırasıyla 1955 ve 1965 doğumludurlar. İlk başvuran Batman’da ikamet

etmekte, ikinci başvuran ise şu an Gaziantep Cezaevinde alıkonmaktadır.

Başvuranlar, yasadışı bir örgüt olan Kürdistan İşçi Partisine (“PKK”) üye oldukları

şüphesi üzerine, 13 Mart 1993 tarihinde, Batman Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele

Şubesi polisleri tarafından gözaltına alınmışlardır.

Başvuranlar, 13 Nisan 1993 tarihinde, önce Cumhuriyet Savcısı ve daha sonra

başvuranların tutuklu yargılanması talimatını veren sorgu hakimi huzuruna getirilmiştir.

26 Nisan 1993 tarihinde, Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı,

başvuranların da içinde bulunduğu 38 sanık aleyhinde ithamname vermiştir. Cumhuriyet

Savcısı, ilk başvuranı PKK üyesi olmakla suçlamış ve Ceza Kanunu’nun 168 § 2 Maddesi

uyarınca, mahkemenin bu kişiyi mahkum etmesini talep etmiştir. Cumhuriyet Savcısı ayrıca,

ikinci başvuranı Devlet’in bütünlüğünü bozmaya ve ülke topraklarının bir bölümünü

Devlet’in kontrolünden ayırmaya yönelik eylemler gerçekleştirmekle suçlamıştır. Cumhuriyet

Savcısı, mahkemeden, ikinci başvuranı Ceza Kanunu’nun 125. Maddesi uyarınca mahkum

etmesini talep etmiştir.

18 Haziran 1999 tarihinde, anayasa değiştirilmiş ve Diyarbakır Devlet Güvenlik

Mahkemesinin yargıçlar kurulunda oturan askeri hakimin yerine sivil bir hakim getirilmiştir.

Mahkeme, 16 Haziran 1993 ile 12 Mart 2002 tarihleri arasında 69 oturum

gerçekleştirmiştir, 12 Mart 2002 tarihinde, üç sivil hakimden oluşan Diyarbakır Devlet

Güvenlik Mahkemesi, birinci başvuranı aleyhine getirilen suçlamalardan beraat ettirmiştir.

Mahkeme, ikinci başvuranı suçlu bulmuş ve Ceza Kanunu’nun 125. Maddesi uyarınca ölüm

cezasına çarptırmıştır. Ölüm cezası, müebbet hapis cezasına çevrilmiştir.

1 Ekim 2002 tarihinde, Yargıtay, Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesinin kararını

onaylamıştır.

HUKUK

AİHS’NİN 6. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

Başvuranlar, kendilerini yargılayan Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin

yargıçlar kurulunda askeri bir hakimin bulunması nedeniyle, bağımsız ve tarafsız bir

mahkeme tarafından adil bir duruşmaya tabi tutulmadıklarından şikayetçi olmuşlardır.

;

Başvuranlar ayrıca, aleyhlerinde yapuan cezai takibatın süresinin, AİHS’nin 6 § 1

Maddesi’nde öngörülen “makul süre” şartını ihlal etmesinden şikayetçi olmuşlardır.

Başvuranlar, AİHS’nin 6 § 1 Maddesi’ni ileri sürmüşlerdir.

1. İkinci başvuran, AbdülmenafOsman, hakkında

AİHM, ikinci başvuran Abdülmenaf Osman tarafından yapılan şikayetlerin, daha önce

AİHM huzuruna getirilmiş benzer bir başvurunun konusu olduğu kanısındadır (no. 4415/02,

bu dava ile aynı günde açıklanan karar).

Sonuç olarak, söz konusu başvurunun bu bölümü, 4415/02 no.lu başvuruyla ana

hatlarıyla aynı olması nedeniyle, AİHS’nin 35 § 2 (b) Maddesi’ne göre kabuledilemez olup,

3 5 § 4 M a d d e s i u y a rın c a re d d e d ilm e lid ir.

2. Mahkemenin bağımsız ve tarafsız olması

AÎHM, birinci başvuranın aleyhindeki cezai takibatın sonunda beraat ettiğini dikkate

almaktadır. Bu nedenle, Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi huzurundaki duruşmasının

adaletsizliği ile ilgili herhangi bir iddianın beraat kararı ile düzeltilmiş olması düşünülmelidir.

