COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

SERÇĐNOĞLU/TÜRKĐYE

(B a ꢀvuru no. 7755/05)

KARAR

STRAZBURG

20 Ekim 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 7755/05 no’lu davanın nedeni sırasıyla

1958, 1956 ve 1940 doğumlu T.C. vatandaꢀları Okay Serçinoğlu, Oktay Serçinoğlu ve Ahmet

Oğuz Serçinoğlu’nun (“baꢀvuranlar”), Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 3 ꢁubat 2005

tarihinde Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleꢀmesi’nin (“AĐHS”) 34. maddesi

uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar, AĐHM önünde Okay Serçinoğlu tarafından temsil edilmiꢀtir. 20 Mayıs

2008’de fakslanan bir yazıyla Sekretarya’ya Ahmet Oğuz Serçinoğlu’nun vefat ettiği

bildirilmiꢀtir. Đkinci eꢀi ve beꢀ çocuğu (Dilek Serçinoğlu, Vedide Deveci, Orhan Nazif

Serçinoğlu, Orhun Serçinoğlu, Ülkü Serçin Serçinoğlu ve Tevfik Savaꢀ Serçinoğlu)

baꢀvuruya devam etmek istediklerini belirtmiꢀlerdir. Pratik nedenlerden ötürü, her ne kadar

ailesi baꢀvuran olarak kabul edilse dahi, Ahmet Oğuz Serçinoğlu’nun baꢀvuran olarak

anılmasına devam edilecektir (bkz. Ahmet Sadık/Yunanistan, 15 Kasım 1996, 3. paragraf,

Hüküm ve Karar Raporları 1996-V).

OLAYLAR

23 ꢁubat 1979’da baꢀvuranların babalarının da dahil olduğu otuz beꢀ kiꢀi, Söke Tapu

Kadastro Mahkemesi’ne baꢀvurarak toplamda yaklaꢀık 30,000,000 metre kare geniꢀliğinde

arazide hisse talebiyle dava açmıꢀlardır. Sözkonusu arazinin, bölgede 1974 ve 1979

senelerinde yapılan arazi etüdü sırasında köy tüzel kiꢀiliği adına kaydedilmiꢀ olmasına itiraz

etmiꢀlerdir. 5 Aralık 1985’te ulusal mahkeme, taleplerini reddetmiꢀtir. 30 Haziran 1987’de

Yargıtay, kararı bozmuꢀtur.

Belirsiz bir tarihte dava, 11 Temmuz 1991’de kararını veren Söke Tapu Kadastro

Mahkemesi’ne gönderilmiꢀtir. Her iki taraf da kararı temyiz etmiꢀtir. 29 Kasım 1993’te

Yargıtay, kararı bozmuꢀtur.

9 Ekim 2002’de Söke Tapu Kadastro Mahkemesi, önceki kararı ile aynı doğrultuda bir

karar vermiꢀtir. 31 Mart 2003’te baꢀvuranlar, babalarının ölümünü müteakiben, varisleri

olarak Yargıtay’a temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀlardır.

18 Haziran 2007’de Yargıtay kararı bozmuꢀtur. 7 Mart 2008’de baꢀvuranlar, kararın

düzeltilmesini talep etmiꢀlerdir. Tarafların sunduğu ve dava dosyasında yer alan bilgilere

göre, dava halen ulusal mahkemeler önünde derdesttir.

HUKUK

Baꢀvuranlar, AĐHS’nin 6/1 maddesi ve 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesine dayanarak

yargılama süresinin aꢀırı olduğundan ve bunun, mal ve mülk dokunulmazlığına saygı

gösterilmesini isteme haklarının ihlaline neden olduğundan ꢀikayetçi olmuꢀtur. Hükümet, bu

iddialara itiraz etmiꢀtir.

AĐHM, baꢀvuranların AĐHS’nin 6/1 maddesi bağlamındaki ꢀikayetlerinin, 35/3. madde

uyarınca dayanaktan yoksun olmadığını kaydeder. Ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da

kabuledilemezlik unsuru taꢀımadıklarını tespit eder. Bu nedenle, kabuledilebilir niteliktelerdir.

AĐHM, göz önüne alınması gereken sürenin, Türkiye’nin kiꢀisel baꢀvuru hakkını

tanıdığı 28 Ocak 1987’de baꢀladığını kaydeder. Ancak, sözkonusu tarihten bu yana geçen

sürenin makullüğü değerlendirilirken, yargılamanın o tarihte bulunduğu aꢀama göz önüne

alınmalıdır (bkz. ꢁahiner/Türkiye, no. 29279/95, 21. paragraf, AĐHM 2001-IX). 28 Ocak 1987

tarihi itibariyle davanın, yedi yıl on bir aydan fazla süredir devam etmekte olduğunu

kaydeder. Anlaꢀıldığı kadarıyla yargılamanın halen devam etmesi nedeniyle, sözkonusu süre

henüz sona ermemiꢀtir. Dolayısıyla, iki aꢀamalı yargılamada yirmi iki yıl sekiz ay devam

etmiꢀtir.

