C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
UYAN - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 7454/04)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
10 Kasım 2005  
Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek  
olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.  
* AĐHM’nin 1 Kasım 2004 tarihinden önceki yapısıyla  
.
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (7454/04) baꢀvuru no’lu davanın nedeni T.C.  
vatandaꢀı Sait Oral Uyan’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 1 Mart 2004  
tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) Temel Đnsan Haklarını güvence altına  
alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları  
Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul Barosu avukatlarından G.Yolcu tarafından temsil  
edilmektedir.  
OLAYLAR  
Baꢀvuran 1965 doğumlu T.C. vatandaꢀıdır. Baꢀvurunun yapıldığı sırada baꢀvuran firari  
bulunmaktaydı.  
A. Baꢀvurunun yapılmasına neden olan olaylar  
Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) 7 Temmuz 1998 tarihli kararıyla baꢀvuranı  
yasadıꢀı terörist örgüt TĐKB’ye bağlı olma, bu örgüt adına terörist eylemler düzenleme, sahte  
kimlik kullanma, silah kaçakçılığı yapma, silahlı saldırılarda bulunma, gasp ve adam öldürme  
suçlarından müebbet ağır hapis cezasına çarptırmıꢀtır.  
Baꢀvuran Kandıra Cezaevi’nde cezasını çektiği sırada uzun süreli açlık grevi baꢀlatmıꢀtır.  
Kocaeli Devlet Hastanesi’nde 13 Haziran 2001 tarihinde muayene edilen baꢀvuran hakkında  
hazırlanan sağlık raporunda sağlık durumunun «kötü beslenmeye» karꢀın «iyi» olduğu ifade  
edilmiꢀtir.  
Adli Tıp Kurumu 3 no’lu Dairesi (Adli Tıp) 22 Haziran 2001 tarihinde disimetrik,  
uyumsuzluğa, ve nistagmüs semptomlara bağlı olarak baꢀvuranda Wernicke-Korsakoff (WK-  
S) Sendromu teꢀhisinde bulunmuꢀtur.  
Adli Tıp, hapishanede tutulmasının ölüm riski oluꢀturacağını belirterek baꢀvuranın cezasının  
infazının altı ay süreyle ertelenmesi önerisinde bulunmuꢀtur.  
Kocaeli Cumhuriyet Savcısı, CMUK’un 399. maddesinin uygulanarak baꢀvuranın ꢀartlı olarak  
tahliye edilmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.  
Baꢀvuran 28 Haziran 2001 tarihinde tahliye edilmiꢀ ve Đstanbul’a ailesinin yanına  
yerleꢀmiꢀtir.  
Baꢀvuran 20 Kasım 2001’de tahliye süresinin uzatılmasını talep etmiꢀ, Kocaeli Devlet  
Hastanesi’nde 23 Kasım 2001 tarihinde düzenlenen raporda baꢀvuran hakkında konulan WK-  
S tanısı doğrulanmıꢀ ve baꢀvuranın cezasının bir yıl süreyle ertelenmesi önerilmiꢀtir.  
Baꢀvuran yine de Adli Tıp Kurumu 3 no’lu Dairesince yeniden muayene edilmiꢀtir. Kurum, 7  
Aralık 2001 tarihinde, mevcut ꢀekliyle oküler felç, nörolojik rahatsızlıklar ve hafıza kaybı  
gösteren baꢀvuranın WK-S rahatsızlığının bulunduğunu teyit ederek, cezasının iyileꢀinceye  
dek ertelenmesi tavsiyesinde bulunmuꢀtur.  
2
Bu rapor üzerine Kocaeli Cumhuriyet Savcısı 19 Aralık 2001 tarihinde daha önce verilen  
erteleme kararının süresini altı ay uzatmıꢀtır.  
