COUNCIL

A V R U PA

OF E U R O P E

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ÜÇÜNCÜ DAĐRE

YAYAN – TÜRKĐYE

(Baꢀvuru no. 66848/01)

KARAR

STRAZBURG

2 ꢁubat 2006

Bu karar AĐHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen ꢀartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak, ꢀekle

iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Yayan – Türkiye davasında

Avrupa Đnsan hakları Mahkemesi (Üçüncü Daire),

Baꢀkan B.M. ZUPANCIC,

Yargıçlar L.CAFLISCH,

R.TÜRMEN,

M.TSATSA-NIKOLOVSKA,

V.ZAGREBELSKY,

A.GYULUMYAN,

DAVID THOR BJÖRGVINSSON ve

Yazı Đꢀleri Müdürü V.BERGER’in katılımı ile 12 Ocak 2006 tarihinde toplanmıꢀ ve anılan

tarihte izleyen kararı almıꢀtır.

USUL

1. Dava, Hasan Yayan (“baꢀvuran”) isimli Türk vatandaꢀının, 16 Kasım 2000 tarihinde, Đnsan

Hakları ve Temel Hürriyetlerin Korunması Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34. maddesine

dayanarak Türkiye Cumhuriyeti aleyhine AĐHM’ye yaptığı baꢀvurudan (no. 66848/01)

kaynaklanmaktadır.

2.Baꢀvuran, Antalya Barosu’na bağlı Ahmet Elvan Tetik isimli avukat tarafından temsil

edilmiꢀtir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) AĐHM’deki yargılama için bir Ajan tayin etmemiꢀtir.

3.7 Ekim 2004 tarihinde, AĐHM (Üçüncü Daire), baꢀvuruyu Hükümet’e bildirmeye karar

vermiꢀtir.7 Ekim 2004 tarihli bir yazı ile AĐHM, AĐHS’nin 29 §§ 1. ve 3. maddeleri uyarınca,

baꢀvurunun kabuledilebilirliği ve esaslarını birlikte ele alarak karar vereceğini taraflara

bildirmiꢀtir.

OLAYLAR

I.DAVA OLAYLARI

4.Baꢀvuran 1942 doğumludur ve Antalya’da ikamet etmektedir.

5.9 Temmuz 1997 tarihinde, Devlet Hava Meydanları Đꢀletmesi Genel Müdürlüğü baꢀvurana

ait bir arsayı kamulaꢀtırmıꢀtır. Bir bilirkiꢀi komitesi, arsanın değerini incelemiꢀ ve

kamulaꢀtırma gerçekleꢀtiğinde ilgili meblağ baꢀvurana ödenmiꢀtir.

6.Baꢀvuranın artırma talebinden sonra, 20 Mart 1998 tarihinde, Antalya Asliye Hukuk

Mahkemesi, baꢀvurana, artırma bedeli ve yasal oran üzerinden faiz ödenmesine karar

vermiꢀtir.

7.16 Haziran 1998 tarihinde, Yargıtay, Antalya Asliye Mahkemesi’nin kararını bozmuꢀtur.

8.20 Aralık 1999 tarihinde, Antalya Asliye Hukuk Mahkemesi, baꢀvurana, arsa tapusunun

Devlet Hava Meydanları Đꢀletmesi Genel Müdürlüğü’ne nakledildiği tarih olan 18 Aralık

1997’den itibaren geçerli olmak üzere, 3.184.691.136 TL artırma bedelinin ve mahkeme

kararı tarihinde geçerli olan yasal faiz oranının ödenmesine karar vermiꢀtir.

9.4 Nisan 2000 tarihinde, Yargıtay, Asliye Mahkemesi’nin kararını onamıꢀtır.

10.18 Mayıs 2000 tarihinde, Yargıtay, tarafların kararın düzeltilmesi talebini reddetmiꢀtir.

11.20 Temmuz 2000 tarihinde, Devlet Hava Meydanları Đꢀletmesi Genel Müdürlüğü

baꢀvurana 7.636.830.000 ödemiꢀtir.

12.Baꢀvurunun Hükümet’e bildirmesinden sonra, baꢀvurandan 23 Mart 2005 tarihine kadar

davanın esaslarına adil tazmine iliꢀkin görüꢀlerini iletmesi talep edilmiꢀtir. Ancak, gerekli

süre içinde bunları sunmamıꢀtır. Herhangi bir süre uzatımı da talep etmemiꢀtir.

13.27 Mayıs 2005 tarihli iadesi taahhütlü bir yazı ile baꢀvurana, AĐHM’ye baꢀvuranın

görüꢀlerinin ve adil tazmin taleplerinin gelmediği ve koꢀulların baꢀvuranın baꢀvuruyu takip

etme niyeti olmadığı sonucuna varmaya sebep olduğu durumlarda AĐHM’nin davayı kayıttan

düꢀürebileceği bildirilmiꢀtir.

14.8 Ağustos 2005 tarihinde, baꢀvuran, adil tazmin taleplerini içeren görüꢀlerini sunmuꢀtur.

II.ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK VE UYGULAMASI

15. Đlgili iç hukuk ve uygulaması, Aka – Türkiye (23 Eylül 1998 kararı, Judgments and

Decisions 1998-VI, ss.2674-76, §§ 17-25).

