AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

SELVĐ – TÜRKĐYE

(Baꢀvuru no. 5047/02)

KARAR

STRAZBURG

9 Aralık 2008

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

T.C. vatandaꢀı Yahya Selvi (“baꢀvuran”) tarafından Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, 28

Kasım 2001 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin

Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapılan

5047/02 numaralı baꢀvuru sonucu bu dava görülmektedir.

Baꢀvuran, Đzmir Barosu avukatlarından S. Çetinkaya tarafından temsil edilmiꢀtir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1973 doğumludur ve Đzmir’de ikamet etmektedir.

31 Mayıs 2001 gecesi, gece yarısı civarında, Đzmir Emniyet Müdürlüğü Terörle

Mücadele ꢁubesi’nde görevli polis memurları, yasadıꢀı bir gösteriye katıldıklarından

ꢀüphelenilen bazı kiꢀileri yakalamak üzere bir operasyon düzenlemiꢀtir. Bu amaçla, bir grup

polis memuru, baꢀvuran ve amcası Sabri Selvi’nin yaꢀadığı iki katlı eve gelmiꢀlerdir. Polis

memurları, yukarıda belirtilen yasadıꢀı gösteriye katıldığından ꢀüphelenilen baꢀvuranın

amcası Sabri Selvi’yi aramaktaydılar.

Baꢀvuranın olayları anlatıꢀ ꢀekline göre, binanın birinci katında yaꢀayan baꢀvuran,

amcasının yaꢀadığı ikinci kattan gelen bazı sesler duymuꢀtur. Neler olduğunu görmek için

dairesinin kapısını açmıꢀtır. Sivil kıyafetli bazı kiꢀiler görmüꢀ ve onlara kim olduklarını

sormuꢀtur. Bu kiꢀiler baꢀvuranın kimlik kartını görmek istemiꢀtir. Baꢀvuran onlara kimlik

kartını göstermiꢀ; ancak, baꢀvuran, sivil giyimli polis memurları oldukları ortaya çıkan bu

kiꢀilerin kimlik kartlarını sorduğunda söz konusu kiꢀiler öfkelenmiꢀ ve herkesin onların

kimlik kartlarını sorduğu konusunda ꢀikayetçi olmuꢀlardır. Daha sonra baꢀvuranı zorla

dairesine götürmüꢀler ve ona dayak atıp küfür etmiꢀlerdir. Baꢀvuranı tutukladıktan sonra bir

yakalama tutanağı düzenleyip baꢀvurana zorla imzalattırmıꢀlardır.

Altı polis memuru, bir tanık, baꢀvuran ve amcası Sabri Selvi tarafından imzalanan 31

Mayıs 2001 tarihli yakalama ve arama tutanağı ꢀöyle belirtmektedir:

“ ... Üzerlerimize polis tanıtma yeleklerimiz giyildikten ve gerekli güvenlik tedbirleri

alındıktan sonra bahse konu evin kapısı usulüne uygun olarak çalındı. Kapıyı açan erkek ꢀahısa ‘polis’

olduğumuz söylendikten sonra evinde arama yapmak istediğimiz uygun bir dille kendisine izah edildi.

ꢁahsın ‘buyurun arayabilirsiniz’ demesiyle ve muvafakat vereceğini söylemesiyle daireye girildi.

Kapıyı açan ꢀahısın yapılan kimlik kontrolünde yakalanması istenilen ... Sabri Selvi olduğu

görülmesi üzerine ꢀahıs tarafımızdan yakalandı. ꢁahısın kontrolünde bahse konu olan ... dairede

usulüne uygun olarak arama yapıldı. Arama sonucunda evde herhangi bir suç unsuruna rastlanılmadı.

Adı geçen ꢀahısa aramadan dolayı zarar ve ziyanın olup olmadığı sorulduğunda “yoktur” demesi

üzerine ꢀahıs yakalanarak daireden çıkmak üzere iken evde bulunan ... Yahya Selvi isimli ꢀahıs ‘siz bu

evden kimseyi alamazsınız, sizin ananızı avradınızı sinkaf ederim’ diyerek önünde bulunan Komiser

Yardımcısı Ramazan Oral’a saldırarak darp etmeye baꢀlaması üzerine, görevlilerimize küfürler ederek

darp eden Yahya Selvi isimli ꢀahıs zor kullanılmak suretiyle etkisiz hale getirildikten sonra yakalandı

ve yapılacak tahkikata esas olmak üzere diğer sanık ile birlikte Müdürlüğümüze intikal ettirildi ...”