Bu süre Adli Tıbbın 5 Haziran 2002 ve 15 Ocak 2003 tarihli raporlarının ardından iki kez  
daha uzatılmıꢀ, son raporda Adli Tıp uzmanları baꢀvuranın sağlık durumunun Anayasa’nın  
104. maddesinde öngörülen Cumhurbaꢀkanı’nın af kararı kapsamına girdiğini dile  
getirmiꢀlerdir.  
CMUK’un 399. maddesinin pratikte uygulanmasında ihtilafların mevcut olması nedeniyle  
Adalet Bakanlığı 7 Mart 2003 tarihinde 3.3.9/44 sayılı bir genelge yayımlayarak Adli Tıp  
Kurumu’nun sağlık raporlarında, cezanın ne kadar süreyle ertelenmesi gerektiğini somut  
olarak dile getirmesi gerektiğini ifade etmiꢀtir.  
17 Ekim 2003 tarihinde, Kocaeli Cumhuriyet Savcısı 27 Ağustos 2003 tarihli raporda  
erteleme süresinin belirtilmediği, bu raporun sözü edilen genelge uyarınca hazırlanmadığı  
gerekçesiyle baꢀvuranın cezasının ertelenme süresini reddetmiꢀ, uygun bir sağlık raporu  
hazırlanmasını istemiꢀtir.  
Bununla birlikte, baꢀvuran ilgili yetkili merciler karꢀısına çıkmamıꢀtır.  
Baꢀvuran bu karara 12 Kasım 2003 tarihinde Đstanbul DGM önünde bu karara itirazda  
bulunmuꢀtur.  
Đstanbul DGM Cumhuriyet Savcısı 19 Ocak 2004 tarihli iddianamesi ile, Kocaeli Cumhuriyet  
Savcısı’nın talebinin reddedilip, 27 Ağustos 2003 tarihli rapora dayalı olarak, baꢀvuranın  
cezasının altı ay süreyle daha ertelenmesini talep etmiꢀtir.  
Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi 26 Ocak 2004 tarihli kararıyla ratione loci bakımından  
yetkisizlik kararı vererek dava dosyasını Kocaeli Ağır Ceza Mahkemesi’ne göndermiꢀtir.  
Kocaeli 2 no’lu Ağır Ceza Mahkemesi 9 ꢁubat 2004 tarihinde baꢀvuranın talebini  
reddetmiꢀtir.  
Bu sırada, baꢀvuranın babası 6 ꢁubat 2004 tarihinde oğlunun cezasının kalan kısmının  
affedilmesini Cumhurbaꢀkanı’ndan istemiꢀtir.  
Bağcılar Cumhuriyet Savcısı 26 ꢁubat 2004 tarihinde baꢀvuran hakkında mahkumlara mahsus  
yakalama müzekkeresi çıkarılması kararını vermiꢀtir.  
AĐHM tarafından alınan ihtiyati tedbir kararının Cumhuriyet Savcısı tarafından dikkate  
alınması ıꢀığında Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi CMUK’un 399. ve 402. maddelerinin  
uygulanmasını istinaden baꢀvuranın cezasının infazının 13 Eylül 2004 tarihine kadar  
ertelenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.  
Mahkeme daha sonra bu kararı ikinci bir emre dek uzatmıꢀtır. Hükümet, bu karara uygun  
olarak ihzar müzekkeresinin askıya alındığını ifade etmiꢀtir.  
Mahkeme iç hukuk yetkilileri önünde nihai olarak verilmiꢀ olabilecek karar hakkında kesin  
bilgilere sahip değildir.  
3
B. AĐHM’nin soruꢀturma ziyareti  
1. Ceza infaz kurumlarına yapılan ziyaretler  
AĐHM Heyeti, Türkiye’de farklı tiplerdeki Ceza infaz kurumlarında hüküm süren fiziksel  
koꢀullar hakkında fikir edinmek için beraberinde baꢀvuranların temsilcileri ve Hükümet  
yetkilileri ile birlikte iki F tipi Cezaevi’ni (Tekirdağ ve Kocaeli), iki H tipi cezaevini  
(Tekirdağ ve Đstanbul) ve bir H tipi tutukevini (Bayrampaꢀa-Đstanbul) ziyaret etmiꢀ ve bu son  
kurumun sağlık merkezini incelemiꢀtir. Bu ziyaretler sırasında, Heyet Cezaevi personeli,  
Savcılar ve bu kurumlarda görevli doktorlar ile görüꢀmüꢀtür.  
