COUNCIL

AVRUPA

OF E U R O P E

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ÜLGER – TÜRKĐYE

(B a ꢀvuru no. 25321/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

26 Haziran 2007

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44 § 2. Maddesi’nde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek

olup, ꢀekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Davanın nedeni, Muharrem Ülger adlı Türk vatandaꢀının (“baꢀvuran”), Đnsan Haklarının

ve Temel Özgürlüklerinin Korunmasına Đliꢀkin Sözleꢀme’nin (“AĐHS”) 34. Maddesi uyarınca,

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AĐHM”) 10.06.2002

tarihinde yapmıꢀ oldukları 25321/02 no’lu baꢀvurudur.

Baꢀvuran Ankara Barosuna bağlı avukat N. Ünal tarafından temsil edilmektedirler.

Baꢀvuran, özellikle, lehinde verilen nihai kararın uygulanmamasının, AĐHS ile uyumlu

olmadığından ꢀikayetçi olmuꢀtur. Bu bakımdan, AĐHS’nin 6 § 1. Maddesi ile AĐHS’ye Ek 1

No’lu Protokol’ün 1. Maddesi’ne atıfta bulunmuꢀtur.

AĐHM, 13.12.2005 tarihinde baꢀvuruyu Hükümet’e bildirmeye ve AĐHS’nin 29 § 3.

Maddesi’ni uygulayarak, baꢀvurunun kabuledilebilirliğiyle esaslarını beraber incelemeye

karar vermiꢀtir.

OLAYLAR

I. DAVANIN AYRINTILARI

1955 doğumlu baꢀvuran Ankara’da ikamet etmektedir.

Baꢀvuran, 14.10.1996 tarihinden 09.05.1998 tarihine dek, Rusya’da bir ꢀantiyede,

YAPITEK Yapı Endüstri ve Ticaret Limited ꢁirketi (bundan böyle “ꢀirket” olarak anılacaktır)

adlı Türk firması için çalıꢀmıꢀtır.

Baꢀvuran 28.06.1999 tarihinde Ankara Đꢀ Mahkemesi’ne baꢀvurarak ꢀirket aleyhine dava

açmıꢀtır. Türkiye’ye izinli geldikten sonra, izninin bitmesini müteakip Rusya’ya gönderilmek

üzere baꢀvurduğunda, ꢀirketin kendisini merkezde tutarak 4 ay beklettiğini iddia etmiꢀtir.

Baꢀvuran ne Rusya’ya gönderilmiꢀ ne de Türkiye’de kendisine iꢀ verilmiꢀtir. Bu süre içinde

kendisine maaꢀ ödenmediğini ve kontrat süresinin sona erdiğinin bildirilmediğini belirtmiꢀtir.

Baꢀvuran mahkemeden, faizleriyle beraber, ödenmemiꢀ maaꢀı, kıdem tazminatı ve ihbar

tazminatının kendisine ödenmesine karar verilmesini talep etmiꢀtir.

Mahkeme 01.07.1999 tarihinde dava dosyasına iliꢀkin ilk incelemesini tamamlamıꢀ,

05.10.1999 tarihinde duruꢀma yapılmasına karar vermiꢀ ve bu tarihten önce delillerle beraber

ꢀirketin cevabını sunmasını istemiꢀtir.

Davalı çağrılmasına rağmen, 05.10.1999 ve 18.11.1999 tarihli duruꢀmalara gelmemiꢀtir.

Mahkeme 27.01.2000 tarihinde, baꢀvuranın ꢀantiyede meslektaꢀı olan iki tanığını

dinlemiꢀtir. Baꢀvuranın avukatı bir sonraki duruꢀmada üçüncü bir tanığın hazır bulunacağını

ifade etmiꢀtir.

Mahkeme 21.03.2000 tarihinde üçüncü tanığı dinlemiꢀtir. Duruꢀmanın sonunda bilirkiꢀi

raporu hazırlanmasına karar verilmiꢀ, baꢀvuranın gerekli harcı ödemesinin ardından dava

dosyası bilirkiꢀiye gönderilmiꢀtir.

12.04.2000 tarihli ilk bilirkiꢀi raporu, ꢀirketin baꢀvurana kıdem tazminatı için, kontrat

süresinin sona erdiğini bildirmediği için ve ödemediği maaꢀ için tazminat ödemekle yükümlü

olduğunu ifade etmiꢀtir. Ödenmesi gereken meblağlar hesaplanıp raporda belirtilmiꢀtir.