1

31 Mayıs 2001 tarihinde saat 02.00 sularında baꢀvuran Atatürk Hastanesi’ne

götürülmüꢀ ve burada bir doktor tarafından muayene edilmiꢀtir. Doktor, raporunda,

baꢀvuranın yüzünde ꢀiꢀlik olduğunu kaydetmiꢀtir. Aynı tarihte, saat 12:30 sıralarında emniyet

müdürlüğünde baꢀvuranın ifadesi alınmıꢀtır. Baꢀvuran, ifadesinde, polisler evinde arama

yaparken onlara saldırdığını itiraf etmiꢀtir. Baꢀvuran, polis memurlarının amcasını yakalamak

için gece vaktinde gelmelerinden dolayı öfkelendiğini açıklamıꢀtır. Ayrıca, tutukluluğu

sırasında herhangi bir ꢀekilde kötü muameleye maruz kalmadığını ve polis ifadesini baskı

altında vermediğini ifade etmiꢀtir. Saat 14:00 civarında baꢀvuran tekrar Atatürk Hastanesi’ne

götürülmüꢀtür. Baꢀvuranı muayene eden doktor önceki rapor ile aynı olan bir rapor

düzenlemiꢀtir.

31 Mayıs 2001 tarihinde, polis memurları, baꢀvuran tarafından saldırıya uğradığı

konusunda ꢀikayetçi olan komiser yardımcısı Ramazan Oral’ın ifadesini almıꢀtır. Ramazan

Oral, aynı zamanda, baꢀvuran hakkında cezai kovuꢀturma baꢀlatılmasını talep etmiꢀtir. Aynı

tarihte saat 02:00’de, Ramazan Oral, Atatürk Hastanesi’nde tıbbi muayeneden geçmiꢀtir.

Oral’ı muayene eden doktor, raporunda, sol çenede ve kulak seviyesinde 25 x 35 x 05 mm

büyüklüğünde bir ꢀiꢀlik ve Oral’ın sol kolunda 10 x 25 mm geniꢀliğinde hiperemik sıyrıklar

olduğunu kaydetmiꢀtir. Doktor, yaralar nedeniyle üç günlük iꢀgöremezlik raporu vermiꢀtir.

Aynı tarihte, baꢀvuranın yasal temsilcisi, Bornova Cumhuriyet Baꢀsavcılığı’ndan

baꢀvuranın ve amcasının yerlerine ve haklarındaki suçlamalara iliꢀkin bilgi talebinde

bulunmuꢀtur. Cumhuriyet Savcılığı’ndan, ayrıca, ꢀüphelilerle görüꢀmek için izin ve

baꢀvuranın yakalanma sırasında dövüldüğünü iddia eden tanık ifadeleri karꢀısında baꢀvuranın

tıbbi muayene ve tedavi için hastaneye gönderilmesi taleplerinde bulunmuꢀtur. Temsilcinin

baꢀvuran ve amcasıyla görüꢀme talebi Savcılık tarafından 31 Mayıs 2001 tarihinde

reddedilmiꢀtir.

1 Haziran 2001 tarihinde, baꢀvuran Bornova Devlet Hastanesi’nde ek bir muayeneden

geçmiꢀtir. Rapor, baꢀvuranın bedeninde fiziksel ꢀiddet belirtisi olmadığını kaydetmiꢀtir.

Aynı tarihte, baꢀvuran, Bornova Sulh Ceza Mahkemesi huzuruna çıkarılmıꢀtır.

Baꢀvuranın avukatı hazır bulunmuꢀtur. Baꢀvuran, Ramazan Oral’a saldırdığı iddiasını

yalanlamıꢀ ve bir gün öncesinde evine gelen polis memurları tarafından hakarete uğradığını

ve dövüldüğünü iddia etmiꢀtir. Suçun niteliğini ve dava dosyasında yer alan delilleri göz

önünde bulunduran mahkeme, fiziksel ꢀiddet kullanarak polis memurlarına engel olduğu

gerekçesiyle baꢀvuranın tutuklanmasına karar vermiꢀtir.

4 Haziran 2001 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı, Ceza Kanunu’nun 258. maddesi

uyarınca, polise karꢀı koyduğu için baꢀvuran hakkında dava açmıꢀtır. Cumhuriyet Savcısı,

iddianamesinde, polis memurları baꢀvuranın evinde arama yürütürken baꢀvuranın, daha

sonradan yaraları nedeniyle üç günlük iꢀ görmez raporu alan polis memuru Ramazan Oral’a

saldırdığını belirtmiꢀtir.

Baꢀvuran, 6 Haziran 2001 tarihinde, tutukluluğuna itiraz etmiꢀ ve Bornova Ağır Ceza

Mahkemesi’nden, kendisine 31 Mayıs 2001 tarihinde kötü muamele uygulayan polis

memurları hakkında cezai kovuꢀturma baꢀlatması talebinde bulunmuꢀtur.