Heyet bu vesile ile aynı zamanda, bahsekonu elli üç mahkumdan on yedisi ile ve 7 Eylül 2004  
tarihinde baꢀvuran ile görüꢀmüꢀtür.  
2. Bilirkiꢀi kurulu tarafından yürütülen sağlık muayeneleri  
AĐHM, baꢀvuranda nörolojik veya psikiyatrik sorunlar bulunup bulunmadığını, ꢀayet  
bulunuyorsa bunların ne ölçüde cezaevi yaꢀamı ile uyumlu olduğunu belirlemek bakımından  
bilirkiꢀi kurulunu görevlendirmiꢀtir. Sözkonusu kurul ayrıca, gerektiğinde, Türk Adli Tıp  
organları tarafından oluꢀturulduğu haliyle baꢀvuranın sağlık dosyasını incelemekle  
görevlendirilmiꢀtir.  
Bu bağlamda Bilirkiꢀi Kurulu öncelikle, bu gruptaki tüm vakalarda, ilgililerin nöropsikiyatrik  
rahatsızlıklarını açlık grevleri ile açıkladıklarını ve Adli Tıp Kurumu’nun tanısına uygun  
olarak bunların Wernicke Korsakoff Sendromu’nda görülenlerle aynı olduğunu belirttiklerini  
ortaya koymaktadır.  
Buradan hareketle Bilirkiꢀi Kurulu, mahkumlarda olası aꢀırı yükleme öğelerini ve Wernicke  
Korsakoff Sendromu’nun gerçek özelliklerini ortaya çıkarmak amacı ile standart sağlık  
muayenelerine baꢀvurmaya karar vermiꢀtir.  
Đncelemeler Hükümetçe belirlenen Đstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi Hastanesi’nde 8  
ve 11 Eylül 2004 tarihleri arasında tıbbi mahremiyet ilkesi doğrultusunda yapılmıꢀtır.  
Baꢀvuran 11 Eylül 2004 tarihinde muayene edilmiꢀtir.  
(Kararda Bilirkiꢀi Kurulu’nun sağlık raporundan ilgili bölümlere yer verilmiꢀtir.)  
HUKUK AÇISINDAN  
I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐK ÜZERĐNE  
Tarafların mahkemeye sunduğu kanıtlar ıꢀığında, AĐHM, bu ꢀikayetin baꢀvurunun mevcut  
haliyle hukuka ve olaylara yönelik ciddi sorunları ortaya çıkardığını, bunun çözümü için  
baꢀvurunun esastan incelenmesi gerektiğine itibar etmiꢀ ve yapılan ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3.  
maddesi uyarınca temelden yoksun olmadığına karar vermiꢀtir. Baꢀvurunun kabuledilemez  
olması için baꢀka hiçbir gerekçe tespit edilmemiꢀ, baꢀvuru kabuledilebilir bulunmuꢀtur.  
4
II. AĐHS’NĐN 3. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran, yakalandığı Wernicke-Korsakoff sendromu nedeniyle mahkumiyet cezasını  
çekmeye devam edemeyeceğini ileri sürmektedir. Günlük ihtiyaçlarının üstesinden tek baꢀına  
gelememesi ve diğer mahkum arkadaꢀlarına bağımlı olmak zorunda olması doğrultusunda tek  
baꢀına, diğer mahkumlardan ikisi veya üçü ile aynı hücrede mahkumiyetinin fiziksel ve ruhsal  
bütünlüğüne bir saldırı olduğunu iddia etmektedir. Baꢀvuran, bu koꢀullar altında, gerekli tıbbi  
tedaviyi sürdüremediğini, hakkında verilen tevkif müzekkeresinin AĐHS’nin 3. maddesinin  
ihlaline yol açtığını öne sürmektedir.  