Baꢀvuranın avukatı 28.04.2000 tarihinde rapora itiraz etmiꢀ, belirtilen meblağların yeterli

rakamlar olmadığını ve baꢀka bir bilirkiꢀi tarafından yeniden gözden geçirilmesini talep

etmiꢀtir.

Mahkeme 04.05.2000 tarihinde, baꢀvuranın ek harcı yatırmasının ardından, aynı

bilirkiꢀinin bir rapor daha hazırlamasına karar vermiꢀtir. Buna göre aynı bilirkiꢀi ikinci bir

rapor hazırlamıꢀ ve mahkemeye sunmuꢀtur. Bu rapor, baꢀvuranın temsilcisinin kıdem

1

tazminatının miktarıyla ilgili talebinin yerinde olduğunu ifade etmiꢀtir. Bu meblağın 787.5

Amerikan Doları tutarında olması gerekmektedir. Baꢀvuranın avukatı bu rapora itiraz etmiꢀ

ve meblağın baꢀka bir bilirkiꢀi tarafından yeniden hesaplanmasını talep etmiꢀtir.

Baꢀvuranın avukatı 20.06.2000 tarihli duruꢀmaya katılmamıꢀtır. Mahkeme, yeniden

baꢀlaması talebinde bulunulmaması halinde, davanın düꢀmesine karar vermiꢀtir. Baꢀvuranın

avukatının talebi üzerine davanın 26.06.2000 tarihinde yeniden baꢀlamasına ve ilk

duruꢀmanın 13.07.2000 tarihinde yapılmasına karar verilmiꢀtir.

Mahkeme 13.07.2000 tarihinde, harcın baꢀvuran tarafından 3 gün içinde yatırılması

halinde, davalıya, baꢀvurana Türkiye’ye döndükten sonra beꢀ ay boyunca maaꢀ ödendiğine

dair makbuzları sunmasını isteyen bir mahkeme kararı gönderilmesine karar vermiꢀtir.

ꢁirketin, maaꢀ makbuzlarını sunmaması halinde maaꢀ ödemediğinin farz edileceği konusunda

uyarılmasına karar verilmiꢀtir. Duruꢀma 05.10.2000 tarihine ertelenmiꢀtir. Davalı ꢀirket resmi

uyarıya rağmen mahkeme kararına yanıt vermemiꢀtir.

Mahkeme 05.10.2000 tarihinde, baꢀka bir bilirkiꢀi raporunun hazırlanmasına, ücretinin

baꢀvuran tarafından karꢀılanmasına karar vermiꢀtir. Yukarıda belirtilen beꢀ aylık sürenin de

göz önünde bulundurulduğu rapor 27.11.2000 tarihinde mahkemeye sunulmuꢀtur.

Baꢀvuranın avukatı 18.01.2001 tarihinde, mahkemede görülen, aynı olaylara dayanan ve

ek tazminatın talep edildiği diğer davanın bu davayla birleꢀtirilmesini talep etmiꢀtir.

Mahkeme talep üzerine davaları birleꢀtirmiꢀ ve duruꢀmayı 13.03.2001 tarihine ertelemiꢀtir.

Ankara Đꢀ Mahkemesi 13.03.2001 tarihinde, baꢀvurana, kıdem tazminatı için, iꢀten

çıkarıldığı bildirilmediği için ve ödenmemiꢀ maaꢀı için toplam 9.424.50 ABD Doları

ödenmesine karar vermiꢀtir. Kararda, nispi mahkeme harcının 524.190.700 Türk Lirası¹

olduğu ifade edilmiꢀtir. Bu harcın, içinden baꢀvuranın davanın baꢀında ödediği meblağın

çıkarılarak davalı ꢀirket tarafından ödenmesine karar verilmiꢀtir.

Mahkeme 22.05.2001 tarihinde vergi icra dairesine mahkeme harcını ꢀirketten almasını

emretmiꢀtir.

