C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
SENAꢀ SERVĐS ENDÜSTRĐSĐ A.ꢀ. - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢁvuru no: 19520/02)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
21 Ekim 2008  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı  
ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (19520/02) no’lu davanın nedeni bu ülke  
hukukuna tabi Senaꢀ Servis Endüstrisi Anonim ꢁirketi’nin (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları  
Mahkemesi’ne (AĐHM) 29 Ocak 2002 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları ve Temel  
Özgürlüklerin Korunması Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu  
baꢀvurudur.  
Baꢀvuran Đstanbul Barosu avukatlarından A. Bingöl tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
Devlet Hava Meydanları Đꢀletmesi Genel Müdürlüğü baꢀvuran ꢀirkete ait Antalya’da bulunan  
bir taꢀınmazı 9 Temmuz 1997 tarihinde istimlak etmiꢀtir. Đstimlak bedeli, belirtilmeyen bir  
tarihte ödenmiꢀtir.  
Đdare tarafından ödenen kamulaꢀtırma bedelini yetersiz bulan baꢀvuran 15 Ocak 1998  
tarihinde kamulaꢀtırma bedelinin artırımı talebiyle Antalya Asliye Hukuk Mahkemesi’ne  
baꢀvurmuꢀtur.  
Mahkeme, 15 Temmuz 1998 tarihinde aldığı bir kararla, iki bilirkiꢀi raporuna dayanarak  
baꢀvurana 243.071.898.435 TL (sözkonusu tarihte 904.184 ABD Dolarına tekabül  
etmekteydi) ek kamulaꢀtırma tazminatı ödenmesine hükmetmiꢀtir. Yargıtay bu kararı bozarak  
dosyayı Asliye Hukuk Mahkemesi’ne iade etmiꢀtir. Asliye Hukuk Mahkemesi yeniden  
bilirkiꢀi incelemesi yaptırdıktan sonra 23 Haziran 1999 tarihinde bir karara vararak baꢀvurana  
231.810.426.895 TL (sözkonusu tarihte yaklaꢀık olarak 554.067 ABD Dolarına tekabül  
etmekteydi) ödenmesine hükmetmiꢀtir. Đdare bu karara itiraz etmiꢀtir.  
Yargıtay, baꢀvurana ait taꢀınmaz için ödenen meblağın bu taꢀınmaza komꢀu olan taꢀınmazlar  
için o ana kadar ödenen meblağın çok üzerinde olduğu gerekçesiyle Asliye Hukuk  
Mahkemesi’nin kararını bir kez daha bozmuꢀtur.  
Asliye Hukuk Mahkemesi bir kez daha Yargıtay kararına uyarak yeniden bilirkiꢀi incelemesi  
yaptırmıꢀtır. Ancak baꢀvuranın 23 Haziran 1999 tarihinde belirlenen meblağa itiraz etmediği  
gerekçesiyle sözkonusu meblağı kabul etmiꢀ sayılması gerektiği kanaatine vararak bir kez  
daha aynı meblağa hükmetmiꢀtir.  
Yargıtay 20 Haziran 2000 tarihinde Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararını üçüncü kez  
bozmuꢀtur. Yargıtay 1997 yılından bu yana sözkonusu bölgede yapılan kamulaꢀtırmalara  
iliꢀkin davalarda belirlenen metrekare fiyatına yakın bir meblağa hükmedilmediğini  
gözlemlemiꢀtir. Karar düzeltme talebi 26 Eylül 2000 tarihinde reddedilmiꢀtir.  
Asliye Hukuk Mahkemesi 15 Kasım 2000 tarihinde aldığı kararla, her davanın kendi özel  
koꢀulları içerisinde değerlendirilmesi gerektiği ve Yargıtay’ın bilirkiꢀilere taꢀınmazlara değer  
biçerken hesaba katmaları gereken bir tavan fiyat empoze etme yetkisi bulunmadığından  
bahisle daha önce verdiği kararda ısrar etmiꢀtir.  
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 18 Nisan 2001 tarihinde bu kararı dördüncü kez bozmuꢀtur.  
YHGK baꢀvurana ait taꢀınmaza bu taꢀınmaza komꢀu olan taꢀınmazlardan daha fazla değer  
biçilmesini gerektirecek herhangi bir objektif unsur bulunmadığına dikkat çekmiꢀtir.  