A. Tarafların görüꢀleri  
1. Hükümet  
Hükümet, cezaevi kurumlarındaki koꢀulların elveriꢀli olduğunu ifade etmekte ve  
hükümlülerin ilk olarak sözü edilen kurumlarda, gerektiğinde hastanede tıbbi hizmetlerden  
yararlandıklarının altını çizmektedir.  
Hükümet, baꢀvuranın adli tıbba ve etkili bir hukuka dayalı bir sistemden yararlandığını,  
iyileꢀinceye dek serbest bırakıldığını savunmaktadır.  
Hükümet son olarak, baꢀvuranın durumunun üzücü olmakla birlikte, yetkililere  
yüklenebilecek hiçbir fiil veya ihmal sonucunun çıkarılmayacağını ve baꢀvuranın çekeceği  
cezasından muaf tutulmasına neden olamayacağını gözlemlemektedir.  
Hükümet, görüꢀlerinde uzman kurul raporu ile ilgili olarak, bu rapor sonucunun adli tıp  
kurumu raporu ile benzer olduğunu savunmaktadır.  
2. Baꢀvuran  
Baꢀvuran, Hükümetin savına karꢀı çıkmakta ve ꢀikayetlerini sürdürmektedir. Hakkında  
düzenlenen bütün sağlık raporlarının kendisinde mahkumiyetini sürdürmeye engel geri  
dönüꢀü olmayan bir hastalığın varlığını gösterdiğini iddia etmektedir.  
B. AĐHM’nin değerlendirmesi  
AĐHS’nin özgürlüklerinden yoksun bırakılan kiꢀilerin ve dolayısıyla bu durumdaki hasta  
kiꢀilerin durumuna iliꢀkin özel bir hükmü içermediği doğrudur. Bununla birlikte, Devletlere  
idare tarafından hükümlü bulunan kiꢀilerin fiziksel bütünlüğünün korunması için gerekli tıbbi  
önlemlerin alınması yükümlülüğünden bağımsız olarak, ister fiziksel ister ruhsal olsun doğal  
yolla meydana gelen bir hastalıktan çekilen sıkıntı 3. madde çerçevesinde değerlendirilebilir.  
Rahatsızlık tutukevi koꢀullarında daha da artıyor ve risk oluꢀturuyorsa bu durumdan yetkililer  
sorumlu tutulabilir (Bkz. Mouisel-Fransa kararı, no: 67263/01, §§ 37, 38 ve 40, AĐHM 2002-  
IX, ve Pretty-Đngiltere kararı, no: 2346/02, § 52, AĐHM 2002-III ve bu kararlarda yer alan  
referanslar).  
5
Mahkumun sağlığı dıꢀında, selametinin de hapsedilme koꢀullarının pratik gerekliliklerini  
dikkate alarak uygun ꢀekilde sağlanması gerekir. Her mahkumun, insan onuruna uygun  
tutukluluk koꢀullarına sahip olma hakkı bulunmaktadır. Alınan tedbirlerin uygulanma  
koꢀulları, kendisini sıkıntıya ya da tutukluluğa bağlı kaçınılmaz üzüntü seviyesini aꢀacak  
yoğunlukta bir ümitsizliğe sokmamalıdır (Kudla-Polonya, no: 30210/96, § 94, AĐHM 2000-  
XI).  
AĐHS, sağlık gerekçeleriyle bir tutuklunun serbest bırakılması yönünde «genel bir  
yükümlülüğü» içermese de, bir hükümlünün klinik tedavi gerektiren hali yine de Avrupa  
Konseyi’ne üye Devletler bünyesinde AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca hükümlülüğe uygunluğu  
belirleyen hallerden birini teꢀkil etmektedir (Bkz. sözü edilen Mouisel ve Price-Đngiltere  
kararları, no: 33394/96, § 30, AĐHM 2001-VII).  
