COUNCIL

AVRUPA

OF E U R O P E

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ULUSOY – TÜRKĐYE

(B a ꢀvuru no. 52709/99)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

31 Temmuz 2007

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44 § 2. Maddesi’nde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek

olup, ꢀekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Davanın nedeni, Ziya Ulusoy adlı Türk vatandaꢀının (“baꢀvuran”), Đnsan Haklarının ve

Temel Özgürlüklerinin Korunmasına Đliꢀkin Sözleꢀme’nin (“AĐHS”) 34. Maddesi uyarınca,

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AĐHM”) 23.07.1999

tarihinde yapmıꢀ olduğu 52709/99 no’lu baꢀvurudur.

Baꢀvuran Đstanbul Barosuna bağlı avukatlar Faruk Nafiz Ertekin, Keleꢀ Öztürk, Tahsin

Aycık ve Filiz Kılıçgün tarafından temsil edilmiꢀtir.

AĐHM, 22.11.2005 tarihinde baꢀvuruyu Hükümet’e bildirmeye ve AĐHS’nin 29 § 3.

Maddesi’ni uygulayarak, baꢀvurunun kabuledilebilirliğiyle esaslarını beraber incelemeye

karar vermiꢀtir.

OLAYLAR

I. DAVANIN AYRINTILARI

1953 doğumlu baꢀvuran, Türkiye’nin güney doğusundaki Tunceli ilinde ikamet

etmektedir.

A. Baꢀvuranın tutuklanması ve Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde kendisine

açılan kamu davası

Baꢀvuran, hiçbir belge sunmamıꢀ, aꢀağıdaki ifadeleri vermiꢀtir:

06.11.1992 tarihinde, Đstanbul Emniyet Amirliği terörle mücadele ꢀubesine bağlı polis

memurları tarafından gözaltına alınmıꢀ, gözaltı süresince “iꢀkenceye” maruz kalmıꢀtır.

Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi 20.11.1992 tarihinde baꢀvuranın tutuklu olarak

yargılanmasına karar vermiꢀtir. Đstanbul 3 No'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde baꢀvuran

hakkında dava açılmıꢀtır.

Đstanbul 3 No'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi belirlenemeyen bir tarihte, Türk Ceza

Kanunu’nun 168. Maddesi gereğince yasadıꢀı örgüt üyesi olmak suçundan baꢀvuranın

mahkumiyetine karar vermiꢀtir.

21.12.2000 tarihinde, 23.04.1999 tarihine kadar iꢀlenen suçlardan dolayı ꢀartla

salıverilmeye ve dava ve cezaların ertelenmesine iliꢀkin 4616 No’lu Kanun yürürlüğe

girmiꢀtir. Bu Kanun Türk Ceza Kanunu’nun 168. Maddesi’ne muhalefet eden kimselerin ꢀartlı

tahliyeden yararlanamayacaklarını öngörmüꢀtür. Dolayısıyla baꢀvuran 4616 No’lu Kanun’dan

yararlanamamıꢀtır.

B. Đstanbul 1 No’lu Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde baꢀvurana açılan kamu davası

Đzleyen bilgiler, tarafların görüꢀleri ile sundukları belgelerden alınmıꢀtır:

Cumhuriyet Savcısı, 21.07.1993 tarihinde, Đstanbul 1 No’lu Devlet Güvenlik

Mahkemesi’ne (bundan böyle “davanın görüldüğü mahkeme”) Emeğin Bayrağı adlı aylık

derginin sahibi B.G. hakkında bir iddianame sunmuꢀtur. Cumhuriyet Savcısı derginin sahibi

ve editörü sıfatıyla B.G.’yi, derginin Temmuz 1993 sayısından yayınlanan Yeni Bir Maraꢀ:

Sivas Katliamı¹baꢀlıklı makaleyle Terörle Mücadele Kanunu’nun (3713 Sayılı Kanun) 8 § 1.

