CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

VAĐDE YILDIZ vd -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:13721/04)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

20 Ekim 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (13721/04) no’lu davanın nedeni, sırasıyla,

1942, 1944, 1951, 1953, 1955, 1962, 1975, 1974, 1932, 1948, 1950, 1964, 1972 doğumlu olan

ve Gaziantep’te ikamet eden 13 T.C. vatandaꢀı, Vaide Yıldız, Ayꢀe Sever, Kadriye Yılmaz,

Zeynep Çelik, Güzel Aslan, Dursun Aslan, Yıldız Aslan, ve Leman Yaꢀar ile Đslim Fıstıkçı,

Sabri Fıstıkçı, ꢁıhmüslüm Fıstıkçı, Mehmet Fıstıkçı ve Abdullah Fıstıkçı’nın (baꢀvuranlar)

Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 6 ꢁubat 2004 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel

Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS)

34. maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar, Gaziantep Barosu avukatlarından M.ꢁ. Yıldız tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

1998 yılında, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı (“Đdare”), baꢀvuranlara ait taꢀınmazı

tazminat ödeyerek kamulaꢀtırmıꢀtır.

28 Temmuz 1998 tarihinde, idare tarafından ödenen tutardan memnun olmayan baꢀvuranlar,

Nizip Asliye Hukuk Mahkemesi’nde bedel artırım davası açmıꢀlardır.

14 Aralık 2000 tarihli bir kararla, Mahkeme, baꢀvuranları kısmen haklı bulmuꢀ ve Đdare’yi 17

ve 28 Ağustos 1998 tarihlerinden itibaren iꢀlemeye baꢀlayacak gecikme faizi ile birlikte

27.716.296.960 TL (sözkonusu tarihte 46.297 Euro) ek kamulaꢀtırma bedeli ödemeye

mahkum etmiꢀtir.

17 Eylül 2001 tarihli bir kararla, Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.

Bilahare, baꢀvuranların talepleri üzerine, Gaziantep Đcra Müdürlüğü, Đdare’ye, ödeme emri

tebliğ etmiꢀtir.

11 Kasım 2003 tarihinde, Đdare, Ayꢀe Sever’e 6.031.489.086 (sözkonusu tarihte, 3.593 Euro)

ve diğer baꢀvuranlara, 92.146.932.470 (sözkonusu tarihte, 54.897 Euro) ödemiꢀtir.

Baꢀvuranlar, baꢀvuru forumlarında, mahkeme kararının gecikmeli olarak yerine getirildiğini

ifade ederken, Hükümet, baꢀvuranların dosyasının, halen, Gaziantep Đcra Müdürlüğü’nde

devam ettiğini savunmaktadır.

HUKUK

Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuranlar, olayların meydana geldiği

dönemde, Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karꢀısında yetersiz gecikme faizleri uygulanan

ek kamulaꢀtırma bedelinin Đdare tarafından gecikmeli olarak ödenmesi nedeniyle mallarına

saygı hakkının ihlalinden ꢀikayetçilerdir. Ayrıca baꢀvuranlar, Yargıtay kararı ile ödemenin

yapılması arasında geçen sürenin, AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca davanın makul bir sürede

görülmesi hakkını ihlal etmesinden de ꢀikayetçi olmaktadırlar.

AĐHS’nin 35/1 maddesine atıfta bulunarak, öncelikle Hükümet, iç hukuk yollarının

tüketilmediğini savunmaktadır. Bu bağlamda Hükümet, baꢀvuranların, Borçlar Kanunu’nun

105. maddesi ile sunulan baꢀvuru yolunu kullanmıꢀ olmaları gerektiğini belirtmektedir.

Hükümet, bilahare, baꢀvuranlar tarafından baꢀlatılan icra takibinin halen Gaziantep Đcra

Müdürlüğü’nde devam ettiğini belirtmektedir. Son olarak Hükümet, baꢀvuranların, Yargıtay

karar tarihi olan 17 Eylül 2001 tarihinden itibaren iꢀlemeye baꢀlayan altı ay süresi içersinde

baꢀvurularını sunmadıklarını savunmaktadır.