Özetle, hayati tehlike içeren ya da hapisane yaꢀamı ile kalıcı biçimde uyumsuzluk arzeden bir  
hastalığı olan kiꢀinin hapsedilmesi; AĐHS’nin 3. maddesi kapsamına girebilir.  
Mevcut davada baꢀvuranın yeniden hapsedilmesinde böyle bir sorunun olup olmadığının  
incelenmesi gerekir.  
AĐHM, hükümlülerin ağır hastalıklarının bulunduğu durumlarda cezaların uygulanması  
konusunda yürürlükte olan Türk mevzuatını incelemiꢀtir. AĐHM, mevzuatın ulusal mercilere  
tutukluların ciddi hastalıklarının bulunduğu durumlarda müdahale etme olanağını sunduğunu  
not etmektedir. Sağlık durumu, geçici olarak serbest bırakılma ya da cezanın ertelenmesi  
kararını gerekçelendirebilecek unsurlardan biridir. Bu tedbirlere ek olarak sağlık nedeniyle  
Cumhurbaꢀkanı affına baꢀvurma imkanı bulunmamaktadır.  
AĐHM, sözkonusu usullerin ilk bakıꢀta, Devletlerin özgürlükten yoksun bırakan cezalarla  
bağdaꢀtırması gereken, mahkumların fiziksel bütünlüğü ve esenliğinin korunmasını sağlamak  
için uygun güvenceleri oluꢀturduğu kanaatindedir.  
Mevcut baꢀvurunun özel bağlamında, geçmiꢀte Türkiye’de 1996-2000 tarihleri arasında koğuꢀ  
sisteminden tek ve üçer kiꢀilik hücre yapısındaki F tipi cezaevlerine geçiꢀi protesto etmek  
amacıyla baꢀlatılan açlık grevi eylemlerini müteakip, kötü beslenme ve açlık sonucu fiziksel  
ve zihinsel bozuklukların meydana geldiğini ve bazı hükümlülerde kaydedilen WK-S tanısı  
nedeniyle bu kiꢀilerin hükümlülük halinin devamında kimi güçlüklerle karꢀılaꢀıldığını  
belirtmek yerinde olacaktır. Yetkili merciler hiç kuꢀkusuz böylesi bir durumun toplum  
düzeninin korunması açısından gerekli görülemeyeceğine itibar etmiꢀ ve hasta birçok  
mahkumun sağlık gerekçeleriyle ꢀartlı salıverilme hakkından yararlanmasını sağlamıꢀlardır.  
Bu baꢀvuruda, baꢀvuran sözü edilen olaylara katılmıꢀ görünmektedir. Türk hukukunca  
sunulan olanaklardan hakkında ihzar müzekkeresinin çıkarıldığı 26 Nisan 2004 tarihine dek  
yararlanmıꢀtır.  
Bu doğrultuda, AĐHM, Gebze Cumhuriyet Savcısı’nın Adli Tıp Kurumu’nun hazırladığı  
rapora dayalı olarak baꢀvuranın yakalandığı WK-S rahatsızlığının cezaevi yaꢀamı ile  
örtüꢀmediği tespitiyle baꢀvuranın cezasının tecil edilmesine karar verdiğini not etmektedir.  
Böylelikle baꢀvuran gerekli tedaviyi almak üzere CMUK’un 399 § 2. maddesi uyarınca ꢀartlı  
salıverilme hakkından yararlanmıꢀtır.  
Gerçekleꢀtirilen bütün tıbbi kontroller daha önce teꢀhis edilen WK-S tanısını teyit eder  
mahiyette olmuꢀtur. Ruhsal bozukluk, disimetrik semptomlar, uyumsuzluk, nistagmüs, oküler  
6
felç, nörolojik rahatsızlıklar ve amnezik kaygılar gösteren baꢀvuranın sağlık durumunun  
hapsedilmeye elveriꢀsiz olduğuna karar verilmiꢀtir.  