AĐHM yargılama süresinin makullüğünün, dava koꢀulları ıꢀığında ve davanın

karmaꢀıklığı, baꢀvuranlar ile ilgili makamların tutumları ve baꢀvuranlar için nelerin riskte

olduğu gibi kriterler göz önüne alınarak değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatır (bkz.

Frydlender/Fransa [BD], no. 30979/96, 43. paragraf, AĐHM 2000-VII).

AĐHM, mevcut baꢀvurudakine benzer sorunların ortaya konduğu davalarda sıklıkla,

AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır.

Sunulan delilleri inceleyen AĐHM, Hükümet’in mevcut davada farklı bir sonuca

varmasını sağlayacak görüꢀler ya da iddialar ileri sürmediği kanaatindedir. Konuya iliꢀkin

içtihadını göz önüne alan AĐHM, yargılama süresinin aꢀırı olduğu ve “makul süre” koꢀulunu

karꢀılamadığı kanısına varmaktadır. Dolayısıyla, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

AĐHM, baꢀvuranların AĐHS’ye ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi bağlamındaki

ꢀikayetleri hususunda yargılamanın halen devam ettiğini ve baꢀvuranların, taꢀınmazın yasal

sahipleri olup olmadıklarının, henüz nihai bir kararla çözüme ulaꢀtırılmıꢀ olmadığını

gözlemler. Sonuç olarak, AĐHM sözkonusu ꢀikayetin, açıkça dayanaktan yoksun olması

nedeniyle AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca reddedilmesi gerektiği

sonucuna varır (bkz. Ali Kemal Uğur ve Diğerleri/Türkiye, no. 8782/02, 39. paragraf, 3 Mart

2009).

AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesi ꢀöyledir:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek

Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,

hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Baꢀvuranlar, maddi tazminat olarak 8,655,150 Euro talep etmiꢀtir. Ayrıca manevi

tazminat olarak 1,195,000 Euro talep etmiꢀtir. Talep edilen 1,195,000 Euro’nun 195,000

Euro’su yargılama süresinin aꢀırı olması hususundaki ꢀikayete iliꢀkin, kalan meblağ da 1

No’lu Protokol’ün 1. maddesi bağlamındaki ꢀikayete iliꢀkindir. Baꢀvuranlar son olarak,

yargılama masraf ve giderleri için 72,000 Euro talep etmiꢀtir. Talep edilen 72,000 Euro’nun

8,000 Euro’su AĐHM önünde yapılan yargılamalara, kalan 64,820 Euro’su da ulusal

mahkemeler önünde yapılan yargılamalara iliꢀkindir. Baꢀvuranlar bu bağlamda, diğer

belgelerin yanısıra, bir bilirkiꢀi raporuna, ulusal mahkemeler ve noterlerce verilen

makbuzlara, tarihi 1979 yılına kadar giden çeꢀitli avukatlık sözleꢀmelerine, vekaletname

ücretlerine ve posta makbuzlarına dayanmıꢀlardır.

Hükümet, bu taleplere itiraz etmiꢀtir.

AĐHM, tespit edilen ihlal ile ileri sürülen maddi zarar arasında illiyet bağı tespit

etmemiꢀtir; bu nedenle, sözkonusu talebi reddeder.

Ancak, AĐHM baꢀvuranların yalnızca ihlal tespiti ile yeterince telafi edilemeyecek

derecede manevi zarara uğramıꢀ olmaları gerektiğini kabul eder. AĐHM, bir AĐHS maddesinin

ihlal edildiğini tespit ettiği durumlarda, uğradığı manevi zarar için baꢀvurana belirli bir

meblağ ödenmesine karar verebilir. Sözkonusu meblağın ödenme amacı, ihlalin neden olduğu

sıkıntı, rahatsızlık ve belirsizlik durumunu telafi etmektir (bkz. Comingersoll S.A./Portekiz

[BD], no. 35382/97, 29. paragraf, AĐHM 2000-IV; Arvanitaki-Roboti ve Diğerleri/Yunanistan

[BD], no. 27278/03, 27. paragraf, AĐHM 2008-…; ve Kakamoukas ve Diğerleri/Yunanistan

[BD], no. 38311/02, 39. paragraf, 15 ꢁubat 2008).

Aynı somut ve kanuni gerekçelerle ve aynı amaca yönelik olarak birlikte hareket eden

bir grup insanın açtığı dava süresinin aꢀırı olmasının AĐHS’nin 6. maddesinin ihlaline neden

olması durumunda, grubun her bir üyesine, ilke olarak ve uygulanacak standartlara halel

getirmeksizin, ayrı ayrı manevi tazminat ödenebilir (bkz. Arvanitaki-Roboti ve Diğerleri, 29.

paragraf ve Kakamoukas ve Diğerleri, 41. paragraf).