7 Haziran 2001 tarihinde, temyiz organı olarak hareket eden Ağır Ceza Mahkemesi 6.

Dairesi, dava dosyasında yer alan deliller ıꢀığında tutukluluğunun yasaya uygun olduğu

gerekçesiyle baꢀvuranın tutuksuz yargılanma talebini reddetmiꢀtir.

2

11 Temmuz 2001 tarihinde, Bornova Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranın amcası Sabri

Selvi’nin ifadesini dinlemiꢀtir. Sabri Selvi, yeğeninin polis memurlarına hakaret etmediğini;

ancak, polis memurlarından bir tanesinin onun suratına tokat attığını ifade etmiꢀtir. Mahkeme

baꢀvuranın tutukluluğunun devamına karar vermiꢀtir.

10 Aralık 2001 tarihinde, Bornova Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranın kendisiyle aynı

dairede yaꢀayan eꢀi Garip Selvi ve erkek kardeꢀi Kazım Selvi’nin ifadelerini dinlemiꢀtir.

Garip Selvi, eꢀinin, polis memurlarından polis olduklarını kanıtlamaları için kimlik kartlarını

göstermelerini istediğinde dövüldüğünü ve yakalamaya karꢀı koymadığını ifade etmiꢀtir.

Kazım Selvi de erkek kardeꢀi Yahya’nın polis tarafından dövüldüğünü ve hakarete uğradığını

ve polise saldırmadığını veya yakalamaya karꢀı koymadığını ileri sürmüꢀtür.

15 ꢁubat 2002 tarihinde, baꢀvuranın avukatı, eylemleri baꢀvuranın haksız

tutukluluğuna ve yargılanmasına yol açan polis memurları hakkında cezai kovuꢀturma

baꢀlatılması talebiyle Bornova Ağır Ceza Mahkemesi’nde dava açmıꢀtır. Baꢀvuranın avukatı,

savunma tanıkları Garip Selvi ve Kazım Selvi tarafından verilen ifadelere dayanarak, söz

konusu olay gecesi, baꢀvuranın, kimlik kartlarını görmek istemesi üzerine polis tarafından

hakarete uğradığını ve dövüldüğünü ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuranın olayların sanığı değil

mağduru olarak değerlendirilmesi gerektiğini öne sürmüꢀtür. Ayrıca, Cumhuriyet Savcısı

veya ilk derece mahkemesi tarafından polis memurlarının ifadelerinin alınmadığını ve terörle

mücadele ꢀubesi polis memurlarınca kolaylıkla temin edilmiꢀ olabilecek Ramazan Oral’a

iliꢀkin sağlık raporu haricinde baꢀvuran aleyhinde bir delilin mevcut olmadığını kaydetmiꢀtir.

Dolayısıyla, söz konusu polis memurlarının, gecenin bir yarısında, yatak odasında, baꢀvuranı

kanunsuz olarak yakalayıp dövdüklerini ve böylece konutuna saygı gösterilmesi hakkını ihlal

ettiklerini iddia etmiꢀtir.

19 Haziran 2003 tarihinde, Bornova Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranı polis

memurlarına engel olmaktan mahkum etmiꢀ ve iki ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır. Baꢀvuranın

iddialarına herhangi bir yanıt verilmemiꢀtir.

25 Ekim 2005 tarihinde, Yargıtay, 1 Haziran 2005 tarihli yeni Ceza Kanunu’nun daha

avantajlı olan hükümleri ıꢀığında yukarıdaki kararı bozmuꢀtur.

Bu esnada, Đzmir’deki mahkemelerin idari yönden yeniden düzenlenmelerini müteakip

baꢀvuranın davası Đzmir Ceza Mahkemesi’ne geçmiꢀtir.

15 Mayıs 2006 tarihinde, Đzmir Ceza Mahkemesi, baꢀvuranı, bir polis memuruna

hakaret ederek ve saldırarak polise görevini yerine getirirken engel olmaktan mahkum

etmiꢀtir. Baꢀvuranı 240 Yeni Türk Lirası para cezasına çarptırmıꢀtır. Mahkeme, kararında,

Oral, baꢀvuran ve tanıkların verdiği ifadelere ve bununla birlikte yakalama ve arama tutanağı

gibi yazılı delillere dayanmıꢀtır.

15 Eylül 2006 tarihinde, baꢀvuran, ilk derece mahkemesinin söz konusu olaylara

yönelik yeterli bir soruꢀturma yürütmeden kendisini mahkum ettiği ꢀikayetiyle Yargıtay’a

temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur. Đlk derece mahkemesinin, kendisine hakaret eden ve

kendisini döven polis memurları tarafından yürütülen soruꢀturmayı temel aldığını ileri

sürmüꢀtür.