“Yeni Bir Maraꢀ” adlı makale 1978 yılında Maraꢀ’ta meydana gelen, aꢀırı sağ görüꢀe sahip kiꢀilerin –

çoğunluğu sol görüꢀe sahip veya Alevi - 111 kiꢀiyi öldürdüğü ve binden fazla insanın yaralandığı olaylara

iliꢀkindir. Bu makalede söz edilen “Sivas Katliamı”nda aꢀırı Đslamcılar 2 Temmuz 1993 tarihinde, Sivas’ta Pir

Sultan Abdal ꢀenlikleri sırasında entelektüel, yazar, müzisyen ve ꢀairlerden oluꢀan bir grup insanın kaldığı bir

oteli yakmıꢀlardır. 35 kiꢀi hayatını kaybetmiꢀ, onlarca kiꢀi yaralanmıꢀtır.

Maddesi’ne muhalefet ederek devletin bölünmez bütünlüğünü hedef alan propaganda

yapmakla suçlamıꢀtır.

B.G., 28.09.1993 tarihinde, davanın görüldüğü mahkemede, makalenin yazarının baꢀvuran

Ziya Ulusoy olduğunu ifade etmiꢀtir. Ardından baꢀvuran mahkemede dava konusu makalenin

yazarının kendisi olduğunu teyit etmiꢀtir.

Makalenin ilgili bölümleri aꢀağıdaki gibi özetlenebilir:

“… Bugün Kürdistan’da en vahꢀi yöntemlerle süren kirli bir savaꢀ var. Devlet Kürt halkına ve onun

öncülerine karꢀı soykırımcı bir savaꢀ sürdürüyor. Kürt ulusunun meꢀru hareketi siyasal özgürlüğü

hedeflerken Devlet bu savaꢀın sesini boğmak ve o güçten düꢀürmek için aynı zamanda Türk ꢀovenizmini

körüklüyor. Savaꢀta ölen erlerin cenaze törenleri ırkçı ꢀoven bir kitle hareketi geliꢀtirmek için kullanılıyor…

Bu hareketler Kürt ulusal hareketinin yanında gündemi iꢀgal etti… Kürt emekçileri, ulusal özgürlük

mücadelenizi kan ve barutla bastırmak peꢀinde olan bu devlet, dün size karꢀı irticacı Hizbullahçıları

kullanıyordu. Bugün Kürt-Türk ayrımı gözetmeden alevi halka, ilerici, demokrat güçlere Türk aydınlarına

karꢀı yine Hizbullahçı çetelerin önderliğinde irticacı kalabalıkları kullanıyor. Ev ve iꢀyerlerinin yakıldığı

40’ın üzerinde insanın katledildiği bu katliam yeni bir Maraꢀ’tır. Katliama sessiz kalma eylemlerinle

hesabını sor!”

Cumhuriyet Savcısı 26.11.1993 tarihinde Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne bir

iddianame sunmuꢀ, baꢀvuranı, (3713 Sayılı) Terörle Mücadele Kanunu’nun 8 § 1. Maddesi’ne

muhalefet ederek devletin bölünmez bütünlüğünü hedef alan propaganda yapmakla

suçlamıꢀtır.

Duruꢀmalar sırasında baꢀvuran davanın görüldüğü mahkemeye izleyen ifadeleri de

barındıran pek çok dilekçe sunmuꢀtur:

“… O makaleyi yazarak Sivas katliamını protesto ettiğim için gurur duyuyorum. Böyle faꢀist

katliamları protesto etmek, tıpkı Yahudileri katleden Hitler’i protesto etmek gibi demokratik bir görevdir…”

Davanın görüldüğü mahkeme 15.04.1997 tarihinde baꢀvuranı mahkum etmiꢀ, bir yıl dört

ay hapis ve 133.333.333 Türk Lirası (o zaman yaklaꢀık 1000 ABD doları karꢀılığı) para

cezasına çarptırmıꢀtır. Mahkeme kararında, baꢀvuranın, diğer hususlar meyanında, ülkenin bir

bölümüne “Kürdistan” olarak atıfta bulunarak ve bu bölgenin Kürt ulusuna ait olduğunu ifade

ederek, 3713 Sayılı Kanun’un 8. Maddesi’nde tanımlanan suçu iꢀlediği kanısındadır. Ayrıca

davanın görüldüğü mahkeme baꢀvuranın terör eylemlerini “ulusal özgürlük hareketi”, terörle

mücadeleyi ise “kirli savaꢀ” olarak tanımladığını gözlemlemiꢀtir. Mahkemeye göre

baꢀvuranın ifade ettiği düꢀünceler, Türkiye Cumhuriyetinin ve Türk ulusunun bölünmez

bütünlüğünü yok etmeye yönelik olumsuz propaganda yapmaktadır.

