CONSEIL DE  
L'EUROPE  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ÜÇÜNCÜ DAĐRE  
ÜKÜNÇ VE GÜNEꢀ / TÜRKĐYE  
(Baꢁvuru No: 42775/98)  
KARAR  
STRAZBURG  
18 Aralık 2003  
Sözkonusu karar Sözle me’nin 44/2 maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır.  
Sekretarya revizyonuna tabi tutulması mümkündür.  
Ükünç ve Güneꢀ - Türkiye davasında,  
Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Üçüncü Daire),  
Sn. I. CABRAL BARRETO, Başkan  
Sn. L. CAFLISH,  
Sn. P. KURIS,  
Sn. R. TÜRMEN,  
Sn. J. HEDIGAN,  
Sn. M. TSATSA-NIKOLOVSKA,  
Sn. H.S. GREVE, yargıçlar,  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2003. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
ve Bölüm Sekreteri Sn. V. BERGER'in katılımı ile Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi Heyeti  
olarak toplanmıꢀ,  
27 Kasım 2003 tarihindeki gizli görüꢀmesi sonucunda,  
yukarıda anılan tarihte benimsenmiꢀ olan aꢀağıdaki karara varmıꢀtır.  
USULĐ ĐꢀLEMLER  
1. Davanın nedeni, Türk vatandaꢀları Volkan Ükünç ve Deniz Güneꢀ’in ("baꢀvuranlar"), 26  
Haziran 1998 tarihinde, Đnsan Haklarını ve Temel Hakları Korumaya Dair Sözleꢀme'nin  
("Sözleꢀme") eski 25.Maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine Avrupa Đnsan Hakları  
Komisyonu'na ("Komisyon") yaptıkları baꢀvurudur. (baꢀvuru no.42775/98).  
2. Baꢀvuranlar, Đstanbul’da mesleğini ifa etmekte olan avukat Veysel Uçum tarafından temsil  
edilmiꢀlerdir. Türk Hükümeti “Hükümet” Sözleꢀme organları huzurundaki dava için Ajan  
tayin etmemiꢀtir.  
3. Baꢀvuranlar, özellikle soruꢀturmanın ilk aꢀamasında bir avukatın yardımından  
faydalanamadıklarını ve Devlet Güvenlik Mahkemesi huzurunda yargılandıkları için bunun  
adil bir yargılama olarak nitelendirilemeyeceğini iddia etmiꢀlerdir.  
4. Baꢀvuru, 11 No’lu Protokol’ün yürürlüğe girdiği 1 Kasım 1998 tarihinde Mahkeme’ye  
havale edilmiꢀtir. ( 11 No’lu Protokol’ün 5/2 maddesi)  
5. Baꢀvuru ile ilgili olarak, Mahkeme’nin Üçüncü Bölümü görevlendirilmiꢀtir. (Mahkeme Đç  
Tüzüğünün 52/1 maddesi). Bu bölüm içinde davayı inceleyecek olan Daire (Sözleꢀmenin  
27/1 maddesi) Mahkeme Đç Tüzüğünün 26/1 maddesinde belirtildiği ꢀekilde oluꢀturulacaktır.  
6. 1 Kasım 2001 tarihinde Mahkeme Dairelerde değiꢀiklik yapmıꢀtır. ( Đç Tüzük 25/1)  
Mevcut dava yeni oluꢀturulan Üçüncü Daire’ye havale edilmiꢀtir. (Madde 52/1).  
7. 10 Nisan 2003 tarihli bir kararla Mahkeme, baꢀvuruyu kısmen kabuledilebilir bulmuꢀtur.  
8. Baꢀvuranlar ve Hükümet, esaslar hakkında görüꢀlerini sunmuꢀlardır. ( Đç Tüzük madde  
59/1).  
OLAYLAR  
I.  
Dava Olayları  
9. Volkan Ükünç ve Deniz Güneꢀ isimli baꢀvuranların her ikisi de Türk vatandaꢀıdırlar. Her  
ikisi de 1980 doğumlu olup Edirne’de yaꢀamaktadırlar.  