Dava halen Yargıtay’da derdesttir.

3

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 3. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, AĐHS’nin 3. ve 13. maddeleri uyarınca polis memurları tarafından kötü

muamele gördüğü ancak polis memurlarının cezalandırılmadığı konusunda ꢀikayetçi

olmuꢀtur.

AĐHM, bu ꢀikayetlerin, münferiden AĐHS’nin 3. maddesi açısından incelenmesi

gerektiğini değerlendirmiꢀtir. Söz konusu madde ꢀöyledir:

“Hiç kimse iꢀkenceye, insanlık dıꢀı ya da onur kırıcı ceza veya iꢀlemlere tabi tutulamaz.”

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

Hükümet, baꢀvuranın, AĐHS’nin 35/1 maddesi uyarınca mevcut bulunan iç hukuk

yollarını tüketmediğini ileri sürmüꢀtür. Bu bağlamda, baꢀvuranın Cumhuriyet Savcılığı’na

baꢀvuruda bulunarak kötü muamele ꢀikayetlerini sunmadığını belirtmiꢀtir.

Baꢀvuran, hakkındaki cezai kovuꢀturma sırasında kötü muamele ꢀikayetini yerel

makamlar nezdinde dile getirdiğini, ancak, iddialarına yönelik soruꢀturma yürütmek için

hiçbir adımın atılmadığını belirtmiꢀtir.

AĐHM, AĐHS’nin 35/1 maddesinde öngörülen iç hukuk yollarını tüketme kuralının, ilk

olarak, baꢀvuranların yerel hukuk sisteminde normal olarak var olan ve iddia edilen ihlallerin

telafisini mümkün kılacak ꢀekilde yeterli olan hukuk yollarına baꢀvurmalarını gerekli kıldığını

yinelemiꢀtir. Hukuk yollarının varlığı, teoride ve pratikte yeterli derecede açık olmalıdır. Aksi

durumda, eriꢀilebilir ve etkili olmazlar. Bununla birlikte, 35/1 madde, yetersiz ve etkisiz olan

hukuk yollarına baꢀvurulmasını gerekli kılmaz (bkz., Aksoy – Türkiye, 18 Aralık 1996).

AĐHM, Hükümet’in iddiasının aksine, avukatının, baꢀvuranın tutuklama sırasında

dövüldüğünü iddia eden tanık ifadelerine dayanarak Cumhuriyet Savcılığı’ndan baꢀvuranın

tıbbi muayene ve tedavi için hastaneye gönderilmesini talep ettiğinde baꢀvuranın ulusal

makamlara ꢀikayetinin esasını sunmuꢀ olarak değerlendirilebileceğini kaydetmiꢀtir. Ayrıca,

baꢀvuran, Bornova Sulh Ceza Mahkemesi’nin huzuruna çıkarıldığında, önceki gün evine

gelen polis memurları tarafından hakarete uğradığını ve dövüldüğünü iddia etmiꢀtir. Benzer

olarak, 6 Haziran 2001 tarihinde, baꢀvuran, Bornova Ağır Ceza Mahkemesi’nden kendisine

31 Mayıs 2001 tarihinde kötü muamele uygulayan polis memurları hakkında cezai

kovuꢀturma baꢀlatması talebinde bulunmuꢀtur. Ancak, yukarıda belirtilen makamlar

baꢀvuranın ꢀikayetlerini dikkate almakla beraber, tutuklama sırasında polisin ꢀiddetine maruz

kaldığı iddiasını incelemek için hiçbir adım atmamıꢀlardır.

AĐHM’nin görüꢀüne göre, bu iddialar, bilhassa baꢀvuranın yüzünde ꢀiꢀlik olduğuna

dair tıbbi bir delilin mevcudiyeti karꢀısında, makamları harekete geçirmek için yeterli

olmalıydı. AĐHM, bu koꢀulları dikkate alarak, baꢀvuranın iddialarına yönelik bir soruꢀturma

yürütülmesini sağlamak amacıyla ꢀikayetini makamların dikkatine sunmak için kendisinden

beklenebilecek her ꢀeyi yapmıꢀ olarak değerlendirilebileceği görüꢀündedir. Yukarıda

belirtilenler ıꢀığında, AĐHM, Hükümet’in AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca olan ꢀikayetin

4

kabuledilebilirliğine iliꢀkin itirazını reddetmiꢀtir. AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı

çerçevesinde ꢀikayetin dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, ꢀikayetin

baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru taꢀımadığını tespit etmiꢀtir.