Baꢀvuran 09.07.1997 tarihinde hakkında verilen karara itiraz etmiꢀtir. Temyiz

dilekçesinde, makaleyi, Sivas’ta 35 entelektüelin katledilmesini protesto etmek ve olayların

arkasındaki gerçeği açıklamak için yazdığını savunmuꢀtur. Ayrıca makalenin görüꢀlerini ifade

ettiğini; kendisi gibi bu katliamlara karꢀı çıkanların cezalandırılmasının baꢀka katliamların

gerçekleꢀmesini kolaylaꢀtırdığını ifade etmiꢀtir.

Yargıtay 05.03.1999 tarihinde baꢀvuranın itirazını reddetmiꢀ, 15.04.1997 tarihinde verdiği

mahkumiyet kararını onamıꢀtır.

Ulusal makamlar tarafından hazırlanıp Hükümet tarafından AĐHM’ye sunulan belgelere

göre, baꢀvuran hapis cezasını 30.04.1999 tarihinde çekmeye baꢀlamıꢀtır. Đstanbul Devlet

Güvenlik Mahkemesi 01.11.1999 tarihinde baꢀvuranın hapis cezasını, 28.08.1999 tarihinde

yürürlüğe giren 4454 Sayılı Basın ve Yayın Yoluyla Đꢀlenen Suçlara Đliꢀkin Dava ve Cezaların

Ertelenmesine Dair Kanun uyarınca ertelemiꢀtir. Mahkeme ayrıca baꢀvuranın, üç yıl içinde

4454 Sayılı Kanun’un 1. Maddesi’nde belirtilen suçlardan birini iꢀlemesi halinde, cezasının

geri kalanını çekmesine karar vermiꢀtir.

HUKUK

I. BAꢁVURANIN ĐDDĐASINA GÖRE 1992 YILINDA GÖZALTINA ALINMASINA

ĐLĐꢁKĐN ꢁĐKAYETLER

Baꢀvuran, 06.11.1992 ile 20.11.1992 tarihleri arasında Đstanbul Emniyet Amirliği’nde

gözaltında bulunduğu süre boyunca, AĐHS’nin 3. Maddesi ihlal edilerek, ciddi biçimde farklı

iꢀkencelere maruz bırakıldığını iddia etmiꢀtir. Ayrıca 20.11.1992 tarihinde Đstanbul Devlet

Güvenlik Mahkemesi’nde hakim önüne çıkarılmadan önce 14 gün boyunca gözaltında

kaldığını öne sürmüꢀtür. Baꢀvuran, en kısa zamanda hakim önüne çıkarılmadığı ve dolayısıyla

AĐHS’nin 5 § 3. Maddesi’nin ihlal edildiği kanısındadır. Son olarak baꢀvuran, Türk Ceza

Kanunu’nun 168. Maddesi uyarınca mahkum edilmesi nedeniyle 4616 Sayılı Kanuna göre

erken salıverilmeden yararlanamamasının, AĐHS’nin 14. Maddesi ile bağlantılı olarak

AĐHS’nin 5 § 1 (a) Maddesi kapsamındaki haklarını ihlal ettiğini iddia etmiꢀtir.

AĐHM, baꢀvuranın AĐHM’ye, 1992 yılında gözaltında tutulduğuna ya da suçlu bulunup

hapse mahkum edildiğine dair hiçbir belge sunmadığını vurgular. Ayrıca iddia ettiği gibi

gözaltında tutulduğu esnada “ciddi biçimde iꢀkenceye maruz kaldığı” iddiasından öte,

AĐHM’ye ne kötü muamele iddialarına iliꢀkin herhangi bir ayrıntı vermiꢀ ne de bu iddiaları

destekleyici herhangi bir kanıt sunmuꢀtur.

