CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi Kararı

TÜRKÜLER VE DĐĞERLERĐ/Türkiye Davası

Baꢀvuru No:12974/03 Strazburg

3 Mayıs 2007

OLAYLAR

Baꢀvuranlar sırasıyla 1958, 1949, 1949, 1960, 1962, 1950, 1953, 1949 ve 1946

doğumlu olup, Ankara’da ikamet etmektedirler.

Baꢀvuranların vasiyetçileri, 1 Ekim 1962 tarihinde noter tasdikli bir senetle arsa

sahibi olmuꢀtur.

Bu arsa 1963 yılında N.E. adlı birine ilk mülk sahibi tarafından satılmıꢀ ve aynı tarihte

N.E. adına tescil edilmiꢀtir. Daha sonra N.E.’nin vefat etmesiyle arsa mirasçılara geçmiꢀtir.

5 Nisan 1965 tarihinde Van Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 14 Eylül 1964 tarihli kararının

ardından arsa baꢀvuranların vasiyetçisi adına tapu sicil kaydına tescil edilmiꢀtir.

Belirtilmeyen bir tarihte, mirasçı N.E.’den ihtilaflı arsayı satın alan F.K. adlı biri,

baꢀvuranların vasiyetçisi aleyhinde tapu siciline yapılan tescil iꢀleminin iptali için dava açmıꢀtır.

Daha sonraki yıllarda dava konusu mülkün ilgili kiꢀiler adına tapu sicil kaydına tescil

edilmesi üzerine, bir kadastro planı düzenlenmiꢀ ve F.K.’nın açtığı dava nedeniyle tapu sicil def-

terindeki mülk sahipleri adına yapılan tescillere ayrılmıꢀ kolon boꢀ bırakılmıꢀtır.

Baꢀvuranlar 4 ꢁubat 1983 tarihinde, dava konusu arsanın sahibinin hukuki yoldan

tespit edilmesi amacıyla tespit davası açmak için Van Asliye Hukuk Mahkemesi’ne baꢀvurmuꢀ

lardır.

Asliye Hukuk Mahkemesi 6 Kasım 1987 tarihinde ratione materiae yetkisizlik

kararı vermiꢀ ve dosyayı Van Kadastro Mahkemesi’ne göndermiꢀtir.

Kadastro Mahkemesi 9 Aralık 1993 tarihli kararla baꢀvuranların talebini tapu sicile iki

kez tescil iꢀlemi yapıldığı ve en eski tescil iꢀlemi olan N.E. adına yapılan tescil iꢀleminin daha

güvenilir olduğu gerekçesiyle reddetmiꢀtir.

Yargıtay 26 Nisan 1994 tarihinde ilk derece mahkemesi kararını, dosyanın yeterince

incelenmediği gerekçesiyle bozmuꢀtur.

Kadastro Mahkemesi 24 Mayıs 2001 tarihinde baꢀvuranların talebini yeniden reddetmiꢀ

tir. Kadastro Mahkemesi bilirkiꢀi raporlarına ve tanık ifadelerine dayanarak dava konusu mülkün

F.K. adına tescil edilmesi gerektiğine kanaat getirmiꢀtir.

______________________________________________________________________________________

Genel Müdürlüğü tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam

olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri Bakanlığı

Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Yargıtay 25 Aralık 2001 tarihinde baꢀvuranların itiraz ettiği kararı onamıꢀ ve 23 Eylül

2002 tarihli kararın düzeltilmesi için yapılan temyiz baꢀvurusunu reddetmiꢀtir.

HUKUK AÇISINDAN

I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐK HAKKINDA

Baꢀvuranlar AĐHS’nin 6§1 maddesini ileri sürerek, hukuk mahkemelerindeki

yargılamanın uzun olmasına itiraz etmektedir. Ayrıca baꢀvuranlar ulusal mahkemeler huzurunda

yürütülen yargılamanın adil olmadığını iddia etmektedirler. Bu bağlamda baꢀvuranlar AĐHS’nin

13. maddesini ileri sürmektedirler. Aynı ꢀekilde baꢀvuranlar hiçbir makul sebep olmaksızın

mülkiyetlerinden mahrum bırakıldıklarını savunmakta ve bu itibarla 1 No’lu Protokol’ün 1.

maddesini ileri sürmektedirler.