B. Esas

Baꢀvuran, kimlik kartlarını görmek istemesi nedeniyle polis memurları tarafından

dövüldüğünü ve kötü muamele iddialarına yönelik olarak anlamlı bir soruꢀturma

yürütülmediğini iddia etmiꢀtir. Baꢀvuran, polis memuru Ramazan Oral’ın aldığı yaraların ise,

kendisinin yakalamaya karꢀı koymak için sergilediği haklı ve hukuka uygun giriꢀimler

sırasında gerçekleꢀmiꢀ olabileceğini ifade etmiꢀtir.

Hükümet, polis memurlarının, baꢀvuranın ꢀiddet içeren davranıꢀları sonucu kanuna

uygun bir tutuklama gerçekleꢀtirebilmek için kuvvete baꢀvurmak zorunda kaldıklarını

belirtmiꢀtir. Baꢀvuranın yüzündeki çiziklerin, baꢀvuranın, amcası Sabri Selvi’yi tutuklamak

üzere orada bulunan polis memurlarına karꢀı yaptığı saldırı sırasında meydana gelmiꢀ

olabileceğini iddia etmiꢀtir. Hükümet, baꢀvuranın kötü muamele iddialarına yönelik bir

soruꢀturma yürütülmediğini, zira baꢀvuranın Cumhuriyet Savcılığı’na resmi suç duyurusunda

bulunmadığını ve her halükarda iddialarına yönelik soruꢀturma baꢀlatmak için temel

oluꢀturacak bir delilin mevcut olmadığını ileri sürmüꢀtür.

1. Baꢀvurana uygulandığı iddia edilen kötü muamele

AĐHM, baꢀlangıç olarak, görevinin ikincil niteliklerine karꢀı duyarlı olduğunu ve belli

bir davanın koꢀullarında kaçınılmaz olmadığı durumlarda olayın birinci derece mercii rolünü

üstlenmede dikkatli olması gerektiğini kaydetmiꢀtir (bkz., diğer kararların yanı sıra, McKerr –

Đngiltere, 28883/95, 4 Nisan 2000). Ancak, 3. madde uyarınca iddialarda bulunulduğu

durumlarda, AĐHM bilhassa titiz bir inceleme yürütmelidir (bkz., Ülkü Ekinci – Türkiye, no.

27602/95, 16 Temmuz 2002) ve bunu taraflarca sunulan tüm delillere dayanarak yapacaktır.

AĐHM, delilleri değerlendirmek maksadıyla ‘her türlü makul ꢀüpheden uzak’ delil

ölçütüne baꢀvurmaktadır (bkz., Orhan – Türkiye, no. 25656/94, 18 Haziran 2002; yukarıda

anılan Avꢀar). Böyle bir delil, yeterli derecede kuvvetli, belirli ve tutarlı bir göstergeler

demetinden yahut çürütülemeyen karineler demetinden de doğabilmektedir (bkz., yukarıda

anılan Ülkü Ekinci).

Yukarıda belirtilen ilkeler ıꢀığında, AĐHM, polis memurları ve baꢀvuran arasında bir

kavganın yaꢀandığı ve polis memurlarının baꢀvuranı tutuklamak için kuvvete baꢀvurmak

zorunda kaldıkları hususunda tarafların ihtilaflı olmadığını kaydetmiꢀtir. 31 Mayıs 2001

tarihli tıbbi raporlardan baꢀvuranın yüzünde ꢀiꢀlik olduğunun anlaꢀılmasına rağmen 1 Haziran

2001 tarihli tıbbi raporda herhangi bir yaralanma kaydedilmemiꢀtir. Ayrıca, polis memuru

Oral’ın daha ciddi yaralar aldığı gözükmektedir: sol çenede ve kulak seviyesinde 25 x 35 x 05

mm büyüklüğünde bir ꢀiꢀlik ve sol kolunda 10 x 25 mm geniꢀliğinde hiperemik sıyrıklar.

Doktor, bu yaraların, Oral’ı üç gün süreyle iꢀ görmez hale getirdiği kararına varmıꢀtır.

Taraflar, baꢀvuran ve Oral’ın yukarıda belirtilen yaraları almasıyla sonuçlanan

olaylara iliꢀkin çeliꢀkili beyanlar sunmuꢀlardır. Baꢀvurana göre, polis memurları onu kimlik

kartlarını görmek isteyince dövmüꢀlerdir. Baꢀvuran, polis memuru Ramazan Oral’ın aldığı

yaraların ise, kendisinin yakalamaya karꢀı koymak için sergilediği “haklı ve hukuka uygun”

giriꢀimler sırasında gerçekleꢀtiğini ifade etmiꢀtir. Hükümet, kendi adına, polis memurlarının,

5

Oral’ın aldığı yaraların da ortaya koyduğu gibi, baꢀvuranın ꢀiddet içeren davranıꢀları sonucu

kanuna uygun bir yakalama gerçekleꢀtirebilmek için kuvvete baꢀvurmak zorunda kaldıklarını

belirtmiꢀtir.