Yukarıdaki bilgiler ıꢀığında, AĐHM, baꢀvuranın bu tür ꢀikayetler için gerçeklere dayalı bir

temel sunmadığı sonucuna varır. Buna göre ꢀikayetlerin AĐHS’nin 35 §§ 3 ve 5 Maddesi

uyarınca açıkça dayanaktan yoksun oldukları gerekçesiyle reddedilmeleri gerekir.

II. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, kendisini yargılayıp 15.04.1997 tarihinde mahkum eden Đstanbul Devlet

Güvenlik Mahkemesi heyetinde askeri bir hakim bulunması nedeniyle bağımsız ve tarafsız bir

mahkeme tarafından duruꢀmasının adil biçimde görülmediğinden ꢀikayetçi olmuꢀtur.

Baꢀvuran AĐHS’nin 6 § 1. Maddesi’ne atıfta bulunmuꢀtur. Bu Maddenin ilgili kısmına göre:

“Herkes, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, yasayla

kurulmuꢀ bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının … hakkaniyete uygun ve açık olarak

görülmesini istemek hakkına sahiptir.”

A. Kabuledilebilirliğine iliꢀkin

Baꢀvuranın baꢀvurusunu Yargıtay’ın 05.03.1999 tarihinde mahkumiyetini onamasının

ardından altı aydan fazla süre geçtikten sonra 07.10.1999 tarihine dek sunmaması nedeniyle,

Hükümet ꢀikayetin kabuledilmez olduğunu savunmuꢀtur.

AĐHM baꢀvuranın AĐHM’ye 23.07.1999 tarihinde, AĐHS kapsamındaki ꢀikayetlerini dile

getirdiği bir mektup gönderdiğini kaydeder. AĐHM Sekretaryası 14.09.1999 tarihinde, o

tarihte hüküm süren uygulamalara uygun olarak, baꢀvuranın dikkatini baꢀvuruyla ilgili bir

takım sorunlara çekmiꢀ ve 08.10.1999 tarihine dek baꢀvurusunu geri çekip çekmeyeceğini

AĐHM’ye bildirmesini istemiꢀtir. Baꢀvuran 07.10.1999 tarihinde AĐHM’ye tam baꢀvuru

formunu sunmuꢀtur. Sekretarya 18.11.1999 tarihinde baꢀvurana baꢀvurusunun sunulma

tarihinin 23.07.1999 olduğunu bildirmiꢀtir.

Baꢀvurunun, ulusal mahkemenin 05.03.1999 tarihinde aldığı nihai karardan sonra altı ay

içinde, 23.07.1999 tarihinde sunulduğunu gözlemleyen AĐHM, Hükümet’in bu ꢀikayetin

kabuledilebilirliğine yaptığı itirazı reddeder.

AĐHM ayrıca bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3. Maddesi kapsamında dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeder. Bu nedenle kabuledilebilir olarak ilan edilmelidir.

B. Esaslara iliꢀkin

AĐHM, mevcut davadakine benzer sorunları inceleyen pek çok davayı incelemiꢀ,

AĐHS’nin 6 § 1. Maddesi’nin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz. özellikle, Incal; bkz., yakın

tarihli, Akgül – Türkiye, 65897/01).

Bu davada farklı bir sonuca varması için neden tespit edemeyen AĐHM, baꢀvuranı

15.04.1997 tarihinde mahkum eden Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi heyetinde askeri bir

hakimin bulunması nedeniyle AĐHS’nin 6 § 1. Maddesi’nin ihlal edildiği kanısındadır.

III. AĐHS’NĐN 10. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, yazdığı makaleden ötürü mahkum edilmesi nedeniyle AĐHS’nin 10.

