C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ÜNSAL - TÜRKĐYE DAVASI

(Başvuru no: 24632/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

20 Şubat 2007

Đşbu karar AĐHS’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup,

şekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (24632/02) başvuru no’lu davanın nedeni bu ülke

vatandaşı Kaan Ünsal’ın (başvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 12 Haziran 2002

tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AĐHS) Temel Đnsan Haklarını güvence altına

alan 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur. Başvuran Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi (AĐHM) önünde Ankara barosu avukatlarından S. Kozaçoğlu, Z. Rüzgar, B.

Vangölü, K. Arslan ve E. Olkun tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

1968 doğumlu başvuran Ankara’da ikamet etmektedir.

Başvuran 24 Şubat 1997 tarihinde Konya Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından on iki yıl

altı ay hapis cezasına çarptırılmış, bu ceza Yargıtay tarafından 25 Haziran 1998 tarihinde

onanmıştır. Başvuran cezasının infazından bu yana aranmaktadır.

Başvuran 12 Eylül 2000 tarihinde yakalanarak Sivas Emniyet Müdürlüğü yerel şubesinde

gözaltına alınmıştır. Dava dosyasından edinilen bilgilere göre başvuran yakalandığı esnada

sahte kimlik taşımaktaydı. Başvuranın üzerinden ayrıca yasadışı sol örgüt DHKP-C’nin

Yunanistan’daki eğitim kamplarına ilişkin belgeler ve diğer (cep telefonu, adres defteri vs.)

araç-gereçler çıkmıştır.

Olayların meydana geldiği dönemde yürürlüğe giren yasaya uygun olarak başvuran gözaltında

bulunduğu esnada hiçbir avukat aracılığıyla temsil edilmemiş, bu süre boyunca ifade vermeyi

reddetmiştir.

Başvuran aynı gün Ceza mahkemesi yetkili hakimi karşısına çıkarılmıştır. Başvuran hakkında

yapılan suçlamaları ve elde edilen kanıtları inkâr etmiştir. Hakim adı geçenin tutuklanarak

Sivas cezaevine konulmasına karar vermiştir.

Belirtilmeyen bir tarihte Sivas Cumhuriyet Savcılığı yetkisizlik kararı vererek dosyayı

Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne göndermiştir.

Cumhuriyet Savcısı 26 Eylül 2000 tarihinde TCK’nın 168 § 2. maddesinin uygulanmasına

istinaden başvuranı yasadışı bir örgütün mensubu olmakla itham etmiştir.

Devlet Güvenlik Mahkemesi 27 Mart ve 24 Nisan 2001 tarihlerinde iki duruşma

gerçekleştirmiş, avukatı aracılığıyla temsil edilen başvurana savunmasını hazırlaması için ek

süre tanımıştır.

DGM 22 Mayıs 2001 tarihinde başvuranın yokluğunda bir duruşma yapmış, adı geçenin

avukatının görüşlerini dinlemiştir. Mahkeme bu duruşma sonucunda TCK’nın 168 § 2.

maddesi uyarınca başvuranı on iki yıl altı ay hapis cezasına çarptırmıştır.

Yargıtay 6 Aralık 2001 tarihinde aldığı ve 12 Aralık 2001 tarihinde tebliğ ettiği bir kararla ilk

derece mahkemesinin kararını onamıştır.

Yeni Türk Ceza Kanunu’nun yürürlüğe girmesinin ardından 3 Haziran 2005 tarihinde

Erzurum Ağır ceza mahkemesi başvuranın cezasını altı yıl üç aya indirmiştir.

HUKUK AÇISINDAN

I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Başvuran hakkında sürdürülen ceza yargılamasının hakkaniyete uygun olmadığını ileri

sürerek AĐHS’nin 6 §§ 1. ve 3. maddelerine atıfta bulunmaktadır.

Hükümet bu iddialara itiraz etmiş, başvuranın Sivas cezaevinde tutuklu bulunduğu ve Asliye

ceza mahkemesi tarafından dinlendiği açıklamasını yapmıştır. Adı geçen esas hakkında

savunmasını yapmış ve kendi isteğiyle Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi’ndeki

duruşmalara katılmamış, ayrıca istinabe aracılığıyla ifadesine başvurulmuştur. Başvuran 22

Şubat 2001 tarihinde Sivas Asliye ceza mahkemesi tarafından yeniden dinlenmiş ve Devlet

Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcısı’nın tamamlayıcı iddianamesine karşılık

görüşlerini iletme olanağı bulmuştur. Hükümet ne başvuranın ne avukatının Devlet Güvenlik

Mahkemesi önünde herhangi bir kimse ile savunma talebinde bulunduğunu hatırlatmaktadır.