AĐHM, 31 Mayıs 2001 tarihli yakalama ve arama tutanağına göre, baꢀvuran, polis

memurlarına, amcasını yakalamalarına engel olmak için saldırdığını ve hakaret ettiğini

kaydetmiꢀtir. Dolayısıyla, polis memurları, baꢀvuranı etkisiz hale getirmek amacıyla kuvvete

baꢀvurmak zorunda kalmıꢀlar ve onu yakaladıktan sonra emniyete götürmüꢀlerdir. Bu rapor

bir tanık ve altı polis memuru ile beraber baꢀvuran ve amcası tarafından imzalanmıꢀ olmasına

rağmen, baꢀvuran raporun içeriğini yalanlamıꢀ ve imzalamak zorunda bırakıldığını ileri

sürmüꢀtür. Ayrıca, baꢀvuran, emniyet müdürlüğünde sorgulandığında, amcasının

tutuklanmasından dolayı öfkeli olduğu için polise saldırdığını itiraf etmiꢀtir. Ancak,

hakkındaki cezai yargılama zarfında, baꢀvuran, polis tarafında öne sürülen iddiaları yine

yalanlamıꢀ ve dövüldüğünü ve hakarete uğradığını ileri sürmüꢀtür. Ayrıca, baꢀvuranın eꢀi ve

erkek kardeꢀi baꢀvuranın iddialarını destekleyen yönde ifadeler vermiꢀlerdir. Buna karꢀın, söz

konusu yargılama, tutuklamaya karꢀı koyma ve polis memurlarına görevlerini yerine

getirmelerinde engel olma suçundan baꢀvuranın mahkumiyetiyle sonuçlanmıꢀtır.

AĐHM, tarafların söz konusu olaylara iliꢀkin çeliꢀkili ifadeleri ıꢀığında ve bilhassa

baꢀvuran ile Oral hakkında düzenlenen sağlık raporlarında kaydedilen yaraların niteliği ve

derecesini dikkate alarak, dava dosyasındaki delillerin, gerekli delil ölçütüne göre, baꢀvuran

tarafından görüldüğü iddia edilen muamele sonucu AĐHS’nin 3. maddesinin esas yönünden

ihlal edildiği kararına varmasını sağlamak için yeterli olmadığını değerlendirmiꢀtir.

2. Soruꢀturmanın etkisiz olduğu iddiası

AĐHM, elindeki delillere dayanarak, baꢀvuranın, tarif ettiği koꢀullar içinde polis

memurları tarafından kötü muamele gördüğünün her türlü makul ꢀüpheden uzak olarak

ispatlanmadığı kararını vermiꢀtir.

Ancak, AĐHM, aynı zamanda, baꢀvuranın bedeninde görülen ꢀiꢀlik için mantıklı bir

açıklamanın olup olmadığını veya gördüğünü iddia ettiği muamelenin niteliğinin yetkililerin

onun ꢀikayetlerini soruꢀturmamasından kaynakladığı ꢀeklindeki iddiasının esası olup

olmadığını belirlemekteki güçlüğü göz önünde bulundurmaktadır.

Bu bağlamda, AĐHM, bir kiꢀinin 3. maddeye aykırı olarak polis veya benzer Devlet

görevlileri tarafından ciddi bir kötü muameleye tâbi tutulduğu yönünde savunulabilir bir iddia

ortaya attığı durumlarda, söz konusu hükmün, AĐHS’nin 1. maddesinde yer alan devletin

“kendi yetki alanı içinde bulunan herkese AĐHS’de yer alan hak ve özgürlükleri tanıması”

genel yükümlülüğüyle birlikte okunduğunda, etkili bir resmi soruꢀturma yapılması

gerekliliğini içerdiğini hatırlatır. Soruꢀturma, sorumluların belirlenmesi ve cezalandırılmasını

sağlar nitelikte olmalıdır. Aksi durumda, temel önemine rağmen, iꢀkence ve insanlık dıꢀı ve

onur kırıcı muamele ve cezaya iliꢀkin genel kanuni yasak, uygulamada etkisiz olur ve bazı

durumlarda Devlet görevlilerinin fiili masuniyet yoluyla kontrolü altındaki kiꢀilerin haklarını

istismar etmeleri mümkün olurdu (bkz., Assenov ve Diğerleri – Bulgaristan, 28 Ekim 1998

tarihli karar).

