COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

ÜLKER VE DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no: 64438 / 01)

Kararın Özet Çevirisi

STRAZBURG

23 Mart 2006

İşbu karar Sözleşmenin 44 § 2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup

şekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (64438 /01) başvuru no’lu davanın nedeni bu

ülke vatandaşları İbrahim Ülker, Veli Ülker, Meliha Yılmaz, Türkan Altınok, Medina Ülker

ve Nuran Altınok’un (Başvuranlar) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne 19 Ekim 2000

tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Temel İnsan Haklarını güvence altına alan 34.

maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur. Başvuranlar, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

(AİHM) önünde Ankara Barosu avukatlarından I. Ezerbolat tarafından temsil edilmektedirler.

OLAYLAR

Başvuranlar sırasıyla 1977, 1951, 1974, 1939, 1972 ve 1941 doğumlu olup Ankara’da ikamet

etmektedirler.

Karayolları Genel Müdürlüğü (İdare) 12 Aralık 1995 tarihinde başvuranlara ait Gölbaşı’nda

bulunan arsalar istimlak etmiştir. Kamulaştırma bedeli başvuranlara arsaların devredildiği

tarihte ödenmiştir.

Başvuranlar 22 Aralık 1995 tarihinde ek bedel istemiyle Gölbaşı Asliye Hukuk

Mahkemesi’ne başvurmuşlardır.

Asliye Hukuk Mahkemesi 5 Şubat 1998 tarihli bir kararla, 6 Ocak 1996 tarihinden itibaren

hesaplanacak yıllık % 30’luk yasal faiz oranıyla birlikte başvuranlara 14.802.500.000 TL. ek

bedel ödenmesini kararlaştırmıştır.

Yargıtay, İlk derece mahkemesinin kararını 5 Ekim 1998 tarihinde onamıştır.

İdare 19 Nisan 2000 tarihinde 31 Aralık 1997 tarihine dek % 30 ve sonraki dönem için % 50

yasal faiz oranıyla birlikte başvuranlara 41.272.820.000 TL. ek bedel ödemiştir.

HUKUKA DAİR

I. EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESİYLE BİRLİKTE VE AYRI AİHS’NİN

14. MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Başvuranlar bir yanda yargı kararıyla belirlenen bedelin İdare tarafından geç ödendiğinden

diğer yanda Devletin borçlarına uyguladığı faiz oranının Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı

karşısında yetersiz kaldığından şikayetçi olmakta, bu bağlamda Ek 1 no’lu Protokol’ün 1.

maddesiyle birlikte ve ayrı olarak AİHS’nin 14. maddesi’nin ihlal edildiğini ileri

sürmektedirler.

A. Kabuledilebilirliğe ilişkin

AİHM, Mahkeme’nin bu yöndeki yerleşik içtihadı (Bkz. özellikle Akkuş kararı) ve sunulan

deliller ışığında başvurunun esastan incelenmesi gerektiğine itibar etmektedir. Başvurunun

kabuledilemez bulunması için hiçbir gerekçe tespit edilmemiştir.

B. Esas hakkında

AİHM, daha önceki kararlarda benzer şikayetlerin dile getirildiğini ve bunların Ek 1 no’lu

Protokolün 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını dile getirmektedir (Bkz. sözü edilen Akkuş

kararı, s. 1317, §§ 30–31, ve Aka kararı, s. 2682, §§ 50–51).

AİHM, mevcut davada Hükümetin davanın seyrini farklı şekilde sonuçlandıracak hiçbir

tespiti ve delili sunmadığını incelemektedir.

AİHM, bu yöndeki yerleşik içtihada göre bir «alacak» Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi

uyarınca gerektiği gibi ödenmediğinde «mal» değeri oluşur (Bkz. Stran Yunan Rafinerileri ve

Stratis Andreadis-Yunanistan kararı, 9 Aralık 1994, seri: A no: 301-B, s. 84, § 59, ve

Bourdov-Rusya kararı no: 59498/00, § 40, AİHM 2002-II). Tıpkı bu başvuruda olduğu gibi.

AİHM, bir Yüksek Sözleşmeci tarafın yapacağı ödemedeki gecikmenin sonucu itibariyle,

özellikle bazı Devletlerde paranın değer kaybettiği dikkate alındığında «alacaklı» konumunda

mali kayba uğramış bir kişinin durumunu daha belirsiz bir hale getirebileceğinin altını

çizmektedir (Bkz. Akkuş kararı, s. 1310, § 29).

Mevcut başvuruda AİHM, iç hukuk mercileri tarafından hükmedilen tazminatın ve yasal

faizin başvuranlara ödenmesindeki gecikmenin İdare’ye yüklenebileceğini gözlemlemektedir.

Bu bağlamda Hükümet, bu gecikmeyi haklı gösterir hiçbir açıklama yapmamıştır.

Sonuç olarak, Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.

Bu ihlal kararının tespiti ışığında AİHM, AİHS’nin 14. maddesine dair şikayetin

incelenmesini gerekli görmemektedir.

II. AİHS’NİN 41. MADDESİ’NİN UYGULANMASI

A. Zarar

Başvuranlar 168.902 Amerikan Doları maddi zarara uğradıklarını ileri sürmektedirler.

Hükümet bu miktarları aşırı ve ispat edilmemiş olarak değerlendirmektedir.

AİHM, Akkuş kararında (sözü edilen, s. 1311, §§ 35-36 ve 39) belirlenen ilgili ekonomik

hesaplama yöntemini dikkate alarak ve ilgili ekonomik veriler ışığında, başvuranlara birlikte

maddi zarar için 25.000 Euro ödenmesine karar vermiştir.

Manevi zararla ilgili olarak AİHM, ihlal kararının tespitinin başlı başına bir adil tazmini

oluşturduğu kanısındadır.

B. Masraf ve harcamalar

Başvuranlar AİHM önünde yapmış oldukları yargı giderleri için ayrıca bir miktar

belirtmemiştir.

AİHM bu durumda bir ödeme yapılmasını gerekli görmemektedir.

C. Gecikme Faizi

AİHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına 3

puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,

1 Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. AİHS’nin 14. maddesine yönelik şikayetin Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesiyle birlikte

ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;

4. Mevcut kararın manevi zarar için tek başına adil bir tazmini oluşturduğuna;

5. a) AİHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek ve her türlü vergiden muaf

tutulmak üzere Savunmacı Hükümetin başvuranlara birlikte maddi zarar için toplam 25.000

(yirmi beş bin) Euro ödemesine;

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez

Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit faizin

uygulanmasına;

6. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddine;

KARAR VERMİŞTİR.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.

maddelerine uygun olarak 23 Mart 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.