10. Baꢀvuranlar 8 ꢁubat 1996 tarihinde yasadıꢀı örgüt DHKP-C üyesi olduklarından ꢀüphe  
duyulduğu için Edirne Terörle Mücadele ꢁubesi tarafından gözaltına alınmıꢀlardır.  
Baꢀvuranlar 12 ꢁubat 1996 tarihine kadar gözaltında tutulmuꢀlardır. Baꢀvuranlar avukatları  
olmadığı halde 10 ꢁubat 1996 tarihinde polis tarafından sorgulanmıꢀtır.  
11. Baꢀvuranlar, 12 ꢁubat 1996 tarihinde önce Savcı daha sonra da hakim huzuruna  
çıkarılmıꢀlardır. Baꢀvuranlar her iki durumda da 10 ꢁubat 1996 tarihli ifadelerini  
tekrarlamıꢀtır. Baꢀvuranlar aynı gün serbest bırakılmıꢀlardır. Baꢀvuranlar avukat tarafından  
temsil edilmemiꢀtir.  
12. 11 Mart 1996 tarihinde Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı hazırladığı  
iddianamesinde baꢀvuranları ve diğer üç kiꢀiyi yasadıꢀı terör örgütüne yardım ve yataklık  
etmekle suçlamıꢀ ve Türk Ceza Kanunu’nun 169. maddesini ve 3713 sayılı Terörle Mücadele  
Kanunu’nun 5. maddesini uygulamasını talep etmiꢀtir.  
13. 17 Nisan 1996 tarihinde Edirne Ağır Ceza Mahkemesi, Đstanbul Devlet Güvenlik  
Mahkemesi’ne iletilmek üzere baꢀvuranların kendileri aleyhinde yapılan suçlamalar hakkında  
görüꢀlerini istemiꢀtir. Edirne Ağır Ceza Mahkemesi huzurundaki duruꢀma tutanaklarına göre  
baꢀvuranlar avukatlar tarafından temsil edilmeyi istememiꢀlerdir. Đlk defa olarak polise,  
savcıya ve hakime verdikleri ifadelerin doğruluğuna itiraz etmiꢀlerdir.  
14. 21 Mayıs 1996 tarihinde baꢀvuranlar okula gittikleri için Đstanbul Devlet Güvenlik  
Mahkemesi huzurundaki duruꢀmalara katılmaları talebinde bulunmamalarını istemiꢀlerdir. Bu  
talep Mahkeme tarafından onanmıꢀtır ve baꢀvuranlar yasal olarak dört avukat tarafından  
temsil edilmiꢀlerdir.  
15. 8 Nisan 1997 tarihinde Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuranları yasadıꢀı örgüt  
DHKP-C’ye yardım ve yataklık etmekten suçlu bulmuꢀ ve iki yıl altı ay hapse mahkum  
etmiꢀtir. DGM, baꢀvuranların 12 ꢁubat 1996 tarihinde savcı ve hakim huzurunda daha  
önceden hazırlanmıꢀ itirafları tekrar etmeye zorlandıklarını iddia ederek Edirne Ağır Ceza  
Mahkemesi huzurunda kendilerini savunmalarını inandırıcı bulmamıꢀtır. Mahkeme  
baꢀvuranların duvara slogan yazmak, DHKP-C lehinde bildiriler dağıtmak ve bir dükkanın  
giriꢀine afiꢀ asmak suretiyle söz konusu yasa dıꢀı örgüte yardım ve yataklık ettikleri sonucuna  
varmıꢀtır.  
16. Baꢀvuranlar baskı altında verdikleri ifadeler nedeniyle mahkum olduklarını ve bu nedenle  
mahkum olmalarını sağlayacak somut delil bulunmadığını ileri sürerek, temyiz baꢀvurusunda  
bulunmuꢀlardır.  