HUKUK

I.1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

16.Baꢀvuran, yaklaꢀık iki yıl dört ay süren mahkeme iꢀlemlerinden sonra yetkililerden

alabildiği artırma bedelinin, gecikme faizinin Türkiye’deki yüksek enflasyona paralel

seyretmemesi sebebiyle, değerinin düꢀtüğünü ifade ederek ꢀikayetçi olmuꢀtur. 1 no’lu

Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmuꢀtur. Bu maddenin ilgili bölümlerine göre:

“Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini

isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada

öngörülen koꢀullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve

mülkünden yoksun bırakılabilir.”

A.Kabuledilebilirlik

17.Hükümet, baꢀvuranın, faydalanmasına açık Borçlar Kanunu’nun 105. maddesinden

yararlanmaması sebebiyle, AĐHS’nin 35. maddesinin gerektirdiği üzere iç hukuk yollarını

tüketmediğini ileri sürmüꢀtür. Bu madde kapsamında, eğer kayıpların gecikme faizini

geçtiğini ortaya koymuꢀ olsa idi, iddia edildiği üzere artırma bedelinin ödenmesindeki

gecikmelerden kaynaklanan kayıpların tazminine hak kazanabilirdi.

18.AĐHM, Aka davasında benzer bir itirazı reddettiği gözlemler (yukarıda anılan ss.2678-79,

§§ 34-37). Bu davada baꢀka yönde hareket etmek için hiçbir gerekçe görmemektedir,

dolayısıyla Hükümet’in itirazını reddeder.

19.Đçtihadında yerleꢀik olan ilkeleri ıꢀığında (bkz. diğerlerinin yanı sıra yukarıda anılan Aka)

ve elindeki tüm kanıtlar temelinde, baꢀvurunun esaslarının incelenmesi gerektiğini ve

kabuledilmez olduğunun ilanı için hiçbir temel olmadığını tespit etmiꢀtir.

B.Esaslar

20.AĐHM, bu davadakine benzer konular ortaya koyan birkaç davada 1 no’lu Protokol’ün

ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz. yukarıda anılan Aka, s. 2682, §§ 50-51).

21. AĐHM, Hükümet tarafından sunulan kanıt ve argümanları inceleyerek, geçmiꢀ davalardaki

tespitlerinden sapmayı gerektirecek hiçbir ꢀey bulunmadığı kanısına varmıꢀtır. Yerel

mahkemelerin ödenmesine karar verdiği artırma bedelinin ödenmesindeki gecikmenin

kamulaꢀtırma makamına yüklenebileceğini ve malike, kamulaꢀtırılan arsaya ek olarak baꢀka

bir kayıp daha getirdiğini tespit etmiꢀtir. Bu gecikmenin ve bir bütün olarak iꢀlemlerin

uzunluğunun sonucu olarak, AĐHM, baꢀvuranın, kamu yararı ve mülkten yararlanma hakkı

arasında sağlanması gereken adil dengeyi bozan, bireysel ve aꢀırı bir külfete katlanmak

zorunda kaldığını tespit etmiꢀtir.

2.Sonuç olarak, 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II.AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

23.AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek

Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği

takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

24.AĐHM, Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 60. maddesi kapsamında, adil tazmin talebinin,

baꢀvuranın esaslara iliꢀkin görüꢀlerinin sunulması için belirlenmiꢀ olan süre içinde

destekleyici ilgili belgelerle birlikte yazılı olarak belirtilmesini ve sunulması gerektiğini ve bu

ꢀartlara uymamanın Daire’nin, talebi kısmen veya tamamen reddetmesiyle

sonuçlanabileceğine iꢀaret eder.

25.Bu davada, 23 ꢁubat 2005 tarihinde, Hükümet’in baꢀvurunun esaslarına ve

kabuledilebilirliğine iliꢀkin görüꢀlerini aldıktan sonra, baꢀvurandan adil tazmin taleplerini

belirtmesi talep edilmiꢀtir, ancak kendisi gerekli olan sürede bunu yapmamıꢀtır. 27 Mayıs

2005 tarihinde, baꢀvurana, görüꢀlerinin ve adil tazmin taleplerinin AĐHM’ye gelmediği ve

AĐHM’nin, koꢀulların baꢀvuranın baꢀvuruyu takip etmeme niyetinin olduğu sonucuna

varmaya sebep olduğu durumlarda, davayı kayıttan düꢀürebileceği bildirilmiꢀtir. Ancak,

baꢀvuran AĐHM’nin uyarı yazısına üç ay boyunca cevap vermemiꢀ ve 8 Ağustos 2005

tarihinde görüꢀlerini ve adil tazmin talebini sunmuꢀtur. Bu koꢀullarda, AĐHM, zaman sınırına

uymadığı ve görüꢀleri ile adil tazmin taleplerini sunma konusunda gerekli gayreti

göstermediği kanısına varmıꢀtır. Buna göre, AĐHM, AĐHS’nin 41. maddesi kapsamında,

tazminat ödenmemesine karar vermiꢀtir.

YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE

1.Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğunu ilan etmiꢀ;

2.1. no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiꢀ;

3.Baꢀvuranın adil tazmin talebini reddetmiꢀtir.