AĐHM, bu tespitler üzerinde yeniden duracak hiçbir unsurun olmadığı görüꢀündedir (Bkz.  
Klass-Almanya kararı, 22 Eylül 1993, seri:A no:269, s. 17, §§ 29-30) ve takip eden  
gerekçeler nedeniyle bu saptamaların sonradan geliꢀtiğine ikna edici hiçbir geliꢀme  
olmadığını kaydetmektedir.  
Nitekim 11 Eylül 2004 tarihinde, yani Adli Tıp Kurumu’nun baꢀvuranın durumunun  
hapsedilmeye elveriꢀsiz olduğunu belirten 27 Ağustos 2003 tarihli son raporundan bir yıl  
sonra baꢀvuran AĐHM Bilirkiꢀi Kurulu tarafından muayene edilmiꢀtir. Kurul, Uyan’da statik  
beyincik sendromu (denge kaybı, yürüme güçlüğü) ve az ölçüde nistagmüs teꢀhisinde  
bulunmuꢀtur.  
AĐHM Bilirkiꢀi Kurulu oybirliğiyle, Uyan’ın WK-Sendromuna bağlı olarak günlük yaꢀamını  
idame ettirmede ve hareket etmede güçlük çektiği, hastalığının hapsedilmeye elveriꢀsiz  
olduğu sonucuna varmıꢀtır.  
Bu son hususla ilgili olarak, baꢀvuranın yeninden hapsedilmesi durumunda tıbbi bakımın  
eksikliğinden açıkça ꢀikayetçi olmamasına karꢀın, Hükümet’in, baꢀvuranın yeniden  
hapsedilmesi halinde sağlanacak günlük tedavi veya desteğin niteliğini ve uygunluğunu  
destekleyemediğinin vurgulamak gerekir. Baꢀvurana sağlanan dikkate değer tıbbi bakıma  
rağmen, böylesi bir argüman yanlıꢀ anlaꢀılacaktır, zira bu, baꢀvuranın cezaevi dıꢀında tedavi  
ve bakım görmesi amacıyla tanınan geçici serbestliğin uygunluğu hususunu tartıꢀma konusu  
haline getirecektir.  
Bu koꢀullar altında AĐHM, baꢀvuran Uyan’ın değiꢀmeyen sağlık durumuna rağmen olası  
yeniden hapsedilmesinin 3. maddenin kapsamına girecek kadar ciddi bir düzeye ulaꢀacağına  
itibar etmektedir.  
Esasen bu durum, Türkiye’de mevcut olan koruyucu sistemin olayların bu aꢀamasında iyi  
iꢀlememiꢀ olmasından kaynaklanmıꢀtır.  
Öte yandan, bu alanda tek yetkili mercii olan Adli Tıp Kurumu’nun baꢀvuranın cezasını  
çekmeye elveriꢀli olduğuna dair vermiꢀ olduğu hiçbir rapor bulunmamasına karꢀın 26 ꢁubat  
2004 tarihinde verilen yakalama müzekkeresini anlamak güçtür. Hükümetin görüꢀlerinde bu  
konuda sessiz kalınmıꢀtır; bununla birlikte dava dosyasından yetkililerin, Cumhurbaꢀkanı affı  
için hazırlanan dosyayı tamamlamaya çalıꢀtıkları görülmektedir. Bu iꢀlemin yapıldığı farz  
edilse idahi, Adli Tıp Kurumu’nun 27 Ağustos 2003 tarihli raporu çerçevesinde yakalama  
müzekkeresinin gerekçesi bulunmamaktadır.  