17. Yargıtay, 9 Aralık 1997 tarihinde baꢀvuruyu reddetmiꢀ ve Devlet Güvenlik  
Mahkemesi’nin kararını onamıꢀtır. Yargıtay, kararında baꢀvuranların avukatlarının duruꢀma  
talebinde bulundukları halde, söz konusu duruꢀmaya katılmadıklarını belirtmiꢀtir.  
18. Benimsenmiꢀ uygulamalara göre Yargıtay’ın 9 Aralık 1997 tarihli kararı Đstanbul Devlet  
Güvenlik Mahkemesi’ne gönderilmiꢀ ve 5 Ocak 1998 tarihinde sekretarya tarafından kayda  
alınmıꢀtır.  
19. Baꢀvuranlar 4 Mart 1998 tarihinde sözkonusu kararı öğrendiklerini ileri sürmüꢀlerdir.  
20. 9 Mart 1998 tarihinde baꢀvuranlar suçun iꢀlendiği tarihte reꢀit olmadıkları ve ön  
soruꢀturma avukatlarının yokluğunda yapıldığı için Yargıtay’ın kararının düzeltilmesi için  
baꢀvuruda bulunmuꢀlardır. Baꢀvuranların karar düzeltme talebi 22 Mayıs 1998 tarihinde  
reddedilmiꢀtir.  
II.  
ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK VE UYGULAMASI  
21. Mahkeme, diğer davalarda özellikle de Özel/Türkiye davasındaki görüꢀlerden alınan iç  
hukuk düzenlemelerine gönderme yapmıꢀtır. (no 42739/98, prg. 20-21, 7 Kasım 2002) ve  
Gençel/Türkiye Kararı (no 53431/99, prg. 11-12, 23 Ekim 2003).  
HUKUK  
I.  
SÖZLEꢁMENĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDASI  
22. Baꢀvuranlar bağımsız ve tarafsız olmayan Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi  
tarafından yargılandıklarını ve mahkum edildiklerini ileri sürmüꢀlerdir. Ayrıca, savcı ve  
hakim huzurunda ve gözaltında iken avukatın yardımından faydalanma hakkından  
yararlanamadıklarını ileri sürerek ꢀikayetçi olmuꢀlardır. Sözleꢀmenin 6. maddesinin 1. ve 3  
(c) paragraflarının ihlal edildiğinden ꢀikayetçi olmuꢀlardır.  
23. Mahkeme, içtihatları incelemiꢀ ve Sözleꢀmenin 6. maddesinin 1. paragrafının ihlal edildiği  
sonucuna varmıꢀtır. ( bkz. Özel Kararı, prg. 33-34 ve Özdemir/Türkiye Kararı, no 59659/00,  
prg. 35-36, 6 ꢁubat 2003).  
24. Mahkeme, bu kararlardakinden daha farklı bir sonuca varmak için bir neden görmemiꢀtir.  
Baꢀvuranların yasadıꢀı bir örgüte yardım ve yataklık etmek suçundan, bir subayın ve bir  
askeri hakimin görev yaptığı Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde yargılanmaları nedeniyle  
endiꢀe duymaları Mahkemenin görüꢀüne göre, anlaꢀılabilir bir durumdur. Bu konu ile ilgili  
olarak baꢀvuranlar Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin dava ile ilgisi olmayan durumlardan  
etkilenmesinden korkmakta haklıdırlar. Baꢀka bir deyiꢀle baꢀvuranların Devlet Güvenlik  
Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı konusundaki endiꢀelerinin haklı olduğu  
söylenebilir. (bkz. 9 Haziran 1998 tarihli Incal/ Türkiye Kararı, Hüküm ve Karar Raporları  
1998- IV, s. 1573, prg. 72).  
25. Bu nedenle Mahkeme, Sözleꢀmenin 6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır.  
26. Baꢀvuranların bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanma haklarının ihlal  
edildiği bulgusunu gözönünde bulundurarak Mahkeme, baꢀvuranların Sözleꢀmenin 6/3 (c)  
paragrafı bağlamındaki ꢀikayetleri incelemenin gerekli olmadığına karar vermiꢀtir.  
II.  
SÖZLEꢁMENĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
27. Sözleꢀmenin 41. maddesi aꢀağıdaki gibidir:  
“
Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci Tarafın  
iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun bir  
surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder”.  
A. Maddi Zararlar  
28. Baꢀvuranlar, maddi ve manevi zararlar için 10,000,000 Fransız Frangı (FRF) (1,524,490  
Euroya karꢀılık gelmektedir.) talep etmiꢀlerdir.  
29. Hükümet, bu talepler hakkında görüꢀ sunmamıꢀtır.  
30. Mahkeme, öncelikle, Sözleꢀmenin 6/1 maddesi bağlamındaki maddi zarar talebi ile ilgili  
olarak nasıl sonuca varması gerektiğini tahayyül edememiꢀtir. Ayrıca sözkonusu talepler  
kanıtlarla desteklenmemiꢀtir. Mahkeme bu nedenle tazminata hükmedemez.  
31. Mahkeme, ihlal bulgusunun tek baꢀına baꢀvuranların manevi zararları açısından yeterli  
tazmin oluꢀturduğu görüꢀündedir. (bkz. Incal/Türkiye, s. 1575, prg. 82, 28 Ekim 1998 tarihli  
Çıraklar/Türkiye Kararı, Raporlar 1998- VII, s. 3074, prg. 45).  
32. Mahkemenin Sözleꢀmenin 6/1 maddesi uyarınca baꢀvuranların bağımsız ve tarafsız bir  
mahkemece yargılanmadığı tespitinde bulunduğu durumlarda, prensip olarak baꢀvuranın  
bağımsız ve tarafsız bir mahkemece tekrar yargılanmasının uygulanabilecek en doğru yöntem  
olduğu görüꢀündedir. (bkz. yukarıda anılan Gençel Kararı, prg. 27).  
B. Masraf ve Harcamalar  
33. Baꢀvuranlar, davanın Sözleꢀme organları huzurunda hazırlanıp sunulması için toplam  
1,000,000 Fransız Frangı (152,449 Euro’ya karꢀılık gelmektedir) talep etmiꢀlerdir.  
34. Hükümet bu talep karꢀısında görüꢀ sunmamıꢀtır.  
35. Mahkeme, masraf ve harcamalarla ilgili olarak makul oranda tazminat ödenmesine karar  
verecektir. ( bkz. Sawicka/Polonya, no 37645/97, prg. 54, 1 Ekim 2002).  
36. Mahkeme kendisine sunulan bilgilere bağlı kalarak yaptığı değerlendirme sonucunda  
baꢀvuranlara bu baꢀlık altında 3,000 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.  
C. Gecikme Faizi  
37. Mahkeme, Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle  
oluꢀacak faiz oranının uygulanmasının uygun olduğu görüꢀündedir.  
BU NEDENLERDEN DOLAYI MAHKEME OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlık ve tarafsızlığı hakkındaki ꢀikayetle  
ilgili olarak Sözleꢀmenin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;  
2. Sözleꢀmenin 6. maddesi bağlamındaki diğer ꢀikayetlerin incelenmesine gerek olmadığına;  
3. Đhlal bulgusunun tek baꢀına manevi zarar için yeterli tazmin oluꢀturduğuna;  
4. a) Sorumlu Devletin masraf ve harcamalar için baꢀvuranlara Sözleꢀmenin 44. maddesinin  
2. paragrafı uyarınca kararın kesinleꢀmesinden itibaren üç ay içinde uygulanabilecek her türlü  
vergi ile birlikte toplam 3000 Euro ödemesine;  
b) Bahsekonu üç aylık sürenin dolmasından ödeme gününe kadar geçen süre için Avrupa  
Merkez Bankası’nın uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın  
gecikme faizi olarak uygulanmasına;  
5. Baꢀvuranların diğer adil tazmin taleplerinin reddine  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ olup Đç Tüzük’ün 77. maddesinin 2. ve 3. maddeleri  
uyarınca 18 Aralık 2003 tarihinde tebliğ edilmiꢀtir.