AĐHM, daha önce, Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi ile öngörülen baꢀvuru yolunun etkin

olmadığı sonucuna ulaꢀmıꢀtır (Aka-Türkiye, 23 Eylül 1998). Dolayısıyla bu hususta

düzenlenen itirazın reddedilmesi gerekmektedir. Hükümet’in ikinci itirazına iliꢀkin olarak,

Hükümet, Đcra Müdürlüğü’nde baꢀvuranların dosyasının halen devam ettiğini gösteren hiçbir

belge sunmamıꢀtır. Bununla birlikte ꢀayet böyle bir durum olsa bile, Hükümet, sözkonusu

durumun, baꢀvuranların ꢀikayetlerinin kabuledilebilirliğini nasıl etkileyeceği hususunda

açıklamada bulunmamıꢀtır. Bu itibarla AĐHM, sözkonusu itirazı reddetmektedir. Altı ay

süresine riayet edilmemesine iliꢀkin olarak, sözkonusu itiraz Tiryakioğlu-Türkiye, (baꢀvuru

no: 45436/99, 24 Mayıs 2005) kararında ortaya konan aynı gerekçeler reddedilmektedir.

Ayrıca, AĐHM, sözkonusu ꢀikayetlerin hiçbir kabuledilemezlik unsuru içermediğini

belirtmektedir. Sözkonusu ꢀikayetlerin kabuledilebilir ilan edilmesi uygun olacaktır.

Esasa iliꢀkin olarak ise, AĐHM, müteaddit defalar mevcut davada ortaya konan sorunlara

benzer sorunları incelemiꢀ ve AĐHS’nin 6/1 maddesi ve Ek 1 No’lu Protokol’ün 1.

maddesinin ihlal edildiği tespitinde bulunmuꢀtur (bkz, örneğin, Kuzu-Türkiye, baꢀvuru no:

13062/03, 17 Ocak 2006; Çoban ve diğerleri-Türkiye, baꢀvuru no: 2620/05, 24 Ocak 2008;

Akıncı-Türkiye, baꢀvuru no: 12146/02; 8 Nisan 2008; Kaçar ve diğerleri-Türkiye, baꢀvuru

numaraları: 38323/04, 38379/04, 38389/04, 38403/04, 38423/04, 38510/04, 38513/04 ve

38522/04, 22 Temmuz 2008).

AĐHM, mevcut dava koꢀullarını incelemiꢀ ve Hükümet’in iꢀbu davada, farklı bir sonuca

ulaꢀmak için ikna edici hiçbir tespit ve argüman sunmadığına kanaat getirmiꢀtir. AĐHM,

idarenin borcunu baꢀvuranlara, nihai iç hukuk kararından itibaren iki yıldan fazla bir sürenin

sonunda ödediğini belirtmektedir. AĐHM, ulusal mahkemeler tarafından ödenmesine

hükmedilen miktarın ödenmesinde, kamulaꢀtırmayı yapan idareye isnat edilebilecek

sözkonusu gecikmenin baꢀvuranları, taꢀınmazlarının kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir

zarara daha uğrattığını tespit etmektedir. AĐHM, baꢀvuranların, toplum yararının

gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil

dengeyi bozan ve alıꢀılmıꢀın dıꢀında, ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldıkları tespitinde

bulunmaktadır.

Sonuç olarak, Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi ile birlikte AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal

edilmiꢀtir.

AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak, baꢀvuranlar, 35.000 Euro maddi

tazminat, 40.000 Euro manevi tazminat ve 6.000 Euro avukatlık ücreti ve 400 Euro da AĐHM

önünde yapmıꢀ oldukları masraf ve giderler için talep etmektedir.

Akkuꢀ kararında benimsenen hesaplama yöntemini dikkate alarak ve ilgili ekonomik veriler

ıꢀığında AĐHM, baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak, 10.300 Euro maddi tazminat ödenmesine

hükmetmektedir. Ayrıca AĐHM, hakkaniyete uygun olarak, baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak

1.000 Euro manevi tazminat ödenmesine hükmetmektedir.

AĐHM, mevcut davada avukatlık ücreti ile ilgili olarak, baꢀvuranların, avukatları tarafından

gerçekleꢀtirilen

çalıꢀmalarının

dökümünü

sunmadıklarından

dolayı

iddialarını

belgelendirmediklerini tespit etmektedir. Baꢀvuranlar, ileri sürülen masraf ve harcamaları

hiçbir ꢀekilde belgelendirmemiꢀlerdir.

AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uyguladığı

orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesine hükmetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6. maddesinin ve Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü vergiden

muaf tutularak, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak 10.300 Euro (on

bin üç yüz Euro) maddi tazminat ve 1.000 Euro (bin Euro) manevi tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve

3. paragraflarına uygun olarak 20 Ekim 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.