C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

Sevgi YILMAZ-TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 62230/00)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

11 Nisan 2006

Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek

olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (62230/00) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu ülke

vatandaꢀı Sevgi Yılmaz’ın (baꢀvuran) 1 Temmuz 2000 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi’ne Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu

baꢀvurudur. Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Malatya Barosu

avukatlarından Y. Đmrek-Koluaçık tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

Baꢀvuran, Sevgi Yılmaz 1971 doğumlu T.C. vatandaꢀı olup Urfa’da ikamet etmektedir.

19 Nisan 1998 tarihinde Emeğin Partisi Elazığ Đl Baꢀkanlığı bu ꢀehirde bir toplantı

düzenlemiꢀ, katılımcılardan biri olan baꢀvuran burada konuꢀma yapmıꢀtır.

2 Mart 1999’da Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet Savcısı baꢀvuran

hakkında dava açmıꢀtır. Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranın konuꢀmasına dayalı olarak adı

geçeni TCK’nın 312. maddesi uyarınca ırka ve dine dayalı ayrımcılık yaparak halkı kine ve

düꢀmanlığa tahrik etme ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 8. maddesi uyarınca

bölücülük propagandası yapma suçları ile itham etmiꢀtir. Savcı bu konuꢀmanın bazı

bölümlerinden alıntı yapmıꢀtır.

Mahkeme, 16 Eylül 1999 tarihinde bilirkiꢀi talebini reddetmiꢀtir. Cumhuriyet Savcısı

iddianamesinde TCK’nın ilgili hükümlerinin uygulanmasına istinaden baꢀvuranın

mahkumiyetini talep etmiꢀtir. Baꢀvuranın avukatının talebi üzerine adı geçene savunmasını

hazırlaması için ek süre tanınmıꢀtır.

DGM heyeti, 28 Eylül 1999 tarihli duruꢀmada baꢀvurana söz vermiꢀ, ardından hüküm kararını

açıklamıꢀtır. Mahkeme buna göre baꢀvuranı hakkında yapılan ithamdan suçlu bulmuꢀ ve

TCK’nın 312. maddesi uyarınca bir yıl hapis ve 1.520.000 T.L. para cezasına çarptırmıꢀ, 647

sayılı Kanun’un 6. maddesine istinaden sözkonusu cezanın teciline karar vermiꢀtir.

1 Aralık 1999 tarihinde Yargıtay, 28 Eylül 1999 tarihli ilk derece mahkemesinin kararını

onamıꢀtır.

HUKUK AÇISINDAN

I. AĐHS’NĐN 10. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran yasal bir toplantıda yaptığı konuꢀma nedeniyle mahkum edilmesinin ifade

özgürlüğünün ihlalini oluꢀturduğundan ꢀikayetçi olmakta ve bu yönde AĐHS’nin 10.

maddesini ileri sürmektedir.

AĐHM, sözkonusu mahkumiyet kararının AĐHS’nin 10 § 1. maddesi ile güvence altına alınan

baꢀvuranın ifade özgürlüğüne karꢀı bir müdahaleyi oluꢀturduğuna dair taraflar arasında bir

ihtilafa yer verilmediğini not etmektedir. Sözü edilen müdahalenin AĐHS’nin 10 § 2. maddesi

gereğince toprak bütünlüğünün korunması gibi meꢀru bir amaç taꢀıdığına itiraz

edilmemektedir (Bkz. Yağmurdereli-Türkiye kararı, no: 29590/96, § 40, 4 Haziran 2002).

AĐHM bunu dikkate almaktadır. Bununla birlikte, bu müdahalenin demokratik bir toplum için

gereklilik oluꢀturup oluꢀturmadığının bilinmesi gerekir.

AĐHM, sözkonusu konuꢀmada yer alan ifadeleri ve kullanılan terimleri dikkatli bir biçimde

değerlendirecektir, bu noktada özellikle terörle mücadelede karꢀılaꢀılan güçlükleri göz önünde

bulundurmaktadır

AĐHM, siyasi bir partinin düzenlemiꢀ olduğu toplantıda dile getirilen görüꢀlerin içeriğinde

olduğu kadar kullanılan ifadelerle de siyasi bir konuꢀma niteliğinde olduğunu

hatırlatmaktadır. Baꢀvuran özellikle «köyünden toprağından sürülen, bilmediği kentlerde

bilmediği bir dille derdini anlatmak zorunda bırakılan gecekondularda potansiyel suçlu ilan

edilen yoksul Kürt emekçileri» sözlerini savunmuꢀ, ayrıca «kendi dilinde kendini ifade etmek

isteyenlerin halayı» ve «halkların kardeꢀliği (…)» ifadeleri ile bunu yüceltmiꢀtir.