Baꢀvuranın avukatı 10.12.2001 tarihinde mahkemeye bir dilekçe sunmuꢀ, icraya koymak

üzere kararın kendisine verilmesini talep etmiꢀtir. Avukat, baꢀvuranın davayı kazandığını,

davalı ꢀirketin ise tazminat ödemesine ek olarak yargılama giderlerinden de yükümlü

olduğunu ifade etmiꢀtir. Mahkemenin karar verdiği tarihte adresi belli olan ꢀirketin, mali

sorunları nedeniyle baꢀka bir yere taꢀınarak yükümlülüklerinden kaçma giriꢀiminde bulunma

tehlikesine iꢀaret etmiꢀtir. Ayrıca baꢀvuranın kararı almak amacıyla yargılama giderlerini

ödemeye istekli olduğunu ancak bunu yapmak için kaynaklarının yetersiz olduğunu

belirtmiꢀtir.

Aynı gün mahkeme bu talebi, 492 Sayılı Harçlar Kanunu’nun 28 (a) Maddesi

çerçevesinde gerekli harç ödenmedikçe kararın ilgiliye verilemeyeceği gerekçesiyle

reddetmiꢀtir.

Bu nedenle baꢀvuran bahsi geçen kararın uygulanması için icraya koyulmasını

sağlayamamıꢀtır. Bu arada ꢀirketin taꢀındığı anlaꢀılmıꢀtır.

HUKUKA ĐLĐꢁKĐN

1. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐ ĐLE AĐHS’YE EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1.

MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

¹Sözkonusu tarihte 598 Euro (“EUR”) karꢀılığına denk gelmektedir.

2

Baꢀvuran, ꢀirket aleyhindeki yargılama süresinin haddinden uzun olduğundan ve ulusal

mahkemenin kendisine kararı vermemesi nedeniyle kararın uygulanmasını sağlayamadığından

ꢀikayetçi olmuꢀtur. Ayrıca, kararın uygulanmamasının mülkiyetin çekiꢀmesiz kullanımı

hakkını ihlal ettiğini iddia etmiꢀtir. AĐHS’nin 6 § 1. Maddesi ile AĐHS’ye Ek 1 No’lu

Protokol’ün 1. Maddesi’ne dayanmıꢀtır:

Madde 6 § 1

“Herkes … medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar … konusunda karar verecek olan … [bir]

mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde … görülmesini istemek hakkına sahiptir…”

Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi

“Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.

Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koꢀullara ve uluslararası hukukun

genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.

Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek

veya vergilerin ya da baꢀka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri

yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”

A. Kabuledilebilirliğine iliꢀkin

Hükümet, baꢀvurunun, AĐHS’nin 35 § 1. Maddesi kapsamında iç hukuk yollarını tüketme

koꢀulunun yerine getirilmemesi nedeniyle reddedilmesi gerektiğini belirtmiꢀtir. Baꢀvuranın iç

hukukun sağladığı baꢀvuru yollarından yararlanmadığını iddia etmiꢀtir. Sorumlu tarafın

ödemediği meblağın baꢀvuran tarafından ödenmesi halinde iꢀlemlerin devam edeceğini öne

sürmüꢀtür. AĐHM’nin, iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle baꢀvuruyu kabuledilmez

olarak beyan ettiği Poghosyan – Ermenistan davasındaki (36211/03) kararına atıfta

bulunmuꢀtur. Hükümet, bu davada, AĐHM’nin, baꢀvuranın dava açmamasının Devlet’in

ihmalinin mi yoksa baꢀvuranın kendi hatasının sonucu mu olduğunu incelediğini, baꢀvuranın

kararın uygulanması için olası ve eriꢀilebilir hiçbir önlem almadığı sonucuna vardığını

belirtmiꢀtir. Bu davada karar sonucu ortaya çıkan borcun bir Devlet kurumuna değil özel bir

limited ꢀirkete ait olduğunun dikkate alınması gerektiğini belirtmiꢀtir.

AĐHM, yukarıda belirtilen davada, ilgili ulusal makamların icra takibi baꢀlattıklarını ve

ulusal mahkemenin kararı sonucunda ortaya çıkan borcun karꢀılanması için gerekli tüm

tedbirleri aldıklarını kaydeder. Bu nedenle, ulusal makamlar esasında kararı uygulamaya

baꢀlamıꢀlardır ve bu bağlamda baꢀvuranın iç hukukla uyumlu olarak somut bir taleple, ilgili

mahkemeye baꢀvurması beklenmiꢀtir. Baꢀvuranın dava açmamasının Devlet’in ihmali mi

yoksa baꢀvuranın kendi hatası mı olduğunu belirlemek AĐHM’ye kalmıꢀtır. Ulusal

mahkemenin baꢀvuranın davasını yeterince titizlikle incelemediğini usulen kaydeden AĐHM,

yine de bu durumun, baꢀvuranı, iç hukuk gerektirdiği biçimde uygun bir biçimde hazırlanmıꢀ

bir taleple aynı merciye yeniden baꢀvurmasını engellemediğini kabul etmiꢀtir. Dolayısıyla