2
Asliye Hukuk Mahkemesi 18 Eylül 2001 tarihinde baꢀvurana toplam olarak 111.810.000.000  
TL (sözkonusu tarihte yaklaꢀık olarak 73.559 ABD Dolarına tekabül etmekteydi) ek  
kamulaꢀtırma bedeli ödenmesine hükmetmiꢀtir. Bu meblağa, bedel artırımı baꢀvurusunun  
yapıldığı 15 Ocak 1998 tarihinden geçerli olmak üzere iꢀletilen yasal gecikme faizi de  
eklenmiꢀtir.  
Yargıtay,18 Eylül 2001 tarihli kararı 13 Kasım 2001 tarihinde onamıꢀtır.  
Bu arada 24 Temmuz 2001 tarihinde 65.651.713.000 TL (sözkonusu tarihte yaklaꢀık olarak  
50.115 ABD Dolarına tekabül etmekteydi) tutarında bir ilk ödeme yapılmıꢀtır. 26 Ekim 2001  
ve 28 Kasım 2001 tarihlerinde sırasıyla 374.155.397.135 TL (sözkonusu tarihte yaklaꢀık  
olarak 236.519 ABD Dolarına tekabül etmekteydi) ve 5.590.000.000 TL (sözkonusu tarihte  
yaklaꢀık olarak 3.857 ABD Dolarına tekabül etmekteydi) tutarlarında iki ödeme daha  
yapılmıꢀtır.  
HUKUK  
I. AĐHS’YE EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ  
ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran ulusal mahkemeler tarafından hükmedilen tazminatın yetersiz olmasından ve bu  
tazminatın ödeme tarihinde değerini yitirmesinden ꢀikayetçi olmaktadır. Baꢀvuran bu konuda  
1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadır.  
A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin  
Hükümet, iç hukuktaki baꢀvuru yollarının tüketilmediği gerekçesiyle AĐHM’yi bu baꢀvuruyu  
reddetmeye davet etmektedir. Bu çerçevede Hükümet, baꢀvuranın Borçlar Kanunu’nun 105.  
maddesinde öngörülen enflasyondan doğan zararının tazminine yönelik olarak baꢀvuruda  
bulunmadığını savunmaktadır.  
Baꢀvuran bu sava itiraz etmektedir.  
AĐHM Borçlar Kanunu’nun 105 maddesinde öngörülen baꢀvuru yolunun etkisiz olması  
nedeniyle daha evvel benzer bir itirazı reddettiğini anımsatır (bkz., bilhassa, Aka, adıgeçen,  
prg. 34-37). Bu itibarla AĐHM sözkonusu ön itirazı da aynı gerekçeyle reddeder.  
AĐHM, bu ꢀikayetin baꢀka herhangi bir kabuledilemezlik gerekçesinin bulunmadığını tespit  
etmektedir. Dolayısıyla sözkonusu ꢀikayeti kabuledilebilir ilan etmek yerinde olacaktır.  
B. Esasa iliꢁkin  
Arabacı – Türkiye (no: 65714/01, 7 Mart 2002) ve Gül ve diğerleri – Türkiye (no: 44715/98,  
18 Mart 2004) davalarını emsal gösteren Hükümet, AĐHM’yi bu ꢀikayeti açıkça dayanaktan  
yoksun olduğu gerekçesiyle reddetmeye davet etmektedir. Hükümet, sözkonusu ek  
kamulaꢀtırma bedelinin tamamının Yargıtay kararı verilmeden önce idare tarafından  
ödendiğini savunmaktadır.  
3
AĐHM, ek kamulaꢀtırma bedelinin bir bölümünün, 15 Ocak 1998 tarihinden itibaren iꢀletilen  
gecikme faiziyle birlikte Yargıtay tarafından ilk derece mahkemesinin kararının  
onanmasından önce baꢀvurana gerçekten ödendiğini tespit etmektedir. Bununla birlikte  
paranın değer kaybetmesinden doğan muhtemel bir zarar olup olmadığını belirlemek  
maksadıyla AĐHM, ilgili döneme ait ekonomik verileri dikkate alan bir hesaplama yöntemi  
kullanarak bu zarar hakkında bir hükme varmalıdır.  
