CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

VELĐ YALÇIN -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:29459/05)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

2 Mart 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (29459/05) no’lu davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı

Veli Yalçın’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 02 Ağustos 2005 tarihinde

Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan

Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Ankara Barosu avukatlarından Ö.Öneren tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1964 doğumludur ve Kocaeli’nde ikamet etmektedir.

6 Ağustos 1998 tarihinde, 466 sayılı Yasayı temel alan baꢀvuran, Kocaeli Ağır Ceza

Mahkemesi’nde yasaya aykırı olarak tutuklanması nedeniyle tazminat davası açmıꢀtır.

8 Ocak 2001 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir. Aynı yıl,

Yargıtay, sözkonusu kararı bozmuꢀtur.

23 Ekim 2002 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi baꢀvuranın talebini haklı bulmuꢀtur.

23 Eylül 2003 tarihinde, Yargıtay sözkonusu kararı bozmuꢀtur.

19 Kasım 2003 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi baꢀvurana ödenmesine hükmedilen meblağı

düꢀürmüꢀtür.

Belirtilmeyen bir tarihte, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı, davanın esasına iliꢀkin görüꢀünü

sunmuꢀtur.

Sözkonusu görüꢀ baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir.

26 Nisan 2005 tarihli bir kararla, Yargıtay, Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararını onamıꢀtır.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, AĐHS’nin 6/1 maddesi uyarınca tazminat davasının geç sonuçlanmasından

ꢀikayetçidir. Ayrıca baꢀvuran, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün tebliğ

edilmemesinden ꢀikayetçidir.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

A. Tazminat davasının süresi ile ilgili olarak

Hükümet, davasının makul bir sürede görülmediğini ileri süren baꢀvuranın iddiasına karꢀı

çıkmaktadır.

AĐHM, dikkate alınacak dönemin 6 Ağustos 1998 tarihinde baꢀvuranın Ağır Ceza

Mahkemesi’ne baꢀvuruda bulunmasıyla baꢀladığını ve Yargıtay’ın karar aldığı tarih olan 26

Nisan 2005 tarihinde sona erdiğini gözlemlemektedir. Đki dereceli yargıda üç kere görülen

dava altı yıl sekiz ay sürmüꢀtür.

AĐHM, yargılama sürecinin makul yapısının dava koꢀullarını takiben ve mahkeme yerleꢀik

içtihatları, özellikle davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve yetkili mercilerin tutumları ve

ilgililer bakımından davanın önemi dikkate alınarak değerlendirildiğini hatırlatmaktadır

(Frydlender-Fransa, baꢀvuru no: 30979/96). AĐHM, müteaddit defalar mevcut davadakine

benzer sorunları ortaya koyan davaları incelemiꢀ ve AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine

karar vermiꢀtir (sözü edilen Frydlender; Göç-Türkiye, baꢀvuru no: 36590/97).

Đçtihadına sunulan unsurların tamamını incelemesinin ardından, AĐHM, Hükümet’in mevcut

davada farklı bir sonuca ulaꢀmak için ikna edici hiçbir tespit ve argüman sunmadığına kanaat

getirmektedir. Konuya iliꢀkin içtihadını dikkate alan AĐHM, mevcut davada, yargılama

süresinin uzun olduğuna ve “makul süre” gerekliliğini karꢀılamadığına kanaat getirmektedir.

Bu itibarla AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

B. Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün tebliğ edilmemesi ile ilgili olarak

Hükümet baꢀvuranın iddialarına karꢀı çıkmaktadır. Bu bağlamda, Hükümet, 4778 sayılı

Yasanın 2. maddesi uyarınca Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün mahkemede

taraflara tebliğ edildiğini ve 4829 sayılı Yasanın 20. maddesi uyarınca tarafların sözkonusu

görüꢀe cevap verme haklarının bulunduğunu savunmaktadır.

AĐHM, Hükümet’in verdiği, mevzuatın AĐHS’nin gereklerine cevap verecek ꢀekilde

değiꢀtirildiği bilgisini not etmektedir. Öte yandan, AĐHM kendi görevinin mevcut dava

olaylarını değerlendirmekle sınırlı olduğunu belirtmektedir; bu nedenle de AĐHM’den ilgili

dönemden bu yana bir takım geliꢀmeler meydana geldiği gerekçesiyle bir davanın artık

baꢀvuran açısından geçerli bir hukuki yararının kalmadığı sonucuna varmasının

beklenmemesi gerekmektedir (Karakaya-Türkiye, baꢀvuru no: 11424/03, 24 Ocak 2008).

AĐHM, benzer ꢀikayetleri incelediğini ve görüꢀlerin niteliğini ve yargılanabilirin yazılı olarak

bunlara cevap verme imkanının bulunmadığını dikkate alarak Yargıtay Cumhuriyet

Baꢀsavcısı’nın görüꢀlerinin tebliğ edilmemiꢀ olması nedeniyle AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal

edildiği sonucuna ulaꢀtığını hatırlatmaktadır (sözü edilen Göç, Tosun-Türkiye, baꢀvuru no:

4124/02, 28 ꢁubat 2006). AĐHM, Hükümet’in mevcut davada farklı bir sonuca ulaꢀmak için

ikna edici hiçbir tespit ve argüman sunmadığına kanaat getirmektedir.

Bu itibarla AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

Baꢀvuran, 1.900 Avro maddi tazminat ve 30.000 Avro manevi tazminat talep etmektedir.

Hükümet, sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, tespit edilen ihlalle iddia edilen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte

ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın AĐHM, yargılama süresi nedeniyle

baꢀvuranın maruz kaldığı manevi zarar için baꢀvurana 3.600 Avro ödenmesine

hükmetmektedir. Yargıtay Cumhuriyet Savcısı’nın görüꢀünün tebliğ edilmemesi ile ilgili

olarak AĐHM, ihlal tespitinin kendisinin, baꢀvuranın ileri sürdüğü zarar için yeterli adil tatmin

oluꢀturduğu kanaatindedir (sözü edilen Göç; Kömürcü-Türkiye, baꢀvuru no: 77432/01, 22

Haziran 2002).

Baꢀvuran, avukatlık ücreti olarak 3.570 Avro talep etmektedir. Bu bağlamda, baꢀvuran,

Ankara Barosu ücret tarifesini belge olarak sunmaktadır. Baꢀvuran, AĐHM önünde yapmıꢀ

olduğu kırtasiye masrafları için 50 Avro talep etmekte ancak hiçbir belge sunmamaktadır.

Hükümet, sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

Đlgili belgeler göz önüne alındığında, AĐHM, baꢀvuranın iddialarını reddetmektedir.

AĐHM, sözkonusu miktarlara, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına

uygulanan orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenen gecikme faizi uygulanmasına

hükmetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. Yargılama süresinin uzunluğu nedeniyle AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün tebliğ edilmemesi nedeniyle AĐHS’nin 6/1

maddesinin ihlal edildiğine;

4. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru

üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 3.600

Avro (üç bin altı yüz Avro) manevi tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

5. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 02 Mart 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.