AĐHM, baꢀvuranın, kararın uygulanması için, olası ve eriꢀilebilir tüm tedbirleri almadığı

sonucuna varmıꢀ, AĐHS’nin 35 §§ 1. ve. Maddesi’yle uyumlu olarak baꢀvuruyu iç hukuk

yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabuledilmez olarak beyan etmiꢀtir.

Öte yandan, bu davada, AĐHM, baꢀvuranın, kararın uygulanmasını sağlamak için bir

kopyasını almak üzere, usulüne uygun olarak, ilgili makam olan Ankara Đꢀ Mahkemesi’ne

baꢀvurduğunu gözlemler. Baꢀvuranın talebi, diğer tarafın ödemesi gereken yargılama giderleri

bulunduğu gerekçesiyle reddedilmiꢀtir. AĐHM, Sorumlu Devlet’in iç hukuku kapsamında,

3

baꢀvuranın, Ankara Đꢀ Mahkemesi’nin kararının uygulanmasını sağlamak için baꢀvurabileceği

veya baꢀvurması gereken baꢀka bir merci bulunmadığını kaydeder. Bu nedenle baꢀvuran

yalnız mevcut iç hukuk yollarından yararlanmıꢀtır. Sonuç olarak, Hükümet’in bu konuyla

ilgili itirazı reddedilmelidir.

Hükümet ayrıca, baꢀvuranın ꢀikayetinin, AĐHS’nin 35 § 1. Maddesi çerçevesinde altı ay

kuralıyla uyuꢀmaması nedeniyle reddedilmesi gerektiğini belirtmiꢀtir. Bu bağlamda,

baꢀvuranın lehinde çıkan kararın 13.03.2001 tarihinde verildiğini, Harçlar Kanunu’nun 28 (a)

Maddesi kapsamında, yargılama giderlerinin bu tarihten itibaren iki ay içinde ödenmesi

gerektiğini öne sürmüꢀtür. 21.05.2001 tarihinde iyi aylık sürenin bitmesinin ardından,

mahkeme, Harçlar Kanunu’nun 37. Maddesi’ne göre, vergi icra dairesine ödenmeyen borcun

ꢀirketten tahsil edilmesini emretmiꢀtir. Davalı masrafları ödememiꢀ, bu tarihten baꢀvuranın

10.12.2001 tarihli dilekçesine verilen yanıta kadar, hiçbir iꢀlem yapılmamıꢀtır. Hükümet, bu

nedenle baꢀvuranın, 10.12.2001 tarihli dilekçesinden çok önce, gerekli borcu ödemedikçe

kararın kendisine verilmeyeceğinin farkında olduğunu savunmuꢀtur.

Baꢀvuran Hükümet’in argümanına itiraz etmiꢀ, iddialarını mahkemenin kararı nedeniyle

değil, bu kararın uygulanmaması nedeniyle ortaya koyduğunu savunmuꢀtur. Dolayısıyla

kararın tarihi altı aylık süre aꢀımı için baꢀlangıç noktası olarak alınamaz. Sözkonusu tarih,

ulusal mahkemenin baꢀvurana açıkça kararın verilemeyeceğini ifade ettiği, baꢀka bir deyiꢀle

uygulamanın durdurulduğu tarih olan 10.12.2001’dir.

AĐHM, baꢀvuru yolu bulunmuyorsa veya baꢀvuru yollarının etkisiz olduğuna karar

verilmiꢀse, altı aylık süre aꢀımının, ꢀikayet konusu uygulamanın tarihinden itibaren

baꢀladığını yineler. Đstisnai davalarda, baꢀvuranların önce bir iç hukuk yoluna baꢀvurdukları,

ancak bu baꢀvuru yolunu etkisiz kılacak koꢀulların daha sonra farkına varacakları veya

varmaları gereken özel koꢀullar bulunabilir. Böyle bir durumda, altı aylık süre, baꢀvuranın bu

koꢀulların farkına vardığı veya varması gereken tarihten itibaren hesaplanabilir (bkz. Hazar ve

Diğerleri – Türkiye, 62566/00).