Hükümet ayrıca başvuranın avukatının duruşma tanığına değin esas hakimi karşısında talepte

bulunmadığını savunmaktadır. Üstelik başvuran tanık ifadesine itiraz etme ve sorgulama

imkânını bulmuştur.

A. Kabuledilebilirlik üzerine

AĐHM bu şikayetlerin AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca dayanaktan yoksun olmadığı

tespitini yapmaktadır. Ayrıca başka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi yer almamaktadır.

Başvuru kabuledilmelidir.

B. Esas hakkında

3. paragrafta yer alan hükümler uyarınca AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafında adil

yargılanma hakkını güvence altına alan koşullar yer aldığından, AĐHM başvuranın

şikayetlerini bu iki açıdan birlikte değerlendirmeye alacaktır (Bkz. Sannino-Đtalya no:

30961/03 ve Van Geyseghem-Belçika kararları no: 26103/95).

AĐHM, 6. maddenin 1. paragrafında tek başına dile getirilmemesine karşın «sanık»

bakımından seçim olanağının duruşmada ayrı bir yer tuttuğunu ve bu maddenin bütününün

amacını oluşturduğunu hatırlatmaktadır. Üstelik 3. paragrafın c), d), e) fıkraları ile «her

sanığa» «kendi kendini savunma», «iddia sanıklarını sorguya çekmek veya çektirmek» ve

«duruşmada kullanılan dili anlamadığı veya konuşmadığı takdirde bir tercümanın

yardımından para ödemeksizin yararlanma» öngörülmektedir (Bkz. Colozza-Đtalya kararı 12

Şubat 1985, Zana-Türkiye kararı, 25 Kasım 1997).

Mevcut başvuruda AĐHM, başvuranın hiçbir zaman kendisini on iki yıl altı ay hapis cezasına

çaptıran Devlet Güvenlik Mahkemesi önündeki duruşmalara çağrılmadığını saptamaktadır.

Olayların meydana geldiği dönemde yürürlükte bulunan CMUK’un 226 § 4. maddesine

uygun olarak Sivas Asliye Ceza Mahkemesi DGM’deki istinabe üzerine harekete geçerek

başvuranın savunmaya ilişkin ifadesini almıştır.

Hükümetin savunduğunun aksine dava dosyasında yer alan delil unsurlarından başvuranın

üstü kapalı bile olsa DGM önündeki savunmasından vazgeçmediği görülmektedir. Buna

karşın, AĐHM tarafından güvence altına alınan bir hakkın kullanımından vazgeçilmesi

karışıklığa yol açmamalıdır (Bkz. Sejdovic-Đtalya kararı, no: 56581/00).

Bu itibarla, Sivas Asliye Ceza mahkemesi’nin «dolaylı» bir duruşması veya DGM’deki

duruşmadaki avukatının varlığı ilgilinin varlığını örtbast etmemelidir.

AĐHM benzer şekliyle başvuranın savunma haklarına yönelik bir ihlalin adil yargılanma

hakkının Sözleşmenin demokratik bir toplumda edindiği yer bakımından haklı

görülemeyeceğine itibar etmektedir.

Bu nedenle, AĐHS’nin 6 §§ 1 ve 3 c) maddesi ihlal edilmiştir.

Alınan bu sonuç AĐHM’yi başvuranın AĐHS’nin 6 §§ 1 ve 3 a), b) ve d) maddelerine değin

şikayetlerine değinmekten muaf tutmaktadır.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI

Başvuran adil tazmin konusunda hiçbir talepte bulunmamakta bu konuyu AĐHM’nin takdirine

bırakmaktadır.

AĐHM, Sözleşme tarafından öngörülen bağımsızlık ve tarafsızlık koşullarını yerine

getirmeyen bir mahkeme tarafından mahkumiyet kararı alındığında, ilgilinin talebi

doğrultusunda yeni bir sürecin ya da yargılamanın başlatılmasının ilke olarak tespit edilen

ihlalin giderilmesi bakımından uygun bir yöntemi oluşturduğu sonucuna varmaktadır (Bkz.

Öcalan kararı).

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6 § 1 ve 3 c) maddesinin ihlal edildiğine;

KARAR VERMĐŞTĐR.

Đşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.

maddelerine uygun olarak 20 Şubat 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.