A. Yargılama Süresi

AĐHM, bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35§3 maddesi uyarınca açıkça dayanaktan yoksun

olmadığını tespit etmektedir. Ayrıca AĐHM, ꢀikayetin baꢀka hiçbir kabuledilemezlik

gerekçesiyle ters düꢀmediğini belirtmektedir.

B. Yargılamanın Adil Olması

Baꢀvuranlar 6 ve 13. maddelerini ileri sürerek, mahkemelerin dava konusu olayları yanlıꢀ

değerlendirdiklerini ve aynı mülkü iki farklı kiꢀiye satan bir kimsenin kötü niyetini

onayladıklarını savunmaktadırlar.

Hükümet bu argümanlara itiraz etmektedir.

AĐHM, bu ꢀikayeti AĐHS’nin 6. maddesi alanında inceleyecektir. Bu itibarla AĐHM,

AĐHS’nin 19. maddesi uyarınca Sözleꢀmeci Tarafların sadece AĐHS’den doğan

yükümlülüklerine saygı gösterilmesini sağlamak için yetkili olduğunu hatırlatmaktadır.

Bu durumda AĐHM, baꢀvuranların ulusal mahkemelerin benimsediği çözüme itiraz

ettiklerini gözlemlemektedir. Oysa AĐHM, bir mahkemenin böyle bir kararı ya da baꢀka bir karar

almasına neden olan davaya iliꢀkin unsurları incelemenin kendi görevi olmadığını, aksi durumda

üçüncü ya da dördüncü derece mahkemesi olacağını hatırlatmaktadır (Kemmache-Fransa (no:3),

24 Kasım 1994 tarihli karar). Ayrıca AĐHM dosyadaki hiçbir unsurun ulusal mahkeme

kararlarında keyfi herhangi bir unsur ortaya koymadığını gözlemlemektedir.

Buradan bu ꢀikayetin açıkça dayanaktan yoksun olduğu ve AĐHS’nin 35§3 ve 4 maddesi

uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucu ortaya çıkmaktadır.

C. Mal ve Mülke Saygı Hakkı

Baꢀvuranlar 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesini ileri sürerek, ihtilaflı mülkün tapu siciline

baꢀka bir kimse adına tescil edilmesinden dolayı mal ve mülklerine saygı haklarının ihlal

edildiğini iddia etmektedirler.

Hükümet baꢀvuranların argümanlarına itiraz etmektedir.

AĐHM, baꢀvuranların açtığı dava üzerine 9 Aralık 1993 tarihinde, Kadastro

Mahkemesi’nin, tapu siciline iki kez tescil iꢀlemi yapılması durumunda en eski tescil iꢀleminin,

bu durumda baꢀka bir kimsenin adına yapılan tescil iꢀleminin daha güvenilir olduğuna kanaat

getirerek, ihtilaflı mülkün tapusuna iliꢀkin ihtilafı çözdüğünü gözlemlemektedir.

AĐHM, yukarıda sözkonusu yargılamada keyfiyet bulunmadığına kanaat getirdiğini

hatırlatmaktadır. Ayrıca AĐHM, içtihadına göre 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin mal ve mülk

edinimi hakkını güvence altına almadığını gözlemlemektedir (Van der Mussele-Belçika, 23

Kasım 1983 tarihli karar ve Slivenko-Letonya (karar), no: 48321/99).

Buradan bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35§3 ve 4 maddesi uyarınca açıkça dayanaktan yoksun

olduğu gerekçesiyle reddedilmesi gerektiği sonucu ortaya çıkmaktadır.

II. AĐHS’NĐN 6§1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, yargılama süresinde AĐHS’nin 6§1 maddesinde öngörüldüğü gibi “makul süre”

ilkesine riayet edilmediğini iddia etmektedir.

Hükümet bu sava itiraz etmektedir.

Değerlendirmeye alınacak dönem 4 ꢁubat 1983 tarihinde baꢀlayıp, 23 Eylül 2002

tarihinde sona ermiꢀtir.