AĐHM, ulusal mahkemenin 10.12.2001 tarihinde baꢀvuranın kararın kendisine verilmesi

talebini reddettiğini kaydeder. Baꢀvuran AĐHM’ye baꢀvurusunu, 10.06.2002 tarihinde,

10.12.2001 tarihinden itibaren tam altı ay içinde yapmıꢀtır. Bu nedenle AĐHM, Hükümet’in,

baꢀvurunun altı ay kuralına uymadığı itirazını reddeder.

AĐHM ayrıca, bu ꢀikayetlerin AĐHS’nin 35 § 3. Maddesi kapsamında dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeder. Ayrıca baꢀvurunun baꢀka bir gerekçe altında da kabuledilmez olarak

değerlendirilemeyeceğine iꢀaret eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir olarak ilan edilmek

durumundadır.

B. Esaslara iliꢀkin

Hükümet, bu davada, yargı sürecinin makul süreyi aꢀmadığını belirtmiꢀtir. Mahkemenin

delil topladığını, üç bilirkiꢀi raporu aldığını ve baꢀvuranın tanıklarını dinlediğini savunmuꢀtur.

Dava iki yıldan kısa bir sürede ve duraklama olmaksızın sona erdirilmiꢀtir. Hükümet, bu

koꢀullarda, yargı sürecinin haddinden uzun olduğu biçiminde değerlendirilemeyeceğini ileri

sürmüꢀtür.

Ayrıca Hükümet, baꢀlangıçta, bu davadaki meselenin yetkili makamların kararı

uygulamayı reddetmeleri olmadığını ifade etmiꢀtir. Kararın uygulanmamasının nedeni,

öncelikle gerekli harç ödenmeden kararın baꢀvurana verilmemesidir. Hükümet, bu nedenle,

kararın baꢀvurana verilmemesinin iç hukuka uygun olduğunu ve mahkemenin harcın davalı

ꢀirketten tahsil edilmesi için vergi icra dairesine emir gönderdiğini eklemiꢀtir.

Hükümet, baꢀvuranın yargılama giderlerini ödemesi halinde kararın uygulanmasına

baꢀlanacağını öne sürmüꢀtür. Harçlar Kanunu’nun 32. Maddesi’ne göre, ilgili harçların

ödenmemesi durumunda müteakip iꢀlemler uygulanmamaktadır, ancak taraflardan birinin

4

yaptığı ödeme, iꢀlemlerin sonunda dikkate alınır. Buna göre, baꢀvuran harcı ödeyip kararın

uygulanması sürecini baꢀlatabilirdi. Ardından bu meblağ borcun geri kalanıyla beraber

kendisine geri ödenirdi. Dolayısıyla Hükümet, baꢀvuranın, iç hukuk çerçevesinde kendisine

tanınan bu olanağı reddetmesi nedeniyle, lehine verilen kararın uygulanmaması

sorumluluğunu yüklenmesi gerektiğini kanısındadır.

Baꢀvuran, bu kanuna dayanarak, Devlet’e, kayıpları mahkemelerce tanınan kimselerden

harç toplanması yetkisi verildiğini, böylece zarar gören tarafın bir kez daha mağdur edildiğini

ileri sürmüꢀtür. Bu uygulama nedeniyle, haklı olan tarafların, kaybeden tarafın üstlenmesi

gereken harcı ödemediği veya ödeyemediği durumlarda, mahkemenin kendilerine ödenmesine

karar verdiği meblağları alamadıklarını eklemiꢀtir.

1. AĐHS’nin 6 § 1. Maddesi

AĐHM, AĐHS’nin 6 § 1. Maddesi’nin herkese, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili

olarak, bir mahkeme tarafından davasının görülmesini isteme hakkı verdiğini yineler; bu

yolla, hukuki konularda mahkemelerde dava açma hakkı anlamına gelen eriꢀim hakkının bir

yönünü teꢀkil ettiği “mahkemeye gitme hakkı”nı da çerçevesi içine alır. Öte yandan,

Sözleꢀmeye Taraf Devletlerden birinin iç hukuk sistemi, nihai ve bağlayıcı bir kararın,

taraflardan birinin zararına geçersiz kalmasına izin verirse, bu hak aldatıcıdır. AĐHS’nin 6 § 1.