Maddesi’nin ihlal edildiğinden ꢀikayetçi olmuꢀtur. 10. Madde’nin ilgili kısmına göre:

“1. Herkes görüꢀlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, kanaat özgürlüğü ile kamu

otoritelerinin müdahalesi ve ülke sınırları söz konusu olmaksızın haber veya fikir almak ve vermek

özgürlüğünü de içerir...

2. Kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bu özgürlükler, demokratik bir toplumda, zorunlu

tedbirler niteliğinde olarak … toprak bütünlüğünün … korunması … için yasayla öngörülen bazı biçim

koꢀullarına, sınırlamalara ve yaptırımlara bağlanabilir.”

A. Kabuledilebilirliğine iliꢀkin

Hükümet, baꢀvuranın hapis cezası infaz edilmediği için, AĐHS’nin 34. Maddesi

çerçevesinde mağdur olarak addedilemeyeceğini savunmuꢀtur.

Öte yandan, AĐHM, Hükümet’in sunduğu belgelerden, baꢀvuranın hapis cezasını aslında

01.11.1999 tarihinde çekmeye baꢀladığını gözlemler.

Her durumda, AĐHM, baꢀvuranın hapis cezasının kalanının ertelenmesinin, bu tedbirin

güdülen meꢀru amaca orantılılığının belirlenmesinde göz önünde bulundurulacak ilintili bir

etmen olmasına rağmen, ulusal makamlar ya açıkça ya da özü itibariyle kabul edip, AĐHS’nin

ihlalini telafi etmedikçe, baꢀvuranın lehindeki karar veya tedbirlerin ilke olarak onu “mağdur”

statüsünden çıkarmak için yeterli olmadıkları kanısındadır (bkz. gerekli değiꢀiklikler

yapıldıktan sonra, Öztürk – Türkiye [BD], 22479/93; Müslüm Özbey – Türkiye, 50087/99).

Mevcut davada ulusal makamlar yukarıdaki gibi bir kabul etme giriꢀiminde bulunmamıꢀlardır.

Aksine, baꢀvuranın hapis cezası, 4454 Sayılı Kanun’un 1. Maddesi’nde belirtilen suçlardan

birini iꢀlemediği sürece ertelenmiꢀtir.

Yukarıda anılanlar ıꢀığında, AĐHM, baꢀvuranın AĐHS’nin 34. Maddesi çerçevesinde

“mağdur” olduğunu iddia edebileceği sonucuna varmıꢀtır. Hükümet’in itirazı bu nedenle

reddedilmelidir.

Hükümet ayrıca, baꢀvuranın, ulusal davalar sürerken, AĐHS’nin 10. Maddesi kapsamında

garanti altına alınmıꢀ haklarına haksız olarak müdahale edildiğine dair hiçbir iddiada

bulunmadığını ve iç hukuk yollarını tüketmediğini savunmuꢀtur.

AĐHM, iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralının amacının, Sözleꢀmeye Taraf

Devletler’in kendilerinin yarattığı iddia edilen ihlalleri, bu iddialar AĐHS’ye sunulmadan önce

önlemeleri veya – genellikle mahkemeler aracılığıyla – düzeltmeleri olduğunu yineler. Bu

amaçla, Strazburg’a yapılmak istenen ꢀikayetlerin, ulusal makamlar önünde en azından özü

itibariyle ve iç hukukta öngörülen resmi gerekler ve zaman sürelerine uygun olarak yapılması

yeterli olacaktır (bkz., diğer hususlar meyanında, Akdıvar ve Diğerleri - Türkiye).

Yukarıda belirtildiği üzere, yargılama sırasında, baꢀvuran, katliamlara karꢀı çıkan

görüꢀlerini açıklayarak demokratik görevini yerine getirdiğini belirtmiꢀtir. AĐHM, baꢀvuranın

verdiği bu ifadenin doğrudan AĐHS’nin 10. Maddesi ile ilintili olduğu kanısındadır (bkz.,

gerekli değiꢀiklikler yapıldıktan sonra, Fressoz ve Roire – Fransa [BD], 29183/95).