Mevcut davada AĐHM, tazminat elde etmek amacıyla açılan davanın üç yıl sürdüğünü ve bu  
dönemde parada görülen değer kaybının baꢀvuranı mülkünün kamulaꢀtırılmasına ek olarak  
ayrı bir zarara daha soktuğunu kaydetmektedir. Baꢀvuranın alacağının taꢀınmazının  
kamulaꢀtırıldığı dönemdeki değeriyle, ödemenin yapıldığı tarihteki değeri arasındaki fark  
AĐHM’yi, ilgilinin kamu menfaati gereklilikleriyle mülkiyet hakkına saygının korunması  
arasında olması gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak  
zorunda kaldığı yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir (bkz., diğer birçokları arasında, Aka,  
adıgeçen ; Akkuꢀ, adıgeçen ; Ertuğrul Kılıç – Türkiye, no: 38667/02, prg. 20, 12 Aralık 2006).  
Bu itibarla 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran, Yargıtay’ın kendisine ödenecek ek kamulaꢀtırma bedeli miktarının düꢀürülmesi  
yönünde bilirkiꢀilere talimat vermek suretiyle adli denetim yetkisini aꢀtığını iddia etmektedir.  
Bu çerçevede baꢀvuran, sözkonusu miktarın taꢀınmazının piyasa değerini karꢀılamaktan uzak  
olduğunu iddia ederek mevcut davada uygulanan gecikme faizi oranlarının Türkiye’deki  
yüksek enflasyon oranı karꢀısında yetersiz kalması nedeniyle ödenen meblağın değerini  
yitirdiğinden yakınmaktadır. Baꢀvuran ayrıca yargılama sürelerinin AĐHS’nin 6/1 maddesine  
aykırı olduğunu iddia etmektedir.  
AĐHM bu ꢀikayetlerin yukarıda incelenen ꢀikayetlerle bağlantılı olması sebebiyle  
kabuledilebilir ilan edilmesi gerektiğini tespit etmektedir. Ancak 1 No’lu Ek Protokol’ün 1.  
maddesi yönünden yaptığı tespiti göz önünde bulunduran AĐHM ꢀikayetlerin geriye kalanını  
ayrıca incelemeye gerek olmadığı kanaatindedir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Maddi ve manevi tazminat  
Baꢀvuran maddi tazminat olarak, taꢀınmazın piyasa değeri ile eline geçen kamulaꢀtırma bedeli  
arasındaki farka tekabül edecek ꢀekilde 2.788.000 Euro, ödemelerdeki gecikmelerin tazmini  
için 26.067.000 Euro, kamulaꢀtırma nedeniyle doğan zararı için ise 1.584.000 Euro talep  
etmektedir. Baꢀvuran ayrıca 200.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.  
Hükümet bu taleplere itiraz etmektedir.  
Konuyla ilgili içtihadına (adıgeçen Aka ve Akkuꢀ kararları) uygun olarak elinde bulunan  
uygun ekonomik veriler ıꢀığında kendi hesap yöntemine baꢀvuran AĐHM, baꢀvurana 117.175  
Euro maddi tazminat ödenmesine hükmetmektedir.  
Manevi tazminata iliꢀkin olarak ise AĐHM, mevcut dava koꢀullarında ihlal tespitinin baꢀlı  
baꢀına yeterli bir adil tatmin teꢀkil ettiği kanaatindedir.  
4
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuran ayrıca, AĐHM önünde yargılama için avukatlık ücreti olarak 20.000 Euro talep  
etmektedir.  
Hükümet bu talebe itiraz etmektedir.  
AĐHM’nin içtihadına göre bir baꢀvurana yaptığı masraf ve harcamaların iadesi ancak bu  
masraf ve harcamaların gerçekliğini, gerekliliğini ve makul oranda olduğunu ortaya koyduğu  
müddetçe mümkündür. Mevcut davada elindeki unsurları ve yukarıda anılan kıstasları göz  
önünde bulunduran AĐHM bu yönde baꢀvurana 1.000 Euro ödenmesinin makul olacağına  
hükmeder.  
C. Gecikme faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç  
puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir ilan edilmesine ;  
2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine ;  
3. AĐHS’nin 6. maddesi yönünden yapılan ꢀikayetlerin ayrıca incelenmesine gerek  
olmadığına ;  
4. Bu kararın baꢀvuranın uğradığı manevi zarar için baꢀlı baꢀına yeterli bir adil tatmin teꢀkil  
ettiğine ;  
5. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet tarafından  
baꢀvurana :  
i. maddi tazminat olarak 117.175 Euro (yüz on yedi bin yüz yetmiꢀ beꢀ Euro) ;  
ii. yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak yargılama masraf ve giderleri için  
1.000 Euro (bin Euro) ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;  
6. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
Karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 21 Ekim 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
5