AĐHM, söz konusu olayların akabinde, baꢀvuranın, yargı makamları önünde sürekli

olarak polis memurları tarafından dövüldüğünü ve hakarete uğradığını iddia ettiğini ve

makamlardan kendisine kötü muamele uygulayan polis memurları hakkında cezai kovuꢀturma

6

baꢀlatmalarını istediğini kaydetmiꢀtir. Baꢀvuran, ayrıca, kendisini döven polis memurlarından

hiçbirinin ifadesinin Cumhuriyet Savcısı veya ilk derece mahkemesi tarafından dinlenmediği

konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur. Yerel mahkemeler baꢀvuran hakkındaki cezai yargılama

zarfında bu ꢀikayetleri dikkate almıꢀ olmakla beraber tutuklanması sırasında polisin ꢀiddetine

maruz kaldığı iddiasını araꢀtırmak için hiçbir adım atmamıꢀlardır.

AĐHM, baꢀvuranın kötü muamele iliꢀkin ꢀikayeti hakkındaki ısrarı, yüzünde ꢀiꢀlik

olduğunu gösteren tıbbi deliller ve eꢀi ile diğer tanıklar tarafından verilen ifadelerin,

yetkilileri, soruꢀturmanın kapsamını geniꢀletme ihtiyacına iliꢀkin olarak harekete geçirmek

için yeterli olması gerektiği görüꢀündedir. Ancak, ne baꢀvurandan daha detaylı bilgi edinmek

ne de baꢀvuranın tutuklanmasında yer alan polis memurlarını iddialar hakkında sorgulamak

için bir adım atılmıꢀtır. Ulusal makamlar, bunun yerine, davayı, baꢀvuran tarafından iꢀlendiği

iddia edilen suçla sınırlamıꢀlar ve ek bir inceleme yürütmeksizin baꢀvuranın iddialarını

reddetmiꢀlerdir. Ulusal makamlar, ayrıca, baꢀvuranın tanıkları tarafından sunulan deliller

üzerinde durmamıꢀ ve baꢀvuranın iddialarını cevaplamamıꢀlardır.

AĐHM, söz konusu koꢀullarda, baꢀvuranın, tutuklanması sırasında polisin ꢀiddetine

maruz kaldığı ꢀeklindeki savunulabilir iddianın temelini sunduğunu değerlendirmiꢀtir. Ayrıca,

baꢀvuranın temyiz aꢀamasına kadar iddialarında ısrar ettiği de belirtilmelidir. Baꢀvuranın

iddialarına karꢀılık makamlar tarafından sergilenen atalet ise AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca

üzerlerine düꢀen usuli yükümlülük ile ters düꢀmektedir. Sonuç olarak, AĐHM, Savunmacı

Devlet makamlarının baꢀvuranın kötü muamele ꢀikayetine iliꢀkin bir soruꢀturma yürütmemesi

nedeniyle söz konusu hükmün usul yönünden ihlal edildiği kararını vermiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 8. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, evinde yürütülen aramanın kanunsuz ve AĐHS’nin 8. maddesine aykırı

olduğu konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur. Söz konusu maddenin ilgili kısmı ꢀöyledir:

“1. Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ... saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

2. Bu hakkın kullanılmasına bir kamu otoritesinin müdahalesi, ancak ... dirlik ve düzenin

korunması, suç iꢀlenmesinin önlenmesi, ... için, demokratik bir toplumda, zorunlu olan ölçüde

ve yasayla öngörülmüꢀ olmak koꢀuluyla söz konusu olabilir.”

Hükümet, AĐHS’nin 35/1 maddesi uyarınca baꢀvurunun bu kısmının hukuk yollarının

tüketilmemesi nedeniyle reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüꢀtür. Hükümet, baꢀvuranın, ne

yargılama zarfında ꢀikayetini ortaya koyduğunu ne de Cumhuriyet Savcısı’na resmi bir suç

duyurusunda bulunduğunu öne sürmüꢀtür.

Baꢀvuran, yatak odasına kadar polis memurları tarafından kovalandığı ve dövüldüğü

hususunda Bornova Ağır Ceza Mahkemesi’ne ꢀikayette bulunduğunu ileri sürmüꢀtür. Ancak,

bu ꢀikayet herhangi bir sonuç vermemiꢀtir.

AĐHM, AĐHS’nin 35/1 maddesi uyarınca, bir davaya ancak uluslararası hukukun genel

olarak tanınmıꢀ kurallarına göre tüm hukuk yolları tüketildikten sonra bakabileceğini

yinelemiꢀtir. Baꢀvuranın davasının muhtelif yetkili mahkemelerde görülmüꢀ olması tek baꢀına

bu ꢀartı karꢀılamaz. Ayrıca, AĐHM önünde sunulan ꢀikayetin, en azından esas yönünden, söz

konusu yargılama zarfında ortaya konmuꢀ olması gerekmektedir (bkz., diğer kararların yanı

sıra, Çakar – Türkiye, no. 42741/98, 23 Ekim 2003).