AĐHM ayrıca, baꢀvuranın, itiraz dilekçesinde, yazdığı makalede “fikirlerini ifade ettiğini”

belirttiğini kaydeder. Bu nedenle baꢀvuranın AĐHS’nin 10. Maddesi kapsamındaki ꢀikayeti,

Yargıtay huzuruna en azından özü itibariyle getirilmiꢀ olduğu biçiminde değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla AĐHM Hükümet’in itirazını reddeder.

Bu ꢀikayetin baꢀka bir gerekçe altında kabuledilmez olarak değerlendirilemeyeceğini ve

AĐHS’nin 35 § 3. Maddesi kapsamında dayanaktan yoksun olmadığını gözlemleyen AĐHM,

ꢀikayeti kabuledilebilir olarak ilan etmek durumundadır.

B. Esaslara iliꢀkin

AĐHM, baꢀvuranın Terörle Mücadele Kanunu’nun 8 § 1. Maddesi kapsamında mahkum

edilmesinin ve kendisine verilen cezanın, AĐHS’nin 10. Maddesi’nde garanti altına alınmıꢀ

ifade özgürlüğü hakkına müdahale teꢀkil ettiğini belirtir.

AĐHM mevcut davadakine benzer sorunları inceleyen pek çok davayı incelemiꢀ ve 10.

Madde’nin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır (bkz., özellikle izleyen davalar: Ceylan – Türkiye

[BD], 23556/94; Öztürk; Đbrahim Aksoy; Kızılyaprak – Türkiye, 27528/95 ve Han – Türkiye,

50997/99).

AĐHM, baꢀvuranın ifade özgürlüğüne müdahalenin kanunca öngörüldüğü – yukarıda sözü

edilen Terörle Mücadele Kanunu’nun 8 § 1. Maddesi – ve 10 § 2. Madde’de belirtilen amaçlar

doğrultusunda toprak bütünlüğünü korumak ve karmaꢀa ve suçu önlemek gibi meꢀru amaçlar

güttüğü kanısındadır (bkz. Yağmurdereli – Türkiye, 29590/96). Bu nedenle AĐHM, davanın

incelenmesini, müdahalenin “demokratik bir toplumda gerekli” olup olmadığının

sorgulanmasıyla sınırlandıracaktır.

Hükümet, AĐHM’yi baꢀvuranın makalesinde kullandığı sözcüklere ve makalenin

yayınlandığı bağlama özellikle dikkat etmeye davet etmiꢀtir. Hükümet, baꢀvuranın Türk

topraklarının bazı bölümlerinden “Kürdistan”, terör eylemlerinden ise “ulusal özgürlük

mücadelesi” diye bahsettiğine iꢀaret etmiꢀtir. Hükümet’e göre, makale niteliği gereği tahrik

edici unsurlar taꢀımaktadır, asılsız ve saldırgan yorumlarıyla okuyucuyu devlete karꢀı silahlı

mücadeleye teꢀvik etmektedir. Makale, 1985 yılından bu yana güvenlik güçleriyle PKK¹

üyeleri arasında büyük can kayıplarına yol açan ciddi çalkalanmaların yaꢀandığı Türkiye’nin

güney doğusunda güvenlik durumu bağlamında yayınlanmıꢀtır.

Hükümet ayrıca sözkonusu makalenin Türk toplumundaki çeꢀitli gruplar arasında nefreti

tahrik ettiğini, böylelikle insan hakları ve demokrasiyi tehlikeye attığını belirtmiꢀtir.

Baꢀvuranın ayrılıkçı propagandası, toplumun, toprak bütünlüğü, ulusal birlik ve güvenlik ve

suç ve karmaꢀanın önlenmesi gibi temel menfaatlerini tehdit etmiꢀtir.

AĐHM mevcut davayı içtihadı ıꢀığında incelemiꢀ ve Hükümet’in yukarıda belirtilen

kararlarda varılan sonuçlardan farklı bir sonuca varmasını sağlayabilecek hiçbir delil veya

görüꢀ sunmadığı kanısına varmıꢀtır. Dava konusu makalede kullanılan sözcüklere özel olarak

dikkat etmiꢀ, hem davanın zeminini hem de terörle mücadeleye iliꢀkin sorunları göz önünde

bulundurmuꢀtur (bkz. Đbrahim Aksoy; Incal).