Mevcut koꢀullarda, ihzar müzekkeresi son sağlık raporundan beꢀ ay sonra verilmiꢀ olsa bile  
bu durum baꢀvuranı baskıya itmiꢀ ve firar etmeye zorlamıꢀtır. Yetkili mercilerin af talebine  
iliꢀkin dosyayı tamamlamaları gerekiyor idiyse baꢀvuranın Savcılığa ve Adli Tıp Kurumu’na  
gelmesi çağrısında bulunmaları veya yetkililer huzuruna çıkması için ihzar müzekkeresi  
hazırlamaları gerekirdi. Bunun yokluğunda, yetkililer aꢀırı bir biçimsellikten kaçınarak, ilk  
aꢀamada Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı’nın da ifade ettiği üzere,  
27 Ağustos 2003 tarihli Adli Tıp Kurumu raporu ıꢀığında tecil kararını uzatabilirler  
müteakiben Adalet Bakanlığı’nın genelgesine ya da Cumhurbaꢀkanı affına uygun bir rapor  
hazırlanmasını sağlayabilirlerdi.  
7
Bu durum, AĐHS’nin 3. maddesi bakımından, Devletin makamlarının sorumluluğunu  
gündeme getirmektedir. Sözkonusu makamlar, baꢀvuranın hastalığının kökeninde hiçbir  
hataları olmadığını öne süremezler. Baꢀvuranın uzun süreli açlık grevine baꢀlama kararı  
verirken kendisine vermiꢀ olabileceği zarar her ne olursa olsun, bu hiçbir ꢀekilde, AĐHS’nin 3.  
maddesi bakımından Devletin bu kiꢀi karꢀısındaki yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz  
(konuya iliꢀkin diğer tartıꢀmalar için, Bkz., Nevmerjitsky-Ukrayna, no: 54825/00, §§ 82-106,  
5 Nisan 2005).  
Kısaca AĐHM, baꢀvuranın değiꢀmeyen sağlık durumunu göz ardı ederek 26 ꢁubat 2004  
tarihinde adı geçeni yeniden hapsetmeye karar veren ulusal mercilerin, AĐHS’nin 3.  
maddesinin gerektirdikleri ile uyum içinde hareket etmiꢀ olarak kabul edilemeyecekleri ve  
baꢀvuran hakkında çıkartılan aynı tarihli yakalama müzekkeresinin yürütülmesi halinde,  
Savunmacı Devlet’in 3. maddeyi ihlal etmiꢀ olacağı görüꢀündedir.  
Yakalama müzekkeresinden bu yana baꢀvuranın yeniden hapsedilmemiꢀ olması ile hiçbir  
netice çıkmamaktadır. Baꢀvuran yeniden hapsedilmiꢀ olsaydı yalnızca olayların ciddiyet  
derecesi artmıꢀ olacaktı.  
AĐHM, Türk yetkililerince baꢀvuranın sağlık durumunda kesin bir değiꢀiklik olmadan ileride  
yeniden hapsedilme kararının alınması halinde değerlendirmesinin aynı olacağının altını  
çizmektedir.  
III. AĐHS’NĐN 5. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
AĐHS’nin 5 § 1 a) maddesine atıfta bulunan baꢀvuran, Cumhuriyet Savcılığı’nın hakkında  
verilen doktor raporlarını tanımayarak cezanın ertelenmesini reddetmesi ile özgürlük ve  
emniyet hakkını ihlal ettiğini ileri sürmektedir.  
Hükümet bu konuda görüꢀ bildirmemiꢀtir.  
AĐHM, baꢀvuranın ꢀartlı salıverildiği 28 Haziran 2001 tarihinden sonra hiçbir surette  
tutuklanmadığını ve yeniden hapsedilmediğini hatırlatmaktadır. Fakat, AĐHS’nin 5. maddesi,  
1. paragrafında yer alan zorunluluklar dıꢀında herkesin özgürlüğünden yoksun «bırakılmama»  
ve özgürlüğünden yoksun «kalmama» hakkını öngörür (Bkz. Weeks-Đngiltere kararı, 2 Mart  
1987, seri:A no: 39, s. 33, § 92).  
AĐHM, yukarıda ifade edilen ꢀikayetin içerdiği unsurların benzerlerinin veya aynılarının  
AĐHS’nin 3. maddesine iliꢀkin inceleme sırasında da ele alındığını gözlemlemektedir.  