Bu nedenle, başvuran artık iddia edilen ihlalin mağduru olduğunu iddia edemez, (bkz. Ahmet

Yavuz ve diğerleri / Türkiye (dec.), no. 38827/02, 4 Ocak 2005, ve Fehime Ete ve Şehadet Ete

/ Türkiye (dec.), no. 29315/02,13 Haziran 2006).

AİHM, başvurunun bu kısmının asılsız olduğu ve AÎHS’nin 35 §§ 3 ve 4 Maddesi

uyarınca reddedilmesi gerektiği kanaatindedir.

3. Takibatın süresi

A . K a b u l e d i l e b i l i r l i k

AÎHM, başvuranın cezai takibatın süresi ile ilgili yapmış olduğu şikayetin, AİHS’nin

3 5 § 3 M a d d e s i’n in a n la m ı ç e rç e v e s in d e a s ıls ız o lm a d ığ ı k a n a a tin d e d ir. A İH M , b u n u n h iç b ir

şekilde kabuledilemez olmadığım belirtmektedir. Bu nedenle kabuledilebilir olduğu ilan

edilmelidir.

(Bundan sonra, birinci başvuran “başvuran” olarak anılacaktır.)

B . E s a s l a r

Hükümet, bu davadaki cezai takibatın süresinin, sanıkların sayısı, davanın

karmaşıklığı ve başvuranın yargılandığı suçun niteliği göz önüne alındığında, makul

olmadığının düşünülmemesi gerektiğini ifade etmektedir.

AİHM, dikkate alınması gereken sürenin, başvuranın polis nezaretine alındığı 13 Mart

1 9 9 3 ta rih in d e b a şla y ıp , Y a rg ıta y ’ın k a ra r ta rih i o la n 1 E k im 2 0 0 2 ta rih in d e so n a e rd iğ in i g ö z

önüne almaktadır. Böylece, cezai takibat, iki yargı düzeyi için dokuz yıl altı aydan uzun

sürmüştür,

AİHM, takibatın süresinin makul olup olmamasının, dava koşullan ışığında ve

davanın karmaşıklığı, başvuranın ve ilgili makamların tutumu gibi kriterlere dayanılarak

değerlendirilmesi gerektiğini yinelemektedir (bkz., diğer makamlar arasında, Pelissier ve

Sassi/Fransa [GC], no. 25444/94, § 67, ECHR 1999-11).

AİHS, bu davadakine benzer meseleler ortaya atan davalarda, AİHS’nin 6 § 1

Maddesi’nin sıklıkla ihlal edildiğim saptamıştır (bkz. Pelissier ve Sassi, yukarıda kaydedilen).

AÎHM, kendisine sunulan bettin malzemeleri inceledikten sonra, bu davada farklı bir

sonuca varması için, Hükümet’in kendisini ikna edebilecek hiçbir kanıt veya ikna edici iddia

ileri sürmediğini göz önünde bulundurmaktadır. AİHM, konuyla ilgili içtihadını göz önüne

alarak, başvuran aleyhindeki cezai takibatın süresinin aşırı olduğu ve bu sürenin AİHS’nin 6 §

1 Maddesi’nin “makul süre” şartını yerine getirmediği kanısına varmıştır,

Buna göre, bu hükmün ihlali söz konusudur.

II. AÎHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI

AİHS’nin 41. Maddesi:

“Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollarımn ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete

uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder,”

Başvuran, adil tazmin talebinde bulunmamıştır. Buna göre, AİHM başvurana bu

bağlamda herhangi bir miktar ödenmesine gerek olmadığı kanısındadır.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM OYBİRLİĞİYLE,

1. Birinci başvuranın cezai takibatın süresinin çok uzun olmasına ilişkin yaptığı

başvurunun kabuledilebilir, başvurunun geri kalan kısm ının kabuledilemez olduğuna;

2. Birinci başvuranla ilgili olarak, AÎHS’nin 6 § 1 M addesinin ihlal edildiğine karar

vermiştir.

îşbu karar İngilizce olarak hazırlanmış olup 19 Aralık 2006 tarihinde, İçtüzüğün 77.

Maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiştir.

S . D Ö L L E

Bölüm Sekreteri

J.-P. COSTA

Başkan