CONSEIL DE
L'EUROPE
AVRUPA
KONSEYĐ
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
BİRİNCİ KISIM
ÜLKÜ DOĞAN VD-TÜRKİYE DAVASI
(Başvuru no.32270/96)
KARAR
STRAZBURG
19 Haziran 2003
OLAYLAR
Başvuranlar sırasıyla 1964, 1968 ve 1968 doğumlu olup Adana’da yaşamaktadırlar.
Adana Emniyet Müdürlüğü Ekim isimli yasadışı örgütün yaşam pahalılığını ve enflasyonu
protesto etmek amacıyla ilan dağıtacağı ve afiş asacağı istihbaratını elde eder. Polis bu
eylemlerin halkı tahrik amacı taşıdığını düşünür ve terörle mücadele şubesini haberdar eder.
Terörle mücadele şubesi, Ekim üyelerini yakalamak ve örgütsel dokümanlara el koymak
üzere bir operasyon planlar. Dosyadaki resmi belgelere göre operasyon 12 Mayıs 1996 günü
saat 12.30’da başlar.
Fakat başvuranlara göre, kendileri 11 Mayıs 1996 günü saat 23.00’da yakalanmışlardır.
Birinci başvuran Ülkü Doğan eve giderken, ikinci başvuran Adana’daki evinde ve üçüncü
başvuran Servet Çolak bir arkadaşının evinde yakalanır. Gözaltında işkence, kaybolma ve
gelir dağılımındaki adaletsizlik gibi konulan eleştiren çok sayıda belgeye de el konur.
Polis memurlarınca tutulan ve imzalanan yakalama ve el koyma tutanaklarına göre
başvuranların yakalanması 12 Mayıs 1996 tarihinde meydana gelmiştir. Yine bu tutanaklara
göre, ne ikinci ne de üçüncü başvuran yakalanmaları sırasında direnme göstermiştir.
13 Mayıs 1996 tarihinde Adana terörle mücadele şube müdürü Adana Cumhuriyet
Savcısından başvuranların 15 gün gözaltında tutulmaları için izin talep eder. Aynı gün Savcı
bu talebi kabul eder.
Başvuranlar gözaltında tutuldukları sürede çeşitli işkencelere tabi tutulduklarını ileri
sürmektedirler. Başvuranlar kollarından asıldıklarını, vücutlarının çeşitli bölgelerine elektrik
verildiğini, büyük buz kalıplarının altında ve üstünde çıplak olarak tutulduklarını, dayak
yediklerini, kendilerine soğuk su tutulduğunu, aşağılandıklarını, uyutulmadıklarını ve ölümle
tehdit edildiklerini öne sürmektedirler.
23 Mayıs 1996 tarihinde başvuranlar Adana Adli Tıp Enstitüsüne götürülerek muayene
ettirilir. Birinci başvuranla ilgili raporda her iki bilekte ve sağ dirsekte kabuk bağlamış
kesiklere rastlandığı belirtilmektedir. İkinci başvuranla ilgili rapor her iki kolda ve sol dizde
kesikler olduğunu göstermektedir. Üçüncü başvuranın raporunda ise sağ dizin altında ve bel
bölgesinde kesikler olduğu belirtilmektedir.
Yine 23 Mayıs 1996 günü başvuranlar Adana Cumhuriyet Savcısının önüne çıkarılır ve
Savcı kendilerini Adana 4. Sulh Ceza Mahkemesine sevk eder. Sulh ceza yargıcının önünde
başvuranlar kendilerine karşı yöneltilen suçlamaları reddederek ifadelerini işkence altında
verdikleri şikayetinde bulunurlar. Başvuranları Sulh Yargıcının önünde avukat temsil etmez.
3 Haziran 1996 günü Konya Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Başsavcısı
başvuranlarla birlikte beş kişiyi daha silahlı terörist örgüt Ekim’e üye olmakla suçladığı bir
iddianame hazırlar.
Konya DGM önündeki yargılama esnasında başvuranlar gözaltındayken işkenceye
maruz kaldıklarını belirtirler.
26 Kasım 1996 tarihinde Konya DGM başvuranları Ekim örgütüne yardım ettikleri
gerekçesiyle on ay hapis ve 41,666,666 TL para cezasına çarptırır. Tutuklu geçirdikleri süre
göz önünde tutularak serbest bırakılırlar.
Başvuranlar bu kararı temyiz ederler. Yargıtay 9. Ceza Dairesi Konya DGM’nin 4 Mart
1999 tarihli kararını onar.
______________________________________________________________________________________
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2003. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.