7

Somut davada, AĐHM, baꢀvuranın, hiçbir zaman, özel ve aile hayatına saygı

gösterilmesi hakkına aykırı olarak evinde kanunsuzca arama yürütüldüğüne iliꢀkin bir iddiada

bulunmadığını gözlemlemiꢀtir. Bir tanık ve polis memurları ile birlikte baꢀvuran ve amcası

tarafından imzalanan arama tutanağının açıkça baꢀvuranın amcasının arama için izin verdiğini

ve baꢀvuranın da ilgili raporu imzalayarak bunu kabul ettiğini ortaya koyduğunu kaydetmiꢀtir.

Baꢀvuran konutuna saygı gösterilmesi hakkına aykırı olarak dairesinde dövüldüğü konusunda

ꢀikayetçi olmakla birlikte, yargı makamlarına, aramanın yürütülmesi hakkında ꢀikayette

bulunmamıꢀ veya kendisi ve amcasının raporu imzalamaya zorlandıklarını iddia etmemiꢀtir.

Dolayısıyla, AĐHM, baꢀvuranın bu baꢀlık atındaki ꢀikayetlerinin esasını yerel makamlara

sunmadığını değerlendirmiꢀtir (bkz., bilhassa, Rüzgar – Türkiye, no. 59246/00, 9 Kasım

2004).

Bu koꢀullarda, AĐHM, Hükümet’in, baꢀvuranın iç hukuk yollarını tüketmediğine

iliꢀkin itirazını kabul etmiꢀ ve baꢀvurunun bu kısmının AĐHS’nin 35. maddesinin 1 ve 4.

paragrafları gereğince reddedilmesi gerektiği kararını vermiꢀtir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesi ꢀöyledir:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek

Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği

takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Baꢀvuran, iki ay süreyle tutuklu yargılanması ve söz konusu olayların

gerçekleꢀmesinden itibaren yaꢀadığı travma nedeniyle 12.000 Euro manevi tazminat ve 4.000

Euro maddi tazminat talebinde bulunmuꢀtur.

Hükümet, talep edilen miktarların aꢀırı ve haksız olduğunu ileri sürmüꢀtür.

AĐHM, talep edilen maddi tazminat ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağı

görmemiꢀ ve bu nedenle bu talebi reddetmiꢀtir. Ancak, AĐHS’nin 3. maddesinin usul

yönünden ihlal edildiği tespitini göz önünde bulundurarak ve hakkaniyet temelinde karar

vererek baꢀvurana 3.000 Euro manevi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran, ayrıca, AĐHM’de yapılan yargılama masraf ve giderlerine karꢀılık 4.000

Euro talep etmiꢀtir.

Hükümet, destekleyici herhangi bir belge bulunmaması nedeniyle talebin reddedilmesi

gerektiğini öne sürmüꢀtür.

Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi içtihadına göre, baꢀvuran, ancak mahkeme

masraflarının zorunlu olarak ve gerçekten yapıldığı ve miktarının makul olduğu kanıtlandığı

durumda mahkeme masraflarının ödenmesi hakkına sahiptir. Somut davada, AĐHM,

baꢀvuranın, taleplerini destekler herhangi bir belge sunmadığını kaydetmiꢀtir. AĐHM,

8

dolayısıyla, baꢀvurana bu baꢀlık altında tazminat ödenmemesine karar vermiꢀtir (bkz., Balçık

ve Diğerleri – Türkiye, no. 25/02, 29 Kasım 2007).

C. Gecikme faizi

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca olan ꢀikayetin kabuledilebilir; baꢀvurunun kalanının

kabuledilemez olduğuna;

2. AĐHS’nin 3. maddesinin esas yönünden ihlal edilmediğine;

3. AĐHS’nin 3. maddesinin usul yönünden ihlal edildiğine;

4. a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç

ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Savunmacı Hükümet’in ulusal para

birimine çevrilmek üzere ve tabi olabilecek her türlü vergi ile birlikte Savunmacı

Hükümet tarafından baꢀvurana manevi tazminat olarak 3.000 Euro (üç bin Euro)

ödenmesine;

b) Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa

Merkez Bankası’nın o dönem marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;

5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve

3. paragrafları gereğince 9 Aralık 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

Sally Dollé

Zabıt Katibi

Françoise Tulkens

Baꢀkan

9