Maddesi’nin, hakim kararlarının uygulanmasını güvence altına almadan, davacılara tanınan

usule iliꢀkin teminatları – hakkaniyete uygun, açık ve süratli davalar – ayrıntılı olarak

tanımlaması düꢀünülemez. Bu Madde’nin yalnız mahkemelere eriꢀim ve davaların idaresi ile

ilgili olduğu biçiminde yorumlanması, Sözleꢀmeye Taraf Devletlerin AĐHS’yi kabul

ettiklerinde uymayı taahhüt ettikleri hukukun üstünlüğü ilkesi ile uyuꢀmayan durumlara yol

açabilir. Bu nedenle, mahkemelerin verdiği kararların uygulanması, AĐHS’nin 6 § 1.

Maddesi’nin amaçları doğrultusunda, “yargılama”nın tamamlayıcı parçası olarak

değerlendirilmelidir (bkz. Hornsby – Yunanistan ve Burdov – Rusya, 59498/00).

AĐHM, kararların uygulanmasının yargılamanın bütünleyici parçasını teꢀkil etmesi gibi,

“medeni hak ve yükümlülüklerin” belirlenmesi için ilk derece ve temyiz mahkemelerine

eriꢀim ile beraber mahkemeye gitme hakkının da (bkz. Kreuz – Polonya, 28249/95), icra

davasına eriꢀim hakkını eꢀit derece koruduğu kanısındadır (bkz., gerekli değiꢀiklikler

yapıldıktan sonra, Manoilescu ve Dobrescu – Romanya, 60861/00).

Bu davayla ilgili olarak, AĐHM, sözkonusu kararın uygulanmasının ardından baꢀvuranın

yargılama giderlerini geri alıp alamayacağı sorusunun, baꢀvuranın AĐHS’nin 6 § 1. Maddesi

kapsamında ꢀikayette bulunduğu durumla ilgisi bulunmadığı kanısındadır. Buradaki mesele,

kaybeden tarafın üstlenmesi gereken harçları peꢀinen ödeme zorunluluğunun, baꢀvuranın

lehine verilen bağlayıcı kararı almasını ve sonrasında icra takibini baꢀlatmasını

engellemesidir.

Bu bağlamda, mahkemeye eriꢀim hakkının mutlak olmadığı ancak sınırlamalara tabi

olduğu anımsatılır; eriꢀim hakkı, niteliği gereği Devlet’in düzenlemelerini gerektirdiğinden,

bu sınırlamalara üstü kapalı olarak müsaade edilmiꢀtir. Öte yandan, AĐHM, uygulanan

sınırlamaların, bireye bırakılan eriꢀimi, hakkın esasına zarar gelecek ölçüde sınırlamaması ya

da azaltmaması nedeniyle memnun olmalıdır. Ayrıca, haklı bir amaç gütmeyen ve baꢀvurulan

yollar ile ulaꢀılmak istenen amaç arasında makul bir orantılılık iliꢀkisi bulunmayan bir

sınırlama, 6 § 1. Madde ile uyumlu olmayacaktır (bkz. Waite ve Kennedy – Almanya [BD],

26083/94 ve Apostol – Gürcistan, 40765/02).

Hükümet, kararın uygulanmama nedeninin, iç hukuk çerçevesinde kararın, ödenmesi

gereken yargılama giderleri ödenmedikçe ilgili tarafa verilmesinin mümkün olmaması

olduğunu belirtmiꢀtir. Öte yandan, AĐHM, Harçlar Kanunu’nun 28 (a) Maddesi’ne atıfta

5

bulunarak, mahkemenin, baꢀvurana, mali bir sorumluluk yüklemiꢀ olduğunu, böylece karara

eriꢀimini ve kararın uygulanmasını engellediğini kaydeder.

AĐHM, bir kimsenin eriꢀim hakkından yararlanıp yararlanmadığını belirlemek için,

yargılama giderlerinin makullüğünün, baꢀvuranın bu meblağı ödeme kapasitesi, davanın özel

ayrıntıları ve bu sorumluluğun yüklendiği dava safhası ıꢀığında değerlendirilmesi gerektiğini

anımsar (bkz. Kreuz). Bu bağlamda, AĐHM, baꢀvuranın inꢀaat iꢀçisi olduğunu gözlemler.