Bu bağlamda, AĐHM, makalede baꢀvuranın, devletin 37 kiꢀinin öldüğü Sivas’taki yangın

olayına karıꢀtığına iliꢀkin görüꢀlerini ifade ettiğini ve otel yakıldığında silahlı kuvvetlerin

sergilediği kayıtsızlığı eleꢀtirdiğini gözlemler. Makale ayrıca Türkiye’nin Kürt sorununa

iliꢀkin politikasının eleꢀtirel bir değerlendirmesini de içermektedir. Ancak Devlet Güvenlik

¹Yasadıꢀı örgüt Kürdistan Đꢀçi Partisi.

Mahkemesi dava konusu makalenin Türkiye Cumhuriyeti’nin ve ulusunun bölünmez

bütünlüğünü yok edebilecek olumsuz propaganda içerdiği sonucuna varmıꢀtır.

AĐHM, Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin gösterdiği nedenleri incelemiꢀ, bunların

baꢀvuranın ifade özgürlüğü hakkına yapılan müdahaleyi haklı çıkarmaya yetmediğine karar

vermiꢀtir (bkz., gerekli değiꢀiklikler yapıldıktan sonra, Sürek – Türkiye [BD], 24762/94).

Bütün olarak bakıldığında, baꢀvuranın makalesinin ꢀiddeti, silahlı direniꢀi veya ayaklanmayı

teꢀvik etmediği ve nefret uyandıran bir söyleme dayanmadığı sonucuna varmıꢀtır. AĐHM’ye

göre, bu durum tedbirin gerekliliğinin değerlendirilmesinde temel bir etmendir (karꢀıt olarak,

Sürek – Türkiye (no. 1) [BD], 26682/95, Gerger – Türkiye [BD], 24919/94). Esasında,

Hükümet’in aksine, davayı gören mahkeme, makaledeki ifadelerin ꢀiddet eylemlerini teꢀvik

edip özendirecek bir nitelikte olduğu kanısına varmamıꢀtır.

Yukarıda belirtilenler göz önünde bulundurulduğunda, AĐHM, baꢀvuranın

mahkumiyetinin güdülen amaçlarla orantılı olmadığı, dolayısıyla “demokratik bir toplumda

gerekli” olmadığı sonucuna varır. Buna göre, AĐHS’nin 10. Maddesi ihlal edilmiꢀtir.

IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. Maddesi’ne göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete

uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

AĐHM, 29.05.2006 tarihinde sorumlu Hükümet’in görüꢀlerini baꢀvurana göndermiꢀ,

baꢀvuranı 07.07.2006 tarihine kadar adil tazmin talebini sunmaya davet etmiꢀtir. Ancak

baꢀvuran talebini zamanında sunmamıꢀtır.

Buna göre AĐHM baꢀvurana tazminat ödenmesi talebinde bulunulmadığı sonucuna

varmıꢀtır.

Bununla beraber, AĐHM, bir kimsenin, bu davada olduğu gibi, AĐHS’nin bağımsızlık ve

tarafsızlık koꢀullarını karꢀılamayan bir mahkeme tarafından mahkum edildiği durumlarda,

gerekli görüldüğü takdirde davanın yeniden görülmesi veya davanın yeniden açılmasının, ilke

olarak, ihlalin telafi edilmesi için uygun bir yol olduğu kanısındadır (bkz. Öcalan – Türkiye

[BD], 46221/99).

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE

1. Baꢀvuranın AĐHS’nin 6 § 1 ve 10. Maddeleri uyarınca yaptığı ꢀikayetlerin kabuledilebilir,

baꢀvurunun geri kalanının kabuledilmez olduğuna;

2. AĐHS’nin 6 § 1. Maddesi’nin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 10. Maddesi’nin ihlal edildiğine karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar, Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77. Maddesi’nin 2. ve

3. fıkraları uyarınca 31.07.2007 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

F. ELENS-PASSOS

Zabıt Katibi

F. TULKENS

Baꢀkan