O halde AĐHM, bu ꢀikayetin AĐHS’nin 5. maddesi çerçevesinde ayrıca incelenmesine gerek  
olmadığı hükmüne varmaktadır.  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Baꢀvuran maddi zarar için hiçbir miktar dile getirmemekte, buna karꢀın, maruz kaldığı  
manevi zarar için 50.000 Euro talep etmektedir.  
8
Hükümet bu talebi reddetmekte ve bu miktarın aꢀırı ve dayanaktan yoksun olduğunu  
savunmaktadır.  
AĐHM, baꢀvuranın yakalama müzekkeresi nedeniyle ciddi sıkıntılar çektiğine, maruz kaldığı  
manevi zararın bu kararın sonucu ile telafi edilemeyeceğine itibar etmektedir (Bkz. Mokrani-  
Fransa, no: 52206/99, §§ 36 ve 43, 15 Temmuz 2003).  
AĐHM, hakkaniyete uygun olarak baꢀvurana bu doğrultuda 3.000 Euro ödenmesini  
kararlaꢀtırmıꢀtır.  
B. Masraf ve harcamalar  
Baꢀvuran yapmıꢀ olduğu temsil, çeviri ve iletiꢀim giderleri için 4.730 Euro talep etmektedir.  
Hükümet, kanıtlayıcı belgelerin olmadığını kaydederek bu talebin reddedilmesi gerektiğini  
ileri sürmektedir.  
Mahkemenin bu yöndeki yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran yapmıꢀ olduğu masraf ve  
harcamaların gerçekliğini ve gerekliğini makul oranlarda ortaya koyduğu ölçüde bu yönde bir  
tazminat elde edebilir (Bkz. diğerleri arasında Nikolova-Bulgaristan kararı, no: 31195/96, §  
79, AĐHM 1999-II).  
AĐHM, sunulan ayrıntıları gözönünde bulundurarak, her türlü vergiden muaf tutulmak  
suretiyle baꢀvurana, 2.000 (ikibin) Euro’dan, Avrupa Konseyi tarafından sağlanan 715  
(yediyüz onbeꢀ) Euro tutarındaki adli yardım düꢀülerek, kalan meblağın ödenmesinin makul  
olduğuna kanaat getirmiꢀtir.  
Bu miktar Yeni Türk Lirasına (YTL) çevrilmek suretiyle baꢀvuran veya temsilcisi tarafından  
belirtilecek bir banka hesabına yatırılacaktır.  
C. Temerrüt Faizi  
Gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı  
faiz oranına 3 puan eklenecektir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME,  
1. Oybirliğiyle, baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna ;  
2. Oybirliğiyle, baꢀvuranın tıbbi ehliyetinde net bir değiꢀiklik olmaksızın yeniden  
hapsedilmesi ile AĐHS’nin 3. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. Oybirliğiyle, baꢀvurunun AĐHS’nin 5 § 1. maddesi altında incelenmesine gerek  
olmadığına;  
9
4. a) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümetin  
baꢀvurana;  
i.  
ii.  
Üçe karꢀı beꢀ oyla, manevi tazminat olarak 3.000 (üç bin) Euro;  
Oybirliğiyle, masraf ve harcamalar için 2.000 (iki bin) Euro’dan Avrupa Konseyi  
tarafından verilen adli yardım tutarı 715 (yedi yüz on beꢀ) Euro düꢀülerek kalan  
kısmı ödemesine;  
iii.  
Anılan miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;  
b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez  
Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faizin  
uygulanmasına;  
5. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.  
maddelerine uygun olarak 10 Kasım 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
Kararın ekinde AĐHS’nin 45 § 2. maddesi ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 74 § 2. maddesine uygun  
olarak Yargıçlar Caflish ve Türmen’in kısmi muhalefet ꢀerhleri yer almaktadır.  
10