Baꢀvuran sorumlu ꢀirkete, ödenmemiꢀ maaꢀını alabilmek için dava açmıꢀtır. Mahkeme

baꢀvuranın taleplerini kısmen kabul etmiꢀ, tazminat olarak yaklaꢀık 10.000 Euro ödenmesine

karar vermiꢀtir. Geri kalan yargılama giderleri yaklaꢀık 598 Euro’dur. Baꢀvuran, kendisine

ödenecek meblağı alabilmek için harcı ödemeye istekli olmasına rağmen, bunu yapmak için

yeterli kaynağa sahip değildir.

AĐHM, AĐHS’nin 6 § 1. Maddesi kapsamındaki etkili hakları güvence altına alma

yükümlülüğünün yerine getirilmesinin, yalnız müdahale olmaması anlamına gelmediğini,

Devlet’in olumlu bir faaliyette bulunmasını gerektirebileceğini de yineler. Yargılama

giderlerinin karꢀılanmasında tüm sorumluluğu baꢀvurana yükleyerek, Devlet’in, kararların

uygulanması için hem hukuken hem de uygulamada etkin bir yöntem belirleme yönünde

genel ya da özel her türlü uygun tedbiri alma yükümlülüğünden (pozitif yükümlülük)

kaçındığı kanısındadır (bkz. Fuklev – Ukrayna, 71186/01). Dolayısıyla, bu davada, yargılama

giderlerinin miktarı ile bu giderlerin ödenmesi, baꢀvuranın bu meblağları ödeme kapasitesi ve

kararın bir kopyasının baꢀvurana verilmesi arasındaki makul orantılılık iliꢀkisi de göz önünde

bulundurulmalıdır.

Yukarıda belirtilenler ıꢀığında, AĐHM, baꢀvuranın kararın bir kopyasını alamadan

mahkeme harcını ödemekle yükümlü tutulmasının, üzerinde aꢀırı bir yük oluꢀturduğu ve

mahkemeye eriꢀim hakkını bu hakkın özünü zedeleyecek derecede kısıtladığı kanısındadır.

Dolayısıyla AĐHS’nin 6 § 1. Maddesi ihlal edilmiꢀtir.

Son olarak, AĐHM, bu davada, yargılamanın uzunluğunun, baꢀvuranın kararın

uygulanmaması ile ilgili ꢀikayetinin tamamlayıcı parçası olduğunu kaydeder. Bu nedenle,

ꢀikayetin bu kısmının ayrı olarak incelenmesine gerek olmadığı sonucuna varmıꢀtır.

2. AĐHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi

AĐHM, bir “talebin” uygulanabilir olarak addedilecek derecede yeterince kabul görmesi

halinde, AĐHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi çerçevesinde “mülkiyet” teꢀkil

edebileceğini yineler (bkz. Burdov – Rusya ve Stran Greek Refineries and Stratis Andreadis -

Yunanistan). 13.03.2001 tarihli karar baꢀvurana icraya verilebilir tazminat sağlamıꢀtır.

Baꢀvuranın kararı uygulatamaması, AĐHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi’nin ilk

paragrafının ilk cümlesinde ortaya konduğu üzere, mülkiyetin çekiꢀmesiz kullanımı hakkına

müdahale teꢀkil etmiꢀtir.

Bu müdahale hiçbir biçimde maruz gösterilmediğinden, AĐHM, AĐHS’ye Ek 1 No’lu

Protokol’ün 1. Maddesi’nin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır.

II. AĐHS’NĐN 13. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran ayrıca AĐHS’nin 13. Maddesi kapsamında, ulusal mahkemenin kararının, yine

ulusal mahkemenin yarattığı engel nedeniyle hükümsüz kaldığından ꢀikayetçi olmuꢀtur.

AĐHM, bu ꢀikayetin yukarıda incelenen ꢀikayetlerle bağlantılı olduğunu ve bu nedenle

kabuledilebilir olarak beyan edilmesi gerektiğini kaydeder. Ancak AĐHS’nin 6 § 1. Maddesi

ile AĐHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi kapsamında tespit edilen ihlallere iliꢀkin

olarak, AĐHM, baꢀvuranın bu baꢀlık altındaki iddialarının ayrı olarak incelenmesinin gerekli

olmadığı kanısındadır.