AĐHM, ayrıca Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin TCK’nın 312. maddesi gereğince baꢀvuran

hakkında almıꢀ olduğu önlemleri yerine getirdiğini hatırlatmaktadır. Yalnızca ilgili tarafından

sarf edilen sözlere değil, bahse konu partinin bölge teꢀkilatından gelen mesaja da atıfta

bulunularak bu konuꢀmaların ırk, din, dil ve bölge ayrımına dayalı kini ve düꢀmanlığı tahrik

ettiği sonucuna varılmıꢀtır.

AĐHM, iç hukuk mercileri tarafından ortaya konulan gerekçeleri dikkatlice incelemiꢀ ve

bunların baꢀvuranın ifade özgürlüğüne yönelik bir ihlali haklı çıkarmaya yetmediğine itibar

etmiꢀtir (Bkz. mutatis mutandis, Sürek-Türkiye kararı (4), no: 24762/94, § 58, 8 Temmuz

1999). Ayrıca, bu inceleme ile öne sürülen görüꢀlerin ꢀiddeti ve ayaklanmayı teꢀvik etme ve

demokratik ilkeleri baꢀka bir sistem adına reddetme gibi bir sonuç çıkmamıꢀtır. Bununla

birlikte, baꢀvuran insanların kültürel haklarını elde etmesi isteğini hayali bir biçimde dile

getirmiꢀtir.

AĐHM, daha önce de benzer sorunları ele alan kararların incelendiğini ve bunların AĐHS’nin

10. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını hatırlatmaktadır (Bkz. özellikle Ceylan-Türkiye

kararı, no: 23556/94, § 38, AĐHM 1999-IV, Öztürk-Türkiye kararı, no: 22479/93, § 74, AĐHM

1999-VI, Đbrahim Aksoy kararı § 80, Karkın-Türkiye kararı, no: 43928/98, § 39, 23 Eylül

2003 ve Kızılyaprak-Türkiye kararı, no: 27528/95, § 43, 2 Ekim 2003).

AĐHM, mevcut baꢀvuruyu mahkemenin yerleꢀik içtihadı ıꢀığında incelemiꢀ ve Hükümetin

davanın farklı sonuçlandırılmasına neden olacak hiçbir tespiti ve delili sunmadığına itibar

etmiꢀ, bunun yanı sıra terörle mücadeleye bağlı güçlükleri dikkate almıꢀtır. (Bkz. özellikle

sözü edilen Đbrahim Aksoy kararı, § 60, ve Incal-Türkiye kararı, 9 Haziran 1998, 1998-IV, s.

1568, § 58).

AĐHM ayrıca hükmedilen bir yıl hapis ve para cezasının ertelense dahi ağırlığını

hatırlatmaktadır.

Sonuç olarak, baꢀvuranın mahkumiyeti öngörülen amaçlar doğrultusunda orantısız olup,

«demokratik bir toplum için gereklilik» teꢀkil etmemektedir.

AĐHS’nin 10. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI

A. Tazminat, masraf ve harcamalar

Baꢀvuran 10.000 Euro’ya yükselen maddi ve manevi zarara uğradığını ileri sürmektedir.

Baꢀvuran, ulusal mahkemeler ve AĐHM nezdinde yaptığı yargı giderlerinin geri ödenmesi

hususunda bir talepte bulunmamıꢀtır.

Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmıꢀtır.

Öne sürülen maddi tazminatla ilgili AĐHM, AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal tespiti ile ileri

sürülen maddi zarar arasında doğrudan bir illiyet bağı kuramamaktadır. Bu nedenle bu talebi

reddetmiꢀtir.

Manevi tazminat talebine iliꢀkin AĐHM, AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca hakkaniyete uygun

baꢀvurana 3.000 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına 3

puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine;

2. a) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek ve her türlü vergiden muaf

tutulmak suretiyle Savunmacı Hükümetin baꢀvurana, manevi tazminat olarak 3.000 (üç bin)

Euro ödemesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;

3. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3. maddesine

uygun olarak 11 Nisan 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.