Bir grup baꢀvuranın mağdur statülerinin, ihtilaflı ulusal yargılamadaki asıl katılımcı ile

hukuki bir bağlantılarının mevcut olmasından kaynaklanması farklı bir durumdur. Bu tür bir

durum, örneğin, yargılamadaki asıl taraflardan birinin vefat etmesi ve yerini varislerinin

alması ya da iflas ettiğinin duyurulması ve yerini malvarlığını temsil eden vekillerin alması ya

da talepten vazgeçilmesi hallerinde ortaya çıkabilmektedir. Bu durumlarda AĐHM, durum

neticesinde baꢀvuranların sayısının artmasına dayalı olarak tazminatın da artmasını gerekli

görmez. Bunun nedeni, baꢀvuranların sayısındaki artıꢀın sorumlu Hükümet’e atfedilemeyecek

olmasıdır.

Mevcut davada ilk üç baꢀvuran, babalarının haklarına varisleri olarak sahip

olmuꢀlardır. AĐHM, babaları yaꢀıyor olsaydı ona ödenmesine karar vereceği miktarı temel

alarak baꢀvuranlara topluca tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir. Aynı ꢀekilde hayatta olsaydı

üçüncü baꢀvurana (Ahmet Oğuz Serçinoğlu) ödenecek olan meblağ da altı varisine toplam

olarak ödenecektir.

Sonuç olarak, AĐHM 15,600 Euro’nun ꢀu ꢀekilde bölünmesine karar vermiꢀtir: Okay

Serçinoğlu ve Oktay Serçinoğlu’na ayrı ayrı 5,200 Euro; Dilek Serçinoğlu, Orhun Serçinoğlu,

Ülkü Serçin Serçinoğlu, Vedide Deveci, Orhan Nazif Serçinoğlu ve Tevfik Savaꢀ

Serçinoğlu’na toplam olarak 5,200 Euro.

Ayrıca, anlaꢀıldığı kadarıyla sözkonusu yargılamanın halen ulusal mahkemeler önünde

derdest olduğu göz önüne alındığında, AĐHM en uygun tazmin yolunun, AĐHS’nin 6/1

maddesinin gereklerine riayet edilerek yargılamayı mümkün olduğunca kısa sürede sonuca

bağlamak olduğu kanaatindedir (bkz. yukarıda kaydedilen Ali Kemal Uğur davası, 45.

paragraf).

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuranların yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin talepleri hususunda, AĐHM

içtihadına göre, baꢀvuran ancak gerçekten ve gerekli olduğu için yapıldıklarını ve miktarın

makul olduğunu kanıtlaması durumunda masraflarının tazmin edilmesine hak kazanır. Mevcut

davada sunulan belgeleri ve yukarıda anılan kriterleri göz önüne alan AĐHM, baꢀvuranlara

toplam olarak, mevcut yargılama için, AĐHM önünde bir avukat tarafından temsil

edilmemeleri nedeniyle 500 Euro ve ulusal mahkemeler önünde yapılan yargılamalar için

2,000 Euro tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere

uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun

olduğuna karar vermiꢀtir.

BU NEDENLERLE, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Yargılamanın uzunluğuna iliꢀkin ꢀikayetin kabuledilebilir ve baꢀvurunun kalan kısmının

kabuledilmez olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğuna;

3. (a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç

ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere

aꢀağıda kaydedilen meblağların ödenmesine;

(i) ödenebilecek her tür vergi ile birlikte manevi tazminat olarak ;

- Okay Serçinoğlu ve Oktay Serçinoğlu’nun her birine 5,200 Euro (beꢀ bin iki yüz

Euro);

- Dilek Serçinoğlu, Orhun Serçinoğlu, Ülkü Serçin Serçinoğlu, Vedide Deveci, Orhan

Nazif Serçinoğlu ve Tevfik Savaꢀ Serçinoğlu’na toplam olarak 5,200 Euro (beꢀ bin iki

yüz Euro);

(ii) yargılama masraf ve giderleri için toplam 2,500 Euro (iki bin beꢀ yüz Euro) ve

ödenebilecek her tür vergi;

(b) Yukarıda kaydedilmiꢀ olan üç aylık sürenin bitiminden ödeme gününe kadar, Avrupa

Merkez Bankası’nın uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle oluꢀacak faiz

oranına göre yukarıda belirtilen miktarlarda ödenecek basit faizi ödemekle yükümlü

olduğuna karar vermiꢀ,

4. Baꢀvuranların adil tazmin taleplerinin kalan kısmını reddetmiꢀtir.

Đꢀbu karar, Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77. Maddesi’nin 2. ve

3. fıkraları uyarınca 20 Ekim 2009 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.