6

III. DĐĞER AĐHS ĐHLALĐ ĐDDĐALARI

Son olarak, baꢀvuran, hiçbir gerekçe göstermeksizin, AĐHS’nin 1. ve 17. Maddeleri’nin

ihlal edildiğinden ꢀikayetçi olmuꢀtur.

AĐHM, dava dosyasında, bu maddelerin ihlal edildiklerini gösteren hiçbir emareye

rastlamamıꢀtır. Dolayısıyla baꢀvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olduğu ve

AĐHS’nin 35 §§ 3. ve 4. Maddesi’yle uyumlu olarak reddedilmesi gerektiği anlaꢀılmaktadır.

IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. Maddesi’ne göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete

uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Baꢀvuran, maddi tazminat olarak 15.005 Euro, manevi tazminat olarak ise 50.000 Euro

talep etmiꢀtir.

Hükümet bu taleplere itiraz etmiꢀtir.

AĐHM, baꢀvuranın maruz kaldığı maddi zararın, baꢀvurana tazminat ödenmesine

hükmeden kararın uygulanmamasıyla ortaya çıktığını kaydeder. Hem mahkeme kararıyla

baꢀvurana ödenmesi gereken tazminat hem de o tarihteki ekonomik koꢀullar göz önünde

bulundurularak, baꢀvurana maddi tazminat olarak 10.000 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.

Bu tazminat, baꢀvuranın ulusal mahkemelerden talep ettiği ve ödenmemiꢀ tazminatla ilgili

nihai ödeme olarak addedilmelidir.

AĐHM ayrıca baꢀvuranın, tespit edilen ihlallerin sonucu olarak manevi zarara da uğradığı

kanısındadır. Öte yandan talep edilen meblağ haddinden fazladır. AĐHM, tarafsızlık esasıyla

hareket ederek, baꢀvurana bu baꢀlık altında 1000 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.

B. Yargılama giderleri

Baꢀvuran, ulusal mahkemelerde meydana gelen yargılama giderleri için 3198 Euro,

AĐHM önünde meydana gelen mahkeme masrafları için ise 3618 Euro talep etmiꢀtir.

Hükümet, baꢀvuranın bu giderleri belgeleyemediği gerekçesiyle bu taleplere itiraz

etmiꢀtir.

AĐHM’nin içtihadına göre, yargılama giderleri, ancak gerçekliği ve gerekliliği kanıtlandığı

ve makul bir meblağ olduğu takdirde baꢀvurana geri ödenir. Bu davada, AĐHM, sahip olduğu

bilgiler ve yukarıda belirtilen ölçütler ıꢀığında, tüm baꢀlıklar altındaki yargılama giderleri için

1500 Euro tazminat ödenmesinin makul olduğu sonucuna varmıꢀtır.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı

marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar

vermiꢀtir.

7

BU NEDENLERDEN ÖTÜRÜ AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE

1. AĐHS’nin 6 § 1 ve 13. Maddeleri ile AĐHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi’ne

iliꢀkin yapılan ꢀikayetin kabuledilebilir, baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilmez

olduğuna;

2. AĐHS’nin 6 § 1. Maddesi’nin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi’nin ihlal edildiğine;

4. AĐHS’nin 13. Maddesi kapsamındaki ꢀikayetin ayrı olarak incelenmesinin gerekli

olmadığına;

5. (a) Sorumlu Devlet’in, aꢀağıdaki meblağları, AĐHS’nin 44 § 2. Maddesi’ne göre nihai

kararın verildiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden

Yeni Türk Lirası’na çevirerek baꢀvurana ödemesine:

(i)

(ii)

10.000 Euro (on bin Euro) maddi tazminat;

1000 Euro (bin Euro) manevi tazminat;

(iii) yargılama giderleri için 1.500 Euro (bin beꢀ yüz Euro);

(iv) yukarıdaki meblağlara uygulanabilecek tüm vergiler;

(b) yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona ermesinden, ödeme gününe kadar geçen süre

için, yukarıdaki miktarlara Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli faizinin üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına karar vermiꢀtir.

6. Baꢀvuranların adil tazmin taleplerinin geri kalanını reddetmiꢀtir.

Đꢀbu karar, Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77. Maddesi’nin 2. ve

3. fıkraları uyarınca 26.06.2007 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

F. ELENS-PASSOS

Zabıt Katibi

F. TULKENS

Baꢀkan

8