AĐHM, değerlendirmeye alınacak dönemin Türkiye’nin kiꢀisel baꢀvuru hakkını tanıdığı

28 Ocak 1987 tarihinde baꢀladığını gözlemlemektedir (Vehbi Ünal-Türkiye, no: 48264/99).

Dolayısıyla yargılama süresi beꢀ kez baꢀvurulan iki mahkeme için yaklaꢀık olarak on beꢀ yıl

sekiz aydır.

Ancak kiꢀisel baꢀvurunun tanındığı tarihten itibaren geçen sürenin makul olup olmadığını

değerlendirmek için AĐHM, davanın o zamana kadar yaklaꢀık dört yıl sürdüğünü de gözönünde

bulunduracaktır (Vehbi Ünal).

AĐHM, ne davanın karmaꢀıklığının ne de baꢀvuranların tutumunun yargılama süresini

açıklamaya yettiğini tespit etmektedir. AĐHM özellikle Kadastro Mahkemesi’nin kendisine

baꢀvuru yapıldıktan altı yıl sonra ilk kararını ve bozma kararından altı yıl sonra da ikinci kararını

verdiğini vurgulamaktadır.

AĐHM, yargılama süresinin makul olmadığının dava koꢀullarına göre ve içtihadının yer

verdiği, özellikle davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve yetkili makamların tutumu ile ilgili kiꢀiler

için davanın önemi gibi kriterler gözönüne alınarak değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (bkz.

diğer birçokları arasında, Frydlender-Fransa, no: 30979/96).

AĐHM, bu durumdakine benzer sorunların ortaya çıktığı davaları birçok kez incelemiꢀ ve

AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz. Frydlender).

AĐHM kendisine sunulan bütün unsurları inceledikten sonra, Hükümet’in mevcut

durumda farklı bir sonuca varılmasını sağlayacak ne bir olay ne de argüman sunduğuna kanaat

getirmektedir. Konuya iliꢀkin içtihadını gözönüne alarak, AĐHM, bu durumda ihtilaflı yargılama

süresinin aꢀırı olduğuna ve “makul süre” gerekliliğine cevap vermediğine kanaat getirmektedir.

Dolayısıyla 6§1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuranlar, maddi tazminat olarak 100.000 Euro istemektedirler. Manevi tazminat

olarak ise 50.000 Euro istemektedirler.

Hükümet bu iddialara itiraz etmektedir.

AĐHM, tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi tazminat arasında nedensellik bağı

görmemekte ve bu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın hakkaniyete uygun olarak AĐHM manevi

tazminat olarak baꢀvuranlara ortaklaꢀa 7.000 Euro ödenmesinin yerinde olacağına kanaat

getirmektedir.

B. Masraf ve Harcamalar

Baꢀvuranlar taleplerinde rakam belirtmeksizin, masraf ve harcamalarının ödenmesini

istemektedirler. Ancak baꢀvuranlar hiçbir fatura ya da ücret makbuzu sunmamıꢀlardır.

Hükümet bu iddialara itiraz etmektedir.

AĐHM içtihadına göre bir baꢀvuran, ancak gerçekliği, gerekliliği ve makul oranda

oldukları sabitleꢀen masraf ve harcamaların geri ödenmesini sağlayabilir. AĐHM, baꢀvuranların

baꢀvuru formunda taleplerini dile getirdiklerini ve bu talebi yazılı görüꢀlerinde de yinelediklerini

tespit etmektedir. Ancak baꢀvuranlar masrafların ulusal mahkemeler ya da AHM huzurundaki

yargılamanın sözkonusu olduğunu belirtmemiꢀlerdir. Baꢀvuranlar ücretlere iliꢀkin masraf ve

harcamalarda bir ayrım yapmamıꢀ ve AĐHM’de yapılan masrafların ödenmesi için dayanak

oluꢀturacak ayrı bir delil sunmamıꢀlardır. Dolayısıyla AĐHM, masraf ve harcamalar bakımından

ödeme yapılmasına gerek olmadığına kanaat getirmektedir.

C. Gecikme faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına

3 puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Yargılama süresine dayanan ꢀikayet konusunda baꢀvurunun kabuledilebilir, geri kalan

kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde, döviz

kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet tarafından manevi tazminat

için baꢀvuranlara ortaklaꢀa 7.000 (yedi bin) Euro’nun miktara yansıtılabilecek her türlü

vergiden muaf tutularak ödenmesine,